7-сынып География Қалыптастырушы бағалау


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.
Құрметті мұғалім!
Аталған тапсырмалар жинағы білім беру мазмұнын жаңарту аясында мұғалімдерге
көмек құралы ретінде құрастырылды. Бұл мұғалімдердің ұжымдық жұмысы
ның
нәтижесі.Бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар қалыптастырушы
бағалауды өткізуге, сабақты жоспарлауға, ұқсас тапсырмаларды құрастыруға және іріктеп
алуға, оқу мақсатына жетуге қатысты сындарлы кері байланыс беруге көмектесетін үлгі
лып табылады.
Жинақтың ұсынылған сипаты сізге білім алушының қажеттілігі мен
мүмкіндігін есепке ала отырып, тапсырмаларға толықтырулар мен өзгерістер енгізуіңізге,
бейімдеуіңізге мүмкіндік береді.
Қосымша материалдарды (нұсқаулықтар, таныстырылымдар
, жоспарлар және т.б.),
форумдағы талқылауларды және бейне нұсқауларды сіз «Назарбаев Зияткерлік мектептері»
ДББҰ smk.edu.kz ресми сайтынан таба аласыз.
Жемісті жұмыс пен шығармашылық табыс тілейміз!
Жинақ негізгі мектеп мұғалімдеріне, әдіскерлерге, кри
териалды бағалау бойынша
өңірлік және мектеп үйлестірушілеріне, басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.
Жинақты дайындау барысында ресурстар (суреттер, мәтіндер, бейне және аудио
материалдар, т.б.) қолжетімді ресми интернет
сайттардан алынды. Жинақ коммерц
иялық
емес мақсатта құрастырылған.
Мазм
ұны
тоқсан
Бөлім
1. Географияны зерттеу тәсілдері
Бөлім
артография және географиялық деректер базасы
Бөлім
3. Физикалық география
тоқсан
Бөлім
3. Физикалық география
тоқсан
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлім
4. Әлеуметтік география
тоқсан
Бөлім 5. Экономик
алық география
Бөлім
6. Елтану және саяси география негіздері
тоқсан
Бөлім
Географияны
зерттеу
әсілдері
Бөлімше
1.1 Зерттеулер
және
зерттеушілер
Тақырып
Географияны зерттеу нысандары
Оқу мақсаты
7.1.1.1 Географияның зерттеу нысандарын анықтайды
Бағалау крите
рийі
Білім алушы
География ғылымы және оның салаларын атайды
Оның зерттеу нысандарын анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
. Кестеге география
ғылымдарының
салаларын жазыңыз.
Физикалық география ғылымдары
1салалары1
Экономикалық география
ғылымдары
1салалары1
Геоморфология −
Демография −
Сәйкестендіріңіз
a. Геосфера 1.
атмосфера
биогеоценоз
биосфера
гидросфера
Геожүйе
ландшафттану
литосфера
табиғи зоналар
Дескриптор
Білім алушы
география ғылымының салаларын жазады;
зерттеу аумағына байланысты нысандарды сәйкестендіреді.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
3.5 Табиғи
аумақтық кешендер
Тақырып
Табиғи
аумақтық кешендердің қалыптасуы
Оқу мақсат
7.3.5.1 Географиялық қабық, материктер мен мұхиттар,
зоналар және белдеулер, ландшафт т
абиғи
мақтық
кешендердің қалыптасуын
түсін
діреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Табиғат кешен
дерінің қалыптасуын дәлелдейді
Табиғат кешендерін ерекшел
іктеріне қарай
топтастырады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
Географиялық қабықтың з
аңдылықтарына сипаттаңыз.
Суреттерде
гі табиғи
аумақтық кешендердің түрлерін анықтаңыз
а.
Қалыптасуын
түсіндіріңіз және тән ерекшеліктеріне қарай
топтастырыңыз
Дескриптор
Білім алушы
географиялық қабықтың заңдылықтарын түсіндіреді;
суреттерден табиғат кешендерінің түрле
рін анықтайды;
табиғат кешендерінің қалыптасу себептерін түсіндіреді;
табиғат кешендерін тән ерекшеліктеріне қарай топтастырады.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлім 2. Картография және
географиялық деректер базас
Тақырып
Географиялық карталар
Оқу мақсат
ақырып бойынша картосхемалар жасайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Картосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Картаны қолданып, континенттер бо
йынша
табиғат зоналарын
анықтаңыз
2. Берілген суреттерде бейнеленген табиғат зоналарын ендік зоналық бойынша кескін
картада сәйкестендіріңіз.

Дескриптор
Білім алушы
тақырыптық карталарды қолданып, континенттердегі табиғат
зоналарын анықтайды
суреттердегі табиғат зоналарын ендік зоналық бойын
ша
цифрлармен
кескін картаға орн
аластырады.
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше
Халық географиясы
Тақырып
Ұлт
аралық және дінаралық келісім
Оқу мақсат
Қазақстандық
компонентті қосымша қамту
негізінде ұ
лтаралық және дінаралық келісімнің
қажет
тілігін дәлелдейді және
қалыптастыру жолдарын
ұсынады
Бағалау критерийі
Білім алушы
Ұлтаралық
және дінаралық келісімнің
қажеттілігін
түсіндіреді
Ұлтаралық
елісі
мді қалыптастыру жолдарын
сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
азақстанда бірнеше ұлт өкілдері тұрады.
Жұпта талқылаңыз.
а. Қазақстанда ұлттық бірлік күні қай күнге белгіленген?
b. Ұлттар ара
сындағы келісім не үшін қажет?
«Қазақстан халқы Ассамблеясы» ұғымын қалай түсінесіз? Ассамблеян
ың
эмблемасы қандай мағы
наны білдіреді? Сипаттап түсіндіріңіз.
Ұлтаралық
келісімді қалыптастыру жолына мысал келтір
іңіз
Дескриптор
Білім алушы
Қазақстандағы ұлттардың
бірлік күнін атайды;
Қазақстанда және басқа да елдерде ұлттар арасындағы
татулықтың қажетт
ілігін түсіндіреді;
Қазақстан хал
қы Ассамблеясының эмблемасы жайлы
сипаттайды
ұлтаралық
келісімді қ
алыптастыру жолына мысалдар келтіреді
лім
Әлеуметтік география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып

Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.3 Г
еографиялық дереккөздермен
жұмыс істейді:
карта,
сурет, мәтін, фотосу
реттер, графикалық матер
иалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Берілген табиғи ресурс атауларын
төмендегі кестеге ресурс топта
рымен
сәйкестендіріп толтырыңыз.
ұщы су, жағажай, қайың, газ,
темір кені, топырақ, жануар.
Биологиялық
ресурстар
Рекреациялық
ресурстар
ресурстары
Орман
ресурстары
Жер
ресурстары
Минералды
ресурстар
Дескриптор
Білім алушы
табиғат ресурстары топтарына берілген ресурс атауларын
сәйкестендіру арқыл
ы кестені толтырады

Дескриптор
Білім алушы
әлеуметтік инфроқұрылымды әлеуметтік
тұрмыстық және
әлеуметтік
мәдени салаларына ажыратады;
ел экономикасының дамуындағы сауданың рөліне баға береді;
өзі тұратын жерде әлеуметтік инфроқұрылымның д
амыған
элементтерін анықтайды.

Бөлім
5. Экономикалық география
Бөлімше
Дүниежүзілік шаруашылықтың салалық және
аумақтық
құрылымы
Тақырып
Дүниежүзілік шаруашылықтың салалары: ауыл
шаруашылығы мен
өнеркәсіп
Оқу мақсат
аруашылық
салаларын жіктейд
і және
маңыздылығын түсіндіреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Шаруашылық салаларын сипаттайды
Маңыздылығын дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
Жоғары деңгей дағдылары
«Балық қаңқасы» әдісін қолдана отырып, мәтінме
н жұмыс.
Мәтінді түсініп
оқыңыз. «Балық қаңқасы» ( Фиш
боун) әдісі бойынша тапсырмаларды орындаңыз
(бір жұп сұрақ қояды, екінші жұп жауап жазады).
Шаруашылық
өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс, көлік, с
ауда, білім беру,
денсаулық сақтау салаларының өзара байланысқан жиынтығы.
Сала
біртекті өнімдер шығаратын не біртекті қызмет көрсететін кәсіпорындардың
жиынтығы.
Шаруашылықтың салалық құрылымы 2 бөлінеді:
өндірістік сала және өндірістік емес
сала.Өндір
істік сала өнеркәсіптің «А» тобы деп аталады, оған ауыр өнеркәсіп жатады.
Өндірістік емес сала
«Б» тобы деп аталады, оған жеңіл және тамақ өнеркәсібі
жатады.
. Мәтіндегі берілген ақпаратқа сұрақтар құрастырыңыз
. Сұрақтарды жоғарғы қ
аңқаға орналастыры
ңыз
. Төменгі қаңқаға
, кезектесе отырып, қойылған сұрақтарға
жауаптар жазыңыз
Қалыптастырушы бағалауға арналған
тапсырмалар жинағы
География
сынып
Бөлім
Елтану және саяси география негіздері
Тақырып
Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
Географиялық деректер базасы
Оқу мақсаты
еографиялық нысандарды топтастырып, кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау к
ритерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жинақтап, кестеде
көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төме
нде көрсетілген елдерді географи
ялық орнына қарай топтастырыңыз
FoblZ�ruZ�
ZefZclug�_e^_j
L[_dld�_e^_j
:jZe^u�_e^_j
:jobi_eZ]lu�
_e^_j
анд
Сомали
Үндістан
Оман
Исландия
Шри
Ланка
Гаити
Кипр
Мадагаскар
Палау
Мальдив
Индонезия
Ұлыбритания
апония
Қытай
Польша
Эквадор
Дескриптор
Білім алушы
[_je]_g�_e^_j^�
d_kl_^_��
]_h]jZn
byeu�hjgugZ�ZjZc�
lhilZklujZ^u�
Бөлім
6. Елтану және саяси география негіздері
Бөлімше
6.1 Дүние жүзі елдері
ақырып
Елдердің экон
оми
калық
географиялық жағдайы
Оқу мақсат
Қазақста
ндық компонентті қосымша қамти
отырып, е
лдерді экономикалық
географиялық орнына
байланысты топтастырады
Бағалау критерийі
Білім алушы
лдердіэкономикалық
географиялық орнына
байланысты анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Төменде берілген елдерді экономикалық
географиялық
орнына байланысты
жіктеңіз.
Ирландия, Үндістан, Франция, Мадагаскар, Қытай, Лаос, АҚШ, Венгрия, Индонезия,
Норвегия, Германия,
Молдова,
Қазақстан,
Ита
лия, Чили, Португалия, Нигер, Алжир,
Польша, Венгрия, Филиппиндер, Вьетнам, Канада, Ресей, Мали, Швейцария, Бразилия,
Ұлыбритания, Морокко, Мексика, Иран, Үндістан, Жапония, Монғолия
Орталық
Перифериялық
Теңіз жағалаулық
Түкпірлік (континентішілі
Дескриптор
Білім алушы
берілген елдерді экономикалық
географиялық
орнына
байланысты топтастырады.
Бөлім
6. Елтану және саяси геогр
афия негіздері
Бөлімше
6.1 Дүние
жүзі елдері
ақырып
Дүниежүзі елдерінің географиялық жағдайы
Оқу мақсат
Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып
елдердің географиялық орнын жоспар бойынша
сипаттайды
Бағ
алау критерийі
Білім алушы
Елдердің географиялық орнын жоспар бойынша
анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төм
ендегі жоспар бойынша бір елдің географиялық орнын сипаттаңыз
.
Сипаттау жоспарының пункттері
Сипаттау
Ел атауы
танасы
Географиялық орналасу түрі
Шектесетін елдері
Елдің с
ш қарай ұзындығы
Орналасқан материгі
Елдің шекарасындағы физикалық
нысандар
Географиялық орналасуына
байланысты қорытынды
Дескриптор
Білім алушы
картаны қолданып кез
келг
ен елдің географиялық
орнын жоспар
бойынша сипаттайды;
географиялық орналасуына байланысты қорытынды жасайды.
Бөлім
6. Елтану және саяси география негіздері
Бөлімше
6.1 Дүние жүзі елдері
ақырып
Дүниежүзі елдерінің географиялық жағдайы
Оқу мақсат
Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып,
елдерді географиялық
орнына байланысты топтастырады
Бағалау критерийі
Білім алушы
Елдерді географиялық орнын
а байланыс
анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Дүниежүзінің физикалық картасын пайдаланып, «Елдерді герографиялық
орнына байланысты жіктеу» кестесін толтырыңыз
Құрлық
ішіндегі
Аралдағы
Түбектегі
Топаралдағы
Теңіз
жағалауындағы
азақстанның географиялы
қ орналасуы қандай түрге жататын анықтаңыз.
Дескриптор
Білім алушы
картадан дүниежүзі бойынша құрлық ішіндегі елдерді анықтайды;
картадан дүниежүзі бойынша аралдағы елдерді анықтайды;
картадан дүниежүзі бойынша түбек
тегі елдерді анықтайды;
картадан дүниежүзі бойынша топаралдағы елдерді анықтайды;
картадан дүниежүзі бойынша теңіз жағалауындағы елдерді
анықтайды;
Қазақстанның географиялық орналасуы қандай түрге жататынын
анықтайды.

Бөлім
Экономикалық география
Бөлімше 2.
Картография және географиял
ық деректер базасы
ақырып
Географиялық деректер базасы
Оқу мақсаты
7.2.2.1 Г
еографиялық нысандарды топтастырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жинақтап, кестеде
көрсе
теді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
ерілген ұғымдарды кестеге тиісті сәйкестікке келтіріп толтырыңыз: темір
балқыту, бидай егу, бау
бақша , қой өсіру, картоп өсіру, машина жасау, қағаз
шығару, ірі қара өсіру, жылқы өсіру, тоқыма
мата ө
ндірісі.
Өнеркәсіп
Егін шаруашылығы
Мал шаруашылығы
Дескриптор
Білім алушы
шаруашы
лық түрлерін топтастырып, кестег
е толтырады.
Бөлім
5. Экономикалық география
Бөлімше 2.
Картография және географиялық деректер база
ақырып
Географиялық карталар
Оқу мақсаты
2.1.2.Географиялық номенклатура нысандарын
картадан
көрсете
Бағалау критерийі
Білім алушы
Номенклатура нысандарын ажыратады
Картадан көрсетеді
Ойлау
дағдыларының
деңг
ейі
Тапсырма
Қолдану
Дүниежүзі бойынша шаруашылықтың өнеркәсіп саласы жақсы дамыған елдерді
картадан көрсетіңіз.

