Шпора по истории Беларуси (Цуба)

1. Прадмет і задачы курса “Гісторыя Бела-русі”. Перыядызацыя курса. Гісторыя Бел. – састаная частка Сусветнай Гіст/
Прадмет – асноун. гістар. падзеі са стараж. часо да нашых дзён. Задачы: 1. выяленне заканамернасцей, тэндэнцый і перспекты сац.-экан., паліт. і культ. развіцця бел. зямель, 2. вывучэнне паліт, экан., сац., культ. працэсса са сатараж. часо да нашых дзён., 3. маральная ацэнка мэт, шляхо, сродка і выніка разв. Бел. у розныя эпохі, 4. фарміраванне логікі і стыля гістар. мышлення. Перыядызацыя: I. 100 000 г. таму – 9 ст. н.э. першаб.-абшчынны лад (каменны век (35т. – 3т. да н.э.) – мацярынскі; бронзавы (канец 3т. – пач. 2т. да н.э.) – бацькоскі; жалезны (7ст.да н.э. – 5ст. н.э.) – суседскі род), II. 9ст. – 1861 г. – феад. лад; III. 1861 – 1917 – капіталіст. лад; IV. 1917 – 1991 – сацыялістычны лад; V. 1991 – да нашых дзен – сувернітэт РБ.
2. Гаспадарка і грамадскі лад людзей Беларусі  старажытны час (100 тыс.г. - да н.э. - V ст. н.э.). Этнічны склад насельніцтва.
100 000 г. таму – 9 ст. н.э. першаб.-абшчынны лад (каменны век (35т. – 3т. да н.э.) – мацярынскі род (Днепра-Дзвінскі,Верхня-Дняпроскі,Нёманскі,Нарвенскі), першыя стаянкі – Бердыш (26т.г. да н.э., Чачэрскі р-н Гом. вобл.), Юравічы (23т.г. да н.э., Калінкавічы, Гом.вобл.), Камень (Пінскі р-н), Камень (Кобрын,Гом.вобл.), Бярэсце (в.Лысінка) –Палеаліт(35-8тыс. да н.э)здабыча агню, будаванне жылля, спожывецкі від гаспадаркі; Мезаліт(8-5 тыс. да н.э.) з’яленне: лук, стрэлы, зернецёрка, прысвайваючая гаспад.(збіральн., паляванне),Неаліт (5-3 тыс. да н. э.) востраканечны гліняны посуд, сякера, матыка, серп; бронзавы (канец 3т. – пач. 2т. да н.э.) – бацькоскі – склалася падсечна-агнявое земляробства (высякалі, спальвалі лясы), з’яв. пласкадонны посуд; жалезны (7ст.да н.э. – 5ст. н.э.) – суседскі род), навуч. дабываць жал. руду, выплал. яе  сырыдутных домніцах(зроблены з гліны),ворынае земляр.(выкарыст. рала і саха), узнікненне маемастнай няронасці, пачын.будав. умацаваныя паселішчы(гарадзічшы).Апошні ледавік– 5-13тыс.год.таму.Плямёны: 4тыс.г.да н.э.-Угравічы(Цэнтр.-Васт.Белар., р.Нора, в.Нарач), 3-2тыс.г.да н.э.-Балты(Пдн.-Усх.Бел.), 4ст. да н.э.- Венеды,Будзіны, 4ст. да н.э.–7ст. н.э – Готы,Гуны, 6ст. н.э. –Славяне(ад р.Эльбы(Германія) да Ніжняга Дуная,Сяр.Дняпра,Дона і Чорнага Мора (заходняслав.-палякі,чэхі,славакі, паудн.слав.-балгары,сербы,харваты,славенцы,македонцы,чарнагорцы, усходнія-беларусы,русскія,украінцы.
5.Увядз. і распасюдж. хрысц-ва на Бел. К-ра бел. зямель (XI- сяр. XIII ст.ст.)
Пашыр. хрысц. веры на бел. землях пач. з X ст.Яшчэ у 907 г. воіны Полацка былі саюз-мі Кіескага кн. Алега  паходзе на сталіцу Візантыі г.Царград (Канстанцінопаль, суч. Стамбул), дзе яны маглі пазнаёміцца з хрысц-вам. У 988 г. кіескі кн. Уладз. Святаслававіч («Чырвонае Сонейка») прыня хрысц-ва.ён адмовіся ад мнагажонства і  высла адну са сваіх жонак Рагнеду з сынам Ізяславам  пабуд-ны для іх Ізяслаль (цяпер-е Заслае Мінскай вобл.). У 992 г. кн. Ізясла заснава у Полацку епархію вял. царк. акругу. Рагнеда і яе сын Ізясла сталі пер-шымі хрысц-мі  Полацкім кн-ве. Хрысц-ва распа-лася на працягу некалькіх ст. у саперніцтве з язычніцтвам (мнагабожжам або паганствам, як яго пач. назыв. у паран. з «чыстай» хрысц-й верай). Дзве рэлігіі догі час (з IX па XIII ст.) існавалі разам, бо язычніцтва мела глыбокія і старажыт. карані.Мясц. жыхары прымус. хрысц-ся  новую веру, а языч-ія ідалы камен. ці дралян. скульпт-я выявы бажко разбур-ся.
У XI ст. на Полацкай зам. пач. асвойвацца кірылічная азбука (863 г.,браты Кірыл і Мяфодзій, 43 літары).Былі распас. Берасцяныя грам. (бярозавая кара з літар. надрап-і на ёй). У перш.пал. XI ст. пач. летапісанне – запіс падзей у храналаг. паслядон.(“Аповесць мінулых гадо”, пач.XII ст., манах Нестаря). “Тур. евангелле”(XI ст.) - самая ран. рукапіс. кніга. Культ. деячы: Ефр. Полацкая (1104 або 1110 – каля 1167 або 1173) – заснав. муж. і жан. манастыр, дзе перапіс. царк. кнігі. 1-ая жан. ва усх. славян, якую правасл. царква абвясціла святой. Кір. Тураскі ( каля 1130 – каля 1182 або пасля 1184) – рэліг. асветнік, тур. епіскап, піса “словы” – звароты да верніка, малітвы-споведзі, аповесці-прытчы і г.д. Помнікі мур-га дойлідства: Сафійскі сабор – пабуд. у сяр.XI ст., Спаса-Праабражэнская царква,пабуд. па замове Ефр.Полацкай ((там захоу-ца мошчы святой Ефр.);Захав-ся Барысаглебская (Каложская) царква,пабуд.у ХII ст. у Гродне(у памяць бязвінна забітых кн. братоу Барыса і Глеба); Помнік абаронч. дойлідства – 5-ярус., вышын. каля 30 м, Камянецкая вежа, пабуд. у ХIII ст. на Брэстчэне. Крыж Е.Полацкай ,зроб. майстар. Богшам па яе заказу у 1161г. Крыж выраб. з кiпарысавага дрэва, яго паверхня абклад. залатымi, а бакi – сярэбр. пласцiнамi з выбiт. на iх надпiс. кірыліцай.

6. Утвар. ВКЛ, Руск. і Жамойцк. Пашыр. тэр. кн-ва. Дзярж. лад.
Вярх. цэнтр.улада слабела, а герм. крапчэла.Т.к. утвар. вялік. мноства каралеуств, якія крэплі і іх кіраунікі-каралі адмауляліся падпар-цца закону.Так адзін з падобных каралеу скінуу з трону імператара. Вандалы-адно з герм. плям. пасяліліся у Афрыцы; Готы-на Апенінскім паувост., англы і саксы -на поун.Еур..Адно з самых вял. паселішчай было у Галіі.Крыжакі больш напад. на Пол.кн-ва.,бо там былі лепш. шляхі.Турава-Пінскае кн-ва не мела дастатк. сам-ці, Пол.княства было аслаб. Т.чын.Літва аб’яднала гэтыя кн-вы. У гэты час пач.узнік. дзядзінцы, развів. гандаль.Літва была у найлепш. палажэнні і аб’яднала кн-вы на пач.ХІІ ст.У гэты час мангола-тат. падпарадкоув. амаль усю Кіеускую Русь, Маск.,кн-ва Уладз..Яны напад. і на ВКЛ,але іх увесь час выбівалі і на нашых земл. манг.-татарск.іга не было.Вялікім вядом. кн. ВКЛ быу Міндоуг,які быу родам з Жамойціі(з племені жмудзіны,жамойты).У Жам-іі быу дагавор з Гал.-Валынцкім кн-ам і ВКЛ на Жам-ю.Міндоуг хацеу адпомсціць людз.,што выгналі яго з радзімы і сабрау вялік. войска,але ен зах. невялікую частку тэр-і.Дальнейш. пашыр. тэр-і працягвалі Войшлак, Трайдэн, Віцень,Гедымін(увеу герб пагоня і бел-чырвона-белы сцяг,засн.стал.ВКЛ-Вільню).Не было адзін. войска , ВКЛ і Жамоіція аб’ядн-ся.Айгерд выраш. выгнать сваіх ворагау далека і у 1369-бітва на Сініх водах.Ен вызв-у Кіеускую Русь і далуч. яе да кн-ва,і т.чын.утв-ся ВКЛРЖ..




7. Сац.-эк. развицце ВКЛ. Феад. гаспадарка. Катэгорыи сялян.
Выраш. ролю у ВКЛ адыгрывали буйныя землеудальники (паны),якия займали вышэйшыя дзярж. пасады. Яны магли сваи земли дарыць, абменьваць ци прадаваць. Буйных землеуладальникау называли магнатами. Вял. кн. – найбуйн. улад. дзярж.зямель.Были такия, якия мала адрознивалися ад сялян и сами апрацоув. зямлю (вотчына –уладанне, якое перадав. ад бацьки да сына у спадчыну).Уся зямля падзялял. на дзярж., прыватную и царк..
У аснове сац.-эк. зносин была матэрыял. гаспадарка, Пач. развив. фальваркавая (фальварак- двор и гаспадарка землеуласника, вытворчасць якой скиравана на продаж. Пашыр. пасля прыняцця «устава на валоки»-рэф. Жыгимонта II Аугуста 1557, зямля падзялял. на валоки (21,36га на дзве сямьи)). Зямля належала феадалам, таму нават свабодныя сяляне были вымуш. прасить зямлю у феадала. За гэта иснавали павин.: паншчына- селян. павинен адрабиць некальки дзен у феадала за узятую зямлю (ад 1 да 12 дзен); дзякла- частка ураджаю з узят. зямли аддав. пану; чынш- граш. павин.. Але мели месца и дадатк. павин.: талоки- у жнива выганяли жанчын жаць жыта,проса, а у час касьбы выган. мужчын касиць.; гвалты ци згоны- людзей гвалтам выган. на раб.: буд. масты, капаць ямы. Катэгорыи сялян. Самую вялік. частку насел. склад. сял., падзялялися на: чэлядзь нявольная – поуная уласнасць феад., не вяла уласнай гаспадарки, жыла пры дварах феад.; цяглыя сяляне –меньш. ступень залеж. ад феад., карыст. зям. надзелами, але за карыст. зям. выконвали павин. Цяглыя сял. дзялилися на пахожых (вольных)- тых, што мели права свабодна пераходз. ад аднаго феад. да друг., и непахожых (прыгонных)- тых, каму таки пераход забараняуся. Их права уласнасци на зям. не мела юр. замац.; дваровыя (слуги) – не мели уласнай гаспад., жыли пры двары феадала, выконвали розную працу у яго гаспадарцы.




