Зальбарал


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.
  
Уран зохеолшын шэнэ ном арад зонойнгоо ухаан бэлигтэ
Бидэ мүнөөдэр Галина Базаржаповагай “Зальбарал”
гэһэн шүлэгүүдэй томо бүтээлые сэдьхэл зүрхөө хүдэлгэн,
зальбаран һүгэдэн, захынь нюурые нээхэ, захагүй ехэ уран
Галина Базаржапова буряад шэнэ шүлэглэл арад түмэндөө
Эхэнэр шүлэгшэдэй бэшэһэн зохеолнууд бэшэнһээ
ямар нэгэн ондоо гэжэ би тоологшоб: аялгань ирагуу нарин,
сэдьхэлэй сэбэр зөөлэн, нигүүлэсхы хайрлал дуран хоерые
Уран зохеолой түүхэдэ, ородой поэзи абаад үзэхэдэ,
“эхэнэр поэзиие” буруушаалгын аргагүй үйлэ ушар бии ха
юм: ХХ зуун жэлэй эхиндэ Россида Анна Ахматова Марина
Анна Ахматовае түрүүшынь шүүмжэлэгшэд ородой
Сапфо гэжэ, эртэ урдын Грецидэ байһан инаг дуранай эхэнэр
гээд, Анна Ахматовагай шүлэг зохеолоо үргэдхөөд
Галина Базаржапова уран нарин, ульһа дулаан уянгаяа
Галина Базаржапова иигэжэ буряад шүлэглэлдэ шэнэ
шэглэл, шэнэ уянга, шэнэ бодол асарна. Энэ ном соо ороһон
“Боди сэдьхэлэй мүрнүүд” гэһэн олон тоото шүлэгүүдһээ
бүридэһэн хуби энээниие гэршэлнэ. Нүгэл хилэнсэһээ
огтолон холодожо, нигүүлэсхы ёһоор хүн зондо туһалан ябаха
сэдьхэл – боди сэдьхэл гээшэ. Будда бурханай номноһоор,
Зүүн Зүгэй гүн ухаанай эшэ үндэһэн болоһон, Бүгэдэ
Дэлхэйн Боди сэдьхэл гэгдэһэн үер ехэ эрмэлзэл тээшэ
Тиибэшье, шүлэгүүд соонь сэдьхэлэй ехэ тэмсэлэй боложо
байһанай үзэгдэл бии. Энээниие, илангаяа япон аялгаар
бэшэгдэһэн мүрнүүдынь гэршэлнэ; “Сансарын хүрдэһөө
Зүүн Зүгэй маягаар Дондок Улзытуев
олон Лопсон
Тапхаевһаа эхилээд, ородоор бэшэдэг Баир Дугаров болон
Намжил Нимбуев хүрэтэр зохеолшодой дунда Галина
Эндэл баһа “эхэнэр поэзи” тээшэ абаашамаар мүрнүүд
Цырендулма Дондогойн, Галина Раднаевагай, Дулгар
Доржиевагай нэрэнүүд үгыгөөр буряад шүлэглэлэй үндэр
хэмжээниие яагаад ойлгохобши... Галина Базаржапова онсо
нэгэ оюун бэлигтэнэй тоодо ороно: үдэр бүриингөө ажалда
мэргэжэл шадалаа, уран зохеолой хэрэгтэ зориг хүсэеэ бүри
мүһэн зорюулһаар. “Буряад үнэн” сониной олон жэлэй
редактор, “Байгал” сэтгүүлэй хүтэлбэрилэгшэ гээшэ; эдэ
хоер хэблэлэй буряад уран зохеолдо буурашагүй ехэ нүлөө
Ород уран зохеолой хүгжэлтэдэ “Современник” журналай
үүргэ һануулая: А.С.Пушкин эмхидхээ, агууехэ поэдэй
наһа барахада, В.А.Жуковский үргэлжэлүүлээ, хожомынь
Н.А.Некрасов, И.И.Панаев хоер хэблэжэ эхилээ; гол харааень
В.Г.Белинский тодорхойлдог һэн; А.И.Герцен, Л.Н.Толстой,
М.Е.Салтыков-Щедрин, Н.Г.Чернышевский, Н.А.Добролюбов
журнал дэмжэжэ, өөһэдынгөө зохеолнуудаар нэрыень
Латиноамерикан зохеолшод Г.Маркес, П.Неруда хоер
хэблэл эмхидхээд ударидаа, олониитын ажалда хабаадалсаа
Галина Базаржапова Буряадай Уран зохеолшодой
холбооной түрүүлэгшээр (Монголдо баһал түүхэдэ
түрүүшынхиеэ Сономын Удбал гэжэ бэлигтэ шүлэгшэн
эхэнэр хүн зохеолшодоо толгойлжо ябаа һэн) ажаллаа;
буряад уран зохеолшодоо, “Буряад үнэн” Хэблэлэй
байшаниие түлөөлжэ, Хитад, Монгол, Хакасси, Хальмаг
оронуудта үнгэргэгдэһэн уласхоорондын уулзалга –
хуралдаануудта хабаадаа, Сибириин сэтгүүлшэдэй дээдын
шанда хүртэһэн байха. Буряадай арадай поэт, Россиин соелой
габьяата хүдэлмэрилэгшэ нэрэ зэргэдэ хүртөө, “Буряад
Республикын үмэнэ габьяатай байһанай түлөө” медаляар
шагнагдаа. Ударидажа ябаһан “Буряад үнэн” сониниинь
2008 ондо Россиин хэблэлнүүдэй харалгада “Гран-При”
шагналаар тэмдэглэгдээд, Россиин хэблэлэй Алтан Жасада
оруулагдаа һэн. 2012 ондо Ород Уласай Үндэһэтэнэй эрхим
сонин гэһэн үндэр нэрэ зэргэдэ хүртэһэн байна.
“Поэзия – езда в незнакомое” – гээ бэлэй, Владимир
“Ты Азия, родина родин!” – гээд, “миралзаа мүшэдэй
урасхал соогуур Буряад ороноо Дэлхэйн үбсүүнһээ энхэрэн”,
алдар суута арадаймнай оюун бэлигтэй охидой нэгэн
бүхэдэлхэйн омогорхол болохонь болтогой гэжэ юрөөн,

