БССР у 2 палове ХХ ст.


Чтобы посмотреть презентацию с картинками, оформлением и слайдами, скачайте ее файл и откройте в PowerPoint на своем компьютере.
Текстовое содержимое слайдов презентации:

БССР У 2 ПАЛОВЕ ХХ СТ. 1. Складванне біпалярнага свету і пачатак “халоднай вайны” Пасля WWII слалася новая пабудова свету на аснове Ялцінска-Пацдамскай сітэмы міжнародных адносін.Еўрапейскія краіны за час вайны страцілі былую магутнасць, на ролю сусветных лідэраў сталі прэтэндавацьЗШАЗасяродзіў у сваіх руках каля 60% усяго багацця светуСССРМеў аўтарытэт пераможцы фашызма і магутнейшую ў свеце армію «Халодная вайна» —супрацьстаянее паміж былымі саюзнікамі, якое характэрызуецца: падзелам свету на ваенна-палітычныя блокі, вядзеннем прапагандысцкай ідэалагічнай вайны, актыўным удзелам у баявых дзеяннях на перыферыі, гонкай узбраенняў. Европа после Второй мировой войны.СССРПольшчаРумыніяВенгрыяБалгарыяЧэхаславакія ГДРЮгаславіяФранцыяВялікабрытанія ФРГІталіяТурцыяГрецыяІспаніяНарвегіяФінляндыяШвецыя Аўстрыя Для дапамогі еўрапейскім краінам у аднаўленні пасля вайны ў 1948 г. пачаў ажыццяўляцца “план Маршала” (18 краін). Краіны сацблоку адмовіліся ад удзелу ў ім. Краіны сацблоку ствараюць у 1949 г. Савет эканамічнай узаемадапамогі (СЭУ) Ствараюцца ваенна-палітычныя блокі1949 г. – Арганізацыя паўночнаатлантычнага дагавора (НАТА) – 12 краін1955 г. – Арганізацыя Варшаўскага дагавора (АВД) – 8 краін Біпалярны свет БССР на міжнароднай арэне1944 г. – Міністэрства замежных спраў БССР1945 г. – БССР – рэспубліка-заснавальніца ААН1958 г. – прадстаўніцтва БССР пры ААН 2. Грамадска-палітычная сітуацыя і аднаўленне гаспадаркі пасля вайны (1944-1953 гг.) Аднаўленне палітычных рэпрэсій і ўмацаванне культу асобы Сталіна.Працэсы супраць кіруючых работнікаў, навукоўцаў, літаратараў. (П. Саевіч, А. Жэбрак) У 1947 г. прайшлі выбары ў ВС БССР, аднавілі дзейнасць прафсаюзная, камсамольская арганізацыі Старшыня МДБ БССР Л. Цанава У 1952 г. у Мінску быў узведзены помнік Сталіну Антысавецкі супраціўТайныя моладзевыя таварыствы – “Чайка”, “Саюз беларускіх патрыётаў”, “Свабодная Беларусь” – раскрытыя і ліквідаваныя ў 1946-47 гг.Узброены супраціў – часткі АК, УПА, “лясныя браты” з часам губляюць падтрымку мясцовага насельніцтва і крыміналізуюцца – ліквідаваны да 1952 г.Расціслаў Лапіцкі Аднаўленне гаспадаркі4-я пяцігодка (1946-1950 гг.)1949 г. – даваенны узровень ў прамысловасці, 1950 г. на 15% большы.МАЗ, МТЗ, МОТАВЕЛА, Віцебскі дывановы камбінат і г.д.У 1947 г. уведзена больш 90 прадпрыемстваў 1946 г. – засухаКалектывізацыя Заходняй Беларусі – 1950 г. – 83% у калгасах.Нізкія закупачныя кошты на сельгаспрадукцыю, адсутнасць грашовай аплаты працы сялян, нізкі ўзровень механізацыіПлан пяцігодкі не выкананы 3. Спробы дэмакратызацыі грамадства (1954-1964 гг.) Барацьба за ўладу пасля смерці І.