53. Эк. развицце РБ у 90-е гады.
Пасля распаду СССР пач. пошуки перах. Бел. да рын. адносин. Пач. распрац. мер, неабход. для правядзення рын. эк. рэф.. Были дазвол. арэнда и индывид. прац. дзейнасць (1991). Урад нашай краины распрац. праграму паступ. неабмежаванага рамками часу пераходу да рынку, пры яким дзяржава выступ. у роли рэгулятара рынку. Аднак меры, якия намячалися праграмай, ажыц. не удалося. Крызисны стан эк. паглыбиуся, а разам з гэтым усклад. умовы перах. да рынку. Востра стала пыт. аб спын. абвальнага стану вытворч. и инфляцыи, якая вяла да абясцэньвання грашай и их пакуп. здольнасци. У пач.90-х -увядзенне рын. цэн на пераваж. больш. тав. и паслуг, наладжв. гаспадар. сув., стан. прадпрымал., банк. и камерцыйн. стр-р, правядзенне прыватыз. Эк. паказчыки пагарш.: уся сума выраб. у 1995г. прадук. скарацилася у параун.з 1990г. на 37%. У 2 пал. 90-х г. у якасци нац. мадэли РБ была вызнач. сац. арыент. рын. эк. Яна заклік. спалучыць идэи рын/ самарэгул/ и дзярж/ киравання. На 1 этапе рэализац. гэтай мадэли пераваж. дзярж. рэгул.Пошуки шлях. перах. да рынку працяг.. Прыярытэт. напрамкам дзейнасци стау с сяр. 90-х пошук шлях. пераадол. негатыуных выникау распаду адзин. эк. прасторы былога СССР и аднауленне эк. сув. памиж былыми сав. рэспуб. на нов. рын. аснове. З распадам СССР бел.прадпрыемствы страцили крыницу неабходнай для их сыравины и рынки збыту своей прадукцыи. Таму сабекошт прадукцыи бел. прадпрыемствау значна павяличыуся, што прывяло да скарачэння прамысл. и с/г вытворчасци. Шмат заводау стаяли без дзейнасци, шмат абанкроцилися. Але были и станоуч. зрухи, усе даходы ад продажу тав. ци сыравины шли не у агул. казну СССР, а у бюджэт РБ. Рэальным дасягненнем на шляху пераадолення наспелых праблем стау Дагавор аб ствар. эк. саюза краин, якия уваходзяць у СНД. У 1995 г. быу падпис. дагавор з Расияй «Аб мытным саюзе», яки адмяниу пошлины пры импарце и экспарце тав.. З шэрагам краин СНД наша краина заключыла двухбаковыя гандлева-эк. пагадненни, у тым лику з Украинай.У эк. набир. силу интэграцыйныя працэсы.

8. Этапы запрыгоньвання сялян. Сутнасць прыгоннага права.
У 1447 г. Вялики кн. Казимир выдау прывилей, што дау пач. афармленню залеж. сял. ад феад., яким забяспечвалася, валод. зям. на правах поунай уласнасци. У 1468г. Быу склад. Судзебник Казимира – 1 збор. юр. (судовых) зак. ВКЛ. Сял. пазбаул. права свабод. перах. ад аднаго феад. да др., г.зн. яны прымацоув. да зям., на якой жыли и якую апрацоували. Выданне Судзебника азначала юр. афармленне запрыгон. сял. – страты сял. права уласнасци на зям. и ператвар. их у залежных ад феад.
Ішло запрыгон. сял.. Беглыя сял. вымуш. вяртацца да феад.. Па 1 статуту (1529) сял. вярт. на 10 гад, па 2 (1566)- на 20 гад., а по 3 (1588) - на працягу усяго жыцця.2феад. мог выкуп. гэтага сел. у др.
За карыстанне зям. сял. выконв. павин.: паншчына- сел. павин. быу адрабиць некальки дзен у феад. за узят. зям. (ад 1 да 12 дзен); дзякла- частка ураджаю з узят. зям. аддав. пану; чынш- граш. павиннасць. Але мели месца и дадатк. павин.: талоки-у жнива выганяли жанчын жаць жыта,проса, а у час касьбы выганяли мужчын касиць.; гвалты ци згоны- людзей гвалтам выганяли на раб.: буд. масты, капаць ямы.




18.Грамадска – палітычны рух у першай палове XIX ст. Зараджэнне бел. нацыян.-культурнага руху.
Уздым нацыянальна-вызваленчага руху у Еуропе закрануу і тэрыторыю Бел. Узрастанне нацыян. настрояу складвалася напярэдадні адмены прыгоннага права. Патрыятычны лагер падзяляуся на дэмакратау, якія выступалі за паустанне (“чырвоныя”), і лібералау прыхільнікау мірных сродкау барацьбы (“белыя”). Чырвоныя: мелкая і дробная шляхта, афіцэры, дробная гарадская буржыязія, інтэлігенцыя, студенства. Белыя: памешчыкі, сярэдняя буржыязія, частка інтылігенцыі. Левых узначаліу К.Каліноускі (1838-1864). У 1861г. ён разам з Урублёускім стварыу у Гродне нелегальную рэвалюц. арганізацыю з разначыннай інтэлігенцыі, якая мела сувязі з арганізатарамі Вільні, Масквы, Пецярбурга. У 1862-1863гг. ён, Урублёускі, Ражанскі выдавау рэвал. газету на бел мове “Мужыцкая прауда”. 22 студзеня 1863г пачалося паустанне. Верасень 1864г паустанне падаулена.


17. Сацыяльна-эканам. развіццё Бел. у канцы XVIII – пер. пал. XIXстст.
Рэч Паспалітая спыніла сваё існаванне у выніку трох падзелау (1772,1793,1795). Бел. землі адышлі да Рас-кай імперыі. На бел. землі распаусюджваліся агульныя прынцыпы рас-кага кіравання. У 1796-1797гг. праведзена адміністрацыйная рэформа. З 40-х гадоу XIX ст. працэсс разлажэння феадальна-прыгоннай сістэмы на Бел. і Расіі перарос у крызіс. Рэформы Кісялёва, прыхільніка абмежавання прыгоннага права. Вырашалася агульнасялянскае пытанне. Тры напрамкі: рэформа сістэмы кіравання дзярж. сялянамі, палітыка “апякунства” у адносінах да сялян, шэраг аграрных пераутварэнняу. З 1 студзеня 1838г. пачалася рэформа.




20.Развіцце сялянскай гаспадаркі у др. пал.19 ст.
Сялянскія надзелы у Б складалі 1/3 усей зямлі.Гаспадарка большасці сялян мела нізкую ураджайнасць,вялася на аснове трохполля. Зямля апрацоувалася дзедаускімі прыладамі працы – сахою і бараною. Захоувалася адпрацовачная форма гаспадаркі, хар-ая для феадальнага ладу. Разам з тым раф-ма садзейнічала развіццю кап-га ладу.Многія гаспадаркі выкарыстоувалі прадпрымальніцкі хар-ар: уводзіліся шматпольныя севазвароты,палепшаныя прылады працы,ажыццяулялася спецыялізацыя на вытв. збожжа.




9. Аграрная рэформа 1557 г., яе змест і вынікі.
1557-«устава на валокi»(аграрн.рэф. «валочная памера»)ЖыгiмонтАугуст(21,36га)-мера площчы, адзiнка абкладання павiнастямi сял. Мэта:упарадкаваць сялян. Землекарыст.; увесцi адзiнку стандартн. меру плошчы, з якой бралi падаткi i павiннасцi Вынiкi:павялiчыла прыбытковасць маенткау;павысiлася эксплуатацыя сялян.Да сяр.16ст.надзелы-служба,дым,дворышча,жарэб'е.З сяр.16ст.-валока. Фальварак-феад.гаспадарка,прадукцыя якой iшла на продаж.Запрыгоньванне-страта права уласнасцi на зямлю i залежнасць яго ад феадала Катэгорыя залежных сялян: 14-15ст. "Пахожыя" (вольныя):мелi права пераходу ад феадала, не з'яулялюя уласнасцю феад.; "Непахожыя" Не мелi права пераходу, прадавалi з надзелам зямлi, з'яулялiся уласнасцю феад.;Чзлядзь невольная (рабы)поуная уласнасць феад., прадавалi без надзела. к.16ст. Прыгон. сял."даннiкi,"цяглыя","чыншавкi" плацiлi натур. аброк выконвалi паншчыну плацшi граш. аброк.Этапы запрыго сялян: XIII XV ст.Канцэнтрацыя зямел. уласнасц! у руках феад. i узмацненне гаспадарзалежнасц! сялян ад ix; 1447 Прывшей Казiмiра Паклау пачатак юр. афармленню прыгон. права 1) забараняу феад. прымаць беглых сялян 2) падцвер права феад. на валоданне зямлей; 3) на суд над залежнымi сел.; 1468 Судзебнiк (Статут) Kaзiмipa 1) устанаулiвау адзжыя ва усiм княстве вiды пакаранняу 2) сял. пазбаулялiся права пераходу; 1529 I Статут ВКЛ 1) захавау прывiлей феад. 2) дазваляу феад. вяртаць бегльк сял. на прац. 10 год; 1557"Устава на валок!" Жыпмонта Дугу ста 1) упарадкоувау сял. землекарыст. 2) уводзiу валоку (21.36 га) у якасцi пазямельнай меры i адзiнкi падаткаабкладання сялян; 1566 II Статут ВКЛ дазваляу пошук i вяртанне збеглых селян на прац. 20 год; 1588 III Статут ВКЛ 1) пераход сел. за выкуп 2) 10 год лnчылюя уласнасцю феад. 3) катэгорьн сялян у адзiн клас-саслоуе прыгон. сяляне 4) 20 год тэрмnн пошуку селян Формы барацьбы сялян:скарпадмова ад выканання павiнасцей патрава пасевау i сенажацяу уцiкi парубка лесу забойствап паустан.

14.Месца і роля царквы у феад.грам-ве. Праваслауе,каталіцызм и уніяцтва на Бел.Культ.Бел. у XVII-XVIIIст.
Адбываецца распаусюдж-не каталіцызму ва усіх землях РП. Бел.мова выціск-ся з ужытку.У1697 дзярж. Мова РП-польск. и лацінск.Ужыв. Іншых моу-забароненна.інтэлект-е жыцце адыходзіла назад,набылі папулярнасць ідэі часоу сярэднявечча.Культ. сялян,часткі шляхты-бел.моуная.2-я палова XVIII –ідэі Асвет-ва на Бел. Стан-цца папул-мі ідэі франц. Пісьмен.:Вальтэра.Школ. адукацыя:спынена дзейнасцьбрацкіх і пратэстан.шк ол.Выданне на лац-й мове.Цэнтр адукацыі-Віл-я езуітская акадэмія.Высокі узровень:Полацкі ез.калегіум,Слуцкая гім-назія.У школы увайшла польская мова замест лац-й.Навука:Казімір Семяновіч(кн.Вялікае мастацтваартылерыі),Ілля Капіевіч(>20 падруч.па граматыке)Адам Нарушэвіч стварыу” гістор.польск.нар.”,Ка-зімір Лышчынскі(казнен і спалены за трактат аб неі-снаванні Бога ).Літ-ра:Сімяон Полацкі.Тэатр:школьны і лялечны-батлейка.2палова XVIIIстан.праф.тэатра. Слонімскі тэатр Казіміра Агінскага.У мурав. дойліцтве:барока.Буд.касцелы,рэзідэнцыі.Перыяд XVII-XVIII-час развіця культуры.Існуе 2 канцэпцыі хрысц.:праваслаун.вера- падтрымлів. у XVI усходнеслав.насел;каталіцкая вера-расп.дзякуючы вял.князям,якія яе падтрымлівалі.У 20-30 XVIу ВКЛ- верацярпімасць.Павсля Любл.уніі 1569-прав.царква страчвае свае стан.У к.XVI-XVIIу ВКЛ –брацтвы-нац-рэліг. арганіц. праваслаун.нас.З др.пал.XVI>актызав.у асвет. –езуіты - члены тав-ва Ісуса Хрыста.Рэфармацыя-грам-паліт.рух супраць усеуладзя кат. царквы.Прадстаунік:Мік. Радзівіл Чорны.(канцлер ВКЛ,настаяу на шлюбе сястры Барбары з Жыгімонтам II)У1596 заключ. Берасц. унія(абядн прав. і катал. царкву у грэка-катал. іабо уніяцкую)Правасл:гал- Бог(Бог-Айцец,Бог-Сын,Бог-Дух),у катал:гал-Дзева Марыя. Арганізатары уніі:Пацей,Кунцэвіч. У к.XVI-XVII ун-ва навязвалася, Пад к.XVIII 3/4нас.-уніяты.