Yehөө үедэ, түрэлhөө түрэлдэ аяншалан
 -
  
 \r \f...
  
\n\n\f\n\n

-\f
\r
\t
 \b 
\f
23

 \t\t \f
25
\f 
27
    \f, ...
29
31
32
\f\f-\t \t\t\f \f
33
 \f\n\n - \f\r \f
-\t 
\t
   
\f \f
 
Ьайосслиа
45
Үнгэтэ һайндэртэ – Монголой “Алтарганада” ошоо һэм,
47

пнхлх
51
\f  

54
55
\f-\r  \f\t\f
   ...
 
 \t 
\t 
  \f\n\n\f...
\f \f 
\f\f  \f ?
Мүхэшэгүй зоригоо олоогүйб гэжэ гэгэхэгүйлби.
\t\t 
  
\n\n  \f\r
\f   \f
70
 
  
\t\t 
\t\f \t \t\t\f
  
78
“\t \t\t \f \t”
79
\f 
 \t\f
 \t   \t\t...
83
\t
 ?

\f
\f \f
92
93
\b \b
102
104
105
113
115
117
119
\t  
\t\t   \f
125
\t\f \t \f\t\t
127
129
130
  ­€‚­
Ьииүүлхпты пхйфтхлххо миирх кнмйнн рсһалйаи Бсоцайай
лхйххжх леуемар В.П.ДЭЮЧИЦВАШ си иаозалйа кноюслиа
131
 