Сталіна{5C22544A-7EE6-4342-B048-85BDC9FD1C3A}ЗАХАВАННЕ СТАЛІНСКАЙ СІСТЭМЫРЭФОРМА СТАЛІНСКАЙ СІСТЭМЫК. ВарашылаўВ. МолатаўЛ. КагановічЛ. Берыя (растраляны ў 1953)Г. Маленкоў (зняты з пасады)М. Хрушчоў (з 13.09.1953 Першы сакратар ЦК КПСС, з 27.03. 1958 Старшыня СМ СССР) 1956 г. – ХХ з’езд партыі, даклад М. Хрушчова “Аб кульце асобы і яго наступствах”Дэсталінізацыя і дэмакратызацыя грамадства:пачатак рэабілітацыі ахвяр сталінскіх рэпрэсій (каля 700 тыс.)- вызваленне большасці асуджаных з ГУЛАГу- змяншэнне цэнзурнага кантролю ў СМІ і мастацтве- дэмантаж помнікаў Сталіну і перайменаванне вуліцСупярэчнасці:- Крытыка Сталіна, але не сістэмы- Умацаванне ўлады Хрушчова У грамадска-палітычным жыцці час праўлення М. Хрушчова атрымаў назву «адліга», якая наступіла пасля доўгай сталінскай зімы»:- дазвол друкаваць творы паэтаў і пісьменнікаў, забароненых пры Сталіне- большая адкрытасць СССР свету – 1957 г. – сусветны фестываль моладзі і студэнтаў у Маскве- новыя тэндэнцыі ў літаратуры, кіно, тэатрыІ. Эрынбург Рэформы ў прамысловасці:1957 г. Дэцэнтралізацыя кіравання эканомікай і перабудова кіравання прамысловасцю з галіновага прынцыпу на тэрытарыяльны: ліквідаваліся 10 міністэрстваў і ствараліся тэрытарыяльныя органы – саўнаргасы.1962 г. узбуйненне саўнаргасаў. Вынік: рэформы не прынеслі кардынальных паляпшэнняў у эканоміцы, а толькі ўзмацнілі прамыслова-кіраўнічую блытаніну. Сацыяльная пераарыентацыя прамысловасці – павелічэнне аб’ёмаў вытворчасці тавараў народнага спажывання, павелічэнне капіталаўкладанняў у с/г, лёгкую і харчовую прамысловасць.Развіццё неметалаёмкіх галін прамысловасці БССР – прыборабудаванне і электроніка, хімічная прамысловасць (ускладненне экалагічнай сітуацыі), энергетыка Рэформы ў сельскай гаспадарцы1953 – 1958 гг.: ажыўленне сельскагаспадарчай вытворчасці:Павелічэнне закупачных коштаў;Спісанне запазычанасцяў, памяншэнне падаткаў з калгаснікаў і іх адмена (1958);Засваенне цаліных земляў;Умацаванне МТБ;Пашырэнне гаспадарчай самастойнасці калгасаў. 1959 – 1964 гг.: умацаванне адміністрацыйнага ціску на аграрны сектар:Ліквідацыя МТС і продаж тэхнікі калгасам;Узбуйненне калгасаў, стварэнне буйных аграгаспадарак;Неабгрунтаванае пашырэнне пасеваў кукурузы і заданні па заготоўцы мяса;Ганенні на падсобныя сялянскія гаспадаркі. Сацыяльная палітыка Павышенне мінімальнага заробку на 35%;Павелічэнне памераў пенсій у 2 разыРазгортванне масавага жыллёвага будаўніцтва («хрушчоўкі»);Увядзенне грашовай аплаты працы калгаснікаў;Устанаўленне 7-гадзіннага рабочага дня;Адмена платы за навучанне. Вынікі гаспадарчых рэформ Рэзкае пагаршэнне эканамічнай сітуацыі.Падзенне сельскагаспадарчай вытворчасці.Пагаршэнне забеспячэння прадуктамі харчавання Рашэнне праблем за кошт працоўных.Зніжэнне тарыфных расцэнкаў на вытворчасці.Рост коштаў на прадукты.Імпарт збожжа. 