19.Адмена прыгон. права. Асаблівасці бурж. рэф. і контррэф. на Бел.
Прычыны адмены прыгон. права:1.Сац.-эк. Адсталасць, незадавол. сял. у выніках працы.2. Ваенна-тэхн. адсталасць, паражэнне у Крым. вайне.3. Жаданне урада прадухіліць сял. бунт шляхам рэф.. Паступ. выспявала думка правесці рэф. “зверху”,не чакаючы покі яе правядуць “знізу”. Прадугледжвалася захаваць права уласнасці дваран-памешчык. на зямлю, а сял. даць асабістую вольнасць без надзялення іх зямлею. Адмена прыгон. права- сведчанне працэсу мадэрнізацыі, пераход ад феадал. да бурж. адносін. Прыкметы мадэрн.: урбанізацыя, індустрыял., дэмакрат.. Падрыхт. пач. з зах. губерняу, бо тут памешч. былі больш падрыхт..19 лютага 1861г. Алякс. 2 быу падпіс. Маніфест. Памешч. страцілі паліцэйскую і суд. уладу над сял., вызваляліся ад усякай адказнасці за выплату сял. падаткау і выкананне павіннасцей на карысць дзярж.. За гэта адказвалі самі сял. на аснове “кругавой парукі”(калектыунай адказнасці). Сял. не атрым. зям..пры раздзеле зям. памешч. пакінулі сабе самыя лепш. зем., што прывяло да церазпалосіцы. Парадак размеркавання зямлі замацоувауся у “устауных граматах”. Сял. за свой зям. надзел на працягу 9 г. выплачвау грошы памешч., так каб ен паклаушы яе у банк пад 6% гад., мог атрым. штогод сумму роуную гад. чыншу, які ен атрымлівау да рэф.. 20%-сял. плацілі памешч., 80%-дзярж. На прац. 49г. сял. павінны дз.выплаціць гэтую сумму, і працэнты за пазыку.да поунага выкупу зям. сял. лічыліся “часоваабавязаннымі”Вынікі: памешч. на тэр.Б трымалі больш паловы зям..Бурж. рэф. у 60-70гг.1.Ваен. рэф.(замест рэкруцкай,усеагульная воінская павіннасць)2.Земская рэф-ма(стварэнне земствау-органы для кіраван. у губернях)3.Суд. рэф-ма(суды-усесаслоуныя). У Б. суд. рэф-ма пач. пазнейз увядзеннем у паветах мір. судоу,якія назначаліся міністрам юстыцый.4.Гарадск.(ствараліся гар.органы самакір. на аснове маемаснага цэнзу).Вынікі:рэф-мы мелі непаслядоуны і супярэчлівы хар-ар. Адкрываючы для развіцця капіталізму і станаулення бурж.гр-ва, яны не закранулі асноу самадзяржаунай улады,не ліквідавалісалоуную нераунапраунасць нас-ва. Працэс мадэрнізацыі быу заіаруджаны у выніку ваен. становішча.


11.Развіцце бел.зямель ускладзе РП.(эканоміка,культура,палітыка). Нягледзячы на умовы уніі становшча ВКЛ у складзе РП не было на столькі трагічным. I пасля заключэння абедзве дзяржавы прадаужалі захоуваць сваю тэрыторыю, свае адміністрацыйна-тэрытарыяльныя систэмы, дзеючае заканадауства, органы улады, узброспмя ciлы, дзяржауныя мовы, самастойныя назвы i г. д. Зaключэннe Люблiнcкaй yнii icтвapэннe PП адмоуна адбшася i на эканомщы ВКЛ. У складзе новай дзяржавы яно стала адыгрываць залежную ролю.У працэсе фарміравання беларускай народнасці складваліся i развіваліся асноуныя асаблівасці духоунай культуры, у прыватнасці вуснапаэтычнай народнай творчасці. Беларускі фальклор набыу у гэты перыяд многія са свaix адметных рыс, якія надалі яму самабытны характар i нацыянальную cвoeacaблiвacць. Шырока была пашырана абрадавая паэзія, лірычныя песнi на сацыяльныя i сямейна-бытавыя тэмы. Паступова развівалася i літаратура. Найважнейшымі арыгінальнымі лiтapaтypнымi помнікамі, з'яуляюцца летапісы. У другой палове 16 ст. пачала развівацца даволі разнастайная літаратура у выглядзе гістарычных аглядау, дзеннікау i мемуарау, у якіх падзеі i факты мінулага i сучаснага пісьменніку вылівалюя у літаратурную форму.3 канца 16 ст. пад уплывам барацьбы з сац.-эканам. Нац.-рэліг. прыгнетам нараджаецца палемічная рэліг.-паліт. публщыстыка. Буйнейшым паэтам таго часу быу Мікалай Гусоускі, творчасць якога вывела бел. літаратуру у першы рад дасягенняу культуры славянскіх народау. Твор "Песня пра зубра", напісаны у Рыме у 1520 г., з'яуляецца своеасаблівым гімнам бел.зямлі, яе народу. У выяулен. мастацтве больш пашыранымі былі станкавы жывапіс(іконы), насценныя роспісы(фрэскі), дэкарат. скульптура палацау i культавых пабудоу, книжная гравюра i народна-прыкладное мастацтва. Шырокае распаусюд. у тыя часы атрымала графіка. Гэта было звязана з шыроюм распаусюд. перапісу кніг. Kнігі упрыгожваліся мінiяцюpaмi, застаукамі, канцоукамі i загалоунымі літарамі. Важную ролю у афармленні кніг irpay рысунак на гістарычныя тэмы. Дзейнасць Ф. Скарыны (у 1517-1519 гг. у Празе, апотым упершай палове20-хгг. у Вільні ен выдае "Біблію", "Апостал", i "Малую падарожную кніжыцу", усяго 42 кнігі)аказала вялш уплыу на далейшае развіцце кнігадрукавання на Бел. Яго справу прадоужылі бел. друкары i асветнікі Сымон Будны (1530-1593) i Васіль Цяпінскі (1540-1600). 3 1586 па 1649 гг. у Бел было выпушчана каля 20 навуч. выданняу кніг, што садзейшчала пашырэнню адукацьі i пісмен. сярод насельніцтва Бел.
12.Палітычны крызіс РП.Паделы РП.Прычыны падзелау РП заключаліся перш за усе ва унутрыпалітычным становішчы самой дзяржавы, яно характырызавалася, як палітычны крызіс, або бязладзе. Такі стан стау вынікам злоужываня шляхецкімі вольнасцямі. На пасядженнях сойма яшче з др. пал. XVIст. Дзейнічала права ”Ліберум вета”(ад лац. “недазваляю”).Згодна з ім, калі хоць адзін дэпутат сойма выступау супраць, то рашэнне не прымалася, а пасяджэнне сойма спынялася.У выніку гэтага абсалютная большасць соймау была сарвана.Дадзенае кіраванне у РП. Характэрызавалася усеуладдзем магнатау,шляхты і слабасцю каралеускай улады у асобе анпошняга караля РП. Станіслава Аугуста Панятоускага. Такае унутрыпалітычнае становішча ускладнялася знешнепалітычнымі абставінамі,звязанымі у пач.XVIIIст. з баявымі дзеянямі у гады Пауночнай вайны(1700-1721г.). РП, стала заездным дваром і карчмой для іншаземных войск. У 1772г. уПецярбургу быу падпісаны дакумент аб 1-ым падзеле РП. Паміж Рас.Імп., Прусіяй і Аустрыяй. Да расіі адышла Усх. Бел.(Маг.,частка Віт. і Гом.).Гэта падзея стала вынікам абсалютнай слабасці каралеускай улады і паліт. анархіі.Спробай выратаваць дзяржаву ад распаду стала абвяшченне саймам 3 мая 1791г. Канстытуцыі РП.(2-ой па ліку у свеце пасля Канстытуцыі ЗША 1787г. і 1-ай уЕуропе).Канстытуцыя ліквідавала падзел РП.на Польшчу і ВКЛ.Абвяшчалася дзяржава за адзіным улрадам, агульным войскам і фінансамі.Аднак час на рэфармаванне дзяржавы быу ужо упушчаны.У 1793г. 100тыс.руск. войска здзейсніла умяшанне ва унутраныя справы РП., коб аказаць дапамогу прадстаунікам шляхецкага саслоуя не католікам.Пад уладу рас.Імператрыцы КацярыныІІ адышла цэнтральная частка бел.зямель(Мінская,больш.частк.Гом.і Віт.).У 1795г. быу падпісаны пагадненне аб 3-ім канчатковым падзеле РП.Да Расіі адышлі Зах.Бел. землі. Станіслау Аугуст Панятоускі адрокся ад прыстола.РП. спыніла свае дзяржаунае кіраванне.
10. Узаемаадносіны ВКЛ з Польшчай і Маскоскім княствам. Лівонская вайна. Люблінская нія.
Калi у XIV- 1 палове XV ст. знешн.небяспека для ВКЛ зыходзiла з боку крыж. Ордэна, то з 2 паловы XV ст. пач зацяжная ваенна-палiт. барацьба ВКЛ з Маскоуск.дзяржавай. Значна пагоршыла знешнепалiт.стан-ча ВКЛ 25-гадовая Лгеонская вайна (15581582 гг.), як праводзiу за выхад да Балтыйскага мора маскоуск.цар Iван IV. Ён лiчыу бел.землi сваей вотчынай i iмкнууся вярнуць iх у склад Маск.дзяржавы. Выiсце да Балтыйск.мора закрывалi Польшча, ВКЛ, Лiвнiя аб'яднанне княствау, што былi заснаваны крыжакамi рыцарамi Лiвонск.ордэна на прыбалт.землях. Вайна вымусiла iсцi на заключэнне дзяржаун. унii(саюзу) ВКЛ з Польшчай у мэтах абароны i вызвалення захопленых маскоуск. войскамi земель.
Лiвонская вайна1558 - 1583.Прычыны:iмкненне Paccii заваяваць выхад да Балтыйскага мора.Ход вайны: 1558 Рускiя войскi авалодалi Нарвай i Дэрптам(Тарту). Уступленне у вайну ВКЛ1563 Барацьба за Полацк 31 студ-15лют Перамовы аб перамiр'i Студ1564 Узнауленне вайны Бbтва пад Чашнiкамi на р. Ула, каля в.Iванск-перамога ВКЛ Жыв 1579-1580 Вызваленне Полацка i Полаччыны. Вызваленне бел. зямель i пачатак вызвалення зямель Рускай дзяржавы. 1582 Заключэнне Ям-Запольскага Mipy.Расiя страцiла Велiж
Прычыны:-цяжкае знешнепал.стан-ча ВКЛ у сувязi з Лiвонск. вайной: 1)iмкненне пануючага саслоуя шляхты ВКЛ да набыцця «шляхецкiх вольнасцей»(валодала шляхецкае саслоуе у Польшчы)2)жаданне польскай шляхты падпарадкаваць ВКЛ у якасцi багатага прыдатка да Польшчы i атрымаць для сябе новыя землi i пасады.3)роля кiраунщтва каталiцкай царквы (paзлiчвaлa праз саюз Польшчы пашырыць уплыу каталщызму на усход на беларусшя, укранскiя, рускiя землi)
У 1569 г. адбыуся Люблiнскi сойм(6 месяцау)На сойме польскай шляхце удалося дабщца ад Жыгiмонта Аугуста караля Польшчы i вялшага князя Лiтоускага значных тэрыт.саступак. Шэраг зямель ВКЛ быу уключаны у склад Польшчы, у вынiку чаго тэрыторыя ВКЛ значна звузiлася.Вышэйшым агульным органам улады станавiуся сойм, якi збiрауся толькi на тэрыторьй Польшчы Асобным у ВКЛ i Польшчы:-адмiнiстрац.апарат (дзярж. пасады);-заканадауства (у ВКЛ яно было прадстаулена Статутам 1588г.);-суд.арганiзацыя (вышэйшым судовым органам у ВКЛ з'яуляуся з 1581 г. Галоуны трыбунал)-войска(яго асновай у XVI ст. у ВКЛ з'яулялася паспсiйтае рушанне усеагульнае апалчэнне;-тытул (захоувалiся афiц.назвы дзяржау пры icнaванii агульн.назвы РП);-пячатка з сiмвалам дзяржавы (у ВКЛ-выявы Пагoнi, у Польшчы-выявы Арла);-мова афiц.справаводства (старабеларуская у ВКЛ, польская i лацiнская у Польшчы).
Вынiкi Люблiнскай унii ВКЛ i Польшчай утварылi агульную РП(федэрацыяй-дзяржавай, што складаецца з самаст.дзярж. утварэнняу, аб'яднаных на пэуных умовах у адзiную краiну. У складзе гэтай шляхецкай, шматнац.дзяржавы ВКЛ iснавала да канца XVIIIст.; засталася незадаволена большая частка магнатау ВКЛ,польск.шляхта мела права атрымлiваць земельн. уладанii у межах ВКЛ, а шляхта ВКЛ практычна згубла такое права у тых раёнах, яюя былi далучаны да Каралеуства Польскага.. У 1581 г. Галоуны трыбунал вышэйшы судовы орган для ВКЛ. У 1588 г. з дапамогай канцлера ВКЛ Льва Canezi выдадзены Статут ВКЛ. У iм было сказана, што займаць дзяржауныя пасады i атрымлiваць землi у ВКЛ маглi толью грамадзяне ВКЛ,сказалiся у так званай паланiзацьй-апалячваннi бел-лiт шляхты праз да-лучэнне яе да «польск.шляхецк.вольнасцей»;