АҚШ, Жапония, Ұлыбритания, Германия.
үниежүзі бойынша ауылшаруашылық саласы жақсы дамығ
ан елдерді картадан
көрсетіңіз.
стан, Аустралия, Монғолия, Қырғызстан.
Дескриптор
Білім алушы
өнеркәсібі жақсы дамыған елдерді картадан көрсетеді;
ауылшаруашылығы жақсы дамыған елдерді картадан көрсетеді.
Бөлім
Экономикалық география
Бөлімше 2.
Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
Географиялық карталар
Оқу ма
қсаты
ақырып бойынша картосхемалар жасайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Картосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Кескін картад
а Қазақстандағы бидай, күріш егетін аудандарды белгілеңіз
өсірілетін
ауданның шекарасын сызып көрсетіңіз, бидай өсірілетін ауданды 1
санымен, күріш өсіретін ауданды 2 санымен белгілеңіз).
Дескриптор
Білім алушы
кескін картад
а, Қазақстанның бидай егетін ауданын шартты
белгімен белгілейді;
бидай өсіретін ауд
анның шекарасын сызып көрсетеді;
кескін картада, Қазақстанның күріш егетін ауданын шартты
белгімен белгілейді;
күріш өсіретін ауданның шекарасын сызып көрсетеді.
Бөлім
5. Экономикал
ық география
Бөлімше 1.
Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
еографиялық нысандардың, құбылыстардың және
үдерістердің ерекшеліктерін
графикалық түрде көрсете
алады:
зба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар,құбылыста және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Шаруашылық салаларын сызба түрінде көрсетіңіз.
Дескриптор
Білім алушы
шаруашылық салаларын сызба түрінде көрсетеді.
Бөлім
Экономикалық география
Бөлімше 1.
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
еографиялық дереккөздермен жұмыс істейді
карта, сурет,
мәтін, фотосуреттер, графикалық материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Суреттегі жанатын пайдалы қазбалардың біреуін таңдап,
жоспар бойынша
сипатта
ыз.
оспар
Пайдалы қазбаның атауы
Пайдалы қазбаның қысқаша сипаттамасы
.
Шаруашылықтағы маңызы
Дескриптор
Білім алушы
пайдалы қазбаның түрін атайды;
пайдалы қазбаға қысқаша сипаттама береді;
шаруашылықтағы маңызын түсіндіреді.
.Шаруашылық
салаларын
жіктеңіз
Егі
н шаруашылығы, мал шаруашылығы, ірі қара, қой, түйе, құс, отын өнеркәсібі, көмір,
электр энергетикасы,
еталлургия, химия , құрылыс, машина жасау, тігін, ауыр
машина, нан, тоқыма, кондитер, сүт өндіру, қант өндіру, жеңіл өнеркәсіп, бақша
дақылдары, астық дақылдары, жеміс
жидек, тамақ өнеркәсібі.
3.Өсімдік шарушылығының халық үшін маңыздылығының түсіндіріңіз
Дескриптор
Білі
м алушы
шаруашылық ұғымының анықтамасын айтады;
сала ұғымының анықтамасын айтады;
шаруашылықты салаларға бөледі
керекті сөздерді пайдаланып, шаруашылық салаларын кестеде
көрсетеді.
өсімдік шаруашылығының халық үшін маңыздылығын түсіндіреді.
ШАРУАШЫЛЫҚ
ӨНЕРКӘСІП
АУЫЛ
ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Дескриптор
Білім алушы
сурет бойынша көлік түрлерін ажыратады;
осы көлік түрлерінің Қазақстанның қай аймақтарында басымдығын
анықтайды;
көліктің қай түрінің климатқа тәуелділігін анықтап, себебін жазады;
күнделікті өмірде көліктің қай түрі қолданылат
ынын анықтайды және
дәлелдейді;
саяхатқа шыққанда көліктің қа
й түрі қолданылатынын анықтайды
және дәлелдейді;
сапарға барғанда
көліктің қа
й түрі қолданылатынын анықтайды
және дәлелдейді;
жүк тасымалдауда көліктің қа
й түрі қолданылатынын анықтайды
және дәлелдейді.
Бөлім
Экономикалық география
Бөлімше
5.2 Әлеуметтік
экономикалық ресурстар
ақырып
Әле
уметтік инфрақұрылым
Оқу мақсаты
���������ZaZklZg^u�dhfihg_gll�hkufrZ�Zflb�hlujui�
%e_mf_lld��bgnjZjueufgu��we_f_gll_jg�kbiZllZi��
fZua^ueuugZ�[ZZ�[_j_^
Бағалау критерийі
Білім алушы
Әлеуметтік инфроқұрылым
элементтерін сипаттай
аңыздылығына баға береді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Әлеуметтік инфрақұрылымға (қызмет көрсету): білім беру, денсаулық сақтау,
сауда, қоғамдық тамақтану, тұрмыстық қызмет көрсету, театрлар, кинотеатрлар т.б
жата
ды.
Осы түрлерді екі үлкен салаға біріктіріңіз.
леуметтік инфрақұрылымның маңыздылығына, соның ішінде сауданың ел
экономикасының дамуындағы рөліне баға беріңіз, өз таңдауыңыз бойынша бір
елді алыңыз.
іңіз тұратын жерде әлеуметтік инфрақұрылымның қай элементтері жақсы
дамыған?
Әлеуметтік
тұрмыстық
Әлеуметтік
әдени
Бөлім
5. Экономикалық география
Бөлім
ше
5.2 Әлеуметтік
экономикалық ресурстар
ақырып
лік инфрақұрылымы
Оқу мақсат
Қазақс
тандық компонентті қосымша қамти отырып
өлік инфрақұрылымының
элементтерін сипаттау негізінде
оның
маңыздылығына баға береді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Көлікинфрақұрылымының
элементтерін
сипаттайды
аңыздылығын
баға береді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
ерілген суретке қарап, көлік түрлерін анықтаңыз.
Көлік түрлерінің
Қазақстан аумағында қолданылуын талдаңыз.
Осы көліктің түрлері Қазақстанның қай аймақтарында басым болып келеді
?
b.Қай
көліктің түрі климатқа тәуелді
c.Атласты қолдан
п анықтаңыз, себебін жазыңыз
Көліктің қ
андай түрлерінің қолданылуын анықтаңыз:
a.К
үнделікті өмірде
-
Саяхатқа шыққанда
Іс
сапарға барғанда
Жүк
тасымалдауда
Жауабыңызды дәлелдеңіз.
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше 2. Картография және деректер базасы
ақырып
Географиялық деректер базасы
Оқу мақсаты
еографиялық нысандарды топтастырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім а
лушы
Географиялық нысанд
арды жинақтап, кестеде жіктейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Табиғат ресурстарын ерекшеліктеріне қарай топтастырып, кестені тол
тырыңыз.
Табиғат ресурстары
сарқылатын
Қалпына
келмейтін
Ішінара
қалпына
келетін
Су, жел, күн энергиясы
Биологиялық,
топырақ
ескриптор
Білім алушы
табиғат ресурстарын ерекшеліктеріне қарай топтастырып, кесте
ні
толықтырады.
Бөлім 4. Әле
уметтік география
Бөлімше 2. Картография және деректер базасы
ақырып
2.1 Географиялық карталар
Оқу мақсаты
Географиялық номенклатура нысандарын
картада
көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Номенклатура нысандарын ажыратады
Картадан көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Минералды ресурстар» және «Дүниежүзінің орман зоналары» карталарын
қолданып
, жанатын ресурстары мол 3 мемлекетті және солтүстік орман зонасы мен
тропикалық о
рман зонасы өтетін аймақтардан 3 мемлекетті кескін картада
көрсетіңіз.
Дескриптор
Білім алушы
жанатын минералды ресурстардың таралу аймақтарын кескін
картада сызады;
орман ресурсы көп таралған мемлекеттерді кескін картада
көрсетеді.
Бөлім
Әлеуметтік география
Бөлімше 2
Картография және деректер базасы
ақырып
Географиялық карталар
Оқу мақсаты
ақырып бой
ынша картосхемалар жасайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Картосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Қазақстанда
өндірілетін минералды ресур
стардың: көмір мен темірдің ошақтарын
кескін картаға белгілеңіз.
Дескриптор
Білім алушы
Қазақстанда
өндірілетін көмірдің ошақтарын кескін картаға
белгілейді;
Қазақстанда
өндірілетін темір кенінің ошақтарын кескін картада
белгілейді.

Бөлім
Әлеуметтік география
Бөлімше 1
Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Г
еографиялық нысандардың, құбылыстардың және
істердің ерекшеліктерін графикалық түрде көрсетеді
зба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыста және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көрс
етеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Су
жер бет
індегі кең таралган зат. Гидросферадағы барлық судың мөлшері 1,6
млрд. км
. Оның 96,6 % мұхиттар мен теңіз сулары, 1,7 % мұздықтар мен
тұрақты қарлар, 1,7 % жер асты сулары, 0,06 % өзен, көл, батпақ, атмосферадағы
су болып табылады.
Берілген мәліметтерді
олданып,
шеңберлік диаграмма
тұрғызыңыз.
Дескриптор
Білім алушы
берілген мәліметті шеңбе
рлік
диаграмма тұрғызады
Бөлім
Экономикалық геогра
фия
Бөлімше
5.1 Табиғи ресурстар
Тақырып
Табиғи ресурстарды игерумен байланысты
туындайтын
проблемалар
Оқу мақсат
Жергілікті компонентті қосымша қамт
у негі
зінде
абиғи ресурстарды игерумен байланысты
туындайтын
проблемаларды талдап, шешу жолдарын ұсынады
Бағалау критерийі
Білім алушы
абиғи ресурстарды игерумен байланысты
туындайтын проблемаларды
жіктейді
Мәселені шешу жолдарын ұсынады
Ойлау дағдыларын
ың
деңгейі
@hZju�^_]_c�^Z^ueZju
Тапсырма
Суреттерде минералдық ресурстарды игерумен байланысты болатын табиғат
кешеніндегі өзгерістер бейнеленген.
сурет
сурет
сурет
Суреттерді терминдермен сәйкестендіріңіз: кен өнді
, террикон, карьер
Минералды ресурстарды осындай жолмен өндіру Қазақстанның қай аймақтарында
кездеседі? Неге?
Кен өндіру салдарын талдаңыз.
а. Минералды ресурстарды өндіруден кейін географиялық қабық қалай өзгереді? Қандай
мәселелер туындайды?
b.Ос
ы мәселелерд
і шешуге
қандай ұсыныстар жасайсыз? Жауабыңызды дәлелдеңіз.
Дескриптор
Білім алушы
�������kmj_ll_j^��d_g�'g^jm��l_jjbdhg��dZjv_j�l_jfbg^_jf_g�
k%cd_kl_g^j_^�
минералды ресурстарды өндірудің осындай жолы
Қазақстанның қай аймақтарында кездесетінін анықтайды және
түсіндіреді;
минералды ресурстарды өндіру барысында географиялық
қабықта (литосфера, атмосфера, гидросфера, биосфера)
болатын өзгерістерді талдайды және туындайтын мәселелерді
анықтайды;
мәселелерді шешу жолдарын ұсынады.
Бөлім
Экономикалық география
Бөлімше
Табиғи ресурстар
ақыр
ып
Табиғи ресурстардың жіктелуі
Оқу мақсат
абиғи ресурстардың шоғырланған орындарын
картада көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Табиғат ресурстарының таралу аймақтары
картадан
анықтайды
Ойлау дағдыла
рының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
«Дүниежүзінің орман ресурстары» картасынан анықтаңыз.
а. Дүниежүзі орман ресурстары
н қандай екі белдеуге бөлінетінін
рман ресурстарына бай елдер
Дүниежүзі бойынша тұщы суға бай аймақтарды кескін картада
көрсетіңіз.
Дескриптор
Білім алушы
картадан дүниежүзі орман ресурстары мол ек
і белдеуді
анықтайды
;
картадан орман рес
урстарына бай елдерді анықтайды;
дүниежүзі бойынша тұщы суға бай елдерді кескін
картада
көрсетеді
Дескриптор
Білім алушы
табиғи ресурстардың таралу
заңдылықтарын атлас карталар
ын
қолда
ып талдайды;
табиғат ресурстарының бір түрін мысалға алып, таралу себебін
зерттейді;
пайдалы қазбаның атауын жазады;
кездесетін орнын анықтайды
;
сол жерде кездесу себебін
дәлелдейді;
осы
пайдалы қазбаның болашақтағы рөлін талдайды.
Бөлім
Экономикалық география
Бөлімше
5.1 Табиғи ресурстар
ақырып
Табиғи
ресурстардың жіктелуі
Оқу м
ақсат
Жергілікті компонентті қо
сымша қамти отырып,
таб
иғи ресурстардың
таралу заңдылықтарын талдайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Табиғи ресурстардың таралу заңдылықтарын
дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
тласты қолданып, т
абиғат ресур
старының таралу заңдылықтарын
анықтаңыз
және себебін түсіндіріңіз.
азақстан жерінде кездесетін жанатын пайдалы қазбалардың негізгі кен
орындары
картада
көрсетілген.
анатын пайдалы қазбаның бір түрін алып
зерттеу жүргізіңіз.
Пайдалы қазбаның атауын
жазыңыз
Кездесетін орнын анықтаңыз
.
Қандай географиялық жағдайға байланысты сол жерде кездеседі? Дәлелдеңіз
.
Осы пайдалы қазбаның болашақтағы рөлін талдаңыз
.
Берілген семанти
калық картаны толтырыңыз ( +
Агрокли маттық
ресурстар
Биологиялық
ресурстар
Дүниежүзілік
мұхит
Жер ресурстар
Минералдық
ресурстар
Тұщы су
ресурстары
Рекреациялық
ресурстар
Ніл өзені
Амазонка
ормандары
Шабындықтар
Париж қаласы
Жауын
ашын
Темір кені
Ватикан
Балықтар
Егістіктер
Алтын
Мұздықтар
Жел
тластағы
тақырыптық карталарды пайдалан
ып, агроклиматтық,
биологиялық, минералдық ресурстар түрлерін
анықта
п, кестені толтыр
ыңыз.
Агроклиматтық ресурстар
Биологиялық ресурстар
Минералды ресурстар
_kdjbilhj
Білім алушы
табиғат ресурстарының анықтамалары мен атауларын
сәйкестендіреді;
табиғат ресурстарының түрлерін жіктейді;
семантикалық картаны толтырады;
тақырып
қ карталарды қолданып,
табиғат ресурстарының
түрлерін анықтайды.
4-
тоқсан
Бөлім 5. Экономикалық география
Бөлімше
5.1 Табиғи ресурстар
ақырып
Табиғи ресурстар
дың жіктелуі
Оқу мақсат
абиғи ресурстарды жіктейді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Табиғи
ресурстарды
белгілері бойынша
топтастырады
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Терминдерді
нықтамалармен сәйкестеңдіріңіз.
Ұғым
Сәйкестік
Анықтамасы
Табиғат
ресурстары
А. т
абиғи ресурстардың таусылмайтын бөлігі
(күн энергиясы, жел, ағын су, теңіздің толысуы)
Рекреациялық
ресурстар
В.
үннің және космостың энергияла
рының
жиынтығы
Энергетикалық
ресурстар
С.
емалыс пен туризмге қажетті ресурстар
демалу және емделу мақсатында пайдаланатын
табиғат нысандары
KZjueZlug�
j_kmjklZj
дам пайдаланатын және материалдық
игіліктерді жасау үшін қолданылатын табиғат
сандары
KZjuefZclug�
j_kmjklZj
Е.
абиғи процестердің нәтижесінде орны
толмайтындықтан табиғи ортадан алы
нған сайын
сарқ
ылатын ресурстар
Табиғат
ресурстарының түрлерін жіктеңіз
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше 2.
Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
Географиялық деректер
базасы
Оқу мақсат
7.2.2.1 Г
еографиялық нысандарды топтастыры
п кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жинақтап, кестеде көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төмендегі кестеде
Оңтүстік Америка халқының этностық әралуандығының
қалыптасу жолы көрсетіл
ген.
Ақпарат көздерін қолданып, кестені
толықтырыңыз
Дескриптор
Білім алушы
ақпарат көздерін пайдаланып, этностық кестені
толықтырады.
Жергілікті халық
Мигранттар
Үндістер
Экваторлықтар
Мулаттар
Самболар
Дескриптор
Білім алушы
халықтың ұлттық құрамының пайызд
ық үлес
көрсеткішін есептеп шығарады;
халықтың ұлттық құрамын шеңберлік диаграмма
түрінде көрсетеді
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше 2.
Картография және географиялық деректер
ырып
Географиялық
карталар
Оқу мақсат
ақырып бойы
нша картосхемалар жасайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Картосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
мендегі тіл әулетіне кіретін ұлттарды Еуразияның кескін картасына шартты
белгілер арқылы (бояу
дың әрт
үрлі
реңктерін) бейнелеңіз
ЛТАЙ ӘУЛЕТІ
Түріктер
Әзі
рбайжандар
Түркімендер
Татарлар
Қазақтар
Дескриптор
Білім алушы
Алтай тіл әулетін
таралуын кес
кін картада бояумен көрсетеді.
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше 1.
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Географиялық нысандардың, құбылыстардың
және үдерістердің ерекшеліктерін гр
афикалық түрде
көрсетеді
: сызба, диаграмма, профиль, график
алық
материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
ысандар,
құбы
лыста
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы
көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
Қолдану
зақстан халқының саны
000 адам (2015 ж). Төмендегі кестеде
Қазақстандағы халықтың ұлттық құрамының көрсеткіші берілген.
Осы
көрсеткіштерден пайыздық мөлшерін есептеп шығарыңыз.
Төмендегі көрсеткіштерді
шеңберлі
диаграммада көрсетіңіз.
азақтар
Орыстар
Өзбектер
Украйндар
Ұйғырлар
Татарлар
Немістер
Бөлім
Әлеуметтік география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.3 Географиялық дереккөздермен жұмыс істейді: карта,
сурет, мәтін, фотосу
реттер, графикалық материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қол
дану
Тапсырма
өменд
егі картаны қолданып, қазақтардың саны басым, орташа және
өте аз
облыстарды анықтаңыз.
блыстар бойынша қазақ ұлты мен басқа ұл
ттар
үлес
інің
ара қатынасының
осындай болу себебін көрсетіңіз
Дескриптор
Білім алушы
бері
лген картаны қолданып, қазақтардың әр облыстардағы пайыздық
үлес көрсеткіштерін анықтайды;
қазақ
және басқа ұлттардың облыстар бойынша үлесінің
әркелкі
болу
себебін көрсетеді
ттер
Иран, Әз
рбайжан, Ирак, Йемен.
3.Будд
изм
VI б.э.д.,
Үндістан
түбегі
Оңтүстік, Оңтүстік
Шығыс және
Орталық Азия, Ресейде
Бурятия, Т
ва
мен Калмыкия.
Дескриптор
Білім алушы
g_]a]�^g^_j^�
hjlZeulZjug�ZlZc^u�
кескін картада сол орталықтарды белгілейді;
тарихи
мәдени орталыққа айналу себептерін дәлелдейді;
өз аймақтарынан немесе халықаралық туристік
бағыттардың негізгі бөліктерінен
-
осы орталықтарға
туристік бағдар жолдарын сызып көрсетеді.
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше
4.1 Халық географиясы
ақырып
Дүниежүзінің
тарихи
мәдени аймақтар
Оқу мақсат
алықтың этникалық және діни құрамына
байланысты дүние
жүз
інің тарихи
мәдени
1өркениеттік
аймақ
тарының қалыптасуын түсіндіреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
ниежүзінің тарихи
мәдени1өркениеттік
айма
қтарының қалыптасуын сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
Негізгі діндердің таралу
аймақтары төмендегі кестеде көрсетілген
Діндердің пайда
болған осы аймақтарына байланысты қазіргі кезде ірі тарихи

мәдени орталықтар
пайда болған.
Сол орталықтарды атаңыз және кескін картада белгілеңіз.
Діндер
айда болу
уақыты мен
орны
LZjlueZg�
Z^Zf�kZgu��
feg�Z^Zf
LZjZem�ZcfZlZju
��OjbklbZg
Zkuj��
IZe_klbgZ
Католик
Франция, Испания, Португалия, Италия,
Австрия, Ирландия, Польша, Литва,
Чехия, Словения, Хорватия, АҚШ,
Канада, Латын Америкасы , Филиппины,
Батыс Украина.
Ijhl_klZg
R\_pby��Ghj\_]by��Nbgeyg^by��
eu[jblZgby
��=_jfZgby��Gb^_jeZg^
Швейцария, АҚШ, Канада, Австралия,
Жаңа Зеландия, Латвия, Эстония.
IjZ\hkeZ\
J_k_c��MdjZbgZ��;_eZjmkv��Fhe^h\Z��
=jmaby��Jmfugby��X]hkeZ\by��=j_pby��
Dbij�
Ислам
VII
ғасыр,