4. Грамадска-палітычнае жыццё і развіццё гаспадаркі БССР у 1965 – 1985 гг. На пленуме ЦК КПСС у 1964 г. М.С. Хрушчоў быў абвінавачаны ў “валюнтарызме і суб’ектывізме” і зняты з пасады Першага сакратара ЦК КПСС. Генеральным сакратаром (1966) ЦК КПСС быў выбраны Л.І. Брэжнеў. Старшынёй Савета Міністраў СССР стаў А.М. Касыгін.Змянілася і кіраўніцтва БССР пасаду першага сакратара ЦК КПБ замест К.Т. Мазурава заняў П.М. Машэраў Перыяд 1965-1985 гг. атрымаў назву “застой”Зварочванне працэсаў дэсталінізацыі і дэмакратызацыі грамадства:Спыненне працэсу рэабілітацыі рэпрэсаваных (каля 200 чал.)Узмацненне цэнзуры (пастанова ЦК КПСС “Аб павышэнні адказнасці кіраўнікоў органаў друку, радыё, тэлебачання, кінематаграфіі, устаноў культуры і мастацтва за ідэйна-палітычны ўзровень публікуемых матэрыялаў і рэпертуару”, 1969)Пашырэнне прымянення артыкулаў Крымінальнага кодэксу за антысавецкую прапаганду, захаванне і распаўсюджванне літаратуры такога зместуЗамоўчванне і адсутнасць крытыкі негатыўных з’яў савецкай рэчаіснасці Вынік: з’яўленне дысідэнцкага руху –супрацьстаянне савецкай ідэалогіі без гвалтоўных метадаў барацьбы.Формы – індывідуальны супраціў, падпольныя гурткі і асяродкі, самвыдатАгульнадэмакратычная плынь – (А. Сахараў, А. Салжаніцын), М. Кукабака, група Ханжанкова Нацыянальная плынь – акадэмічны асяродак (М.Чарняўскі, З.Пазняк), асяродак “На Паддашку” (Я.Кулік, А.Марачкін), “Беларуская майстроўня” (С.Дубавец, Г.Мацур) Рэлігійная плынь – Э.Сабіла (баптызм), У.Чарняўскі (каталіцтва), В.Данілаў (уніяцтва) Метады барацьбы з дэсідэнцтвам – высылка, турэмнае зняволенне, прымусовая псіхіятрыя, звальненне з працы, вучобы, пазбаўленне савецкага грамадзянства Замацаванне ўлады партыйнай наменклатуры (прывілеяваны клас савецкага грамадства)Кантроль партыі над саветамі, прафсаюзамі, камсамоламПрывілеі наменклатуры ў размеркаванніі матэрыяльных каштоўнасцяўПратэкцыянізм і карупцыяГерантакратыя – сталы ўзрост і слабое здароўе кіраўнікоў (сярэдні узрост членаў Палітбюро – 62 гады). Вынік: Зніжэнне даверу народу да партыі і рост абыякавасці да савецкай ідэалогіі Л. Брэжнеў і Э. Хонэкер адсутнасць сур’ёзных узрушэнняў у палітычным жыцці краіны, сацыяльная стабільнасць і высокі ўзровень жыцця; паляпшэнне матэрыяльнага становішча (жыллёвае пытанне, рост даходаў)рост спажывецкіх адносін да рэчаіснасціВынік: пашырэнне негатыўных з’яў – п’янства, наркаманіі, марнатраўства, крадзежу дзяржаўнай уласнасці, дэфіцыту і спекулянства Канстытуцыі СССР 1977 г. і БССР 1978 замацавалі кіруючую ролю КПСС і канцэпцыю “развітога сацыялізму”Дэкларавалася:Высокі эканамічны патэнцыялПоўнае панаванне дзяржаўнай уласнасціАдзінства савецкага народаВядучая і накіроўваючая роля партыі, як “партыі усяго народа”Рэальнае становішча:Асутнасць мадэрнізацыі гаспадаркі, нарастанне тэхнічнага і тэхналагічнага адставання ад капіталістычных краінНезацікаўленасць