132
  \t  ?
133
 \t\t\t\t\f
136
“\t\t  \f \f \f,
\t\b\f \f \f ”
Е.Е.Хоринская (Котвицкая) түүхын изагуурша хүн. 1909
оной январь һарада Бэшүүр һууринда түрэһэн намтартай.
Багшын мэргэжэлтэй боложо, Хориин аймагай Хасуурта
нютагта һуурижан хүдэлһэн. Уран үгэдэ дуратай тула
1934 ондо Буряадай Уран зохёолшодой холбоониие
байгуулгада хабаадалсаһан, Буряад-Монголой Уран
зохёолшодой түрүүшын хуралдаае эмхидхэлсэһэн хүн мүн.
СССР-эй Уран зохёолшодой холбооной 1-дэхи съезддэ бүрин
эрхэтэ түлөөлэгшэ болон хабаадаһаниинь намтарайнь эгээл
сэнтэй хуудаһан болоо һэн. Эндэ, Москвада А.М.Горькиин гар
табилгатай СССР-эй Уран зохёолшодой холбооной гэшүүнэй
Е.Е.Хоринскаягай 30-аад онуудай эгээл дүтынь нүхэд
Цокто Номтоев, Алексей Уланов, Цэдэн Галсанов, Данри
Хилтухин мүн бэлэй. Гэр бүлын байдалаар Свердловск хото
нүүжэ ошоһоной удаашье Елена Евгеньевна Буряад оронтоёо
гансашье үдэр хахасаагүй гэбэл, алдуугүй. Бүхы һайхан
дурсалгануудынь нүхэд тухайгаа байгаа. “Тэрэнги”, “Залуу
наһаяа дурсанаб” болон бусадшье номууд соогоо түрэл
Буряадаа, инаг дураяа түүрээн магтаа. “Солбонэ Туяада”
1973 ондо Москва болон Свердловск хотонуудта буряад
литература болон искусствын декадын болоходо, Дамба
Зодбич Жалсараев, Цырен Раднаевич Галанов Свердловск
хотодо гэртэнь айлшалжа уулзаха золтой байгаа.
Кинорежиссер, уран зохёолшо Барас Халзановтай Елена
Евгеньевна дүтын харилсаатай байһан, олон шүлэгүүдыень
ород хэлэндэ оршуулһан юм. Мүн суута үльгэршэн
Е.Е.Хоринская – Ородой Холбоото Уласай соёлой габьяата
хүдэлмэрилэгшэ, “Хүндэлэлэй Тэмдэг” орденоор хоёр удаа
Елена Евгеньевнагай 2009 ондо 100 наһатай болоходонь,
Буряадай Уран зохёолшодой холбоонтой, хэлэ бэшэгэй
эрдэмэй кандидат, БГУ-гай багша А.К.Паликоватай сугтаа
“Буряад үнэндөө” бүхэли хоёр хуудаһа зорюулаа һэмди.
Үндэр наһатан ухаан һонор, уянгатаяа ханилһаар зандаа
бэлэй. Толилолгыемнай хараад, ехэл баясаһан тухайгаа
“Таниие ойн баяраартнай, 100-дахи январяартнай
амаршалнабди. Январиин саһан үнгэтэ эрдэни мэтэ үзэсхэлэн
Танай ажабайдал, зохёохы ажал ябуулгатнай – Эсэгэ
орондоо, уран зохёолдо үнэн сэхээр алба хэһэнэй үнэтэ үльгэр
Янгинама хүйтэншье һаань, дуратай сэсэгүүдыетнай -
улаалзай, ургы, тэрэнгиин үнгэтэ зурагуудые бэлэг болгон
эльгээнэбди. Ургыгаа “ургульки” гээд нэрлэдэг бэлэйт. Энэ
баглаа сэдьхэлдэтнай гэрэл туяа оруулан, элүүр энхэ,
эрмэлзэл түгэс ажаһууха хүсэл түрүүлжэ байхань болтогой”
– гээд, бэшэг бэшэхэдээ, “Буряад үнэн” Хэблэлэй байшанай,
Елена Евгеньевна 103 наһа хүрэжэ, алтан дэлхэйтэй
хахасаа, өөр тухайгаа зула гэрэл мэтэ һайхан дурасхаал
138
 \bƒ\t\t\f
139
  \t\b
\t \f \f