түбегі
нниттер
Таяу Шығыс, Солтүстік Африка,
Орталық Азия, Үндістан, Индонезия,
Пәкістан, Ауғаныстан, Бангладеш,
Солтүстік
Батыс Қытай, Малайзия,
Бруней, Тропиктік Африка елдері,
Босния мен Герцеговина, Македония,
Албания, Ресейде
Башқұртстан,
Татарстан, Солтүстік Кавказ
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше
Халық географиясы
ақырып
Дүниежүзі халқының діни құрамы
Оқу мақсат
үние жүзі ха
лқының діни құрамы мен діндер
дің таралу
аймақтарын анықтайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Дүние жүзі халқының діни құрамын және
індердің таралу аймақтарын сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Сізге
згі діндердің атаулары
берілген.
Ислам
Шейі
ттер
Сүнниттер
Христиан
Православие
Католик
Протестант
Будд
а. Осы
негізгі діндердің пайда
болу себебін
түсіндір
іңіз.
ардың бөліну себептерін көрсетіңіз.
Кескін к
артада таралу аймақтарын белгілеңіз
Дескриптор
Білім
алушы
негізгі д
індер
және олардың пайда болу себебін түсіндіреді;
ол діндердің жеке топтарға бөліну себептерін көрсетеді
;
осы негізгі діндердің таралу аймақтарын атласты қолданып
кескін картада көрсетеді.
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше 4.1
Халық географиясы
Тақырып
Дүниежүзі халқының тілдік әулеттері мен топтары
Оқу мақсаты
7.4.1.1 Дүниежүзі халықтарының этнолингвистикалық
жіктелуін түсіндіреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Дүниежүзі халықтарының этнолингв
истикалық
құра
мын
анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
алықтың этникалық құрамы ұғымын түсіндіріңіз
өмендегі
естені толықтырыңыз және
кескін картаға халықтардың таралу
аймақтарын сызыңыз.
Ұлттың аты
Тіл тобы
Тіл әулеті 1семьясы1
Мемлекеті
қазақ
түркі
Алтай
Қазақстан
орыс
славян
Үнді
еуропалық
Ресей
француз
роман
Үнді
еуропалық
Франция
қытай
Сино
тибет
Қытай
грузин
Картвель
Грузия
эстон
Фин
угор
Орал
юкагир
Эстония
_kdjbilhj
Білім алушы
«этникалық құрам» ұғымын
айтады;
кестеде берілген тіл әулеттерінің таралған мемлекеттерін кескін
картада сызады.
Дескриптор
Білім алушы
суреттер бойынша жануарлардың атауларын анықтайды;
суреттер бойынша өсімдіктердің атауларын анықтайды;
карта бойынша өсімдік түрлері таралған табиғат зонасы мен
материкті анықтайды;
карта бойына жануарлар түрлерінің мекен ететін табиғат зонасы мен
материкті анықтайды.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлім 2. Картография және географиялық деректер базасы
Тақырып
Географиялық деректер базасы
Оқу
мақсат
7.2.2.1 Г
еографиялық нысандарды топтастырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жіктеп,кестеге жазады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Берілген суреттердегі
жануарлар мен өсімдіктерді атауларын анықтаңыз
Картаны қолданып, олар таралған табиғат зоналары мен материктер
кестеге
толтырыңыз.
нуарлар мен өсімдіктер
Өсімдік
тер мен
жануарлардың
тауы
ªk_lg��
f_d_g^_clg�
Z[b•Zl�ahgZku
LZjZe•Zg�
fZl_jbdl_j
Бөлім
Елтану және саяси география негіздері
Тақырып
Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
2.1 Географиялық карталар
Оқу мақсат
еографиялық номенклатура нысандарын картадан
көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Номенклатура нысандарын ажыратады
Картадан көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Ұсынылған номенклатура нысандарын (
оқушы өз нұсқасы
н ұсынса да болады
саяси картадан көрсетіңіз.
Түбекте
орнал
асқан
елдер
Аралда
орналасқан
елдер
Архипелагта
орналасқан
елдер
Мұхит (теңіз)
жағалауында
орналасқан
елдер
Мұхитқа
(теңізге)
шыға
алмайтын
елдер
1.Португалия
2.Та
анд
3.Сомали
4.Үндістан
5.Оман
1.Исландия
2.Шри
анка
3.Гаити
4.Кипр
5.Мадагаскар
1.Палау
2.Мальдив
3.И
ндонезия
4.Ұлыбритания
5.Жапония
1.ОАР
2.Қытай
3.П
ольша
4.Эквадор
5.Мексика
1.Қазақстан
2.Чехия
3.Б
оливия
4.Зимбабве
5.Ауғанстан
Дескриптор
Білім алушы
e^_j^�]_h]jZnbyeu�hjgugZ�[ZceZguklu�Z`ujZlZ^u��
орналасуы бойынша с
аяси картада көрсетеді.
Бөлім
Елтану және саяси география негіздері
Тақырып
Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
2.1 Географиялық карталар
Оқу мақсат
ақырып бойынша картосхемалар жасай
Бағалау критерийі
Білім а
ушы
артосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
ТМД елдері картасында Қазақстанның халықаралық жол тораптарына қатысты
транзиттік жағдайын
картосхема түрінде көрсетіңіз.
Дескриптор
Білім алушы
ның транзиттік жағдайын картосхема түрінде көрсетеді.
Бөлім
Елтану және саяси география негіздері
Бөлімше 1
Географиялық зерттеу әдістері

ақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық нысандардың, құбылыстардың және
үдерістердің ерекшеліктерін графикалық түрде көрсетеді
кесте, сызба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыст
а және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Елдерді экономикалық орталықтарға қатысты орналасуы сыз
басын
толы
қты
рыңыз
(басқа үлгілерді де құрастырса болады)
(үлгі)
Дескриптор
Білім алушы
сызба түрін таңдайды;
елдерді экономикалық орталықтарға қатысты орналасу сызбасын
жасайды;
ызбаны толтырады.
Бөлім
6. Елтану және саяси география негіздері
Бөлімше 1.
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық дереккөздермен жұмыс істейді
карта, сурет, мәтін, фотосуреттер, графикалық материалдар
Бағал
ау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырм
Азияның саяси картасын, фотосуреттерді және мәт
інді пайдаланып, елді анықтаңыз
Азияның оңтүстік
шығысында аралдар мен түбекте орналасқан қарқынды дамып келе
жатқан ел. Елбасы сұлтан болып табылады.
«Исламдық» стилде салынған 88
қабаттық
«Петронас мұнаралары»
биіктігі
451,9 метр, елдің астанасында
орналасқан.
Дескриптор
Білім алушы
әтіннен ақпаратты алады;
отосуретті мәтінмен сәйкестендіріп,
елді анықтайды
аяси картадан елді
көрсетеді
Бөлім 6.
Елтану және саяси география негіздері
Бөлімше
Дүние
үзі елдері
ақырып
Елдердің экономикалық
географиялық жағдайы
Оқу мақсат
Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып
лдердің экономикалық
географиялық жағдайын жақсарту
жөнінде ұсыныс жасайды
Бағалау критерий
Білім алушы
Елдердің экономикалық
географиялық жағдайын
жақсартуға
жасалған
ынысты дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Берілген жоспар бойынша 2 елді салыстырыңыз: Қазақстан және Түркия
Елдердің экономика
лық
географиялық жағдайы дегеніміз
-
дүниежүзі саяси
картасындағы орны. Экономикалық
географиялық жағдайын анықтау дегеніміз:
дамыған мемлекеттерге жақын орналасуы;
көрші елдердің даму жағдайы мен саяси
тұрақтылығы, халықаралық көлік жолдарынан алыс
жақы
ндығы
т.б.
Экономикалық
географиялық жағдай тиімді немесе тиімсіз, қолайлы немесе қолайсыз
болуы мүмкін.

Сипатының жоспары
Қазақстан
Түркия
Географиялық орны
Дамыған мемлекеттермен
шекаралас болуы
Ірі жол тораптарына қатысы
Көршілес мемлекетт
ердегі
саяси тұрақтылық
Көршілес мемлекеттердің
экономикалық дамуы
ЭГЖ жақсарту
үшін ұсыныс
жасаңыз
Дескриптор
Білім алушы
атласты қолдану арқылы мемлекеттердің ЭГЖ сипаттайды;
ЭГЖ жақсарту үшін, дәлелдер келтіріп өз ұсыныстарын
жасайды
.

Дескриптор
Білім алушы
«экономикалық
географиялық орны» ұғымына байланысты орталық,
перифериялық (шеткі), ішкі, теңіз жағалауындағы елдерді
топтастырады;
саяси картаны қолдана отырып, аталған елдерді кескін картаға
түсіреді;
бір елдің экономикалық
географиялық жағдайын сипаттайды.
Бөлім 6.
Елтану және саяси география негіздері
Бөлімше
6.1 Дүние жүзі елдері
Тақырып
Елдердің экономикалық
географиялық жағдайы
Оқу мақсат
Қазақстандық компоне
нтті қосымша қамти
отырып
лдердің экономикалық
географиялық
жағдайына баға береді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Елдердің ерекшеліктерін анықтай отырып,
экономикалық
географиялық орнына баға бер
еді
Ойлау
дағдыларының дең
гейі
Тапсырма
@hZju�^_]_c�^Z^ueZju
Қазақстан Республикасының физикалық және экономикалық жағдайын жоспар
бойынша сипаттап, экономикалық
географиялық жағдайына баға беріңіз.
Елге физикалық
географиялық
баға беру
Елге экономикалық
географиялық
баға беру
1.Ел атауы
2.Географиялық орны
3.Эк
ваторға қатысты орны
(солтүстік және оңтүстік
нүктелерін
ің географиялық
координаттары)
Бас меридианға қатысты орны
(батыс және шығыс нүктелерінің
географиялық координаттары)
Қай материкте
оның қай
бөлігінде
орналасқан
6.Елдің шекарасындағы
физикалық нысандар
7.Елдің физикалық жағдайына
баға беру
(ФГО тиімді жағы,
тиімсіз жағы, мысалдар клтіре
отырып дәлелдеңіз)
1.Ел атауы
, астанасы
Көрші географиялық нысандарға (басқа елдерге,
шаруашылық а
удандарға, ірі қалаларға) қатысты
орналасуы
.Негізгі құрлықтық және теңіз көл
ік жолдарына
қатысты орналасуы
Табиғи ресурстары, негізгі отындық
шикізаттық
базаларға, өнеркәсіптік және ауыл шаруашылық
аудандарына қатысты орналасуы
Өнімді тұтынатын не
гізгі аудандарға (өнімді сату
аудандарына) қатысты орналасуы
Географиялық жағдайы1 әлемдік экономиканың
басты орталықтарына қатысы
ЭГО
ның елдің шаруашылығының дамуы мен
орналасуына әсер етуі туралы жалпы қорытынды (ЭГО
тиімді жағы, тиімсіз жағы, мысалдар келтіре отырып
дәлелде
п, баға беріңіз
Дескриптор
Білім алушы
артаны және ақпарат көздерін қолдана
отырып,
Қазақстанның экономикалық
географиялық орнына баға
береді.
Бөлім
6. Елтану және саяси география негіздері
Бөлімше
6.1 Дүние жүзі елдері
ақырып
Елдердің
ономикалық
географиялық жағдайы
Оқу мақсат
Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып,
лдерді
экономикалық
географиялық жағдайын
жоспар
бойынша сипаттайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
лдерді
экономикалық
географиялық жағдайын
сипаттама береді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Шеңберге елдерді экономикалық
географиялық жағдайына байланысты
(орталық, перифериялық (шеткі), ішкі, теңіз жағалауындағы елдер) топтастырыңыз
(2 мысалдан).
Дүние жүзінің саяси картасын қолданып, жоғарыда көрсеткен елдерді (орталық,
перифериялық (шеткі), ішкі, теңіз жағалауындағы елдер) кескін картаға түсіріңіз.
3.Б
ір елдің экономикалық
географиялық жағдайын жоспар бойынша сипаттаңыз
Жоспар
Ел атауы
Шекаралас елдері
Табиғат байлықтары
Экономикалық жағдайы
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Географиялық нысандардың, құбылыстардың және
үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық түрде бейнелейді:
сызба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыста
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Терминдерг
е анықтама беріңіз.
географиялық қабық
материктер және мұхиттар
географиялық белдеулер
зоналар (орман, дала, шөл, саванна)
географиялық аймақ
Осы терминдерді табиғи кешендердің деңгейлік реті бойынша жіктеп,
иерархиялық сызба сызыңыз
Деск
риптор
Білім алушы
терминдерге анықтама береді;
берілген кешендерді реттік деңгейі бойынша жіктеп сызба
сызады.

Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 2. Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
Географиялық деректер базасы
Оқу мақсат
еографиялық нысандарды топтастырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды ж
іктеп, кестеге жазады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Мәтінге
және өз біліміңізге сүйене отырып,
кестені толтырыңыз
Топырақтың эрозияға шалдығуы өте қатерлі, зиянды құбылыс. Латын тілінде эrosio
бүліну
деген мағынаны білдіреді. Топырақ эрозиясы деп оның бұзылып, үгіліп желмен ұшуын
немесе сумен шайылуын айтамыз.
Топ
ырақтың бұзылып, жойылуына басты ықпал етуші
факторына байланысты топырақ эрозиясы екі түрге бөлінеді. Олар жел эрозиясы
(дефляция) және су эрозиясы.
Жел эрозиясының басым болуы , біріншіден Қазақстан
жерінің көп бөлігінің жазық және ашық болуы, екіншіден күшті желдің соғуы, үшіншіден
топырақтың құрылымы бос немесе механикалық құрамы жеңіл топырақтардың молдығы.
Сондықтан бұндай жерлерді игеру өте жауаптылықты қажет етеді. Су эрозиясы
топырақты шайып кету және жыра эрозиясы деп екіге бөлінеді. Көктемде қар ерігенде,
нөсер жаңбыр жауғанда ағыл
-
тегіл су топырақты шайып, құнарлы қабатты
ағызып
әкетеді.
Егер топырақ бетінде өсімдік мол болса, топырақ қабаты аз шайылады.
Топырақ
эрозиясының
түрлері
LhiujZ�wjhabykugu�
lZjZeZg�ZcfZlZju
Эрозияның болу
себептері
Салдары
Дескриптор
Білім алушы
эрозия түрлерін ажыратады;
эрозия түрлерінің таралған аймақтарын анықтайды;
эрозияның болу себептерін анықтайды;
эрозия түрлерінің салдарын анықтайды.
Дескриптор
Білім алушы
картадан қаратопырақтың қай материкте таралғанын
анықтайды;
кескін картада қаратопырақтың таралған аймағын белгілейді
;
картадан өз елді мекенінде таралға
н топырақ түрін анықтайды;
кескін картада өз елді мекенінде (облысында) кездесетін н
егізгі
топырақ түрлерін көрсетеді
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 2. Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
Географиялық карталар
Оқу мақсаты
Zujui�[hc
ugrZ�dZjlhko_fZeZj�`ZkZc^u
Бағалау критерийі
Білім алушы
Картосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Дүниежүзінің топырақ картасынан
қаратопырақтың
қай материктерде
таралғанын анықтап, кескін картада белгілеңіз
елді мекеніңізде (облысыңызда) топырақтың қандай түрлері таралғанын,
картаға қа
рап анықтаңыз және кескін картада белгілеңіз
Дескриптор
Білім алушы
сурет бойынша құрылымды топырақты атайды;
сурет бойынша құрылымсыз топырақты атайды;
сурет бойынша құмды топырақты атайды;
ауыл шаруашылығын дамытуға осы топырақтардың қайсысы
қолайлы
`%g
_�g_�k_[_il_g�_d_gg�d'jk_l_^
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
1. Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Географиялық нысандардың,
құбылыстардың
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық түрде көрсете а
лады:
сызба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыста
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы
көрсетеді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Табиғатта зат
және энергия айналымы берілге
суретті пайдаланып
:
оттегі,
көміртегі, су, азот
айналымдары
ның
нын
белгілеңіз
Суретте қандай зат
айналымы берілгенін
атаңыз және
бағыттауышпен айналым
бағыттарын көрсетіңіз
йналым қалай жүзеге
асатынын түсіндіріңіз
с. Бұл айналымның
топырақт
түзілуінде
маңыздылығын
түсіндіріңіз.
Дескриптор
Білім алушы
kmj_ll�iZc^ZeZgui��lZ[bZllZu�ZcgZeuf�[ZullZjug�kuaZ^u�
суреттегі айналым
барысын түсін
іреді
;
айналымның топырақ түзілуіндегі маңызын атайды.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 1. Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық далалық зерттеу әдістерін
қолданады, көрсеткіштерді тіркейді
, жинақтайды,
өңдейді, талдайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Далалық зерттеу әдістері арқылы
көрсеткіштерге қорытынды жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Мәтінді оқып шығып, топырақтың құрамы және құрылымы жайында
түсіндіріңіз.
Топырақ құрамына қарай
-
механикалық
(балшық пен құмның ара қатынасына қарай)
және
құрылымдық
(гумустық түршіктердің мөлшері мен көлемде
рі) сипатын ажыратады,
маңызды көрсеткішітің бірі топырақтың қышқылдығы.
Ұсақ
түйіршікті, немесе түйіршікті құрамы бар топырақ неғұрлым құнарлы және
өңдеуге жеңіл болып табылады.
Бұлар, мысалы орта және жеңіл құмбалшықтар. Балшықты сияқты тығыз және тұтас
құрылымды топырақтар ауыр болып саналады. Шаңды құрылымы бар топырақтар
ылғалды нашар өткізеді және онда ауа аз.
Құм
мен балшықтың ара қатынасына қарай топырақ құмды, құмайтты, құмбалшықты,
балшықты және шымтезекті (батпақ) болады.
Құнарлы
топырақта міндетті түрде ұсақ кесектер (агрегаттар) болу керек.
Агрегаттардың үлесі
-
80%, ал көлемі
- 7-
10 мм болғанда топырақта ең жақсы құрылым
болады. Ұсақ кесекті және түйіршікті топырақтар ылғалды жақсы өткізеді және жеткілікті
мөлшерде ауаны да жинақтайды.
нде құрылымды, құрылымсыз
және құмды топырақтарды атаңыз
(суреттің
орнына топырақтың коллекциясын беруге болады).
сурет
сурет
сурет
сы топырақтардың қайсысы ауыл шарауашылығын
дамытуға қолайлы және
неге?
құрғақ
далалы) және шөлейтті алқаптарын 90,6 млн гектар немесе республика жерінің
34%-
ын алып жатқан зона. Қара қоңыр топырақ зонасы да үш зона аралығына бөліне
ді:
қуаң даланың күңгірт қара қоңыр топырақты өңірі; қуаң даланың жай қара қоңыр
топырақты өңірі; шөлейт жердің ашық қара қоңыр топырақты өңірі. Топырақтың
құнарлылығы оңтүстікке барған сайын кеми түседі. Күңгірт қара қоңыр топырақ пен
кәдімгі қызыл қоңыр
топырақтың гумусы (қарашірік) 4,5
3,0%, ал шөлейт ашық қызыл
топырағының гумусы (қарашірігі) азырақ, 3,0
-
2,0%. Бұл топырақ зонасының солтүстігінде
астық өндіру мен мал шаруашылығымен айналысады. Өйткені мұнда ылғал аз түсед
Сұр қоңыр топырақты
зона қара
қоңыр топырақты зонаның оңтүстігінде шөлді
аймақ топырақтары алып жатыр. Мұнда негізінен қоңыр және сұр қоңыр топырақ
жамылғысы басым келеді. Топырақтың Бұл типі 120 млн гектар жерді, республика жерінің
44%-
ын алып жатыр. Қазақстанның оңтүстік бөлігін түгел камтыған. Бұл топырақтың
гумусы аз (2,0
1,0%), сондықтан онда негізінен мал шаруашылығымен айналысады. Бұл
өңірде суармалы егіншілік қана тиімді.
Солтүстік Қазақстандағы Батыс Сібір ойпатынан оңтүстіктегі Алатау өңірлеріне
дейінгі аралық 1500
1600 км, Б
атыстағы Атырау алқабынан Алтай тауларына дейінгі 3000
ге жуық өңірлерді әр түрлі топырақ жамылғысы басқан. Бұл топырақ жамылғысының
әр аймақтарда түзіліп, орналасуы географиялық зоналық заңына байланысты. Мысалы,
Қазақстанның 86% жерін алып жатқан жазы
алқаптарында климаттың, топырақтың
солтүстіктен оңтүстікке қарай өзгеруі көлденең зоналық заңына сәйкес өзгерсе,
Қазақстанның 14% жерін алып жатқан оңтүстік, оңтүстік
шығыс таулы алқаптарында
биіктік белдеулік заңына сәйкес болады.
Дескриптор
Білі
м алушы
ерілген мәтінді пайдаланып
кестені толтырады.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
1. Географиялық зерттеу әдістері
ақырып

Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық
нысандар
дың қасиеттерін
тәжірибелік жолмен анықтайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялықнысандардың қасиетіне тәжірбие
жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
Қолдану
Мәтінді оқып, кестені толтырыңыз
Қазақстандағы
топырақ түрлері
Топырақ
түрлері
Шекарасы
(ендіктері)
Алып жатқан
аумағы, %
Типтері
Құрамындағы
қарашірік
мөлшері, %
Қара топырақ
Қарақоңыр
(каштан түсті)
топырақ
˜huj��`©g_�k¡j
™huj�lhiujZ™
Тау топырақтары
Қазақстанның
топырақ жамылғысы күрделі және әр түр
лі. Топырақ жамылғысының
зоналар б
йынша таралғаны айқын байқалады. Қазақстанның аумағының 86%
ын
жазықтар алып жатыр. Негізінен үш топырақ зоналарына бөлінеді: қара топырақты зона
(52° с.е. солтүстігінде); қара қоңыр топырақты зона (52°
48° с.е. аралығында); қоңыр, сұр
қоңыр топырақты зона (48° с.е. оңтүстігінде).
Қара
топырақты
зона республиканың солтүстігінде тараған. Бұл зона Солтүстік
Қазақстан облысын түгелімен, Қостанай облысының көп жерін, Ақмола, Павлодар,
Ақтөбе, Батыс Қазақстан облыстарының солтүстік бөліктерін камтиды. Республика
аумағының 25,5 млн гектар жерін (9,5%
ын) алып жатыр. Қара топырақты зона үш зона
аралығына бөлінеді: сілтісізденген қара топырақ
-
орманды дала табиғат зонасының
оңтүстігінде аз ғана бөлігін алып жатыр; кәдімгі қара топырақ және оңтүстіктегі қуаң
даланың қара топырағы
-
дала зонасына тән. Құнарлылығы жағынан алдыңғы екі өңірдің
топырақ құрамында гумусы (қарашірік) мол (6
8%) қара топырақ орын алса, оңтүстігінде
қара топырақтың қара шіріндісі аздау (4
6%) келеді. Қара топырақты зона ылғалмен
қамтамасыз етілген жазық далада тараған, республиканың негізгі астық өндіретін алқабы
саналады
.
Қара
қоңыр (каштан) топырақ
зонасы қара топырақтың оңтүстігінде орналасқан.
Бұл Орталық Қазақстанның көп жерін, Каспий маңы ойпатының солтү
стігін, Шығыс
Қазақстан облысының жазықтарын алып жатыр. Бұл
j_kim[ebdZgu�hlkld�^ZeZ�� luf�
уретте
рдегі
табиғат кешендері топтарын
тиісті табиғат зоналарына
сәйкестендіріп, кескін картада белгілеңіз
.
Дескриптор
Білім алушы
берілген суреттерден табиғат кешендерін
анықтайды және белгілері бойынша
топтастырады;
табиғат кешендерін топтастыру белгілерін
атайды;
табиғат кешендерін
табиғат зоналары
на
сәйкестендіріп
кескін картада
белгілейді
Дескриптор
Білім алушы
сурет бойынша
топырақтағы өзгерістерді анықтайды
топырақ өзгерісіне әсер ететін факторларды атайды;
сол факторларға байланысты туындайтын экологиялық
мәселелерді айқындайды;
табиғат балансын сақтау үшін жасалатын іс
шараларды
анықтайды
;
өз ұсынысын айтады.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
еографиялық дереккөздермен жұмыс істейді
: карта,
сурет, мәтін, фотосуреттер, графикалық материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
олдану
Тапсырма
Суреттерде бейнеленген табиғат кешендерін
ерекшеліктеріне қарай
топтастырыңыз (дала, биік таулық шалғын, өзен жайылмасы, антропогендік,
батпақ).
Топтастыру белгілерін (критерийлерін) жа
зыңыз (қандай белгілеріне қа
рап
топтастырдыңыз)
Жалпы белгілер __________________________________________________
Дала ____________________________________________________________
Биік таулы шалғын ________________________________________________
Өзен
жайылмасы _____________________
Антропогендік
_________________________________________________
Батпақ
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
3.4 Биосфера
ақыры
п
Топырақтың экологиялық проблемалары
Оқу мақсат
опырақтардың экологиялық проблемалары
жіктеп, шешу жолдарын ұсынады
Бағалау критерийі
Білім алушы
Топыр
ақтың экологиялық проблемаларын
анықтайды
Ұсынған
шешу жолдарын дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Төмендегі берілген
суреттер бойынша талдау жасаңыз.
. Топырақ қандай өзгерістерге ұшырайды?
b.Топырақтың өзгерісі қандай факторлардың әсерінен болған?
.Осы әсерлерден қандай экологиялық мәселелер туындайды?
Төмендегі суретте т
абиғаттағы тепе
теңдік берілген.
Топырақтың өзгерісі осы теп
теңдіктің өзгерісін туғызады. Сондықтан сіз осы тепе
теңдікті сақтау үшін, топырақтың экологиялық мәселесін қалай шешуге болатынын
түсіндіріңіз
.
b.Алдын
алу жолдарын
ұсыныңыз
өлім
3. Физикалық география
Бөлімше
Биосфера
ақырып
Қазақстанның
топырақ түрлері
Оқу мақсат
Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде
топырақ
ресурстарына баға береді
Бағалау критерийі
Білім ал
ушы
Топырақ ресурсының қолданылуы бойынша
қорытынды жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Жоғары деңгей дағдылары
Суретте топырақтың түрлері берілген (егер мүмкіндік болса, бұл жұмысты
далалық зерттеу орталығында жасауға болады, тек әр
түрлі топырақ түрлерінің
алынуы шарт).
рілген топырақтарды құнарлығына қарай
: құнарлы, құнарсыз;
Түсіне қарай
: сары, қызыл, қара, қара қоңыр;
Механикалық құрамына қарай
: тасты, құмды, балшықты түрлерг
е топтастырыңыз
b.Топтастырылған топырақтардың
түрлерін қолданылуына қарай шаруашылықтың қандай
салас
ын дамытуға болаты
нын талдаңыз.
c.Құнарсыз топырақты қалай құнарланд
ыруға болатынына ұсыныс жасаңыз.
Дескриптор
Білім алушы
%j�lhiujZlu�lje_jg_�ZjZc�lhilZklujui��heZj^u�kZiZeu�
jZfug�[ZZeZ
c^u�
ауыл шаруашылығының қандай да саласын дамытуға (мал, егістік,
суармалы егістік т.б.) қай топырақтың қолайлы болатынын
талдайды;
топырақтың құнарлылығын арттыруға арналған шараларды
ұсынады.
Бөлім 3. Физика
лық география
Бөлімше
Биосфера
ақырып
Қазақстанның
топырақ түрлері
Оқу мақсат
Қазақстанда
топырақ
түрлерінің таралуын
анықтайды
Бағалау критерийі
Білім а
лушы
Қазақстанда кездесетін
топырақ түрлерінің
таралуын зерттейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Жоғары деңгей дағдылары
Атласты қолданып,
суретте көрсетілген топырақ түрлерінің қайсысы
Қазақстанда кездесетінін анықтаңыз (күлгін топырақ, батпақты топырақ,
орманның сұр топырағы, қара топырақ, сұр топырақ, қоңыр топырақ, күрең
топырақ).
сы топырақ түрлерін кездесетін аймақтарына қарай топтастырыңыз
алыптасу себебін топырақ түзуші факторлармен сәйкестендіре отырып,
зерттеңіз.
Дескрип
тор
Білім алушы
атласпен жұмыс жасап, топырақтың Қазақсанда кездесетін
түрлерін анықтайды;
осы топырақ түрлерін кездесетін аймақтарына қарай
топтастырады;
топырақ түзуші факторларды ескере отырып, таралу
себептерін зерттейді, қорытынды жасайды.
Топырақ кесіндісінің қимасы берілген, сызбаға сәйкес кесіндіні толтырыңыз
Сызбаға
топырақ түзуші факторларды жазыңыз.
Мына фотосуреттер арқылы топырақтың өзгеруі мен құнарсыздану себеп
терін
анықтаңыз және топырақ құнарлығын арттыру жолдарын ұсыныңыз.
Дескриптор
Білім алушы
мәтінді керекті сөздермен толықтырады;
топырақтың түрлерін сипаттамасымен сәйкестендіреді;
топырақ кесіндісінің қимасын толтырады;
топырақ кесінді
сін қолдана отырып, топырақ түзуші
факторларды анықтайды;
топырақ эрозиясының пайда болу жолдарын анықтау үшін
зерттеулер жүргізеді;
құнарлығын арттыру жолдарын айтады;
қорғау шараларын ұсынады.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
Биосфера
ақырып
Топырақ және оның құрамы мен құрылымы
Оқу мақсат
опырақ
құрамын
,түрлерін
анықтап,
құрылымын
графикалық түрде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білі
м алушы
Топырақ құрамын,түрлерін
сипаттайды
Құрылымын графикалық түрде бейнелейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Мәтінді оқып, көп нүктенің орнын
а керек сөздерді орналастырыңыз
Топырақтану
ғылымының негізін орыс ғалымы ............................. қалады. Ол топырақ
түзілу процесінің ......................... байланысты екенін анықтады. Оларға: бастапқы аналық
тау жыныстар, ............, ............, уақыт және ................ мен .................... жатады. Кейін
ғылыми зерттеул
ердің нәтижесіне байланысты бұларға су (......................, жерасты суы)
және ................................. қосылды.
Керекті сөздер
(В.В.Докучаев, бес фактор, ауа райы, жер бедері, өсімдіктер, жануарлар,
топырақ суы, адамның шаруашылық әрекеті).
Cәйкестендіріңіз
Топырақ
түрлер
Сипаттама
Қаратопырақ
Құрамында
минералды тұздар кең таралған. Өсімдіктерге
зиянды.
Сұрғылт түсті
топырақ
Топырақтың
беткі
қабаты
, бұл
қабатта
өлген
тірі
организмдердің
қалдықтары
жиналып, қарашірік
түзеді.
Қарашірік
қаншалықты
к п болса, соншалықты өсімдіктер
нәрлі заттарға толы бо
ады.
Құмды
топырақ
LhiujZ™lZ
kZa^Zj
d_
lZjZe•Zg��@Z[uj
[hefZ•Zg
d_a^_��
kZa^Zj
қатады
да, тас
сияқты
қатты
болады. Ал
жауынды
күндері
саз
байланған
күйде
болады
да, суларды
тереңге
қарай
өткізбейді. Сондықтан
сулар
тұрып
қалады
да,
өсімдіктердің
тамырлары
шіри
бастайды. Өсімдіктердің
өмір
сүруіне
қолайсыздау
Сазды топырақ
Нәрлі
заттарға
кедей
болып
келеді, себебі
қарашірік
қабаты
жұқа. Топырақта
ылғал
жиналып,
шіруге
ықпал
етеді.
Сортаң топырақ
топырақтарда
құмдар
кең
таралған
және
бөлшектері
әлсіз
жалғанған, өсімдіктердің
тамырларының
бекінуі
қиынға
соғады. Мұндай
топырақтар
тез
жылынады
және
құрғақ
болады. Өсімдіктер
таралған.
ㄠⴀ彟′
ⴀ彟㌭彟‴ⴀ彟†㔭彟
. Тірі ағзалардың
биосферадағы таралу шекарасын жазыңыз
Берілген схема б
ойынша биосферадағы зат айналымын түсіндіріңіз.
Дескриптор
Білім алушы
терминдер мен анықтамаларды сәйкестендіреді;
биосфераның шекараларын анықтайды;
биосфераның құрамын анықтайды;
ағзалардың алуан түрлілігін және ерекшеліктерін сипаттайды;
ағзалардың таралу аймақтарын көрсетеді;
биосферадағы зат айналымын анықтайды
;
зат айналымын сызбада көрсетеді.
3-
тоқсан
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
Биосфера
ақырып
Биосфера және оның құрамдас бөліктері
Оқу мақсат
bhkn_jZgu�jZfug��jueufug��r_dZj
ZeZju�
f_g�Zkb_ll_jg�ZgulZc^u
Бағалау критерийі
Білім алушы
Биосфераның
құрамын, құрылымын
шекарасы мен
қасиеттерін сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Терминдерді
анықтамаларме
н сәйкестеңдіріңіз.
Биосфера
тірі ағзада өтетін ба
рлық химиялық реакциялардың
жиынын айтамыз. Зат алмасу нәтижесінде ағзаға қажет
заттар түзіледі және энергия бөлінеді
;bhp_gha
`_j�rZjug^Zu�lj�hj]Zgbaf^_j�f_g�heZj^u�
lhilZjugu�lZjZemu�f_g�hjgZeZkm�aZ^ueulZjug�
a_jll_clg
ғылым
саласы;
өсімдікте
мен
жануарлардың
және олардың бірлестіктерінің жер шарында таралуы
мен олардың бөлектеніп мекендеу сипатын зерттейтін
ғылым
Биогеоценоз
жасыл жапырақ органоидтері, яғни
хлоропласт арқылы
Күн сәулесі энергиясының химиялық байланыс
энергиясына айналу
ijhp_k
;bh]_h]jZnby
f_d_g�_lm�hjlZku�[j��[j
[jf_g�[ZceZguklu�ljg�
`bugluu
AZl�ZefZkm�
`_j^�ljred�Z[Zlu
Nhlhkbgl_a
jred
_lm�`Z^ZceZju�kZk��[_e]e�ZmfZlZ�'k_lg�
'aZjZ�[ZceZguklu�lje_j^�� ihimeypbyeZj^u�\f�luguk
тіршілік ортасы
Сурет бойынша биосфераның шекарасын анықтаңыз
Атмосфера
(км)
_____________________________
Гидросфера
(км)
____________________________
Дескриптор
Білім алушы
үниежүзілік мұхиттың құрамына кіретін нысандарды физикалық
картадан табады;
осы ны
сандарды кестеге
топтастырады.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
Картография және географиялық деректер базасы
Тақырып
2.2 Географиялық деректер базасы
Оқу мақсат
еографиялық нысандарды топтастырып
кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысанд
арды жіктеп, кестеге жазады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Берілген нысанд
арды физикалық картадан табыңыз.
Арабия, Гренландия, Шпицберген, Лаперуза, Аппенин, Жаңа Зеландия, Мексика,
рорта, Филиппин, Дрейк, Бенгел.
сы нысандарды к
естеге топтастырыңыз
Теңіз
Бұғаз
Шығанақ
Арал
Түбек
Архипелаг
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 2.
Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
2.1 Географиялық карталар
Оқу мақсат
еографиялық номенклатура нысандарын картадан
көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Номенклатура нысандарын ажыратады
Картадан көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Кескін картада цифрлар
мен көрсетілген ағыстарды анықтаңыз.
а. Жылы ағыстарды
қызыл түспен,суық ағыстарды көк
-
түспен көрсетіңіз.
Дескриптор
Білім алушы
ағыстардың атауларын анықтайды;
жылы ағыстарды картада қызыл түспен көрсетеді;
суық ағыст
арды картада көк түспен к
өрсете
ді.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
Географиялық карталар
Оқу мақсат
ақырып бойы
нша картосхемалар жасайды
Бағалау критери
йі
Білім алушы
Тақырыптық
картосхема құрастырады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
Қызыл т
еңіздің кескін картасы берілген.
�D�D_kdg�dZjlZZ�ua
ue�l_a^�['edl_jg�[_e]e_a
b.Теңіз тұздылығының өзгерістерін қаб
атты бояулармен көрсет
іңіз
Дескриптор
Білім алушы
теңіздің бөліктерін белгілейді;
тұздылығын шартты белгілерді қолдану арқылы көрсетеді.
Дескриптор
Білім алушы
мәтінді оқып, табиғат зоналарының қалыптасу себебін
анықтайды;
мәтінді
және картаны қолданып
Алтай тауының сызбасы
тол
тырады.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.5 Географиялық далалық зерттеу әдістерін
қолданады
, көрсеткіштерді тіркейді, жинақтайды, өңдейді,
талдайды
ғалау критерийі
Білім алушы
Далалық зерттеу әдістері арқылы
көрсеткіштерге
қорытынды жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Тақырыптық картаны қолданып:
а. Қазақстанның солтүстігінде орналасқан табиғат зоналарын анықтаңыз.
Қаңта
р және шілде айларының жылдық орташа температурасын анықтаңыз
Қазақстанның солтүстігінде табиғат зоналарының қалыптасуына, климат
көрсеткіштерінің қа
лай әсер ететінін түсіндіріңіз.
Қазақстанның
солтүстігінде өсетін өсімдік түрлерін анықтаңыз.
Қазақстанның солтүстігінде мекен ететінін жануарлар түрін анықтаңыз.
Дескриптор
Білім алушы
lZujuilu�dZjlZ�[hcugrZ�ZaZklZggu�khelkl]g^_�
hjgZeZkZg�lZ[bZl�ahgZeZjug��ZgulZc^u�
тақырыптық карта бойынша Қазақстанның солтүстігіндегі
табиғат зоналарының климаттық көрсеткіштерін анықтайды;
Қазақстанның солтүстігіндегі табиғат зоналарының
қалыптасуына, климаттық көрсеткішінің арасындағы
байланысының әсерін түсіндіреді;
Қазақстанның солтүстігінде өсетін өсімдік түрлерін анықтайды;
Қазақстанның
солтүстігінде мекендейтін жануарлар түрлерін
анықтайды.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақ
сат
7.1.1.3 Г
еографиялық дереккөздермен жұмыс істейді
: карта,
сурет, мәтін, фотосуреттер, графикалық материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолда
нады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
Мәтінді оқып, сұраққа жауап беріңіз.
Жер бетіндегі табиғат зоналарының қалыптасуының себептері қандай?
ін
Табиғат зоналарының қалыптасуы.
Табиғат зоналарын ең негізгі сыртқы факторлар қалыптастырады. Олар көп жағдайда
күн
жылуының таралуына (яғни
географиялық ендікке
) тәуелді. Тағы бір
фактор
-
аумақтың ылғалдылығының әртүрлілігі.
Жылу мен ылғалдың
арақатынасы нәтижесінде әр түрлі табиғи зоналар пайда болады.
Мәселен, аумаққа
күн
жылуы көп түссе, оның біраз
ылғалдылығы
жеткіліксіз (К=0,3)
болса, онда
шөлді аймақтар
пайда болады. Әрбір
зона
өзіне тән климатымен,
топырағымен,
өсімдік
және жануарлар дүниесімен ерекшеленеді. Кейде бір зонаның
ішінде басқа зоналарға ұқсас жеке үлескілер де кездеседі.
абиғаттағы зоналылық
тек жазықтарда ғана емес, биік тауларда да байқалады.
Таудағы табиғат кешендері
оның етегінен биік шыңдарына дейін температура мен
қысымның
төмендеуіне
, белгілі бір биіктікке дейін жауын
шашын мөлшерінің артуына,
тау беткейлеріне түсетін жарық мөлшерінің әр түрлілігіне байланысты алмасады. Бұл
зоналар тауды әр түрлі биіктіктегі белдеулер түрінде көмкере орналасатындықтан, оларды
биіктік белде
улер
деп атайды.
Таудағы биіктік белдеулері
жазықтағы зоналарға қарағанда
тезірек алмасады. Тау жүйелері
экваторға
жақын орналасса және неғұрлым
биік
болса,
ондағы биіктік белдеулер саны көп және
табиғаты
алуан түрлі болады.
Мәтінде берілген мәліметте
рді және табиғат зоналары
картасын пайдалана
отырып, Алтай тауларының биіктік белдеулері сызбасын тол
тырыңыз.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
3.5 Табиғи
аумақтық кешендер
ақырып
Табиғи
аумақтық
кешендердің түрлері
Оқу
мақсат
Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде
түрлі
деңгейдегі табиғ
аумақтық
кешендерді
жоспар
бойынша сипаттайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Кез келген табиғи
аумақтық кешенге
сипаттама
береді
Ойлау да
ғдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Картаны қолданып,
Қазақстан аумағында
таралған табиғи
аумақтық
кешендерді
анықтаңыз
ергілікті жердің табиғи
аумақтық
кеш
енін жоспар бойынша сипаттаңыз.
Жоспар
ТАК атауы
Сипаттамасы
Географи
ялық орналасқан
жері
Рельеф
Климат
қаңтардың
орташа
температурасы
шілденің орташа
температурасы