15.развиц. гарад. Бел. у XIII – пач. XVIII ст. Магдэбургскае права.Стан гарад. у XIV – XV стст. вызначауся тым, што каля 40% усих гарад. были прыватнауласницкими, г. зн. знаходз. ва уласнасци феад.. Насельництва пыватных и гаспадар. (дзярж.) гарад. имкн-ся пазбавиц. ад феад. залеж-ци, што праялял. у барацьбе жыхар. за пашыр. сваих прав. З к. XIV ст. кн., уличваючы имкненни гарад. жыхар., сваими граматами стали дараваць гарад. Магдэбургскае права, або права на самакир. (Яго назва паход. ад ням. горада Магдэбурга, яки 1 у гист. у XIII ст. атрым. такое права). Паводле гэтага прва гараджане вызвал. ад феад. залежнасци и ствар. свой орган улады – магистрат и суд, а рамесники – свае рамесн. аб'яднанни. У адрозненне ад Зах. Еур. цэхи рамесникау и гильдыи (саюзы) купцоу узник. у бел. гарадах Тольки у XVI ст. Магистрат з'яуляуся выбар. органам гарад. самакир. Ен склад. з гарад. рады, якую выбир. сами гараджане, и лавы – органа па суд. справах (назва «лава» паход. ад таго, што абвинавачан. садзили у час заслухоування справы на звыч. лаву). Гэтыя органы самакир. узначал. адпаведна бургамистр и войт. Для магистрата у гарал. пазней пач. узводзицца спец. будынки – ратушы з гарад. вежай и гадзинниками на ей. 1 з гарад. ВКЛ Магдэб. права атрым. у 1387 г. Вильня. 1 вольным горад. на сучаснай тэрыт. Бел. стала у 1390 г. Берасце. Саамы старажыт. горад. Бел.- Полацк набыу Магдэб. права у 1498 г. Минск – сучас. стал. Бел. – атрымау права на самакир. у 1499 г. Гарады у XV-XVI ст. паступ. ператвар. у рамесна-гандлевыя цэнтры. Тут иснавала шмат розных видау рамествау, працав. рынки – месцы, дзе гандлявали прад. и вырабами рамяства. Адзин раз у год праводзилися сезонныя ярмарки, у яких удзельнич. як мясц., так и замеж. купцы.


13.Уключ. бел.зям. у склад Рас.імп. Паліт.рас.урада. на Бел.
2 падзел РП (1793) паміж Рас. і Прус. У адказ у 1794 пач. паустанне з Т.Кас- Тюшкам.Паустан. ахап. тэрыт-ю Польшы,Литвы
и Бел.У Бел.:партызанска-дэверсійная форма барацьбы.Ствар. атрады,якія вя- лі партыз-я дзеян. Кіраунік паустан. на Бел.-Якуб Ясінскі(( загінуу пры абаро- не Варшавы) Пауст.1794 выклік.незадавол. Рас,Аустр, Пруссіі.Мэта пауст.-нац. вызваленне і заахав.дзярж.незалеж-ці РП.10 кастр. 1794 войскі Суворава захап. Касцюшку. У кастр.1795 падпіс. Пагадненне аб 3 Падзеле РП паміж Рас,Аустрыяй,Прус. Пасля падзел-у РП тэрытор. Бел. Была уключ. У Рас. імпер.Пасля 1падзелу: усход.частка Бел. Да рэк Зах.Дзвіна, Друць,Днепр.Пасля 2:цэнтр.частка Бел. па лініі Браслау-Палтавы-Мір-Пінск. Пасля 3:Зах. Бел. І літоускія землі на поунач и усх. ад Немана.РП,ВКЛ і Польша спынілі свае існаванне.На далуч. тэр-ях утвар-ся генерал-губернат-вы:Літоускае і Бел-е.Усе прымалі прысягу на вернасць Ек.II(акрамя сялян).Праходзіу “разбор шляхты”: выключалі з дваранск.саслоуя без прадаст-ння дакументау.Ек.II і ПавелIпач. раздачу зямель разам з сял-мі сваім генер-м і чыноунікам.Быу уведзены пушны падатак з кожнага мужчыны. 1 чал. ад пэунай кольк-ці- на 20 гад.службу у рас. арміі. 1830-1831-дзейн.катал.царквы-абмежавана. Улада хацела лікв-ць уніяцкую царкву,а яе прыхіл.- перавесці у правасл-е.У 1839- скасавана Берасц.царк. унія 1596 і уніяты-далуч. да Руск.правасл.царквы.Указ аб абмеж. закона у аднос. да яурэеу.Была праведз. “мяжа яурэйск. аселасці.”




16.Развицце рамяства и гандлю у XIII – XVI ст. Рост абмену памиж горад. и вескай,пашыр. таварна-граш. адносин прывяли у XVI ст. да колькаснага росту гарад. и гарад. насел-ва ВКЛ – урбанизацыи. У больш. тагачасных гарад. пражывала ад 1,5 да 3 тыс. жых. Значными цэнтрами з насел-вам больш чым 10 тыс. жыхар.были Берасце, Магелеу, Пинск, Вицебск. Практычна усе гарад. у XVI – перш. пал. XVII ст. атрым. Магдэб. права (права на самакир.). Адасобленыя частки горад., якия знаходзилися пад уладай магната або царк. установы, назыв. юрыдыками. На их не распаусюджвалася улада органа гарад. самакир. – магистрата. Кируюч. пасады у магистраце (кирауник-войт, старшыня гарад. рады – бурмистр и инш.) захопливалися багатыми гарад. вярхами, якия перакладвали асноуныя падатки на плечы простых гараджан. Магдэб. правам таксама карыст. некатор. мястэчки – населен. пункты пераходнага ад вески да горада тыпу. Их колькасць павяличвалася. У XVI ст. у бел. гарад., дзе ад 25 да 50% насельництва займалася рамяством. Узникали цэхи – арганизацыи майстроу па разнастайных спец-цях. Рамесник, яки не уваходзиу у такую арганизацыю, не мог прадаваць сваю прадукцыю на мясц. рынку. Каб дабицца высокага звання майстра, трэба было спач. пабыць яго вучнем, потым падмайстрам, здаць экзамен на званне майстра – вырабиць шэдэур (арыгинальную рэч, якую назыв. «штука»). Замацав. у сельскай гаспадарцы фальваркау, прадукцыя яких прызнач. на продаж, садзенич. развиццю гандлю. У малых гарад. и мяст. звыч. з вясны да пач. восени у дни рэлиг. святау праходз. кирмашы – адна-, двухдзен. тарги. Буйныя гарады з’яулялися гандл. цэнтрами. Купцы, якия займ. замеж. гандлем, назыв. «гасцями». Адсюль назва буйных гандл. шляхоу – «гасцинцы». Яны прадстауляли сабой шашэйныя дароги, абсаджаныя з абодвух бакоу дрэвами, и захавалися да сенняшних дзен. Гасцинцы звязвали Зах. Еур. и Усх. Свет. У канцы XVIII ст. пач. буд-ва на сродки магната Михала Казимира Агинскага канала, яки злучыу бассейны рэк Днепр и Неман. Ен атрым. назву канала Агинскага и стау поунасцю судаходным у пачатку XIX ст. Да нашых дзен канал абмялеу и страциу гаспадарчае значэнне. У канцы XVIII ст. таксама быу распрац. праект буд-ва Бярэзинскага канала, яки у пач. XIX ст. злучыу бассейны рэк Зах. Дзвина и Днепр. Войны другой паловы XVII – XVIII стст. прывяли бел. гарады да страшэн. разбур. Значна скарац. их насел. У канцы XVIII ст. яно было шматэтничным. Вяликую колькасць гарад. жыхар. склад., напрыклад, яурэи, якия вельми часта ратавалися на верацярпимай бел. зямли. Гарад. насел. было шматверным. Яурэи были иудзеями, татары, якия пасял. на бел. землях яшчэ у XIV ст., были мусульманами, а прасталюдзины падтрымлив. унияцкую або правасл. царкву. Зразумела, што на гарад. вулицах можна было пачуць розныя размовы.




22.Паустанне 1863г.Грам.-палит. рух у 60-90-я гг.XIX ст.
Абвастрэнне ситуацыи у бел.весцы з адменай прыгон. права па часе супадае з ажыуленнем нац. руху на тэр. былой РП. У 1860 тут прайшли народ. патрыят. манифестацыи. Выбух абурэння выкликау растрэл патрыят. Працэсии у Варшаве 27 лютага 1861. Актыунасць палякау перакинулася и на беларусау.Разгарн. падрыхтоука да паустання. Пад уплывам гэтых падзей складавалася ситуацыя на Бел., дзе акт. ролю адыграу Калиноуски – шляхциц з Гродз.,рэв-дэмакрат,публицыст и паэт.Сумесна з Урублеуским,Ражанским ен выдавау нелег. газету “Мужыц. Прауда”. Летам 1862 з мэтай падрыхтоуки паустання у Бел. И Литве у Вильни ствар. Лит. Правинц. Камитэт(ЛПК). ЛПК иницыиравау збор сродкау на паустаннеи ствар. мясц. рэвал. арган. Паустанне выбухнула у ц. Польским у ноч з 22-23 студз. 1863,кали адначасова напали на рус. гарнизон у розн. частках краины. 1 лютага ЛПК абвясциу сябе Часовым правинц. Урадам Литвы и Бел. Насельн. заклик-ся падняцца на узброен. барацьбу, Жыхары абьяул. Раунапрауными грамадзянами, ва уласнасць сялян бязвыплатна перадав. зям. надзелы. Рабили ставку на урады Зах Европы(Англ.,Фр.).Хацели угаварыць заход. краины,каб Рассия адказалася ад заход. Губерняу.(утвар. РП). К.К. хацеу утварыць бел дзяржаву. Паустанне было падаулена. К.К. арыщт. и павесили. Ликвидавалася часоваабавязанасць.

24.Ревалюцыя 1905-1907 гг.Прычіны:1-крызіс 1901-1903гг.,2-паражэн. у руск.-яп. вайне 1904-1905гг.,3-адсутн. паліт. свабоды,4-феадал.-прыгон. сістэма,5-жарсткая эксплуат. рабоч.,6-нацыяналн.пытанне(беларусы-не нацыя).3-ы лагеры сіл:1-ы кансерватыуны(дваране,кіраванне,памешчыкі,буржуазія;партыі:Саюз рус. Народа,Рус. Акраіны саюз,Рус. Манархіч.партыя;мэта:захав.самадзяржауя),2-гі буржуазна-ліберал.( буржуазія,інтэлігент.,памешчыкі;Мэта:кансцітуцыйная манархія шляхам рэформ;кадэты,акцябрысты),3-ці дэмакратычна-рэвалюцыйны (БУНД, РСДРП, эссэры, БСГ,сяляне,пралітырыят,салдаты).Дзейнасць БСГ 1902-1903гг.-браты Луцкевічы, Я.Колас,Цетка,Купала,Ластоускі,Багдановіч.Газета ”Наша доля”:рыдактар-Тукеркес, 1906Г.-газета закрываецца.Газета “Наша ніва”:А.Уласау.Ход рэвалюцыі:9.01.1905г.-Крывавая нядзеля(растрэляна мірн. Шэсце),весна-лета эканамічныя забастоукі, кастрычнік-усерасійская стачка.17.10.1905г.-маніфест Мікалая ІІ(дзярж. дума-заканадаучы орган,свабода друку,слова,сходау).18.10.1905г.Мінск-Курлоускі растрэл мітынга(так сама у Віцебске).Сялянскі рух расце(в. Пінкавічы-пад кіраун.Я.Коласа), салдацкі рух расце(у Бабруйскай,Брэсцкай крэпасцях,Баранавічы).Снежань 1905г.-кульмінацыя(на Бел. Падаулены выступленні).1906г.-спад руху рэвалюц..І-ая дзярж.дума-бальшынство кадэты.Ліпень 1906г.-распушчана дума.ІІ-ая дзярж.дума-бальшынство буржуазн.-ліберал.блок.3-ае червеня 1907г.-роспуск думы(3-ця чэрвенскі дзярж. пераварот).Рэвалюцыя не вырашыла асноуныя пытанні.