 A
143
\f \thA
  
Кабанскын аймагай Корсаково hууринай Шерашево
тосхондо түрэhэн Буряадай арадай поэт Андрей Григорьевич
РУМЯНЦЕВ сарюун, хүл хүнгэн, олон шэнэ зохёолнуудаа
бэшэһээр юм. Эрхүүгэй университет дүүргээд, олон жэлдэ
Буряадайнгаа хэблэлнүүдтэ ажаллаад, Андрей Григорьевич
арбаад жэлдэ Эрхүүгэй Уран зохеолшодой холбоониие
Үнгэрhэн жэлдэ «На дорогах жизни» гэжэ буряад уран
зохеолшод тухай дурсалгануудай ном, «Колыбель дружбы»
гэжэ буряад, ород хэлэнүүд дээрэ шүлэгүүдэй согсолбори
хэблүүлhэн байна. Эдэ дурсалгануудынь угаа сэнтэй, удхатай.
Хоца Намсараев тухай бодолнуудаа, Дамба Жалсараев,
Цырен-Дулма Дондокова, Цэдэн Галсанов тухай һайхан
мэдэрэлтэйгээр, һанаа сэдьхэлээ зорюулан бэшэһэниинь
Тэрээнhээ урид «Глаголы неба и земли», «Увидеть
Россию сердцем», «К нам едет ревизор» гэhэн ородой
агууехэ зохеолшод тухай, тэдэнэй бэшэhэн зохеолнууд
тухай һанамжануудаа оруулhан гурбан ном Улаан-Үдэдэ
Андрей Григорьевич мүнөө Москва хотодо ажаһуудагшье
һаа, Буряадтаа ходо ерэжэ, дулаахан уулзалгануудые
Поэт шүлэгүүдэй шэнэ ном гаргаа. Танай һонорто Андрей
Румянцевай “Хани нүхэсэлэй үлгы» гэһэн ном coohoo
145
 
147
 \f
149
«\t\f  \f,
\t\r \f \t\b \f...”
Михаил Михайлович Шиханов Хяагтын аймагта 1937 ондо
түрэһэн намтартай. Ород хэлэн дээрэ бэшэдэг Сибириин
эрхим поэдүүдэй нэгэн байһан, поэзидэ аша үрэтэйгөөр
ажаллаһан байна. “Сарана” (1966 он), “Путь к себе” (1970 он),
“Первоснежье” (1975 он), “Моя Сибирь” (1977 он), “Тоннель”
(1981 он), “Леший камень” (1983 он), “Песнь рассвету” (1985)
Дайнай үеын бага наһан, хүбэриг хэлээмэн, үхибүүдэй
эртэ томожолго – автор үсэгэлдэрөө мартаагүй,
хүйһөөрөө холбоотой тоонто – Хяагта тухайгаа сэдьхэлээ
шэмшэрүүлэн уянгалдаг байгаа. Сибирьтэ ажаһуугшадай
дуушан гээд Михаил Шихановые нэрлэжэ боломоор юм.
Ангуушад, хонишод, геологууд, харгы баралгашад, ямаршье
мэргэжэлэй хүнүүд тухай үнэншэмэ үндэһэтэйгөөр бэшээ.
Журналистаар ажалладаг байһаниинь зохеолоо
бэшэхэдэнь ёһотой туһа болоо. Шүлэгүүдһээ гадна
“Открытие Сибири”, “Круговерть” гэһэн поэмэнүүдые,
“Леший камень”, “Соседи” гэһэн туужануудые бүтээһэн.
М.Шиханов “Молодёжь Бурятии” сониндо, “Байкал”
Михаил Михайлович түбшэн даруу, һайн абари зантай,
олон уран зохеолшо нүхэдтэй хүн байһан. Буряадайнгаа
нютагуудаар ябаһан, аяншалһан. Тиимэһээл зохеолнуудынь
үнэн байдалһаа һабагшатай, үндэһэтэй юм.
150
\t  \f...
151
152
153
\f \f\f-
154
155
\t \f, \t “”
Ородой Холбоото Уласай Уран зохёолшодой холбооной
гэшүүн, поэт, Буряад Уласай соёлой габьяата хүдэлмэрилэгшэ
Светлана Андреевна НЕСТЕРОВА Хабаровскын хизаарай
Ленинскэ районой Венцелево тосхондо 1949 ондо түрэжэ,
үндыһэншье haa, Буряад орон, Байгал далай, Улаан-Үдэ хото
болон буряад тала газарай бэшэшье нютаг һууринууд минии
зүрхэндэ тон дүтэ, тон үнэтэй газар болонхой гэжэ хэлэхэдээ,
үнэн сэдьхэлээ элирхэйлнэ гэжэ ойлгохоор. Юундэб гэхэдэ,
Буряад орондо ажалайнгаа намтар эхилһэн, эндэ хадамда
гаража, гэр бүлэеэ зохеон түбхинэһэн. Хүүгэдые түрэжэ,
хүлынь дүрөөдэ, гарынь ганзагада хүргэжэ, мүнөө аша
Светлана Нестеровагай зохеохы зам Буряад орондо
хүгжэлтэеэ абаа. Олон жэлэй туршада ЛВРЗ-гэй дэргэдэ
байгуулагдаhан хүгжэм дуунда дуратайшуулай болон уран
зохеол бэшэжэ туршадаг зоной «Олимп» бүлгэм шадамар
бэрхээр хүтэлбэрилжэ, талаан бэлигтэй олон залуушуулда
литературын үргэн замда гарахадань туһалһан, үүдэ нээжэ
«День прилета стрижей и касаток», «Постучись в апрель»,
«Души взволнованной признанье», «Река времени», «Встречая
день», “Мой солнечный край», «Сказки для Полины» - хамта
156