орташа жылдық жауын
шашын мөлшері
Топырағы
Өсімдіктер
дүниесі
ануарлар дүниесі
Дескриптор
Біл
ім алушы
Қазақстанның табиғи
аумақтық кешендерін анықтайды;
жоспар бойынша жергілікті жердің табиғи
аумақтық
кешеніне
сипаттама береді.
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
ографиялық зерттеу әдістері
ақырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Географиялық нысандардың, құбылыстардың
және үдерістердің ерекшеліктері
н графикалық түрде
көрсетеді
сызба,
диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыстар және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Сізге гидросфераның құр
амдас бөліктерінің пайыздық
көрсеткіштері берілге
н:
дүниежүзілік мұхит
-
95%, құрлық сулары (өзендер, көлдер, батпақтар)
-
1%, мұздықтар
-
2%, жерасты сулары
- 2%.
сы көрсеткіштерді қолданып,
шеңберлік
диаграмма құрыңыз.
Дескриптор
Білім алушы
берілген көрсеткіштерді қолданып,
диаграмма құ
райды.
Атлас картаны
қолданып
, мұхит ағыстарының құрлықтың климатына
тигізетін әсерін сипаттаңыз
Дескриптор
Білім алушы
суретке толқынның элементтерін жазады;
суреттер мен атауларды сәйкестендіреді;
пайда болуын
а әсер ететін факторларды ата
йды
;
мұхит ағыстарының әсерінен құрлықтағы болатын климаттық
өзге
рістерге мысалдар келтіріп, сипаттайды.

Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 3.3 Гидросфера
ақырып
Мұхит суларының қозғалыстары
Оқу мақсат
obl
kmugu�h
aZeuklZjug�`dl_i��lkg^j_^
Бағалау критерийі
Білім алушы
хит суының қозғалыс түрлерін ажыратады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
Қолдану
Төмендегі суретте т
олқынның элементтерін атап жазыңыз.
уреттерді мұхит суының қозғалысы түрлерінің атауларымен (цунами, ағыстар,
жел әсерінен пайда болған толқындар) сәйкестендіріңіз, әрқайсысының пайда
болуына
әсер ететін факторларды атаңыз
.
сурет
сурет
урет
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
Гидросфера
ақырып
Дүниежүзілік мұхит суларының қасиеттері
Оқу мақ
сат
ұхит
суының қасиеттеріне әсер ет
етін
факторларды анықтайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Мұхит су
ының қасиеттерін сипаттайды
сер ететін факт
орларды түсіндіреді
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Төмендег
і сұрақтарды жұппен талдаң
ыздар.
Мұхит суының негізгі қасиеттері қандай?
Осы қасиеттерінің өзгеруіне қандай факторлар әсер етеді деп ойлайсыз?
Атлас карталарынан 1 мұхиттағы 2 теңіздің т
ұздылық деңгейлерін салыстырып
сипаттаңыз
(теңіздер мұхиттың әр бөлігінде орналасуы керек, қатар тұрған
теңіздерді алуға болмайды).
Карта
мәліметтерін пайдаланып, дүниежүзілік мұхиттың
тұздылығын
байланысты есептер шығарыңыз.
.450 лирт теңіз суында
әр түрлі заттардың мөлшері
неше
грамм
(Ескерту: дүние
жүзілік мұхит суының
орташа тұздылығы 35‰. Промилле 111000 бөлік дегенді білдіреді
.Егер тұздылық 27‰ болса, Қара теңіздің 4.2 м³ суында әр түрлі заттардың мөлшері
неше грамм (кг)
(1 м³
-
1000 литр)
?
Дүниежүзінің кескін картасына
дүниежүзілік мұхит суының тұздылығы жоғары
және төмен аймақтарын белгілеңіз
Дескриптор
Білім алушы
мұхит суының қаси
еттерін (температура, тұздылық)
сипаттайды;
карта арқылы осы қасиеттерінің өзгеру себептерін анықтайды;
өз анықтауларын мысалдар мен аргументтер келтіре отырып,
түсіндіреді;
нақт
ы мәліметтерді қолдана отырып, есептеулер жүргізеді;
есептеулер бойынша негізгі айм
ақтарды кескін картаға
белгілейді.
Бөлім 3.
Физикалық география
Бөлімше
росфера
ақырып
Дүниежүзілік мұхиттың географиялық жағдайы
Оқу мақсат
ұхит
және оның құрамдас бөлік
терін жоспар
бойынша сипаттайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Мұхитты және құрамдас бөлігін
е сипаттама береді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Кез
келген бір мұхитты алып, жоспар
бойынша сипат
таңыз.
оспар
Мұхиттың атауы және ауданы
Экватор мен бастапқы меридианға қатысты орны
Құрамына
кіретін ірі аралдар
ы, түбектері, шығанақ
тары
, бұғаздары
Ең терең жері
Жылы және суық ағыстары
Дескриптор
Білім алушы
мұхиттың ауданы бойынша орнын жазады;
ұхиттың
экваторға қатысты орнын анықтайды;
бастапқы меридианға қатысты орнын анықтайды;
құрамына
кіретін ірі аралдарды анықтайды,
құрамына
кіретін ірі түбектерді анықтайды;
құрамына
кіретін ірі шығанақтарды анықтайды;
құрамына
кіретін ірі бұғаздарды анықт
айды
ең терең жерін анықтайды;
жылы ағыстарын анықтайды;
суық ағыстарын анықтайды.
Бөлім 3.
Физикалық география
Бөлімше
Гидросфера
ақырып
Дүниежүзілік мұхиттың географиялық жағдайы
Оқу мақсаты
7.3.3.3 Дүниежүзілік мұхиттың құрамын, географиялық
жағдайын сипаттайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Дүниежүзілік мұхиттың құрамын және география
лық
орнын аны
қтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Физикалық картаны қолданып, берілген жоспар бойынша Үнді мұхитының
географиялық орнын сипаттаңыз
.
оспар
Географиялық орны
Ірі теңіздері
Құрамына
кіретін ірі аралдары
Ірі түбектері
Ірі шығанақтар
Ірі бұғаздар
Дескриптор
Білім алушы
артада
Үнді мұхитының
географиялық орнын анықтайды;
құрамына
кіретін
Ірі теңіздерді
анықтайды;
ірі аралдарды
анықтайды;
ірі түбектерді
анықтайды;
ірі шығанақтарды
анықтайды,
ірі бұғаз
дарды
анықтайды.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
3.3 Гидросфера
ақырып
Су ресурстарының маңыздылығы
Оқу мақсат
у ресурст
арының
маңыздылығын түсіндіреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Су ресурст
арының
маңыздылығы
дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Суреттер бойынша су ресурстарының қолдану мақсатын әңгімелеп беріңіз
Дескриптор
Білім алушы
су ресурстарының қолдану аясын сипаттайды;
күнделікті өмірд
е қолданылуын әңгімелейді;
экономика салаларында қолдануын
әңгімелейді;
маңыздылығын дұрыс қорытындылайды.

Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 3.3
росфера
Тақырып
Гидросфера және оның
құрамдас
бөлігі
Оқу мақсаты
7.3.3.1 Гидросфера және оның құрамдас бөліктерін
сипаттайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Гидросфера және
оның құрамдас бөліктерін
анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төме
ндегі сұрақт
ы жұпта талдаңыз
a.Гидросфераның құрамдас бөліктері ...
Дүниежүзілік мұхит бөліктерінің ан
ықтамаларын кестеге толтырыңыз.
Теңіздер
Шығанақ
Бұғаз
Түбек
Аралдар
Ішкі теңіз
Сыртқы
теңіз
Дүниежүзілік мұхит бөліктерінен өз қалауыңыз бойынша 2 теңіз, 2 шығанақ, 2
бұғаз, 2 түбек, 2 аралды кескін картаға түсіріңіз
Карта мәліметін пайдаланып, дүниежүзілік мұхиттар аудандарының салыстыру
нәтижесін диаграммада көрсетіңіз.
Дескриптор
Білім алушы
гидросфераның анықтамасын айтады;
құрамын анықтайды;
дүниежүзілік мұхит бөліктерінің анықтамасын жазады;
дүниежүзілік мұхит бөліктерін кескін картада белгілейді;
төрт
мұхиттың аудандарының салыстыру нәтижесін
диаграммада көрсетеді
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Картография және географиялық деректер базасы
ақырып
Географиялық карталар
у мақсат
ағалау критерийі
ақырып бой
ынша картосхемалар жасайды
лім алушы
Картосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Қосымша
әліметтерді(температура,
ауа қысымы,
жел
бағыты,
ылғалдылық,
жауын
шашын мөлшері) қолданып Қазақстанның синоптикалық картасын
құрыңыз.

Қаңтар айының көрсеткіштерін
-
көк түспен,
шілде айының көрсеткішін
қызыл түспен
бейнелеңіз.
Синоптикалық картаны талдаңыз.
Дескриптор
Білім алушы
Қазақстанның синоптика
лық картасын құрастырады;
қаңтар айының көрсеткіштерін көк түспен көрсетеді;
шілде айының көрсеткіштерін қызыл түспен көрсетеді;
картаға талдау жасайды.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық нысандардың, құбылыстардың және
үрдіс
тердің ерекшеліктерін графикалық түрде бейнелейді
зба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыста
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көр
сетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Кестеде берілген
қолайсыз климаттық құбылыстардың үлестік
көрсеткіштерін
қолданып
шеңберлік диаграмма құрыңыз.
Құрғақшылық
Нөсер
жаңбыр
Дауыл
Үсік
Өрт
төтенше
жағдайы
:ghfZe
^u�
l«f_g�
l_fi_jZlmjZ
Km�
lZk™ugu
Қандай климаттық белдеуге сәйкес келетінін анықтаңыз. Қазақстанда болуы
мүмкін бе? Жауабыңызды дәлелдеңіз.
Дескриптор
Білім алушы
қолайсыз климаттық құбылыстардың үлестік көрсеткіштерін
шеңберлік диаграммада көрсетеді;
диаграммаға талдау жасайды.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық далалық зерттеу әдістерін
қолданады, көрсеткіштерді тіркейді, жинақтайды, өңдейді,
талдайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық далалық зерттеу әдістерін қолда
нады
Көрсеткіштерін қорытындылайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Метеорологиялық құралдарды қолданып
жергілікті жердің ауа райының
бір
айлық көрсеткіштерін өңдеп, күнделікке тіркеңіз.
.Көрсеткіштерд
і қолданып
климатограмманы құрастырыңыз.
лимат ерекшелігіне талдау жасаңыз.
Дескриптор
Білім алушы
метеорологиялық құралдарды қолданады;
жергілікті ауа райы күнделігін жүргізеді
;
бір айдың ауа райы көрсеткіштерін өндейді;
көрсеткіштерді қолда
нып
климатограмманы
құрастырады;
климат
тың
ерекшелігін талдайды.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
География
лық зерттеу әдістері
ақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық нысандардың қасиеттерін
эксперименттік
жолмен анықтайды
Бағалау критерийі
Білі
м алушы
Географиялық нысандардың қасиеттеріне тәжірибе
жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолдану
Метеорологиялық құралдарды қолданып, жергілікті жердің ауа райы
элементтерін (температура, атмосфералық қысым, жел күші, жел бағыты) өлшең
із.
.Өлшеулер нәтижелерін күнделікке жазыңыз.
3.З
ерттеу жұмыстарын презентация, буклет, альбом, немесе постер түрінде
ұсыныңыз.
4.Өзіңіз тұратын жердің ауа райына баға беріңіз.
Дескриптор
Білім алушы
метеорологиялық құралдарды дұрыс қолданады;
температураны анықтайды;
атмосфералық қысымды өлшейді;
жел бағытын анықтайды;
жел күшін анықтайды;
бақылаулар нәтижелерін күнделікке жазады;
жергілікті жердің ауа райына баға береді
.
Дескриптор
Біл
ім алушы
ұғымдар мен суреттерді сәйкестендіреді;
өз жерінде болатын қолайсыз атмосфералық құбылыстарды
анықтайды;
қолайсыз атмосфералық
құбылыста
рдың пайда болу себебін
көрсетеді
;
қолайсыз атмосфералық құбылыстардан сақтану жолдарын
ұсынады.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық
дереккөздермен жұмыс істейді
карта, сурет, мәтін, фотосуреттер, графикалы
материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
еог
рафиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
Берілген мәліметті қолданы
жергілікті жердің жел өрнегі графигін
сызыңыз.
Көкжиек тұстары
@_ek
a�
lugu�
dg^_j�
e^�dg^_j
Жер бетіндегі ауа температурасы
, 7000
м биікт
іктегі температураны есептеңіз.
Жылдық орташа температураны және жылдық амплитуданы есептеңіз.
О.ж
+14
+18
+12
_kdjbilhj
Білім алушы
географиялық де
реккөздерді қолданады;
жел өрнегі графигін
сызады;
биіктіктегі температураны есептейді;

жылдық орташа температураны есептейді;
жылдық темпер
атураның
амплитудасын есептейді.
Дескриптор
Білім алушы
ауа райы элементтерін барлық сипаттамаларымен
сәйкестендіреді;
климаттық картада белгіленулерін анықтайды;
кескін картада ауа райы элементтерін шартты белгілермен
көрсетеді;
климаттық картадан белгілі бір аймақтың клима
тын шартты
белгілер арқылы
сипаттайды;
осы шартты белгілерді қолдану арқылы белгілі жердің
синоптикалық картасын сызады
Бөлім
3.Физикалық география
Бөлімше
Атмосфера
ақырып
Қолайсыз
атмосфералық құбылыстар
Оқу мақсат
Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде
олайсыз атмосфералық құбылыстарды талдай оты
рып,
сақтану шараларын ұсынады
Бағалау критерийі
Білім алушы
Қолайсыз
атмосфералық құбылыстарды
ажыратады
Пайда
болу жолдарын анықтайды
Сақтану шараларын ұсынады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Құрғақшылық, үсік, бұршақ, көктайғақ ұғымдарын төмендегі суреттермен
сәйкестендірің
Өз жеріңізде жиі байқалатын қолайсыз атмосфералық құбылысты атаңыз
Қалай пайда болатынын түсіндіріңіз.
Сақтану жолдарын ұсыныңыз.
Бөлім
Физикалық геогр
афия
Бөлімше
3.2 Атмосфера
ақырып
Ауа райы және метеорологиялық элементтер
Оқу мақсаты
7.3.2.6 Жер
гілікті жер мүмкіндігі бойынша
температура,
қысым,
жел, бұлттылық, жауын
шашын, ылғалдылық
метеорологиялық
элементтерінің
көрсеткіштері бойынша
синоптикалық графикалық материалдарды жасайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Метеорологиялық элементтерінің көрсеткіштері
анықтайды
Жергілікті жерге қатысты синоптикалық график
жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсы
рма
Кестеде берілген
Ауа райы элементтері ̶ изосызықтар ̶ өлшем бірліктерін
сәйкестендіріңіз. Ауа райы элементтерінің шартты белгілерін орналастырыңыз
азақстанның климаттық картасын қолдана отырып, кескін картаға изобара,
изотерма, изогиета сызықтарын түсіріңіз және жеке аймақтарын сипаттаңыз
.
Берілген кестеге қарап, өз жеріңіздегі бір тәуліктегі ауа райының жекелеген
элементтерін көрсете отырып, синоптикалық карта жасаңыз
Ауа райы
элементтері
Изосызықтар
Өлшем бірліктері
Шартты белгілері
қысым
изотерма
темп
ература
изогиета
мм.cын.бағ
ылғалды
изобара
Дескриптор
Білім алушы
ауа райының элементтерін өлшейтін құралдарды анықтайды;
құралдардың қолд
анылу
жол
ын жазады;
әрбір
ауа райы элементінің маңыздылығын сипаттап жазады.
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше 3.2
Атмосфера
ақырып
Ауа райы және метеорологиялық элементтер
Оқу
мақсат
Температура, қысым, жел, бұлттылық, жауын
шашын,
ылғалдылық
метеорологиялық элементтердің көрсеткіштерін
,
метеорологиялық құралдарды қолданып өлшейді және
тіркейді