працоўных у выніках сваёй працы, сацыяльная ўраўнілаўкаІгнараванне этнічнай разнастайнасці народаў СССР, татальная русіфікацыяВынішчэнне іншадумства Эканамічныя рэформы 1965 г. (“касыгінскія”)Сельская гаспадарка:Цвёрды і нязменны план на 5 гадоў для кожнага суб’екта гаспадаранняПавышэнне закупачных коштаў на с/г прадукцыю ў 1,5-2 разы, 50% надбаўка за звышпланавую прадукцыюУмацаванне матэрыяльна-тэхнічнай базы калгасаўПавышэнне самастойнасці калгасаў, элементы гаспадарчага разлікуЗняцце абмежаванняў на ўтрыманне уласных гаспадарак С/г рэспублікі стала рэнтабельнайСпецыялізацыя с/г па зонах і ўнутры раёнаў, стварэнне адзінага аграпрамысловага комплексу рэспублікі.Разгортванне меліярацыйных работ і павелічэнне пасяўных плошчаў Прамысловасць:Скарачэнне планавых паказнікаў са 100 да 8Ацэнка эфектыўнасці працы прадпрыемства па аб’ёму рэалізацыі прадукцыіПавышэнне самастойнасці прадпрыемстваў , гаспадарчы разлікСтварэнне на прадпрыемствах грашовых фондаў для развіцця вытворчасці, матэрыяльнага стымулявання, сацыяльнага забеспячэнняЗмена сістэмы кіравання вытворчасцю – ліквідацыя саўнаргасаў і аднаўленне міністэрстваў. Вынікі рэформы8-я пяцігодка (1966-1970) стала самай паспяховай за ўвесь час існавання СССР (“залатая пяцігодка”)У БССР уведзена ў эксплуатацыю 78 буйных прадпрыемстваў, 222 вытворчых і навукова-вытворчых аб’яднанняў (оптыка-механічнае аб’яднанне, “Інтэграл”)Вызначальны напрамак набылі энергетыка, машына- і прыборабудаванне, хімія і нафтахімія, электроніка і радыёэлектроніка, вытворчасць мінеральных угнаенняў Згортванне рэформАдсутнасць падтрымкі рэформ сярод партыйнага кіраўніцтва, перамога кансерватыўнага крылаПрыярытэт ідэалогіі над эканамічнымі метадамі, нежаданне рэфармаваць камандна-адміністрацыйную сістэмуЭкспарт энерганосбітаў і магчымасць забяспечваць матэрыяльны ўзровень жыцця насельніцтва без структурных рэформВынік: зніжэнне тэмпаў і тармажэнне сацыяльна-эканамічнага развіцця, нарастанне крызісных з’яў Нарастанне крызісных з’яўУ пач. 80-х гг. крызіс у с/г: не расла ўраджайнасць, страты прадукцыі пры ўборцы, транспарціроўцы і захоўванні (20-49%)Абвастрэнне харчовай праблемы: рост закупак харчавання за мяжой, увядзенне нарміраванага спажыванняСтварэнне Аграрна-прамысловага комплексу СССР (Белаграпрам) і прыняцце Харчовай праграмы (1982) – не выканалі сваёй функцыі Рост даходаў не забяспечваўся адпаведным ростам выпуску тавараў народнага спажывання, што прыводзіла да дэфіцыту, чэргаўПагаршэнне экалагічнага становішча ў рэспубліцы СССР на міжнароднай арэне2-я пал. 60-х – абвастрэнне канфрантацыі з Захадам (вайна ў В’етнаме, увод войск у Чэхаславакію, канфлікт з Кітаем)к. 60 – 1 пал. 70-х гг. – міжнародная разрадка, паляпшэнне адносін СССР з Захадам, спыненне гонкі ўзбраенняў (дагавор аб прадухіленні ядзернай вайны, сумесны касмічны прект СССР і ЗША, усталяванне адносін з ФРГ)к. 70 – 1 пал. 80-х гг. – абвастрэнне канфрантацыі (“экспарт рэвалюцыі”, вайна СССР у Афганістане) 5. Спробы палітычнай і эканамічнай мадэрнізацыі СССР у гады “перабудовы”, 1985-1990 гг. 1982 г. – памірае Л.