21.Развиц. капитализму у прамысл. Будауництва чыгунак. Фармирав. пралетарыяту. Асноуныя тэндэнцыи сац-эканам. развицця Бел. 60-90 гг. вызначалися прамысл. рэвал.,якая прыйшла сюды разам з развиццем капитализму. Развиццё прамысл-сци сведчыла аб тым, што побач з феадал. сац-эканам. укладам вазникае капиталист. Гэтыя суадносины были прыкладна 63% (эк-ка) супраць 37%(капит-ы шлях развицця). машынная вытворчасць патрабавала высокаквалификаваных майстроу, таму прымусовая праца неписьменных прыгон. сялян, якая пераважала на памешчыцких прадпрыемствах, пачала саступаць месца выкарыстанню квалификаванай вольна-рабочай силы на гарадских прамысловых прадпрыемствах. Пасля вайны 1812г назирауся хутки рост гарад. и их насел. Тлумачыуся ён не стольки эканам. фактарами, кольки иснаваннем “мяжы яурэйскай аселасци”. Важную ролю у працэссе урбанизацыи Б. адыгрывали мястэчки. Пераважная больш. мястэчак належ памешч. Перавод вёски у разрад мястэчка патрэбна было атрымаць дазвол у губернатара. Да сяр 19 ст. истотную ролю у таварна-грашовых адносинах адыгрывали кирмашы. Яны праводзилися у мястэчках и гарад. у пэуныя дни, звязаныя з царк. святами.
У 1862г. Па паун.-зах. частцы бел. Тэр. Пракладзена 1 чыгунка Пецярбург-Варшава,якая праходзила праз Вильню, Гродна, Беласток.У 80-е гг. Пач. рух па Палеских чыгунках,якия уключ. станцыи Жабинка, Пинск,Лунинец,Гомель.



32. Абвяшчэнне БНР
9 сакавика 1918г. была выдадзена 2-ая устауная грамата, якая абвяшчала стварэнне БНР. 25 сакавика 1918г. была выдадзена 3-яя устауная грамата, якая абвясцила незалежнасць БНР у яе этничных межах т.е. там, дзе была бел. гаворка( земли сучаснай Беларуси, Беласточчына, Чарнигаушчына,Смаленшчына, Пскоушчына, Виленшчына- на яких пражывала 65% беларусау). У створаную раду увайшли Серада, Скирмунт, Рычэуски, Аусяник, Лесик акрамя Я. Варонки. Пазней сюды войдуць браты Луцкевичы, Смолич. Але усе гэта прывядзе да разрыву у радзе. Рада иснуе и да нашага часу (у Канадзе ). Раду БНР прызнавали и за мяжой.






23.Прамысловасць і сельская гаспадарка у Беларусі у пач. ХХст.Прамысловасць:1900-1903гг.-крызіс,1904-1905гг.-дыпрэсія(вайна з Японіяй), 1908-1909гг. - ажыуленне, 1910-1913гг. уздым. Спецыялізацыя бел. прамысл.: запалкавая леса-хім. ,кардонна-папяровая, дрэваапрацоука.Ствараюцца акцыянер. таварыствы, сіндыкаты. Выкарыст. замежныя сродкі. Льнопрадзільны завод “Дзьвіна”, Тытуневая фабрыка “Неман” (Гродна), папяровая фабрыка (Шклоу), запалкавая фабрыка “Маланка”(у Мінску),а таксама Мазыр,Пінск.Развіцце транспарту: магістралі, чыгунка (Мінск, Брэст, Віцебск,Гомель, Баранавічы), трамваі (1898г. - Віцебск) .Сталыпінская аграрная рэформа з 9.11.1906г. Сталыпін-гродзенскі губернатар у 1902г. Прычыны: аграрнае пытанне, феадальныя перажыткі,рост сялянскага руху.Мэты:капіталізм у весцы,разбіць сял.фронт супраць царызму,разбурэнне абшчын,зямля у асабістай уласнасці,зрабіць клас кулакоу.Этапы:1-разбурэнне абшчын,2-у Віцебскай,Магілеускай губернеях сяляне стваралі хутары,сялянам давалі водрубы(участкі зямлі) замест церазпалосіцы,3-перасяленне малазямельных сялян у Сібір,Урал,Дальні Усход (350 тыс. чал. ,11%вернулісь). 1911г. у Віцебскай,Магілеускай, Мінскай губернеях ствараюцца земствы(органы мясцовага самакіраванне),адкрылі сялянскі банк.
37.Калектывізацыя, этапы, метады і вынікі.
Стварэнне:1)1928г.-калгасы (з лета 1929 – прымусова); 2) праводзілася каапераванне с/г; 3) зніжаны закуп. цэны на с/г прадукц.(узнік “хлебны крызіс” 1928-1929, гвалтоная канфіскац. збожжа); 4) раскулачванне; 5) з горада  вёску накірав. рабоч. – дваццаціпяцітысячнікі (на Бел. звыш 600 чал.). Працэс калектав. ме прымус. хар-р. Вынікі: была пабудав. моцная індустр. база, пашыр. кольк. гарадо і гардск. нас., палепш. матэр. умовы жыцця, дасягнуты выс. узровень адук., культ., навукі, усталяв. адзіная дзярж. уласнасць.
38. Грамадска-палітычнае жыццё  1928 - 1939гг. Канстытуцыя 1936г. Шлітычныя рэпрэссіі.
Аснон. падзеі былі звязаны са спын. НЭПа і беларусіз., рэпрэсій і абвінавачвання. Саветы, грамадск. арган., нізавыя органы самой партыі страчвалі сваю ролю, павяліч. роля НКУС (нар.кам.унутр.спра). Канстыт. 1936г. замацав. шэраг дэмакрат. право і свабод (гэта не выконвалася). Рэпрэсіі адбывал. з правядз. паліт. ліквідацыі кулака як класа (1929). Пікам рэпрэсій ста 1937 г. Былі рэпрэсіраван. 99 першых сакракратаро райкома КПБ(б) з 101 райкома БССР.


26 Кастрьгчніцкая рэвалюцыя на Беларусі. Устаналенне савецкай улады
25 кастр. (7 лiстапада) у Петрагр. бальшавiкi узнялi узбр. пастанне. Яно пач. з 3х залпа «Ароры». Рухаючая сiла пастання – матросы, чырвонаармейцы. Час. урад (на чале з Керамскiм) не знайшо значных сiл, кааб абаранiць Зiмнi Палац. Керамскi цёк, а Час. Урад арыштаваны бальшавiкамi i перапралены  Петпапал. крэпасць (турму). А на чале з бальшавiкамi бы сфармiраваны Савет, у якi вайшлi Ленiн, Дзяржынскi. 25 кастр. адбыв. 2гi з’езд Савета, дзе перавага была на баку бальшавiко. Там бы прынят «Дэкрэт аб мiры i зямлi». Аб мiры - бальш. мяркавалi звярнуцца да сiх ваюючых краiн i заключыць усеаг. сусветны мiр. Аб зямлi – уся зямля памешчыка пераходзiць сялянам (але пасля яна будзе адабрана пад калгасы i сагасы). Перамовы былi  Брэст-Лiтоску, iх узнач. Ле Троцкi. БСГ i iншыя партыi выступiлi са зваротам «Да бел. Народа», у якой характырызавалi Кастрычн. пастанне як праяву анархii i заклiкалi народ «не выконваць сеючыя нязгоду поклiчы, заховаць парадак i пакой». У лiст. 1917 адбыся 3цi з’езд Савета сялянскiх дэпутата i армii зах. Фронту, раб. i cял. дэпутата. Iх рашэннямi бы абраны Аблвыканкам Савета рабочых, сял. i салд. дэпутата Зах, вобласцi i фронту. Гэтым жа рашэннем бы зацвержаны адмiнiстр.-гасп. Статус Бел. як Зах. вобласцi у межах Сав. Расii. Аблвыкамзах узначальвалi: Кнорын, Мяснiко, Ландэр, Крывашэiн, Фрузэ, Любiма.




25. Беларусь у гады І Сусветнай Вайны і Лютаскай рэвалюцыі.
1я Сусв. В. Интарэсы: Герм. iмкн. дабiцца вяршэнства у Ер., разграмiушы Вялiкабр., Фр., Бельгiю, Галандыю, аслабiць Расiю, захапiушы Польшу, Укр, Прыбалтыку. Расiя - набыць Галiцыю у Аустра-Венгрыi, Канстанцiнопль, Чарнаморскi пралiу. Аустра-Венгрыя захапiць Сербiю, Чарнагорыю, Балк. Паувострау. Англ. – разграмiць Герм. I яе калонii, арабскiя тэр. У Турцыi. Фр.- вярнуць Эльзас I Латарынгiю, Саарскi вугальны бассейн. Аустра-герм блок 193 дывiзii (3,5 млн чал), Антанта – 287 (6млн). Усяго 33 краiны 1,5 млрд чал. У жн. 1915 пач. наступл. Коуна-Вiлня-Менск. У вер. 1915 рас. войскi пакiнулi Вiльню, Брэст, Пiнск, Гародню Стаука галоунакамандуючага была перанесена з Баранавiчау у Магiлёу. У кастр. фронт стабiлiзавауся па лiнii Дзвiнск-Смаргонь-Баранавiчы-Пiнск. У крас. 1917 у вайну уступ. ЗША. 11 лiст. 1918 у Камп’енскiм лесе быу падпiсан мiр. Бел страцiла 318 тыс чал.
Лют рэвал У лютым 1917 пачалася другая лют рэвал. 27 лют было звергнута царскае самадзяржауе. Рэвал у Петраградзе перамагла. Ва усiх значных цэнтрах Бел стары дзярж аппарат лiквiдаваны. Склалася двоеуладдзе. З 1 – улада бурж. З 2 – улада Саветау раб i сял дэпутатау.

27.Беларусь у час савецка-польскай вайны.Рыжскі мірны дагавор і Беларусь.
У сакавіку 1919 г. пачынаецца наступление палякау (у лістападзе 1918 г. адрадзілася польская дзяржава, якую узначаліу Ю. Пілсудскі. Ён аб'явіу аб аднауленні РП. у межах 1772 г.). Пад націскам перавышаючых сіл праціуніка савсцкія войскі вымушаны былі адступіць. 8 жніуня 1919г. праціунік уварвауся у Мінск. Акупанты рухаліся на усход, фронт стабшізавауся толькі на лініі ракі Бярэзіна. На захопленай тэрыторыі польскія улады усталявалі жорсткі рэжым.Але народ не пакарыуся акупантам. У тыле ворага разгортвалася узброеная барацьба супраць ix. Актыуна дзейшчау партызанскі атрад пад камандаваннсм матроса Балтыйскага флоту А. Блажко у мястэчку Дукора. Партызаны рыхтавалі паустанне да моманту прыходу часцей Чырвонай Арміі. Аднак мссцазнаходжанне штаба атрада стала вядома палякам i яны нечакана атакавалі яго. У палон трапілі 11 партызан, якія на досвітку 17 мая были расстраляны. У раёне Петрыкава на Палессі дзейцічау партызанскі атрад пад кіраунщтвам селяніна Талаша. Яго партызаны рабілі смелыя налёты на гарнізоны ворага. У Рудабсльскай воласщ Бабруйскага павета у перыяд нямсцкай i польскай акупацыі (1918 -1920 гг.) захоувалася Савецкая улада. Гэта была партызанская зона - Рудабельская рэспубліка. Кіраунікамі яе былі Салавей, Адзінцоу, Ус. Поспехам інтэрвентау садзейшчалі выступленні супраць бальшавікоу унутры краіны. Стракапытаускі мяцеж -антысавецкае выступление двух палкоу у Гомелі у сакавку 1919 г. пад кірауніцтвам генерала Стракапытава. Мяцежнікі захапілі Гомель, Рэчыцу. Аднак у канцы сакавіка часці Чырвонаи Арміі перамаглі стракапытауцау, нeвялiкaя група на чале з Стракапытавым перайшла за лінію фронту.
Неабходна таксама сказаць аб выступленні С. Булак-Балаховіча восенню 1920 г., Слуцкім паустанш у снежні 1920 г. 18 сакавіка 1921 г. быу падпісаны Рыжскі мірны дагавор паміж РСФСР i Польшчай, згодна якому да Польшчы адыходзіла значная частка тэрыторыі Бел. з насельніцтвам звыш 4-ох млн. чалавек. Пераход ад вайны да мipy быу вельмі цяжкі для Бел., тэрыторыя якой на працягу больш чым 6-ці гадоу з'яулялася арэнай ваенных дзеянняу.