Бағ
алау критерийі
Білім алушы
Ауа райы элементтерін өлшейтін құралдарды қолданады
Өлшеп, нәтижесін көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Ауа температурасын, атмосфералық қысымды анықтауға арналған есептерді
шығарыңыз
.
А. 7,6 км биі
ктікте температура
-34
0
C болса, теңіз деңгейіндегі (0м) температура қанша?
В. 2,4км биіктіктегі нүкте мен 7,2 км биіктік арасындағы температуралық айырмашылық
неше градусқа тең?
С. Туристер саяхат жасау барысында 800 метр таудан бастап, 1 650 м, 2 400
және және 3
260 метр биіктіктерге тоқтап, атмосфералық қысымды өлшеді? Сонда ол биіктіктердің
атмосфералық қысымдары нешеге тең?
ергілікті жердегі ауа райының он күндік немесе бір ай
мәліметі бойынша
райы күнделігін жүргізіңіз.
a.Т
әулікті
ң орташа температурасын және орташа айлық температураны анықтаңыз
b.Температураның тәуліктік амплитудасын есептеңіз
c.Ауа қысымының өзгерісін анықтаңыз
d.Ауа ылғалдылығының салыстырмалы және абсолюттік көрсеткіштерін қарастырыңыз,
көрсеткіштерді
ң әр
түрлі болуын түсіндіріңіз.
Дескриптор
Білім алушы
l_fi_jZlmjZgu��ukuf^u�ZgulZmZ�[_je]_g�_k_il_j^�
ruZjZ^u�
құралдардың көрсеткіштерін анықтап, күнделікке жазады;
көрсеткіштерді қолданып тәуліктің және айдың орташа
температурасын анықтайды;
тем
ператураның тәуліктік ампплитудасын есептейді;
ауа қысымының өзгерісін анықтайды;
ауа ылғалдылығының салыстырмалы және абсолюттік
көрсеткіштерін салыстырады;
құралдардың көрсеткішінен алынған нәтижелер негізінде
қорытынды жасайды.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Атмосфера
Тақыр
Ауа
райы және метеорологиялық элементтер
Оқу мақсат
емпература,
қысым,
жел,
бұлттылық,
жауын
шашын,

ылғалдылық,
метеорология
лық эл
ементтер
мен
құбылыстарын
сипаттап, зерттеу
маңыздылығын
анықтайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Ауа райы элементтері мен құбылыстарын зерттеудің
маңыздылығын көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Тапс
ырма
Қолдану
Суреттегі метеорологиялық қ
ұралдардың аттарын ж
азыңыз, қолданылуын
көрсетіңіз
А. атаулары
В. қолданылуы
Ауа
райы элементтері маңыздылығын сипаттап жазыңыз.
Метеорологиялық
элемент
Маңыздылығы
Температура
Ауа температурасының өзгерістер
ін бақылай отырып,
температураның адам ағзасына зиянды әсерін (ыстықтың
немесе аяздың) алдын алуға мүмкіндік аламыз
Бөлім
3. Физикалық
география
Бөлімше
3.2 Атмосфера
ақырып
Ауа
райы
және метеорологиялық элементтер
Оқу мақсат
уа райы» ұғымын түсіндіреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Ауа райы ұғымы мен оны құрайтын элементтерді
сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Білу және түсіну
Төмендегі сұрақт
ы топта талдаңыз
Ауа райын білудің маңызы қандай?
уа райы элементтеріне кластер
құраңыз.
Дескриптор
Білім алушы
«ауа
райы» ұғымына анықтама береді;
aуа р
айын білудің маңызын анықтайды
;
ауа райын құрайтын элементтерді атайды.
уа райы элементтері
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
Атмосфера
ақырып
Атмосфера және оның құрамдас бөліктері
Оқу мақсат
тмосфераның құрылысы
мен қабаттарының
ерекшеліктерін
графика
лық
түрде бейнелеп
түсіндіреді
Бағалау кр
итерийі
Білім алушы
Атмосфера қабаттарының ерекшеліктерін талдайды
Әр қаб
аттың маңыздылығын
графикалық
түрде
бейнелейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолану
Тапсырма
Сызбада атмосфераның қабаттары берілген, тапсырманы орындаңыз.
қабаттың жер бет
індегі тір
шілік үшін ерекшелігін талдаңыз.
Қабат
тардың маңыздылығын атап көрсетіңіз
Дескриптор
Білім алушы
кескінді пайдаланып, әр қабаттың ерекшелігін талдайды;
жер бетіндегі тіршілік үшін қабатт
ардың маңыздылығын
көрсетеді.
2-
тоқсан
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
3.2 Атмосфера
ақырып
Атмосфера және оның құрамдас бөліктері
Оқу мақсат
тмосфераның құрамын сипаттайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Атм
фера құрамын анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Атмосфералық ауаны құрайтын газдардың пайыздық үлесін
берілген диаграммада
көрсетіңіз
Дескриптор
Білім алушы
атмосфера ауасын құрайтын газдардың пайыздық
үлесін
диаграммада көрсетеді.
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
Картография және географиялық деректер базасы
Тақырып
2.1 Географиялық
дере
ктер базасы
Оқу мақсат
еографиялық нысандарды топт
астырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жинақтап, кестеде
көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Жер қыртысының қозғалыс т
үрлерін
топтастырып
сипаттаңыз
Қозғалыс
түрі
Себептері
Салдары
Нәтижес
Дрейф
Субдукция
Дескриптор
Білім алушы
жер қыртысының қозғалыс түрлерін
анықтайды
кесте
себептерін және салдарын жазады;
нәтижесін көрсетеді.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
ақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық дереккөздермен жұмыс істейді:
карта, сурет, мәтін, фотосу
реттер, графикалық материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Дүниежүзілік мұхиттар картасын пайдаланып, төмендегі кестедегі берілген
мұхиттарға салыстырмалы сипаттама беріңіз.
Салыстыруға
алынатын негізгі
категориялар
Khelkld�Fa^u�
fobl
Ұқсастығы
Үнді мұхиты
Географиялық орны
Көл
емі
Орташа
температур
Тұздылығы
Орташа тереңдігі
Дескриптор
Білім алушы
Солтүстік Мұзды мұхитқа және Үнді мұхиттарғ
а салыстырмалы
сипаттама береді;
картадан дүниежүзілік мұхиттардың географиялық орнын
анықтайды;
мұхиттардың көле
мдерін салыстырады;
орташа температурадағы
айырмашылықты жазады;
тұздыл
ығын салыстырмалы түрде жаза
ды;
орташа тереңдіктерін жазады.
Дескриптор
Білім алушы
дүние жүзілік мұхиттың ластану жолдарын анықтайды;
әр ластану жолына байланысты туындайтын
проблемаларды топтастырады;
проблемалардың шешу жолдарын ұсынады.

Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
Гидросфера
ақырып
Дүниежүзілік мұхит
тың
проблемалары
Оқу мақсат
7.3.3.8 Д
үниежүзілік
мұхит проблемаларын топ
тастырып,
шешу жолдарын ұсынады
Бағалау критерийі
Білім алушы
Дүниежүзілік мұхиттың
проблемаларын анықтайды
Проб
лемаларды шешу жолдарын ұсынады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары
деңгей дағдылары
Тапсырма
Дүниежүзілік мұхиттың ластану жолдары мен соған байланысты туындайтын
проблемаларды жұппен талдаңыздар.
Төмендегі суреттерде дүниежүзілік мұхиттың мұнай өнімдерімен ластануы,
проблемалары және шешу жолдары көрсетілген.
Суреттерді ретімен қойыңыз және осы
суреттерді қолдана отырып, шағын эссе жазыңыз.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 3.3 Гидро
сфера
ақырып
Мұхиттармен байланысты апаттар
Оқу мақсат
ұхиттар
және теңіздермен байланысты апаттарды
топтастырып, сақтану шараларын ұсынады
Бағалау критерийі
Білім алушы
Мұхиттар
мен теңіздерде болатын ап
ат түрлерін
ажыратады
Апаттардың жиі болатын аймақтарын анықтайды.
Сақтану жолдарын ұсынады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
ғары деңгей дағдылары
Тапсырма
өмендегі суреттерге қарап, мұхиттар мен теңіз суларында болатын
апаттардың
түрлерін анық
тап, сипаттаңыз.
сурет
сурет
сындай апаттар көбіне Дүниежүзілік мұхиттың қай аймақтарында жиі
болатынын анықтаңыз.
Сақтану жолдарын ұсыныңыз.
Дескриптор
Білім алушы
мұхиттар мен теңіздерде болатын апаттардың болу себебін
анықтайды;
картаны, ғаламторды қолдану арқылы осындай апаттар жиі
болатын аймақтарды анықтайды;
бастапқы қорғану шараларын ұсынады.

Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше 2. Картография және географиялық деректер базасы
Тақырып
Географиял
ық карталар
Оқу мақсат
еографиялық номенклатура нысандарын
картадан көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Номенклатура нысандарын ажыратады
Картадан көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
апсырма
Жер сілкінісі мен цунамиден
зардап шеккен мемлекеттерді кескін картада
көрсетіңіз
Чили, Тибет, Армения,
Гватема
ла, Филиппин, Тайланд, Жапония,
ндістан,
Моңғолия,
Қытай.
Дескриптор
Білім алушы
жер сілкінісінен зардап шеккен
мемлекеттерді
картадан
тауып,
ескін картада белг
ілейді
цунамиден зардап шеккен
мемлекеттерді
картадан тауып,
кескін картада
[_e]e_c^�
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
Литосфера
Тақырып
Литосфералық катаклизмдер
Оқу мақсаты
7.3.1.5 Жергілікті компонент негізінде литосфералық
катаклизмдер барысында өзін
өзі ұстау ережелерін
түсіндіреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Апат болған жағдайда өзін ұстау ережелерін
құрастырады (жергілікті компонент негізінде)
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төменде берілген
суретті қолданып,
жер сілкін
ісі болған жағдайында
адамдардың
үй ішіндегі
өзін
ұстау ережесін құрастырыңыз.
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
Литосфера
Тақырып
Литосфералық катаклизмдер
Оқу мақсаты
7.3.1.4 Литосфералық катаклизмдердің себеп
салдарын,
таралуын түсіндіреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Апат аймақтарының пайда болу себептері мен
таралу заңдылықтарын
дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
уреттерде апат
түрлері берілген. Тақырыптық карталарды қолданып, кестені
толтырыңыз
.
сурет
сурет
сурет
Сурет
Апаттың түрі
Себебі
Кездесетін
аймақтары
Зардаптар
сурет
сурет
сурет
Дескриптор
Білім алушы
апат
түр
лерін
анықтайды;
апат түрінің
пайда болу себебін түсіндіреді;
апат түрінің
қай аймақта жиі кездесетінін жазады;
апат түрінің
негізгі
зардаптары
талдайды.
Дескриптор
Білім алушы
тақталар қозғалысының сызбасын кескін картада көрсетеді, ірі
аймақтарды атап, қозғалу бағытын сызады;
кестеде көрсетілген суреттеден литосфералық тақталардың қозғалыс
түрлерін анықтайды;
қозғалыс аймағын жазады;
себебін түсіндіреді;
салдарына мысалдар келтіреді;
өзі таңдап алған аймақтың жер бедерінің түрін анықтайды;
қалыптасу заңдылығын жазады;
биіктіктері мен жасын анықтайды (бояуларды пайдалана отырып);
болашақтағы өзгерісіне болжам
сайды.
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
3.1 Литосфера
Тақырып
Литосфераның тектоникалық қозғалыстары
Оқу мақсаты
7.3.1.3 Жер қыртысының тектоникалық қозғалыстарын
талдайды: дрейф, коллизия, субдукция, спрединг
Бағалау критерийі
Білім алушы
Тектоникалық қозғалыс
тардың түрлерін жіктеп
түсіндіреді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
А.Вегенердің
«Контин
енттер дрейфі» теориясы жайлы бейнефильмді көріңіз

итосфералық тақталар қозғалысы түрле
ріні
атауларын сызбаларына сәйкес
ендіріңіз
(субдукция, коллизия, спрединг)
және таралған айма
тарын
кестеге
жазыңыз
.
итосфералық плиталардың
қозғалыс
себептерін
және салдарын талдап
кестені
толтырыңыз
.
Қозғалыс
үрлері
Таралған
аймақта
Себебі
Салд
Картадан таңдауыңыз бойынша (жазықтар немесе таулар)
бір жер бедерін
ің түрін
алып, төмендегі сұрақтар арқылы
зерттеу жүргізіңіз
.
a.Жер бедерін
ің
түрін анықтаңыз
ер қыртысы картасы мен физикалық картаны салыстыра отырып,
жер бедерінің
алыптасу заңдылығын анықтаңыз
.
c.Б
иіктік шкаласын, бояулар
ды пайдаланып, биіктіктігін
және жасын ажыраты
ңыз
ақталардың қозғалысы
картасын пайдаланып
болашақтағы өзгерісіне зерттеу жасаңыз
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
3.1 Литосфера
Тақырып
Жердің тектоникалық құрылысы
Оқу мақсаты
7.3.1.2 Жердің тектоникалық құрылымы мен литосфералық
плиталардың орналасуын картадан
көрсетеді және сипаттайды
ағалау критерийі
Білім алушы
Жер
дің тектоникалық құрылымын анықтайды
Литосфералық плиталарды картадан көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
тлас карталары бойынша литосфералық плиталарды анықтап, литосфералық
плиталардың шекараларын және негізгі қатпарлы аймақтарын кескін картаға
түсіріңіз.
оспар бойынша литосфералық тақталардың (плиталардың) біреуінің
(таңдауыңыз бойынша) қазіргі қозғалысын атлас карталарынан анықтап,
талдау жасаңыз.
Жоспар
Тақтаның 1Плитаның1 атауы
Шекараласатын тақталар 1 плиталар1
Қозғалу
жылдамдығы
Қозғалу
бағыты
Қорытынды

Дескриптор
Білім алушы
картадан ірі литосфералық тақталарды көрсетеді;
кескін картаға ірі литосфералық тақталарды жә
не негізгі
қатпарлық аймақтарды
сызады;
таңдап алған тақтаны (плитаны) жоспар бойынша сипатта
йды;
өз болжамын дәлелдермен қорытындылайды.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
3.1 Литосфера
Тақырып
Литосфе
раның құрылысы мен заттық құрамы
Оқу мақсаты
итосфераның құрылы
сы мен заттық
құрамын анықтайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Литосфераны
құрылысы
мен құрамын
а сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
Сызба нұ
сқаға
жер қыртысының құрылысын және оның құрамын жазыңыз.
Тау жыныстарының ерекшеліктерін сипаттап
естені толтырыңыз.
Сұрақтар
Шөгінді
тау
жыныстар
Магмалық
тау
ыныстар
Метаморфтық тау
жыныстар
Түрлері
йда болуы
Кездесетін
аймақтары
_kdjbilhj
Білім алушы
сызбаға литосфераның құрылысын жазады;
әр құ
рылымның құрамын анықтайды
;
кестед
е литосфераның заттық құрамы, тау жыныстарының
ерекшеліктерін көрсетеді
;
кестеге шөгінді
тау
жыныстардың түрлерін, пайда болу жолын,
негізгі кездесетін аймақтарын жазады;
кестеге магмалық
тау
жыныстардың түрлерін, пайда болу
жолын, негізгі кездесетін аймақтарын жазады;
кестеге метаморфтық тау
жыныстардың түрлерін, пайда болу
жолын, негізгі кездесетін аймақтарын жазады.
3
Берілген қалалардың географиялық координаталарын анықтаңыз.
Қалалар
Ендік (с.
е. және о.е.)
Бойлық (ш.б. және б.б.)
Астана
Париж
Ташкент
Дескриптор
Білім алушы
сандық масштабты атаулы масштабқа айналдырады;
атаулы масштабты сандық масштабқа айналдырады;
сызықтық масштабпен көрсетеді;
географиялық ендік пен бойлықтың
негізгі қасиеттерін жазады;
ртадағы масштабты қолданып, берілген қалалар арасындағы
қашықтықты есептейді;
картаны қолданып
, берілген қалалардың географиялық
координатасын анықтайды.
Бөлім
Картография және географиялық деректер базасы
Бөлімше
Географиялық деректер базасы
Тақырып
Географиялық деректерді ұйымд
астыру
Оқу мақсаты
7.2.2.1 Географиялық нысандарды топтастырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жинақтап, кестеде
көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Білу және түсіну
1.Төмендегі сұрақтарға
жауап беріңіз.
І. Сандық масштабт
ы атаулы масштабқа айналдырыңыз.
а. 1 : 4
000 -
b.1 : 50 000 -
c.1 : 900 000 -
d.1 : 700 -
e.1 : 10 000 000 -
f.1 : 350 000 –
ІІ. Атаулы масштабты
сандық масштабқа айналдырыңыз.
.1 см 50 м
b.1 см 7 км
c.1 см 600 м
d.1 см 30 км
e.1 см 400 км
f.1 см 8
000 км
ІІІ. Келесі масштаб түрлерін сызықтық масштаб түрінде көрсетіңіз.
a.1 см
де 350 км
b.1: 90 000 000 –
Карта мен глобустағы меридиан мен параллельдердің негізгі ерекшеліктерін
нықтап, кестені толтырыңыз.
Градус торы сызықтарының белгілері
Меридиандар
Параллельдер
Көкжиек тұстары бағыттары
С О
Б
Градуспен алғандағы ұзындығы
1км алғандағы ұзындығы
Глобустағы пішін
Жарты шарлар картасындағы п
ішіні
Масштабты қолданып, Астана және әлем елдері астаналары арасын
дағы
қашықтықты есептеңіз.
Астана
Москва, Астана
Вашингтон, Астана
Лондон, Астана
Пекин.
Бөлім
Картография және географиялық деректер базасы
Бөлімше
2.1. Географиялық карталар
Тақырып
Географиялық номенклатура
Оқу мақсаты
7.2.1.2 Географиялық номенклатура нысандарын
картадан көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Номенклатура нысандарын ажыратады
Картадан көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
тлас карталары бойынша географиялық карта мен топографиялық
картадағы шартты белгілерді анықтап, тиісті торкөзге 1+1 таңбасын қою
арқылы сәйкестендіріңіз
Шартты белгі
Карта
Топографиялық
Географиялық
тлас карталарын қолдана отырып, аталған елдерге берілген жоспар бойынша
сипаттама жасаңыз
.
Елдің атауы
Қазақстан
Италия
Перу
Аустралия
Астанасы
Жер бедері
Ең биік нүктесі
Пайдалы қазбалары
Өзендері
Дескриптор
Білім алушы
план мен картаның оқуда шартты белгілерін ажыратады және
шартты белгілері бойынша карталарды топтастырады;
карталарды пайдаланады;
астанасын анықтайды
;
жер бедерін анықтайды;
ең биік нүктелерін салыстырады;
пайдалы қазбалардың түрлерін анықтайды;
өзендерін атайды.
Бөлім
Картография және географиялық деректер базасы
Бөлімше
Географиялық карталар
Тақырып
Географиялық картосхемаларды қолдану
Оқу мақсаты
7.2.1.1 Тақырып бойынша картосхемалар жасайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Картосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
Жергілікті жерді планға түсіру
бойынша жұмыс ретін баяндау
үшін берілген
сөй
лемдерді ретімен орналастырыңыз.
Заттарға дейінгі қашықтықты өлшеу
.
Планшетке
шартты белгілерді түсіру
.
Заттарға қатысты бағыттарды анықтау
.
Планшетті дайындау
.
Масштабты анықтау
.
Планда көрсетілген шартты белгілерді пайдаланып,
табиғатқа саяхат жасау маршрутын баяндайтын әңгіме құрастырыңыз.