157
158
 
159
 
 \t
\t «»
162
“,   \f  \f \f”
Уран зохёолшо, журналист, олоной хэрэгтэ эдэбхитэй
хабаададаг Анна Ивановна Виноградова 1994 ондо инаг дуран
тухай “Дива” гэһэн рассказуудай ном, 1998 ондо “Часы Иллеарии”
гэһэн повесть-онтохон, 2003 ондо “Сказки Вари” гэһэн ном
хэблүүлэн гаргуулаа юм. 2008 ондо “Последняя встреча” гэһэн
рассказуудайнь ном И.Калашниковай нэрэмжэтэ литературна
шанда хүртөө һэн. 2010 ондо “Волшебный платок Дронды”, 2012
ондо “Жанна Косичкина, доктор Нетука и Синий лес” гэһэн
хүүгэдтэ зорюулагдаһан номуудынь “нара хараһан” юм.
2006 онһоо Зүүн Сибириин технологическа университедтэ
хэблэн гаргагдадаг “Час Пик Улан-Удэ” газетын ахамад
редактораар хүдэлнэ. Гадна Улаан-Үдэдэ ажаһуудаг полягуудай
“Камень счастья, или Изумрудная лягушка Яруда” гэһэн ном
онтохоной удхатай, Ногоон Дара Эхэтэй холбоотой. Авторынь
һүзэг бишэрэлтэй, дээдын хүсэнүүдтэ этигэдэг, шүтэдэг гэжэ
ойлгосотой.
“Ногоон Дара Эхые илангаяа дүтөөр мэдэрдэгби. Тарнииень
уншаад, һүзэглэн дуудабал, нюдэ сабшаха зуура туһалдаг гэлсэдэг
ха юм. Дара Эхые зүүдэн зүндөөшье харадагби. Тиимэһээл эгээл
һүүлэйнгээ ном соо бэрхэшээлдэ ороһон Баяр хүбүүндэ туһалһан
тухайнь түүрээн бэшээб. Дайда дэлхэйдэмнай дайралдадаг далда
бусын һүнэһэдтэйшье ушарха саг гарадаг. Илангаяа ядарһануудтань
туһалдагби, түрэлөө оложо ядажа, түгэншэлэн зобожо
ябаһануудтань... Юрэ бусын, нюдэндэ абаһаар обеорогдодоггүй
үзэгдэлнүүдтэй ушараа һаа, тарни мэгзэмээ, илангаяа Ногоон Дара
Эхын тарни уншажа, сэдьхэлээ номгоруулдаг, түшэгөө олодог хүм”,
- гэжэ өөрынгөө табисуурай онсо үүргэ тухай хөөрэжэ үгөө бэлэй.
Нигүүлэсхы туһа хайраяа дэлгээн, мүнөө үеынгөө шэдитэ
онтохонуудые найруулан, азатай, амжалтатай ябыш даа,
Анна Ивановна, манай Аня гээд хүсэел даа, гуурһа нэгэтэй
163