28.Эканоміка Беларусі у перыяд НЭПа.
Да пачатку 20-х гадоу Бел. зведала не толкі разбуральны характар першай сусветнай вайны, але i тры гады жорсткага супрацьстаяння розных класау i сацыяльных груп. Насельніцтва стамілася ад паборау i рэквізіцый. Гаспадарка была разбурана. У другой палове 1920 г. на савецкай тэрыторьй Беларусі былі нацыяналізаваны фактычна усе прамысловыя прадпрыемствы. Рабочыя пакідалі галодны горад i імкнуліся уладкавацца на вёсцы, дзе i без ix хапала рабочых рук. Вясковае насельніцтва імкнуліся a6ipaць усе - вайсковыя часці, харчовыя атрады. Пасяуныя плошчы Бел. скараціліся больш чым на 30%, а пагалоуе жывёлы - на 50%. Цяжкае сацыяльна-эканамічнае становішча ускладнялася супярэчлівай палітычнай сітуацыяй. Тэрыторыя Бсл. у 1921 г. была падзелена паміж Расіяй i Польшчай. Незадаволсныя харчразвёрсткай сяляне браліся за зброю.
Сялянскія выступленні, правал ілюзій хуткай перамогі у сусветнай рэвалюцыі садзейнічалі таму, што найбольш дальнабачныя з бальшавіцкіх кіраункоу ужо у 1920 г. выступалі за перагляд ранейшай палітыкі («ваеннага камун1зму»). Пераважнае эканамічнас значэнне для Бел. на пачатку 1920-х гадоу захоувала сельская гаспадарка. Аднак НЭП, які пачауся з сельскагаспадарчай палітыи, развіуся у палітыку фінансавай стабілізацыі. У сферы прамысловасці БССР НЭП выявілася у наступным: 1.Скасоувалася празмерная цэнтралізацыя. Прамысловасць БССР атрымлівала магчымасць лепш выкарыстоуваць мясцовыя рэсурсы. 2. Усе прамысловыя прадпрыемствы былі падзелены на 4-ы групы. У 1-ую групу уваходзші найбольш буйныя дзяржауныя прадпрыемствы, якія павінны былі працаваць на аснове гаспадарчага разліку. Да 2-ой адносіліся тыя, што падлягалі часовай кансервацыі. У 3-яй групе знаходзшея прадпрыемствы, якія не мелі дзяржаунага значэння. Да 4-ай групы належали прадпрыемствы, яюя падлягалі закрыццю. 3. Ліквідавалася ураунілаука у аплаце працы рабочых. Формы аплаты ушчвалі кваліфікацыю рабочага, прадукцыйнасць яго працы. 3 пачатку 20-х гадоу адбыуся пераход да рыначных адносін на вёсцы. Услед за заменай харчовай разверста харчовым падаткам з 1922 г. быу дазволены свабодны выбар форм землекарыстання, зменшылася i без таго нешмаликая колькасць калектыуных гаспадарак, павялічыуся рост хутароу.
Асноуным прынцыпам НЭП Савецкай дзяржавы у 1921 - 1928 гг. з'яуляецца выкарыстанне таварнаграшовых адносш. X З'езд РКП(б) (сакавік 1921 г.) стау паваротным у палітыцы Савецкай дзяржавы. НЭП, па задумцы яе творцау, павшен быу забяспечыць xyткi уздым эканомікі.
На вёсцы НЭП выяуляуся у: 1) замене харчовай разверста харчовым падаткам, які быу у два разы меншы; 2) свабодзе выбару формау землекарыстання. 3) праве сялян свабодна распараджацца лішкамі сваей працы; 4) замене натуральнага падатка грашовым; 5) дазволе арэнды зямлі i найму рабочай сілы.
У горадзе НЭП:
1) дэцэнтралізацыя кіравання вытворчасцю (мелкія i сярэднія прадпрыемствы аддаваліся у арэнду); 2) у прамысловасщці дапускалася прыватная, змешаная, кааператыуная i дзяржауная формы уласнасці. 3) былі дазволены прадпрымальніцтва i прыватны гандаль. 4) работа дзяржауных прадпрыемствау перабудоувалася: яны атрымалі пэуную самастойнасць i пераводзіліся на гаспадарчы разлік; 5) бясплатныя паслугі, ураунілаука у аплаце працы, картачная сістэма адмянялася; 6) стваралася матэрыяльная зацікауленнасць у вышках працы; 7) пачалася фінансавая стабілізацыя (у 1922 - 1924 гг. праведзена грашовая рэформа, у выніку якой у абарот быу уведзены савецкі чырвонец - грашовая адзінка наміналам 10 рублёу).
Асаблівасці НЭП а у Беларусі:
1. У РСФСР буйныя фабрыкі i заводы аб'ядналіся у дзярж. трэсты, кірауніцтва iмi ажыццяуляу Вышэйшы Савет Народнай Гаспадаркі (ВСНГ).На Беларусі пераважала дробная прамысловасць i гэта не спрыяла стварэнню трэстау. На самазабеспячэнне былі пераведзены многія прадпрыемствы, а каля 300 здадзены у арэнду. 2. У адрозненне ад іншых савецкіх рэспублік у БССР на пач. 20-х гг. меуся арганізаваны прыватнагандлёвы апарат, які за папярэдні перыяд выявіу здольнасці да выжывання у неспрыяльных умовах, а пры НЭПе пачалося яго хуткае развццё. 3. Бел.сялянства імкнулася да хутарской формы гаспадарчай дзейнасці. Гэта было абумоулена наступнымі прычынамі: забяспечанасць зямлёй ніжэйшая, чым у сярэднім па СССР, няспрыяльныя прыродныя умовы: балоцістасць, лясістасць, нізкая якасць глебы, мясцовыя асаблівасщ землекарыстання - 74 % сялянскіх двароу былі цераспалоснымі. Таму 95,5 % с/г не магло забяспсчыць нават caмix сябе. Да 1927 г. была поунасцю адноулена с/г, прамысловасць перавысіла даваенны узровснь развщця.
29 Грамадска-палітычнае жыццё БССР у 20-ыя гг. Утварэнне СССР, узбуйненне тэрыторыі БССР. Удзел БССР у стварэннi СССР У 1921 г. пытанне аб патрэбнасці ствар. адзінай дзярж. на тэр. Сав. Расіі. Адбыв. спрэчкі (1921-1922) аб саюзе. Былі прапанаваны 2 вар: 1) прапан. Сталін- ажыц. аутанаміацыю сав. рэспублік, г.з. уключ. іх у склад Рас. Федэр. з ауаномнымі правамі. 2)прапанавау Ленін- утвар. нов. \дзярж. аб`яднанне, у які уваходзілі б на роуных правах усе сав. рэспублікі.Пасля кастрыч. рэв. Польша і Фінляндыя аддзяліліся ад Сав. Расіі. Аутарытэт Леніна быу большым, таму выбралі Яго прапанову У любым вар. улада павінна была належаць капіталістычнай партыі, якая фармір. па прынцыпу палітычн. дэмакрат. цэнраліма, які абяспечыу усебаковы кантроль за усімі Галінамі жыцця, г.з. што дзярж. улада была адціснута на 2 план, а партыйная улада кіравала краінай. На працяг. 1922 адбываліся канферэнцыі, форумы, дзе ідэя Леніна была падтрымана і 30 снеж. 1922-1 з`езд СССР. Быу створаны цэнтр. выканаучы камітэт, кір. якой былі наначаны кір. Рэспублік, якія увайшлі у СССР, а урад узначаліу Ленін. 30 снеж. 1922 г.- 4 рэсп. увайшлі у СССР: РСФСР, БССР, УССР, Закауказская СФСР (Арменія, Грузія, Азербайжан). Канстытуц. 1924 г. замац. ствар. СССР. У сакав. 1924 г. па хадатайсву бел. кіраун.( Чарвякоу, Жылуновіч) прэзідыум ЦВК СССР прыняу раш. аб вяртанні БССР 16 павеау Віцебскай, Смаленскай і Гомельскай губерняу. Грам-паліт. жыцце БССР у 20 гг. У час грамадз. вайны была палітыка ваен. камунізма, у час якой была уведзена харчразверстеа. Але палітыка ваен. камуніз. Працяг. і пасля вайны, таму адбывацца розныя хваляванні (Паволжа). Штуршком за адмену палітыкі ваен. камун. Стала пауст. у Кранштаце, якое было падаулена Тухачэускім. Такім чынам у 1921г. быу уведз. НЭП (1921-1928). Пры НЭПу была заменена харчразв. на харчпадатак, развівалася фермерства, здача уласнасті уарэну. Адбывалася дэцэнтралізацыя мелкіх прадпрыемствау, была адменена ураунілаука, быу уведзены чырвонец. Але СССР была адінай сав. краінай у свеце, таму існавала магчымасць рэстаурацыі камунізму, кір. баяліся аднаулення капіталізму і новай інтэрвенцыі. Таму патрэбна была добрая армія, Але грошай на індустрыялізацы не было. Таму вырашылі згарнуць НЭП і пачаць суцэльную калектывізацы. Вырашлі сабраць усіх у калгас, а затым забіраць усе у дзярж.. Так яны вывозілі зярно за граніцу на продаж, там атрымлівалася валта, за якую пакупаліся станкі ля СССР, увод. колькасць ворагау народа, які павінны былі знайсці кіраунікі, калі яны не знах., то былі рэпрэсір. самі. Была вырашана праблема бясплат. дарэм. раб. сілы. СССР прыняла акрэсленыя камандна- адміністрац. рысы, што прывяло да таталітарнага рэжыму , дзе быу страх грамадзяніна перад уладай і беззаконнем, што усільвалася рэпрэсіямі. У гэты час у БССР ствар. рагалінаваная сістэма «троек». у іх с склад уваход. прадстаунікі НКУС, сакратары, пракуроры састсу «троек» зацвярж. на бюро партыінага органа. Прадстау. НКУС 1 сакратар ЦВК Бел. Чарвякоу пакончыу жыцце самагубствам. Гекала праводзіу ліберал. паліт. у Чачне. Малінкоу курыравау бел. справы. Усяго на бел. рэпрэсіравана 349 тыс. людзей.