Сыны
п бөлмесі немесе мектеп аул
асының планын жасаңыздар (топтық
жұмыс).
Дескриптор
Білім алушы
кестеге план сызу ретін
дұрыс көрсетеді;
шартты белгілерді қолданып, әңгіме құрастырады;
шартты белгілерді қолданып, жергілікті жердің планын
сызады.
Бөлім
1. Географияны
зерттеу
тәсілд
ері
Бөлімше
1.1 Зерттеулер және зерттеушілер
Тақырып
Географияда графикалық әдіст
ердің қолданылуы
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Географиялық нысандардың, құбылыстардың және
үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық түрде бейнелейді:
сызба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыста
және үдерістердің
ерекшелі
ктерін графикалық әдіс арқылы көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
География ғылымының зерттеу нысандарын иерахиялық деңгейлер бойынша
сәйкестендіріңіз (суреттердің сандарын сызбаның тиісті бағандарына толтырыңыз
).
Дескриптор
Білім алушы
ографиялық нысандардың суреттерін аумақтық қамтылуына
қарай жеке иерархиялық (деңгейлік)
топтарға жіктейді;
арыштық деңгей нысандарын сәйкестендіреді;
аймақтық деңгей нысандарын сәйкестендіреді;
жергілікті деңгей нысандар
ын сәйкестендіреді.
Бөлім
1. Географияны
зерттеу
тәсілд
ері
Бөлімше
Зерттеулер және зерттеушілер
Тақырып
Далалық зерттеу әдістері
Оқу мақсаты
7.1.1.5 Географиялық далалық зерттеу әдістерін
қолданады
, көрсеткіштерді тіркейді, жинақтайды, өңдейді,
талдайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Далалық зерттеу
әдістері арқылы көрсеткіштерге
қорытынды жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
апсырма
Қолд
ану
Айналадағы нысанд
арды бағдарлаңыз
(көкжиек тұстарын анықтау,
арақашықтықты өлшеу т.б.)
Бұл тапсырманы орындағанда, мұғалім алдымен оқушыларды далалық жұмыс кезіндегі
қауіпсіздік
ережелерімен
ұмыс
ретімен және
қолданылатын
құралдармен қысқаша
таныстырады (азимут, көкжиек, тұсбағдар,
рулетка
). Сыныптағы оқушыларды шағын
топтарға бөледі.
Топтық жұмыс.
1.Айналаны бағдарлау
2.Күнге қарап көкжиекті бағдарлау
3.Тұсбағдар арқылы бағдарлау
4.Арақашықтықты өлшеу
Әр топ
далалық зерттеу жұмыстарының қорытындысын видео, буклет, альбом, постер
түрінде ұсынады.
Дескриптор
Білім алушы
табиғатта
ғы қауіпсіздік
ережелерімен танысады;
далалық жағдайда карта бойынша
айналасын бағдарлайды;
тұсбағдарды қолданып
көкжиек тұстарын анықтайды;
рулетканы
қолданып
арақ
ашықтықты өлшейді;
жұмыстарына есептеулер
жүргізеді;
жұмыстарының қорытындысын постер, буклет, альбом
, видео
түрінде қорғайды.
Бөлім
1. Географияны
зерттеу
тәсілд
ері
Бөлімше
1.1 Зерттеулер және зерттеушілер
Тақырып
Географиялық
тәжірбиелер
Оқу мақсаты
7.1.1.4 Географиялық нысандардың қасиеттерін
тәжірибелік жолмен анықтайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық
нысандардың қасиетіне тәжірбие
жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
ерттеушілердің
саяхаттары жайында
ақпараттармен танысып,
«Егер Христофор
Колумб Америка құрлығын бірінші ашқан болса, неге Америка құрлығы Америго
Веспуччидің атымен аталған?» деген тақырыпта шағын зерттеу жұмысын
жүргізіңіз. Нәтижесін кестеде көрсетіңіз.
Христофор Колумб
Америго Веспуччи
Болжамдар
Деректер1дәлелдемелер
Қорытынды
Дескриптор
Білім алушы
ақпарат
қа сүйеніп, болжам жасайды;
қажетті
деректерді 1дәлелдемелерді анықтайды;
зерттеу мәселелері бойынша қорытынды жасайды.
Бөлім
1. Географияны зерттеу тәсілдері
Бөлімше 1.1 Зерттеулер және зерттеушілер
Тақырып
Географиялық дереккөздері
Оқу мақсаты
7.1.1.3 Географиялық дереккөздермен жұмыс істейді:
карта, сурет, мәтін, фотосуреттер,
графикалық
материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Білу және түсіну
Қолдану
Тапсырма
Берілген картасызбада саяхатшылардың зерттеу жолдары көрсетілген
Картасызбадағы саяхатшылардың жүрген жолын және негізгі географиялық
нысандарды кескін картаға түсіріңіз.
Осы саяхат
тардың маңыздылығын көрсетіңіз
Дескриптор
Білім алушы
картасызбадан Васко да Гаманың жүріп өткен бағытын
анықтайды
;
саяхатшының жүріп өткен бағытындағы географиялық
нысандарды кескін картаға түсіреді;
аяхаттың маңыздылығын көрсетеді
;
картасызбадан Ф.Магелланың жүріп өткен бағытын анықтайды
саяхатшының жүріп өткен бағытындағы георафиялық
нысандарды кескін картаға түсіреді;
аяхаттың
маңыздылығын көрсетеді
саяхатшылардың жүріп өткен бағытын картадан анықтайды;
кескін картаға саяхатшыларың жүріп өткен бағытын географиялық
нысандармен сәйкестендіріп, белгілейді;
жеке саяха
тшының немесе зерттеушінің ғылымға қосқан үлесін
SWOT анализ арқылы талдайды;
Қазақ Географиялық
Қоғамының құрылған жылын айтады
;
Қазақ Географиялық Қоғамының жұмыс жасап жатқан жобаларын
атайды;
Қазақстан табиғатында болатын өзгерістердің а
лдын алуға
атысты зерттеулерге
болжам жасайды.
Дескриптор
Білім алушы
Бөлім
1. Географияны
зерттеу
ілд
ері
Бөлімше
1.1 Зерттеулер және зерттеушілер
Тақырып
География ғылымының дамуы
Оқу мақс
аты
7.1.1.2 Саяхатшылар мен зерттеушілердің география
ғылымының
дамуына қосқан үлесін сипаттайды және баға
береді
Бағалау критерийі
Білім алушы
аяхатшы
лардың
ғылымға қосқан үлесін талдайды
Қазақ Географиялық Қоғамының жұмысына баға
береді
Ойлау да
ғдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Ұлы Географиялық ашылулар» заманындағы (XVғ.соңы
ХVІІІ ғ.ортасы)
саяхатшылардың жүріп өткен бағытын атлас картадан анықтай отырып, кескін
картаға түсіріңіз.
2.
Бір саяхатшы немесе зерттеушінің
ғылымға
қосқан үлесін SWOT анализ арқылы
талдаңыз.
SW
OT
талдау әдістемесі
SWOT
шешімдер
Жақсы жақтары
Әлсіз
жақтары
Мүмкіндіктер
Қауіп
қатерлер
Қазіргі
кездегі
Қазақ Географиялық Қоғамының қызметіне баға беріңіз.
a.Қазақ География Қоғамы қашан құрылды?
b.Қазақ География Қоғамы қандай жобалармен жұмыс жасауда?
c.Қалай ойлайсыз, қазіргі Қазақ География Қоғамының зерттеулері, болашақта Қазақстан
табиғатында болатын өзгерістерді
алдын алуға көмектесе ме?
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше 2. Картография және географиялық деректер базасы
Тақырып
2.1 Геогр
афиялық карталар
Оқу мақсаты
ақырып бойын
ша картосхемалар
сайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Картосхемаларды тақырыпқа қатысты жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
«Дүниежүзінің сейсмикалық қауіпті аудандары» картас
ын пайдаланып, к
ескін
картада
ейсмикалық белдеулерді көрсетіңіз
Дескриптор
Білім алушы
кескін картада се
йсмикалық белдеулерді кө
рсетеді

Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше 1. Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
1.1 Зерттеу мен зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Географиялық нысандардың, құбылыстардың және
үрдістердің
ерекшеліктерін графикалық түрде бейнелейді:
сызба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыста
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
Тянь
Шань та
уының профилін түсіріңіз.
Ең биік нүктесін анықтаңыз.
Осы аймақта бол
атын апатты құбылысты анықтаңыз.
Қайталану жиілігі
және оның себебін түсіндіріңіз.
Салдарына мысалдар келтіріңіз.
Дескриптор
Білім алушы
таудың
профилін сызады;
ең биік нүктесін а
нықтайды;
осы аймақта болатын апатты құбылыстарды атайды
;
осы құбылыстардың қайталану жиілігін және себебін
анықтайды;
салдарына мысалдар келтіреді.
Бөлім
3. Физикалы
география
Бөлімше 1. Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
1.1 Зерттеу мен зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.3 Географиялық дереккөздермен жұмыс істейді:
карта, сурет, мәтін, фотосуреттер, графикалық
материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
1.Фотосуреттер бойынша апат түрлерін анықтап, төмендегі кестеге толтырыңыз
2
3
Апат түрі
Таралу аймағы
Ерекшеліктері
Дескриптор
Білім алушы
фотосуреттерден апат түрлерін анықтайды;
олардың таралу аймақтарын жазады;
әр апат түрінің ерекшеліктерін сипаттайды.
Суреттер арқылы
адамдардың
су басу жағдайында
өзін ұс
тау ережесін
құрастырыңыз
.
Дескриптор
Білім алушы
жер сілкінісі жағдайында өзін ұстау ережесін құрастырады;
су басу болған жағдайында
өзін ұстау ережесін құрастырады.
Бөлім 4. Әле
уметтік география
Бөлімше 2. Картография және деректер базасы
Та
қырып
2.1 Географиялық карталар
Оқу мақсаты
Географиялық номенклатура нысандарын
картада
көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Номенклатура нысандарын ажыратады
Картадан көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
«М
инералды ресурстар» және «Дүниежүзінің орман зоналары» карталарын
қолданып
, жанатын ресурстары мол 3 мемлекетті және солтүстік орман зонасы мен
тропикалық о
рман зонасы өтетін аймақтардан 3 мемлекетті кескін картада
көрсетіңіз.
Дескриптор
Білім алушы
жанатын минералды ресурстардың таралу аймақтарын кескін
картада сызады;
орман ресурсы көп таралған мемлекеттерді кескін картада
көрсетеді.
Бөлім
Әлеуметтік география
Бөлімше 1
Географиялық зерттеу әдістері
Тақ
ырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Г
еографиялық нысандардың, құбылыстардың және
істердің ерекшеліктерін графикалық түрде көрсетеді
зба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыста және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көрс
етеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Су
жер бет
індегі кең таралган зат. Гидросферадағы барлық судың мөлшері 1,6
млрд. км
. Оның 96,6 % мұхиттар мен теңіз сулары, 1,7 % мұздықтар мен
тұрақты қарлар, 1,7 % жер асты сулары, 0,06 % өзен, көл, батпақ, атмосферадағы
су болып табылады.
Дескриптор
Білім алушы
берілген мәліметті шеңбе
рлік
диаграмма тұрғызады
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше 1.
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Географиялық нысандардың, құбылыстардың
және үдерістердің ерекшеліктерін гр
афикалық түрде
көрсетеді
: сызба, диаграмма, профиль, график
алық
материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
ысандар,
құбы
лыста
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы
көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
Қолдану
зақстан халқының саны
000 адам (2015 ж). Төмендегі кестеде
Қазақстандағы халықтың ұлттық құрамының көрсеткіші берілген.
Осы
көрсеткіштерден пайыздық мөлшерін есептеп шығарыңыз.
Төмендегі көрсеткіштерді
шеңберлі
диаграммада көрсетіңіз.
Қаз
ақтар
Орыстар
Өзбектер

Ұйғырлар
Татарлар
Немістер
Бөлім
Әлеуметтік география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
Тақ
ырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.3 Географиялық дереккөздермен жұмыс істейді: карта,
сурет, мәтін, фотосу
реттер, графикалық материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қол
дану
Тапсырма
Тө
менд
егі картаны қолданып, қазақтардың саны басым, орташа және
өте аз
облыстарды анықтаңыз.
Обл
ыстар бойынша қазақ ұлты мен басқа ұл
ттар
үлес
інің
ара қатынасының
осындай болу себебін көрсетіңіз
Дескриптор
Білім алушы
бері
лген картаны қолданып, қазақтардың әр облыстардағы пайыздық
үлес көрсеткіштерін анықтайды;
қазақ
және басқа ұлттардың облыстар бойынша үлесінің
әркелкі
болу
себебін көрсетеді
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше
Халық географиясы
ақырып
Ұлт
аралық және дінаралық келісім
Оқу мақсат
Қазақстандық
компонентті қосымша қамту
негізінде ұлтаралық және дінаралық келісімнің
қажет
тілігін дәлелдейді және
қалыптастыру жолдарын
ұсынады
Бағалау критерийі
Білім алушы
Ұлтаралық
және дінаралық келісімнің
қажеттілігін
түсіндіреді
Ұлтаралық
елісімді қалыптастыру жолдарын
сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Қазақстанда бірнеше ұлт өкілдері тұрады.
Жұпта талқылаңыз.
а. Қазақстанда ұлттық бірлік күні қай күнге белгіленген?
b.Ұлттар ара
сындағы келісім не үшін қажет?
азақстан халқы Ассамблеясы» ұғымын қалай түсінесіз? Ассамблеян
ың
эмблемасы қандай мағы
наны білдіреді? Сипаттап түсіндіріңіз.
Ұлтаралық
келісімді қалыптастыру жолына мысал келтір
іңіз
Дескриптор
Білім алушы
Қазақстандағы ұлттардың
бірлік күнін атайды;
Қазақстанда және басқа да елдерде ұлттар арасындағы
татулықтың қажетт
ілігін түсіндіреді;
Қазақстан халқы Ассамблеясының эмблемасы жайлы
сипаттайды
;
ұлтаралық
келісімді қ
алыптастыру жолына мысалдар келтіреді
.
Бөлім
4. Әлеуметтік география
Бөлімше
Халық географиясы
Тақ
ырып
Дүниежүзі халқының діни құрамы
Оқу мақсат
үние жүзі ха
лқының діни құрамы мен діндер
дің таралу
аймақтарын анықтайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Дүние жүзі халқының діни құрамын және
індердің таралу аймақтарын сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Та
псырма
Қолдану
Сізге
згі діндердің атаулары
берілген.
Ислам
Шейі
ттер
Сүнниттер
Христиан
Православие
Католик
Протестант
Будд
а. Осы
негізгі діндердің пайда
болу себебін
түсіндір
іңіз.
ардың бөліну себептерін көрсетіңіз.
ескін к
артада таралу аймақтарын белгілеңіз
Дескриптор
Білім
алушы
негізгі д
індер
және олардың пайда болу себебін түсіндіреді;
ол діндердің жеке топтарға бөліну себептерін көрсетеді
;
осы негізгі діндердің таралу аймақтарын атласты қолданып
кескін картада көрсетеді.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлім 2. Картография және географиялық деректер базасы
Тақырып
Географиялық деректер базасы
Оқу
мақсат
7.2.2.1 Г
еографиялық нысандарды топтастырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жіктеп,кестеге жазады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Картаны
олданып, олар таралған
абиғат
оналары
ен
атериктер
кестеге
толтырыңыз.
нуарлар мен өсімдіктер
Өсімдік
тер мен
жануарлардың
тауы
ªk_lg��
f_d_g^_clg�
Z[b•Zl�ahgZku
LZjZe•Zg�
fZl_jbdl_j
Бөлім 6.
Елтану және саяси география негіздері
Бөлімше
Дүние
үзі елдері
Тақ
ырып
Елдердің экономикалық
географиялық жағдайы
Оқу мақсат
Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып
лдердің экономикалық
географиялық жағдайын жақсарту
жөнінде ұсыныс жасайды
Бағалау критерий
Білім алушы
Елдердің экономикалық
географиялық жағдайын
жақсартуға
жасалған
ынысты дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Берілген жоспар бойынша 2 елді салыстырыңыз: Қазақстан және Түркия
Елдердің экономика
лық
географиялық жағдайы дегеніміз
-
дүниежүзі саяси
картасындағы орны. Экономикалық
географиялық жағдайын анықтау дегеніміз:
дамыған мемлекеттерге жақын орналасуы;
көрші елдердің даму жағдайы мен саяси
тұрақтылығы, халықаралық көлік жолдарынан алыс
жақы
ндығы
т.б.
Экономикалық
географиялық жағдай тиімді немесе тиімсіз, қолайлы немесе қолайсыз
болуы мүмкін.