 \f \f
164
 
165
 \t\b\f
« ,  ”...
Татьяна Петровна Григорьева 1959 ондо Улаан-Үдэ хотодо
түрэһэн намтартай. Томскын медицинскэ институт дүүргээ.
Түмэр замшадай отделениин клиническэ больницада врач-
Шүлэгүүдые болон рассказуудые бэшэжэ эхилһээр
үнинэй, удха найруулгын талаар угаа аятай, тобшололтой
Татьяна Григорьева зохёохы конкурснуудта эдэбхитэй
2012-2013 онуудта “Байгал дээрэ Буладай дуун”, “Буладай
«Добрая лира» гэһэн Бүхэроссиин хүүгэдэй зохеолнуудай
Михаил Булгаковай нэрэмжэтэ литературна конкурсын
Татьяна Петровна хөөрүү шогтой, дэлгэр зугаатай,
\t 

\f \t\f\f
170
171
172
\f  \t\f
175
 \t
Арьяабала бурхан өөрынгөө алдар нэрые тарни болгон
адислажа, уншаһан бүхэндэ һайн һайханиие соерхохо
Ум үзэгээр мунхагай харанхые арилгана. Ма үзэгээр
уур хилэнсэ, Ни үзэгээр харамша зан, Бад үзэгээр шунал
ташаяалы, Мэ үзэгээр атаа жүтөө, Хум үзэгээр омог
Ум үзэгээр дээдэ шэди хүшые, Ма үзэгээр ниитын шэди
хүсые, Ни үзэгээр үбшэн ад амирлуулха шэди хүсые, Бад
үзэгээр наһа буян арьбажуулха шэди хүсые, Мэ үзэгээр
бусадые эрхэндээ хуряаха шэди хүшые, Хум үзэгээр
Ум үзэгээр тэнгэриин юртэмсын зоболониие, Ма
үзэгээр асууриин юртэмсын зоболониие, Ни үзэгээр
хүнэй юртэмсын зоболониие, Бад үзэгээр адагуусан
юртэмсын зоболониие, Мэ үзэгээр бэридэй юртэмсын
зоболониие, Хум үзэгээр тамын юртэмсын зоболониие
Үдэр тумын арюусалдаа та бүгэдэ энэ уншалга хэрэглэхэ
176
177
   
182
   
183
185
187
  
Оюун ухаанай сайн бумбые суу бэлигийн аршаанаар
үзэсхэлэнтэ шэмэг
Дээдэ хутагта Лянхуа баригша танаа
зальбаран мүргэе.
(Энэ зальбаралда 14-р Далай ламын алдар нэрые бүтэнээрнь

192
Хэзээдэшье hүнэшэгүй азатай нангин гуламтань hэн гү?
193
194
 \r\f 
Лнппнм Таптаевай мамиим йсоаптаалйа
196
\f  \n\f
197
\t 
198
  \b\r\b
199
 \r\r  
 