І. БрэжнеўГенеральным сакратаром ЦК КПСС становіцца Ю.У. Андропаў, пачынаецца барацьба з карупцыяй і ўмацаванне дысцыпліны, нарастае канфрантацыя з ЗахадамУ 1984 г. кіраўніком краіны становіцца К.У. Чарненка, кароткі перыяд вяртання “застою”У 1985 г. Генеральным сакратаром ЦК КПСС выбраны самы малады член Палітбюро М.С. Гарбачоў Мэты “перабудовы”Дэмакратызацыя палітычнай сістэмы і грамадства.Рэфармаванне эканомікі, “паскарэнне сацыяльна-эканамічнага развіцця”.Разрадка ў знешняй палітыцы, спыненне гонкі ўзбраенняў. Палітыка галоснасці і дэмакратызацыі – стварэнне сацыялізму “з чалавечым тварам”Адмена цэнзуры (друкуюцца забароненыя пісьменнікі, дэсідэнты)Аднаўленне працэсаў рэабілітацыі ахвяр сталінскіх рэпрэсій Стварэнне пастаяннага парламента Вярхоўнага Савета СССР (1989) і Вярхоўнага савета БССР (1990) на альтэрнатыўнай аснове (на 310 месцаў 1769 кандыдатаў), увядзенне пасады Прэзідэнта СССР (1990) і выбары М.С. ГарбачоваАдмена манаполіі КПСС і з’яўленне палітычнай апазіцыі (1989 – рух БНФ “Адраджэнне”)Абвастрэнне міжнацыянальных адносін у СССР і “парад суверэнітэтаў” (1988-1991) – прыярытэт рэспубліканскага заканадаўства над саюзным 27 ліпеня 1990 – дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце БССР Этапы эканамічнага рэфармавання1985-86 (паскарэнне)1) Выкарыстанне “скрытых рэзерваў”(максімальная загрузка вытворчых магутнасцяў, шматзменная праца; умацаванне працоўнай дысцыпліны; прапановы рацыяналізатараў; развіццё сацспаборніцтва).2) Антыалкагольная кампанія.3) Барьцьба з “непрацоўнымі даходамі”4) Дзяржпрыёмка.Вынік: рост колькасці аварый, скарачэнне даходаў ад продажу спіртнога, павелічэнне адміністрацыйнага апарату 26 красавіка 1986 – аварыя на Чарнобыльскай АЭС23% тэрыторыі БССР забруджанаВыведзена з абароту каля 20% с/г угоддзяўЛіквідавана 415 населеных пунктаўАгульныя страты: 32 гадавыя бюджэты БССР 2. 1987-89 (увядзенне элементаў рынку)Пашырэнне самастойнасці прадпрыемстваў, пераход на гаспадарчы разлік і самафінансаваннеЗ’яўленне прыватнага сектару (кааперацыя)Арэнда зямлі і ўвядзення новых форм гаспадарання у с/г (агракамбінаты, фермерства)Скарачэнне выдаткаў на ВПКСкарачэнне міністэрств і ведамствАдмена манаполіі дзяржавы на знешнеэканамічную дзейнасць (СП)Вынікі: легалізацыя “ценявой эканомікі”, таварны голад, увядзенне талонаў, інфляцыя 3. 