Сипатының жоспары
Қазақстан
Түркия
Географиялық орны
Дамыған мемлекеттермен
шекаралас болуы
Ірі жол тораптарына қатысы
Көршілес мемлекетт
ердегі
саяси тұрақтылық
Көршілес мемлекеттердің
экономикалық дамуы
ЭГЖ жақсарту
үшін ұсыныс
жасаңыз
Дескриптор
Білім алушы

жасайды
.
Дескриптор
Білім алушы


топырақ түрлерін көрсетеді
Дескриптор
Білім алушы
сурет бойынша құрылымды топырақты атайды;
сурет бойынша құрылымсыз топырақты атайды;
сурет бойынша құмды топырақты атайды;
ауыл шаруашылығын дамытуға осы топырақтардың қайсысы
қолайлы
`%g
_�g_�k_[_il_g�_d_gg�d'jk_l_^
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
1. Географиялық зерттеу әдістері
Та
қырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсаты
7.1.1.6 Географиялық нысандардың,
құбылыстардың
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық түрде көрсете а
лады:
сызба, диаграмма, профиль, график
Бағалау критерийі
Білім алушы
Нысандар, құбылыста
және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы
көрсетеді
Ойлау дағдыларының деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Табиғатта зат
және энергия айналымы берілге
суретті пайдаланып
:
оттегі,
көміртегі, су, азот
айналымдары
ның
нын
белгілеңіз
Суретте қандай зат
айналымы берілгенін
атаңыз және
бағыттауышпен айналым
бағыттарын көрсетіңіз
Айна
лым қалай жүзеге
асатынын түсіндіріңіз
Дескриптор
Білім алушы
суретті пайдаланып, табиғаттағы айналым бағыттарын сызады;
суреттегі айналым
барысын түсін
іреді
;
айналымның топырақ түзілуіндегі маңызын атайды.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 1. Географиялық зерттеу әдістері
Та
қырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық далалық зерттеу әдістерін
қолданады, көрсеткіштерді тіркейді
, жинақтайды,
өңдейді, талдайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Далалық зерттеу әдістері арқылы
көрсеткіштерге қорытынды жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Тапсырма
Мәтінді оқып шығып, топырақтың құрамы және құрылымы жайында
түсіндіріңіз.
Топырақ құрамына қарай
-
механикалық
(балшық пен құмның ара қатынасына қарай)

түйіршікті, немесе түйіршікті құрамы бар топырақ неғұрлым құнарлы және
өңдеуге жеңіл болып табылады.
Бұлар, мысалы орта және жеңіл құмбалшықтар. Балшықты сияқты тығыз және тұтас
құрылымды топырақтар ауыр болып саналады. Шаңды құрылымы бар топырақтар
ылғалды нашар өткізеді және онда ауа аз.
Құм
мен балшықтың ара қатынасына қарай топырақ құмды, құмайтты, құмбалшықты,
балшықты және шымтезекті (батпақ) болады.
Құнарлы
топырақта міндетті түрде ұсақ кесектер (агрегаттар) болу керек.
Агрегаттардың үлесі
-
80%, ал көлемі
- 7-
10 мм болғанда топырақта ең жақсы құрылым
болады. Ұсақ кесекті және түйіршікті топырақтар ылғалды жақсы өткізеді және жеткілікті
мөлшерде ауаны да жинақтайды.
мен
де құрылымды, құрылымсыз
және құмды топырақтарды атаңыз
(суреттің
орнына топырақтың коллекциясын беруге болады).
сурет
сурет
сурет
Ос
ы топырақтардың қайсысы ауыл шарауашылығын
дамытуға қолайлы және
неге?
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
иосфера
Тақы
рып
Топырақ және оның құрамы мен құрылымы
Оқу мақсат
опырақ
құрамын
,түрлерін
анықтап,
құрылымын
графикалық түрде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білі
м алушы
Топырақ құрамын,түрлерін
сипаттайды
Құрылымын графикалық түрде бейнелейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Мә
тінді оқып, көп нүктенің орнын
а керек сөздерді орналастырыңыз
Топырақтану
ғылымының негізін орыс ғалымы ............................. қалады. Ол топырақ
түзілу процесінің ......................... байланысты екенін анықтады. Оларға: бастапқы аналық
тау жыныстар, ............, ............, уақыт және ................ мен .................... жатады. Кейін
ғылыми зерттеул
ердің нәтижесіне байланысты бұларға су (......................, жерасты суы)
және ................................. қосылды.
Керекті сөздер
(В.В.Докучаев, бес фактор, ауа райы, жер бедері, өсімдіктер, жануарлар,
топырақ суы, адамның шаруашылық әрекеті).

йкестендіріңіз
Топырақ
түрлер
Сипаттама
Қаратопырақ
Құрамында
минералды тұздар кең таралған. Өсімдіктерге
зиянды.
Сұрғылт түсті
топырақ
Топырақтың
беткі
қабаты
, бұл
қабатта
өлген
тірі
жиналып, қарашірік
болса, соншалықты өсімдіктер
Құмды
топырақ
Топырақта
саздар
кең
таралған. Жаңбыр
болмаған
кезде,
саздар
қатады
да, тас
сияқты
қатты
болады. Ал
жауынды
күндері
саз
байланған
күйде
болады
да, суларды
тереңге
қарай
өткізбейді. Сондықтан
сулар
тұрып
қалады
да,
өсімдіктердің
тамырлары
шіри
бастайды. Өсімдіктердің
өмір
сүруіне
қолайсыздау
Сазды топырақ
Нәрлі
заттарға
кедей
болып
келеді, себебі
қарашірік
қабаты
жұқа. Топырақта
ылғал
жиналып,
шіруге
ықпал
етеді.
Сортаң топырақ
топырақтарда
құмдар
кең
таралған
және
бөлшектері
әлсіз
жалғанған, өсімдіктердің
тамырларының
бекінуі
қиынға
соғады. Мұндай
топырақтар
тез
жылынады
және
құрғақ
болады. Өсімдіктер
таралған.
ㄠⴀ彟′ⴀ彟㌭
彟‴ⴀ彟†㔭彟
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше
3.5 Табиғи
аумақтық кешендер
ақырып
Табиғи
аумақтық кешендердің қалыптасуы
Оқу мақсат
7.3.5.1 Географиялық қабық, материктер мен мұхиттар,
зоналар және белдеулер, ландшафт табиғи
мақтық
кешендердің қалыптасуын түсін
діреді

Бағалау критерийі
Білім алушы
Табиғат кешендерінің қалыптасуын дәлелдейді
Табиғат кешендерін ерекшел
іктеріне қарай
топтастырады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
уреттерде
гі табиғи
аумақтық кешендердің түрлерін анықтаңыз
а. Қалыптасуын
түсіндіріңіз және тән ерекшеліктеріне қарай
топтастырыңыз
Дескриптор
Білім алушы
географиялық қабықтың заңдылықтарын түсіндіреді;
суреттерден табиғат кешендерінің түрлерін анықтайды;
табиғат кешендерінің қалыптасу себептерін түсіндіреді;
табиғат кешендерін тән ерекшеліктеріне қарай топтастырады.
Бөлім 3. Физикалық география
Бөлімше 3.3
Гидро
сфера
Тақырып
Гидросфера және оның
құрамдас
бөлігі
Оқу мақсаты
7.3.3.1 Гидросфера және оның құрамдас бөліктерін
сипаттайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Гидросфера және
оның құрамдас бөліктерін
анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
өме
ндегі сұрақт
ы жұпта талдаңыз
a.Гидросфераның құрамдас бөліктері ...
үниежүзілік мұхит бөліктерінің ан
ықтамаларын кестеге толтырыңыз.
Теңіздер
Шығанақ
Бұғаз
Түбек

Ішкі теңіз
Сыртқы
теңіз
үниежүзілік мұхит бөліктерінен өз қалауыңыз бойынша 2 теңіз, 2 шығанақ, 2
бұғаз, 2 түбек, 2 аралды кескін картаға түсіріңіз
арта мәліметін пайдаланып, дүниежүзілік мұхиттар аудандарының салыстыру
нәтижесін диаграммада көрсетіңіз.
Дескриптор
Білім алушы
гидросфераның анықтамасын айтады;
құрамын анықтайды;
дүниежүзілік мұхит бөліктерінің анықтамасын жазады;
дүниежүзілік мұхит бөліктерін кескін картада белгілейді;
төрт
мұхиттың аудандарының салыстыру нәтижесін
диаграммада көрсетеді
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
Тақырып
1.1 Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық далалық зерттеу әдістерін
қолданады, көрсеткіштерді тіркейді, жинақтайды, өңдейді,
талдайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық далалық зерттеу әдістерін қолда
нады
Көрсеткіштерін қорытындылайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Метеорологиялық құралдарды қолданып
жергілікті жердің ауа райының
бір
айлық көрсеткіштерін өңдеп, күнделікке тіркеңіз.
2.
Көрсеткіштерд
і қолданып
климатограмманы құрастырыңыз.
3.Кл
имат ерекшелігіне талдау жасаңыз.
Дескриптор
Білім алушы

;


құрастырады;
климат
тың
ерекшелігін талдайды.
Дескриптор
Біл
ім алушы
ұғымдар мен суреттерді сәйкестендіреді;
өз жерінде болатын қолайсыз атмосфералық құбылыстарды
анықтайды;
қолайсыз атмосфералық
құбылыста
рдың пайда болу себебін
көрсетеді
;
қолайсыз атмосфералық құбылыстардан сақтану жолдарын
ұсынады.
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
Географиялық зерттеу әдістері
Тақ
ырып
Зерттеу және зерттеушілер
Оқу мақсат
еографиялық
дереккөздермен жұмыс істейді
карта, сурет, мәтін, фотосуреттер, графикалы
материалдар
Бағалау критерийі
Білім алушы
еог
рафиялық дереккөздерді қолданады
Ойлау дағдыларының деңгейі
he^Zgm
Тапсырма
Берілген мәліметті қолданы
жергілікті жердің жел өрнегі графигін
сызыңыз.
Көкжиек тұстары
@_ek
a�
lugu�
dg^_j�

Жер бетіндегі ауа температурасы
, 7000
м биікт
іктегі температураны есептеңіз.
Жылдық орташа температураны және жылдық амплитуданы есептеңіз.
О.ж
+14
+18
+12
_kdjbilhj
Білім алушы
географиялық де
реккөздерді қолданады;
жел өрнегі графигін
сызады;
биіктіктегі температураны есептейді;

жылдық орташа температураны есептейді;
жылдық темпер
атураның
амплитудасын есептейді.
Бөлім
Физикалық геогр
афия
Бөлімше
3.2 Атмосфера
Тақ
ырып
Ауа райы және метеорологиялық элементтер
Оқу мақсаты
7.3.2.6 Жер
гілікті жер мүмкіндігі бойынша
температура,
қысым,
жел, бұлттылық, жауын
шашын, ылғалдылық
метеорологиялық
элементтерінің
көрсеткіштері бойынша
синоптикалық графикалық материалдарды жасайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Метеорологиялық элементтерінің көрсеткіштері
анықтайды
Жергілікті жерге қатысты синоптикалық график
жасайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
he^Zgm
Тапсы
рма
Кестеде берілген
Ауа райы элементтері ̶ изосызықтар ̶ өлшем бірліктерін
сәйкестендіріңіз. Ауа райы элементтерінің шартты белгілерін орналастырыңыз
Қа
зақстанның климаттық картасын қолдана отырып, кескін картаға изобара,
изотерма, изогиета сызықтарын түсіріңіз және жеке аймақтарын сипаттаңыз
.
ерілген кестеге қарап, өз жеріңіздегі бір тәуліктегі ауа райының жекелеген
элементтерін көрсете отырып, синоптикалық карта жасаңыз
Ауа райы
элементтері
Изосызықтар
Өлшем бірліктері
Шартты белгілері
қысым
изотерма
темп
ература
изогиета
мм.cын.бағ

изобара
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
Картография және географиялық деректер базасы
Тақырып
2.1 Географиялық
дере
ктер базасы
Оқу мақсат
еографиялық нысандарды топт
астырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жинақтап, кестеде
көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Жер қыртысының қозғалыс т
үрлерін
топтастырып
сипаттаңыз
Қозғалыс
түрі
Себептері
Салдары
Нәтижес
Дрейф
Субдукция
Дескриптор
Білім алушы
жер қыртысының қозғалыс түрлерін
анықтайды
кесте
себептерін және салдарын жазады;
нәтижесін көрсетеді.
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
Литосфера
Тақырып
Литосфералық катаклизмдер
Оқу мақсаты
7.3.1.4 Литосфералық катаклизмдердің себеп
салдарын,
таралуын түсіндіреді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Апат аймақтарының пайда болу себептері мен
таралу заңдылықтарын
дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Су
реттерде апат
түрлері берілген. Тақырыптық карталарды қолданып, кестені
толтырыңыз
.
урет
урет
урет
Сурет
Апаттың түрі
Себебі
Кездесетін
аймақтары
Зардаптар
сурет
сурет
сурет
Дескриптор
Білім алушы
апат
түр
лерін
анықтайды;
апат түрінің
пайда болу себебін түсіндіреді;
апат түрінің
қай аймақта жиі кездесетінін жазады;
апат түрінің
негізгі
зардаптары
талдайды.
Бөлім
3. Физикалық география
Бөлімше
3.1 Литосфера
Тақырып
Литосфераның тектоникалық қозғалыстары
Оқу мақсаты
7.3.1.3 Жер қыртысының тектоникалық қозғалыстарын
талдайды: дрейф, коллизия, субдукция, спрединг
Бағалау критерийі
Білім алушы
Тектоникалық қозғалыс
тардың түрлерін жіктеп
түсіндіреді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
.Вегенердің
«Контин
енттер дрейфі» теориясы жайлы бейнефильмді көріңіз

итосфералық тақталар қозғалысы түрле
ріні
атауларын сызбаларына сәйкес
ендіріңіз
(субдукция, коллизия, спрединг)
және таралған айма
тарын
кестеге
жазыңыз
.
Литосфералық плиталардың
озғалыс
себептерін
және салдарын талдап
кестені
толтырыңыз
.
Таралған
аймақта
Себебі
Салд
Картадан таңдауыңыз бойынша (жазықтар немесе таулар)
бір жер бедерін
ің түрін
алып, төмендегі сұрақтар арқылы
зерттеу жүргізіңіз
.
a.Жер бедерін
ің
түрін анықтаңыз
ер қыртысы картасы мен физикалық картаны салыстыра отырып,
жер бедерінің
алыптасу заңдылығын анықтаңыз
.
c.Б
иіктік шкаласын, бояулар
ды пайдаланып, биіктіктігін
және жасын ажыраты
ңыз
ақталардың қозғалысы
картасын пайдаланып
болашақтағы өзгерісіне зерттеу жасаңыз
Бөлім
Физикалық география
Бөлімше
3.1 Литосфера
Тақырып
Литосфе
раның құрылысы мен заттық құрамы
Оқу мақсаты
итосфераның құрылы
сы мен заттық
құрамын анықтайды
Бағалау критерийі
Білім алушы
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Білу және түсіну
Тапсырма
ызба нұ
сқаға
жер қыртысының құрылысын және оның құрамын жазыңыз.
ау жыныстарының ерекшеліктерін сипаттап
естені толтырыңыз.
Сұрақтар
Шөгінді
тау
жыныстар
Магмалық
тау
ыныстар
Метаморфтық тау
жыныстар
Түрлері
йда болуы
Кездесетін
аймақтары
_kdjbilhj
Білім алушы
сызбаға литосфераның құрылысын жазады;
әр құ
рылымның құрамын анықтайды
;
кестед
е литосфераның заттық құрамы, тау жыныстарының
ерекшеліктерін көрсетеді
;
кестеге шөгінді
тау
жыныстардың түрлерін, пайда болу жолын,
негізгі кездесетін аймақтарын жазады;
кестеге магмалық
тау
жыныстардың түрлерін, пайда болу
жолын, негізгі кездесетін аймақтарын жазады;
кестеге метаморфтық тау
жыныстардың түрлерін, пайда болу
жолын, негізгі кездесетін аймақтарын жазады.
3
Бөлім
Картография және географиялық деректер базасы
Бөлімше
Географиялық деректер базасы
Тақырып
Географиялық деректерді ұйымд
астыру
Оқу мақсаты
7.2.2.1 Географиялық нысандарды топтастырып кесте
түрінде көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Географиялық нысандарды жинақтап, кестеде
көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Та
псырма
Білу және түсіну
1.Төмендегі сұрақтарға
жауап беріңіз.
І. Сандық масштабт
ы атаулы масштабқа айналдырыңыз.
а. 1 : 4
000 -
b.1 : 50 000 -
c.1 : 900 000 -
d.1 : 700 -
e.1 : 10 000 000 -
f.1 : 350 000 –
ІІ. Атаулы масштабты
сандық масштабқа айналдырыңыз.
.1 см 50 м
b.1 см 7 км
c.1 см 600 м
d.1 см 30 км
e.1 см 400 км
f.1 см 8
000 км
ІІІ. Келесі масштаб түрлерін сызықтық масштаб түрінде көрсетіңіз.
a.1 см
де 350 км
b.1: 90 000 000 –
арта мен глобустағы меридиан мен параллельдердің негізгі ерекшеліктерін
нықтап, кестені толтырыңыз.
Градус торы сызықтарының белгілері
Меридиандар
Параллельдер
Көкжиек тұстары бағыттары
С О
Б
Градуспен алғандағы ұзындығы
1км алғандағы ұзындығы
Глобустағы пішін
Жарты шарлар картасындағы п
ішіні
асштабты қолданып, Астана және әлем елдері астаналары арасын
дағы
қашықтықты есептеңіз.
Астана
Москва, Астана
Вашингтон, Астана
Лондон, Астана
Пекин.
Бөлім
Картография және географиялық деректер базасы
Бөлімше
2.1. Географиялық карталар
Тақырып
Географиялық номенклатура
Оқу мақсаты
7.2.1.2 Географиялық номенклатура нысандарын
картадан көрсетеді
Бағалау критерийі
Білім алушы
Номенклатура нысандарын ажыратады
Картадан көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Тапсырма
Атла
с карталары бойынша географиялық карта мен топографиялық
картадағы шартты белгілерді анықтап, тиісті торкөзге 1+1 таңбасын қою
арқылы сәйкестендіріңіз
Шартты белгі
Карта
Топографиялық
Географиялық
Атл
ас карталарын қолдана отырып, аталған елдерге берілген жоспар бойынша
сипаттама жасаңыз
.
Елдің атауы
Қазақстан
Италия
Перу
Аустралия
Астанасы
Жер бедері
Ең биік нүктесі
Пайдалы қазбалары
Өзендері
Дескриптор
Білім алушы
план мен картаның оқуда шартты белгілерін ажыратады және
шартты белгілері бойынша карталарды топтастырады;
карталарды пайдаланады;
астанасын анықтайды
;
жер бедерін анықтайды;
ең биік нүктелерін салыстырады;
пайдалы қазбалардың түрлерін анықтайды;
өзендерін атайды.

Приложенные файлы

  • pdf 1623572
    Размер файла: 8 MB Загрузок: 1

Добавить комментарий