46.Культура Беларусі  40-80 гг. XX ст.
(1945-1953)За гады вайны матэр. – тэхніч. база адукацыі, навукі, культуры рэспублікі была амаль поунасцю разбурана.Пад сцягам барацьбы з бурж. уплывам укараняліся класавая нецярпімасць, падазронасць, культ Сталіна. Адбываліся нов. арышты., ахвярамі якіх сталі дзеячы к-ры, пісьм., вучон..(Грахоускі, Звонак, Пруднікау). У зах.абласцях была ліквід. непісменнасць, адкрыв. інстытуты і тэхнікумы, знішчаліся помнікі, былі ганенні супраць веруючых. Галоуная тэма- ВАВ.1 бел партызан. раман «Глыбокая плынь» Шамякіна, «Млечны шлях» Чорнага, «Мінскі напрамак» Мележа, «Векапомныя дні» Лыньковатэатр- «Заложнікі» Кучар,»Канстанцін Заслонау» Маузон. Карціны- Зайцау «Абарона Брэсцкай крэпасці», Волкау «Мінск 3 ліп. 1944». (1953-1964)Тэма у літ-ры –вайна. Паказ нар. подзвігу. «Адзін дзень» Брыля,»Журауліны крык», Трэцяя ракета», «Альпійская балаба» Быкава. 1954 «НА росстанях» Колас, потым -«Людзі на балоце» Мележа, «Сосны пры дарозе» Навуменкі.1965 «Каласы пад сярпом тваім» Караткевіча. Тэатр –пашырэнне творау бел кампазітарау:»Калючая ружа» Семенякі, «Альпійская баллада» Глебава. Скульпрура- Азгур, Бембель-манумент Перамогі у Мінску 1954 года. Музыка- Сакалоускі, словы Клімковіча «Мы-беларусы”. (1964-1985)Падзеі вайны пач. разглядаць у кантэксце часу.”Кар`ер” Быкава, “Хатынская аповесць” Адамовіча, “Я з вогненнай вескі” Калесніка, “Чорны замак Альшанскі” Караткевіча.Сатырычная камедыя Крапівы “Брама неуміручасці”1974.Кінастудыя “Беларусьфільм” –рэжысер Сцяпанау (“Руіны страляюць”).Музыка- “Зорка Венера” , “Ф.Скарына” Семянякі.,помнікі Коласу(Азгур).Знакамітымі сталі Алекс Ісачоу,( “Апостал Петр”, “Малітва”), М Шагал. 60-80 гг. у адпаведнасті са стаусам ЮНЕСКО БССР вяла падрыхтоуку кадрау для замеж. краін. Да канца 1985 у БССР завяршылі навуч. каля 10 тыс. замеж. грамад., 4 тыс. з іх атрым. выш. адукацыю. Узбагачэнню культ. садзейнічау выпуск кніг бел. аутарау на тэрыт. БССР і за яе межамі (Купала, Колас, Мележ, Брыль, Шамякін, Глебка, Броука, ). Асноуная эматыка-ВАВ, пастаулена шмат п`ес( «Раскіданае гняздо», «Паулінка»). З`явіліся Быкау, Барадулін, Дубоука, Грахоускі, - нов. напрамак, нов. пакаленне пісьменнікау. Бел. скульптары – Азгур ствар. манумент на плошчы Незалежнасті.





31.Бел. нац. рух пасля Кастрычнiцкай рэв-ыi. Усебеларускi з'езд (снежань 1917г.)
Правыя сацыялiсты, бел. партыйныя арганiзацыi не пры-зналi легiтымнымi органы улады бальшавикоу. Яны имкну-лися утварыць такую уладу, якая б на их думку забяспеч-вала прадстауництва ад розных палитычных сил Беларуси. Было вырашана сабраць Усебеларуски з'езд. 14 снежня 1917г. у Минск прыехала 1872 дэлегаты. Быу выбраны прэзидыум з'езда, зацвержаны палажэнни аб прадстау-ництве мандатнай камиссии. Але 17 снежня 1917г. з'езд быу разагнаны бальшаицкай уладай. Пасля гэтага, 17 снежня частка разагнаных дэпутатау сабраласяу дэпо Либава- Вароминскай чыгунки, праца адбывалася да 21 снежня. Яны абрали выканаучы камитэт з 10 чалавек на чале з Язэпам Варонкай. У Брэсце дэлегацыю узначальвау Троцки, а кай-зерауския войски узначалиу Гиндэрбург. На Брэст- Литоус-кия перамовы не прыгласили ни аднаго прадстауника ад Беларуси. Троцки заявиу, што армия будзе распушчана, вайну савецкая улада працягваць не збираецца и пагад-ненне на умовах Германии падписваць не будуць. Гэтая заява прывяла да разрыву памиж немцами и сав. уладай. Немцы пачали наступаць 18 лютага 1918г. Наступали хутка. 22 лютага у Минск увайшли немцы. Бальшавики выехали з Минска яшчэ да прыходу немцау. Уладу у свае руки узяли палитычныя партыи. На будынках были вывешаны бел-чыр-вона-белыя сцяги. 21 лютага 1918г. была выдыдзена 1-ая устауная грамата, у якой абвяшчалася аб стварэнни сакра-тарыята на чале з Я. Варонкай . 3 сакавика 1918г. – Брэсцки мир. Прадстауникоу бел. Урада туды зноу не запрасили што их моцна абразила.





30.Культ. і дух. жыццё Б-сі у 20-30 гг. XXст. Беларусізацыя, яе вынікі.
Беларусізацыя – палітыка КПБ і рада БССР, якая садзейнічала нацыян-культ. буданіцтву на Б-сі  перыяд 1924-1929гг.Праведзены мерапрыемства: 1.Абвяшчэнне дзярж. мовамі бел., рус., ярэйскую і польскую. Перавод навуч.  школах пераважна на бел. мову( к 1928г.- 80% школ). Перавод дзярж. апарату, часцей Чырв.Ар. на бел. мову і камплектаванне бел-мі. Выпуск газет, часопіса, падручніка і кніг на бел. мове. Утвор. выдавецтва “Сав. Бел.”, адкрыта Бел. Дзярж. бібліятэка. 2.Ліквідацыя непісьменнасці дарослага насельн. Падрыхт. спец. для прамысл. развіцця пачат, сяр. і вышэйш. адукацыі. У 1921г. адкрыся БДУ, потым сельскагаспад.акадэмія  Горках і ветэр-ны інстытут у Віцебску. 3.Палітыка карэнізацыі – вылуч. на адказную работу  партыйныя і савец. органы улады прадстаніко карэннай нацыі,г.зн. беларуса. 4. Арганізовалася навук-даследчая дзейнасць па себаковаму вывуч. Б-сі. У 1922г. быу адкрыты Iнстытут бел. культ. (Iнбелкультут), пераутвор. у 1929г. у Бел. акадэм. навук. Яе узначалiу гiсторык У.Iгнатоускi. У кiр-ве быу В.Ластоускi.
Развiв. тэатр-нае мастацтва. Бел. рэжысер Е. Мiрановiч – 1 Бел. Дзярж. тэатр(БДТ-1). Тут ставiлiся «Паулiнка», «Тутэйшыя». У Вiцебску дзейнiчау БДТ-2. Узнiк Бел. Дзярж. вандроуны тэатр пад кiр. У.Галубка.
Поспехi у развiццi бел. лiт-ры. У 20-я гг. - паэмы «Новая зямля» i «Сымон-музыка», Сав. чал. стау прадстауляцца як творца i гаспадар нов. жыцця.
2 частка Я. Коласа «На ростанях». Я. Купала - паэтычныя творы,творы маладых бел. пiсьм.(М. Чарота, К. Чорнага, М.Лынькова, К. Крапiвы),стан-не бел. сав. кiно,1 бел. мастацкi героiка-патрыят. фiльм аб грамадз. вайне «Лясная быль»(рэжысёр Юрый Тарыч )
Развщцё культ. Бел. у к.20-30-я гг. атрым. назву «культ. рэв.».Была лiквiд. непiсьменнасць, уведзена усеагульнае i абавязковае пач., i 7гад. навуч. К. 2030 гг. буйн. поспех. у культ. развiццi. Адкрыццё у 1932 г. Бел. дзярж. кансерваторыi.Пачау дзейнасць Бел. тэатр оперы i балета. У 19371938 гг. заснав.Бел. дзярж. фiлармонiя. У 30-я гг.створ. вядом. бел. оперы А.В. Багатырова «У пушчах Палесся», А.Я. Туранкова «Кветка шчасця», першы нац. балет М.Я. Крошнера «Салавей».
Бел. мастакi (В. Волкау, Я. Зайцау i iнш.) пiсалi карцiны, прысвеч. рэвал. падзеям i устанаул. сав. улады.Бел. кiнематограф,фiльмы для дзяцей, экранiзуюцца лiтарат. творы. Тэматыка - будаунiцтва у рэсп. сацыялiзму.
У Мiнску былi пабуд. Дом урада, Дом Чырв. Аpмii, Акадэм. навук.
Змена палiт. курса прав. коламi краiны, звязаная з адмовай ад НЭПа, прыв. да спын. палiтыкi бел-цыi. Тых дзеячау культуры, якiя прынялi актыуны удзел у рэалiзацыi гэтай палiт., абвiнавiцiлi у «нац-дэмакрат.». У1931 г. быу асуджаны шэраг дзеячау культ. за быццам бы прыналежнасць да «Саюза вызвал. Бел.» (СВБ) аргашзацыi, якой нiколi не iснавала. Роля кiраунiка СВБ адводзiлася Я. Купалу, якi пасля допыту зрабіу спробу самагубства. Самагубствам скончыу свае жьщцё У. Iгнатоускi.
У 1933 г.-рэформа бел-га правапiсу, у вынiку якой бел. мова была штучна наблiжана да рускай.
34.Першыя сацыял-дэмакратычныя плынi з’явiлiся на бел. землях у 80-ых гг. ХIХ ст. Прыхiлiнькi гэтых плыняу верылi у непазбежнасть гiбелi капiталiстычнага ладу, лiчылi пралетарыят – галоуным рэвалюцыйным атрадам. На Беларрусi першы сацыял-дэмакратычны гурток быу створаны студэнтам Абрамовiчам у Мiнску летам 1894г. У канцы 80-ых – пачатку 90-ых гг. сацыял-дэмакратычныя гурткi былi створаны у Вiльнi, Гродне, Вiцебску, Смаргонi, Пiнску. У вераснi 1897г. была створана 1-ая сацыял-дэмакратычная арганiзацыя на Беларусi. Адбыуся у Вiльнi з’езд сацыял-дэмакратычнай арганiзацii i была створана арганiзацыя БУНД. Туды уваходзiлi толькi яурэi. !898г. – з’езд РСДРП, кiраунiком быу Ленiн, якi у Мiнск не прыехау, таму што знаходзiуся у Шуманскай турме. Так была створана арганiзацыя сацыял-дэмакратычнау, у якую маглi уступаць усе. На нашых землях не было бел. партыi, таму мэтай было стварыць бел. сацыял-дэмакратычную партыю. На мяжы 1902-1903гг. была створана “Беларуская Рэвалюцыйная Грамада” якая хутка атрымала назву “Бел. Соц. Грамада”. Дзеячы: Антон i Iван Луцэвiчы, Вацлау Ластоускi, Элаiза Пашкевмч, Янка Купала.Акрамя данай партыi была створана “сац. партыя бел. зямлi”. У 1904г. была створана партыя “Беларускай Русi” у якую уваходзiлi Панскi, Рускоускi. Гэтая партыя выдала некалькi пракламацый, лiстовак i вяла размовы па аб’яднанню з сац. бел. грамадой. Але аб’яднання не адбылося i гэтая партыя перастала iснаваць у канцы 1905г.
39Заходняя Бел пад уладай Польшчы. Уз'яднанне беларуск
·х зямель.
У адпаведнасц
· з Ржск
·м м
·рным дагаворам пам
·ж сав. Р.
· Польшчай да тэрыторый апошняй был
· далучаны Гродненская, а т. с. значная частка М
·нскай
· В
·ленскай губерняу. Гэтыя тэр. атрымал
· назву Зах. Бел. У Польшчы яны называл
·ся Усходн
·м
· Крэсам
·
· был
· падзелены на 4 ваяводствы: Палескае, Навагрудскае, Беластоцкае
· В
·ленскае. К верасню 1939г. колькасць насельн
·цтва гэтых тэрыторый дасягнула 5 млн чал. Пасля далучэння да Польшчы цяжкае станов
·шча эканом
·к
· бел. губерняу не палепшылася. Прамысловасць аднаулялася марудна
· нават у 1939 г. недасягала узроуню 1913. Адз
·най гал
·най прамысловасц
·, якая набыла значнае, была дрэваапрацоучая. Т. с. атрымала разв
·цце перапрацоука с/г прадукцы
·, асабл
·ва прадукцыя жывелагадоул
·. У гал
·не с/г Зах. Бел. з'яулялася зонай буйнейшага у Еуропе памешчыцкага землеуладання. К 1939г. на хутары было пераселена 43% сялянск
·х гаспадарак. З/п у Зах. Бел. была
·2р. Меньш, чым у Польшчы. С/г рабочыя з/п атрымл
·вали амаль цалкам натурай. Асабл
·ва цяжк
·м было станов
·шча беспрацоуных, большасць з як
·х не атрымл
·вала н
·якай дапамог
·, дрэннае мед. Абслугоуванне
· цяжк
·я умовы жыцця з'улял
·ся прыяынай хвароб
· нов эп
·дэм
·й. З-за цяжкай дол
· дзесятк
· тысяч жыхароу выязжал
· у
·нш кра
·ны на сезон работы ц
· эм
·гравал
·. З 1921 па 1939 колькасць эм
·грантау склала
·130 тыс. чал.