  
202
204
\b
нгархаев «Замби түбиин зальбарал»
- - - - - - - - - - - - - - - - - -
Замбуулин ехэ дэлхэйн зулай...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Захаамин нютагай таабайнар
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Хүмүүн боложо түрэхэдэм...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
14
Хан элшэ
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
15
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
16
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
16
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
17
Эхын буянта дуранда...
- - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
18
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
19
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
20
Гал заяаша
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Хабсагайн хүнды сууряантай...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
22
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
22
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
23
Ёлто уулын хормойдо
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
24
Энгиин ногоон ургабашье...
- - - - - - - - - - - - - - - - -
24
Зэдэ гол
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
25
Төөбиим үһыем гүрэбэ...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
25
Талын дунда ганса модон...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
26
Үбгэн абын захяа соо...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
26
Энхэ сагай элшэн сайд, та
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
27
Хайран даа, наһамнай...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
28
Багшын хараса, хайрлал соо...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
29
Шад улаахан зэдэгэнээе...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
29
Долгитоһон буржагар үһэндөө...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
29
205
Нютагайм нюруу бүхэниинь...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
30
Үлэгшэн голдо умбахаһаа...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
30
- - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
31
Алцаг, Армаг, Бургалтай, Тори...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
31
Дээдэ-Бургалтайн уудамынь даа
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Баруун хадын оройдо
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
33
Үбһэ сабшалган
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
33
Хүхын гутал
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
34
Хүршэдөө - Дарижаб ахайда
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
35
Байсагалтанай аймагай...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
36
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
36
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
37
Үргэһэн соомни – нютагни
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
38
Түрэлхи хэлэнэй багшанар
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
39
Табатайхан бишыхан ябахадаа...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
40
Урлалай тэнгэриие баясуулһаар...
- -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
43
Алтарганын үрэ (найруулга)
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Абарал (поэмэ)
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
47
Наһажаал үем...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Соодой ламын соло
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
53
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
53
Сандан-Жамса таабайн дурасхаалда
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
55
Һүнэһэд хаагуур һүндэлнэб
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
56
Эхин эсэсынь нэгэл юм...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
57
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
58
Замбида юртэмсэнүүд захагүйл даа...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
58
Сэнхирхэн тугаа хиисхүүлэе
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
59
Уран шүлэгни үе сагтай хүтэрэлдөөд...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
60
Тад ондоохон шүлэг
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
61
Үнэн зүрхэнһөө үзэн ядахые үзөөшьегүй һаа...
- - - - - - - - - - - -
62
Далайн шуургандал, дайдын һалхиндал...
- - - - - - - - - - - - - - - - -
63
Бэдэрээд нэгэтэ үзэдэг гү?
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
64
Захааминай хүүхэнби гэн гэһэйм...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
64
Уулын эзэн
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
65
Хангайн һэбшээн
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
66
Хөөрхэн минии дэгжүүхэй
- - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - -
67
Үдэшын ганса одон
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
69
Байгалай сэсэг
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
70
Эзэн Наранай магтаал
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
71
Үльгэрэй далайе гаталжа үзөө гүбди?
- - - - - - - - - - - - - - -
72
Буумал сэсэг
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
73
Һүүлшын зам
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
76
Ушаруулхал бидэниие бурхан...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
78
Зүүдэнэй тайлбари
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
79
Абаралта худаг
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
80
Миисгэйхэн тухай агшан зуур...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
82
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Һэргылгэ гү?
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
84
Наятай хүгшэниие баясуулба
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
85
.ДҮЛЭТЭɹХЭН ДҮРБЭН МҮРНҮҮДНИ
.ЯПОН АЯЛГААР
Агуу Монголой амин һүлдэ
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
124
Бударгана тухай дуулал
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
126
Элинсэгэй захяа
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
130
Отгонтэнгэриин магтаал
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
131
Гуа захагүй элдин талын…
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
131
Хэнэй зохёоһон губи юм бэ?
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
132
Хуа шаргал манхан губи…
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
133
Елена Хоринская “Буурашагүй гэрэлдэш доро дохиноб...”
-
136
Андрей Румянцев «Хани нүхэсэлэй үлгы”
- - - - - - - - - -
144
Михаил Шиханов “Бусажа ерэдэг буян болоод...”
- - - - - - - - - -
149
Светлана Нестерова “Уриһаар зандаа, урихан “Олимп”
- - - - -
155
Анна Виноградова “О, гэрэлтэ гэгээн Дара эхэ, бидэнээ
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Татьяна Григорьева “Аалиханаар орохоб, аргаахан
амилһаар”...
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Мааниин һургаал
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
175
Сагаан Дара эхэдэ зальбарал
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
180
Ногоон Дара эхэдэ зальбарал
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
182
Далай ламада зальбарал
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
188
Сэсэн хатан (Л.Б.Батожабайда)
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
192
Монгол үндэһэтэ арадтаа... (Лопсон Тапхаевай ду
- - - - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Һайхан хуби хурылһаар (Хандажаб Дампило
вада зорюулнаб)
- - - - - - - - - - - - - - -
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Буянаа зорюулаат (Б.Ц.Семеновто, Д.Н-С.Сультимовта)
- - - -
197
Хабатай солотой шүлэгшэн (Уулын үбгэн Ц.Ц.Найдановта)
- -
Хайрата хүүхэнээ дурданаб даа
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Хандамаанарай олбог (Эрдэмтэн И.А.Батуевта)
- - - - - - - - - - - -
200
Энгельсина Гармаева - Зохёолшодой, сэтгүүлшэдэй найжа
Галина Базаржаповада зорюулга
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
201

Приложенные файлы

  • pdf 6206138
    Размер файла: 6 MB Загрузок: 0

Добавить комментарий