1989-1991 (пераход да рынку)Паэтапная прыватызацыяАбмежаванне эканамічнай улады цэнтраВынікі: развал эканамічных сувязяў паміж рэспублікамі, рост інфляцыі, беспрацоўя, збядненне насельніцтваАсаблівасці Беларусі: больш мягкая форма негатыўных працэсаў за кошт назапашанага патэнцыялу. “Новае палітычнае мысленне”Змена знешнепалітычнага курсу СССР, адыход ад канфрантацыі з ЗахадамКурс на раззбраеннеВывад войск з Аўганістана (1989)Аб’яднанне ФРГ і ГДР (1990) Вынікі “перабудовы”пазітыўныяРазбурэнне таталітарнай сістэмыЗамацаванне палітычных свабод і свабоды сумленняСтварэнне пастаяннага парламентаПачатак дэмілітарызацыі краіныЛіквідацыя гонкі ўзбраенняў і ваеннага супрацьстаяння дяржаў НегатыўныяАбвастрэнне міжнацыянальных супярэчнасцяўПагаршэнне сацыяльна-эканамічнага становішча насельніцтваПаслабленне ўлады ў цэнтры і на месцахПарушэнне эканамічных сувязяў паміж рэспублікаміПаслабленне абароназдольнасці ўсіх рэспублік 6. Адукацыя і навука БССРў 1944-1985 гг. сяр. 40 – сяр. 50-х гг.Аднаўленне матэрыяльна-тэхнічнай базы ўстаноў адукацыі і навукіНедахоп настаўнікаў, выкладчыкаў, вучоныхДа 1950 г. адноўлена сетка сярэдняй, сярэдняй спецыяльнай і вышэйшай адукацыі, створана наноў у Заходняй БеларусіПераход да ўсеагульнага 7-гадовага навучанняСтварэнне вячэрніх школ рабочай і сельскай моладзі Да 1955 г. ў БССР працуе 123 сярэднія спецыяльныя установыВяртаюцца з эвакуацыі і аднаўляюць працу ВНУ – БДУ, педінстытуты, кансерваторыя, БПІ, медыцынскі інстытутСтвараюцца новыя ВНУ – Беларускі тэатральны інстытут (1945), Мінскі дзяржаўны інстытут замежных моў (1948).У 1950 г. у БССР мелася 29 вышэйшых навучальных устаноў.Заідэлагізаванасць навукі, дзяленне на “сацыялістычную” і “капіталістычную”Тэндэнцыя – скарачэнне навучання на беларускай мове, выкараненне нацыянальных асноў адукацыі. сяр. 50 – сяр. 60-х гг.1958 г. – рэформа адукацыі па увядзенню політэхнічнага навучання і працоўнага выхавання.1959/60 гг. – ператварэнне сямігодак у васьмігодкі, сярэдніх 10-гадовых у 11-гадовыя з вытворчым навучаннем (з 1964 вяртанне назад), стварэнне пры школах майстэрняў1959 г. – Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССРСтварэнне новых ВНУУзмацненне русіфікацыі – вывучэнне беларускай мовы на выбар бацькоў, поўная русіфікацыя ВНУ Павелічэнне асігнаванняў, рост колькасці навуковых устаноў і навуковых работнікаў, асваенне космасу, атамная энэргетыкаВядучая роля – Акадэмія навук БССР (стварэнне новых інстытутаў і навуковых накірункаў).Галіновая навука – аўтаматызацыя і рабатызацыя прамысловасціТэндэнцыі - слабое пранікненне навуковых дасягненняў у прамысловасць, ідэалагічныя абмежаванні развіцця сацыяльна-гуманітарных навук сяр 60 – сяр. 80-х гг.Увядзенне трохгадовай пачатковай адукацыі, усеагульнай сярэдняй адукацыіПавелічэнне колькасці ВНУ да 33, колькасці выпускнікоў у 3 разы (ад 1950 г.)Дэнацыяналізацыя вучэбна-выхаваўчага працэсу, нігілізм у адносінах да мовы і культурыВысокія дасягненні ў галіне матэматыкі, оптыкі, спектраскапіі, паўправаднікоў (35 дзяржпрэмій СССР)

Приложенные файлы

  • pptx 7962770
    Размер файла: 6 MB Загрузок: 0

Добавить комментарий