35 Культ. Бел. у к. ХlХ- пач. ХХ ст.
Як важнейшы сродак зносiн i узаемаразумення людзей, нацыянальная мова з'яулялася асновай разв
·цця нац культуры
· нац свядомасц
·. Стваральн
·кам клас
·чнага нац эпасу увайшоу у г
·ст Я Купала (
·ван Луцэв
·ч, 1882-1942 гг), яго паэмы “Курган”, “Бандароуна”, п'есы “Паул
·нка”, “Раск
·даная гняздо”Яго творчасць спалучала матывы пратэсту сялянства
· барацьбы за нац адраджэнне. Творчасць Я.Коласа (Канстанц
·н Мяцкев
·ч !882-1956 гг), як
· Купалы, адлюстравала асабл
·васц
· нац характару, пошук
· свабоды
· шчасця, дабра
· справядл
·васц
·. Ен за удзел на нел
·гальным настаун
·цк
·м з'ездзе быу у 1906 г. звольнены з працы
· асуджаны на 3 гады. Адбывау у М
·нск
·м астрозе ( пачау “Новая зямля”). Першы паэтычны зборн
·к – “Песн
·-жальбы”(1910г выдала рэд. “Наша н
·ва”). Я. Колас выступау супраць самадзяржауя. Творчасць Макс
·ма Багданов
·ча (1891-1917гг) садзейн
·чала уключэнню бел. л
·т. у еурапейск
· л
·т. працэс. Вершы, нап
·с. у апошн
· перыяд яго жыцця, был
· выдадзены у зборн
·ку “Вянок”. Верш-г
·мн “Пагоня” стау запаветам паэта сваяму народу. Алесь Гарун (Аляксандр Прушынск
·,!887-1920гг.).Яго арыштоувал
· за падпольную дзейнасць
· ссылал
· на 10 гадоу у С
·б
·р.Ала
·за Пашкев
·ч (Цетка,1876-1916гг) – “Скрыпка беларуская”, “Хрэст на свабоду”. Макс
·м Гарэцк
· вылучау у сва
·х творах праблему узнаулення г
·старычнай памяц
·
· росту нац самасвядомасц
· бел-у. Тэатральнае жыцце было звязана з дзейнасцю Першай беларускай трупы Iгната Буйн
·цкага(1861-1917гг). Створаны першапачаткова як аматарск
· у роднай весцы, дзе ен наладжвау “бел. вечарынк
·”, тэатр Буйн
·цкага ператварыуся у прафес
·йны. Таксама у В
·льн
· на аматарск
·х асновах дзейн
·чау Бел. Муз.-драм. Гурток пад к
·р. Алеся Бурб
·са. У мастацтве: Юдаль Пэн,Марк Шагал, Каз
·м
·р Малев
·ч, Янкель Кругер Язэп Драздов
·ч Арх
·тэктура:Касцел святыз Сымона
· Алены (Чырвоны), ен пабудаваны пры падтрымцы Эдварда Вайн
·лов
·ча
· яго жонк
· Ал
·мп
·
·




54 РБ у сусветнай супольнасц
·. Знешняя пал
·тыка.
Пал
·тыка БССР у фарватары пал
·тык
· СССР. Усе пытанн
· трэба было сагласаваць. Станауленне Бел. Як суб'екта м
·жнар. супольнасц
· адбыв. ва умовах неапал
·тычных зменау; былыя сав. Рэсп. самал
·кв
·давал
·ся
· стал
· самост. дзяржавам
·: л
·кв
·дацыя аутарытарн. Рэжымау у Еуропе; аф
·цыйна законч. “Халодн. Вайна”. Рэспубл
·ка заяв
·ла аб гатоунасц
· прытрымл
·в. статута ААН, дэкларацы
· правоу чалавека
· узятых м
·жнародных абязацельствау.
У лютым 1992г. Бел. Дэлегацыя, якая наведала форум па падп
·санню акта па бяспецы
· супрацоун
·цтву у Еуропе. Выведзена ядзерн. Зброя. 1993г.-скарачэнне агульных узбраенняу. 1994г.-РБ прызнал
· 123 кра
·ны, т.е. завязал
· дыпламатычныя знос
·ны. На разв
·цце экан.
· пал
·т. аднос
·н Бел з зах кра
·нам
· у др. Пал. 90-х г. негатыуна пауплывал
· разыходжанн
· у поглядах урадау некат. кра
·н
· м
·жнар. арган
·зацый на крыз
·с у Бел. У студзен
· 1997г РБ пазбаулена статуса спецыяльна запрошан. кра
·ны Парламент асамбле
· Савета Еуропы. Прэтэнз
·
·
· рашэнн
· ПАСЭ расцэнены к
·раун
·цтвам нашай кра
·ны як спробы адкрыт. умяшальн
·цтва ва унутр. справы кра
·ны. У спрэчных пытаннях Бел. даводз
·ла св. дзеянн
·.
На 2005г. Бел. Завязала дыпламат. знос
·ны з 153 кра
·ны. Асн. нак
·рунак Бел у бок Усходу. А наогул вядзе шматвектарн. пал
·тыку.



44.Грамадска-паліт. і сац. Развіццё БССР у 50-я годы
З 1953-64 – паліт. адліга. 1 сакратар ЦККПССХрушчо, старшыня савета міністра – Малянко. Рашэннем 1956г. 20-га з’езда КПСС наметілі змяненні паліт. курсу, разры з многімі сталінскімі пастулатамі і традыцыямі. Даклад Хрушчова:”Аб кульце асобы Сталіна і яго выніках” спроба падняць заслону сталінскіх злачынства. З 1955-63г. на Бел. рэалібітавана 5619 чал. – М.Гекала, Галадзед, Крыніцкі, але не згаджаліся на рэабілітацыю Жылуновіча, Чарвякова, Ластоскага, Лёсіка, Ігнатоскага. Гам-паліт жыццё было складаным і супярэчлівым, але былі некаторыя паліт. свабоды, ціск зменшыся. Адбывася паступовы працэс лібералізацыі. Ён закрану розныя сферы грам-паліт жыцця. Было наладжана рэгуляр скліканне партыйных з’езда і пленума ЦККПСС і саюзн. Рэспубл. Стала шырока практыкавацца абмеркаванне партыйных дакумента у друку і на сходах прац. Калектыва. На Бел партыйную арг-цыю узначал Мазура і Машэра. Пашырася удзел насельніцтва  грам-паліт рабоце. С 1959 існавала грамад.ініцыятыва “за камуністычную працу”.Пашыраліся міжнародн канатакты, уводзіліся дакументы. Многіх людей выпусцілі з лагера ГУЛАГа, масавае буданіцтва жылля, бы даны штуршок да развіцця гаспадаркі., хім прам-ці навуцы і тэхнікі.



40 БССР у гады В А В. Фашысцк
· акупацыйны рэжым. Партызанск
· рух на Беларус
·.
На пачатку верасня 1941 г., кал
· захоплена уся тэр. Бел., усталявауся акупацыйны рэжым. Акуп. пал
·тыка была загадзя распрацована у “Iнструкцы
· аб асоьн. Абласцях да дэрэктывы №21 (“Барбароса”)” выдадзены 13 сакав
·ка 1941г. У ей пазначал., што захопленыя тэрытор. Будуць далучаны да Рэйха навечна. Як тольк
· тэрыт. Была захоплена быу введзены адм
·н
·стр.-тэрытар. падзел. “Остланд”, у якую уключ. частка Бел. З цэнтрам у Рызе; Беласточчына
· вобл. адыходз
·ла да усходняй Прус
·
·. Пауднев. Частка Бел. на чыгунцы Гомель-П
·нск-Брэст да рэйскам
·сарыята “Укра
·на”. Усходн. Частка увайшла у распаражэнне тылавай групы арм
·
· “Цэнтр”. Баранав
·чы, П
·нск, цэнтр. частка В
·цебск.
· М
·нская састав
·л
· генеральную акругу Беларусь. З пач. Акуп. Бел. зям. Генер. акруг
· Бел. прав
·у В
·льгельм фон Куб. Пасля забойства Кубы да вызвалення генерал пал
·цы
· Горт Берг. Тэр. Генер. акруг
· “Бел” была разб
·та на 10 акруг., на чале кожнай гебель кам
·сарыят. Рангам н
·жэй па раенах был
· назначаны бургам
·стры, у буйных весках-сельск
·я бургам
·стры, у астатн.-старасты.
Рабоч.
· служачыя падвяргал
·ся эксплуатацы
·. Квал
·ф. раб. Выплач. 5 марак у тыдзень, а неквал.-2-3 марк
·. Прац. Дзень-12 гадз
·н.У вын
·ку Бел. пакрылася сеткай концлагероу-звыш 3 млн. заг
·нуушых.
На савецка-польскай мяжы праходз
·л
· парт. Атрады (Бабруйск
·, М
·нск
·, Мозырск
·, Палацк
·
· Слуцк
·(300-500 чал.) На мяжы зроблены закладк
· збро
·
· боепрыпасау (50000 в
·нт., 150 куляметау).На тэр. Бел дзейн
·чала 444 тыс. партызан
· падпольшчыкау, з
·х 374тыс. партызаны, 213 парт. брыгад, 1255-парт. Атрадау, колькасць беларусау у парт. Атрадах 71-75%.
У П
·нску быу створаны 1 партыз. Атрад В Каржом.У першыя гады вайны ен вырашае правесц
· сход, як
· адбываецца 22 чэрвеня 1941. Сабралася 60 чал., сярод
·х Корж, Камароу, Карн
·лау, Харужай, Кулькоу, Чуклай, Марозау, Лагута, Самох
·н, Буйн
·цк
·


36 Iндустрыял
·зацыя у БССР, шлях
· правядзення
· вын
·к
·.
1 сусв. Вайна
· грамадзянская вайна прывл
· да вел
·зарных разбурэнняу у Рас
·
·, на Бел. Сяляне стал
· патрабаваць права свабодна распарадж. Зямлей
· прадукц. Сваей працы, а т. с. выказвал
· незадавол. харчразверсткай. Яны усе часцей супрац
·улял
·ся прадстаун
·кам улады, а у розных рэг
·енах кра
·ны успых
·вал
· паустанн
·: Першай антыкрыз
·снай мерай НЭПа стала замена харчразверстк
· натур. Падаткам. Падатак першапач. Складау 20% ад чыстага прадукту, а затым быу зменьшаны да 10% (з 1924г. стау зб
·рацца грашыма).Селян
·н атрымау права свабоднага выбару формы апрацоук
·
· гарантыю землякарыст.
З адменай дэкрэта аб нацыянал
·зацы
· усей прамысловасц
· ажыц. дынацыянал
·зацыя дробнай
· частк
· сярэдняй прамысловасц
·
· вяртанне яе былым уладальн
·кам. Адбылася грашовая рэформа (у 1922г. пачауся вып. Нов. Граш. адз
·нк
· - Сав. Чырвонца).
Летам 1929г. Стал
·н абвясц
·у лозунг суцэльнай калектыв
·з., як
· прадугледж. завяршыць калектыв
·з. у збожавых районах вясной 1932г. У Бел. Раскулачванню падляжала 34 тыс. Гаспадарак. Да мая 1930 пад рэпрэс
·
· папала 15,5 тыс. сем'яу. УК КП(б)Б у лютым 1930 дау клас
·ф
·кацыю кулацтва па 3-х катэгорыях: 1) актыуныя прац
·ун
·к
· калектыв
·зацы
·. 2) найбольш заможныя. 3) усе астатн
·я.
Iндустрыял
·зацыя у БССР праходз
·ла як састауная частка адз
·нага працэса
·ндустр. Усяго СССР, але мела св. адметнасц
·: пагран
·чнае станов
·шча раб
·ла немметазгодным размяшчэнне на яе тэрыторы
· прадпрыемствау цяжкай прамысловасц
·, у тым л
·ку ваенна-прамысловага комплексу. У Бел. адсутн
·чал
· разведаныя радов
·шча нафты, вугалю, металау. Таму асноуная увага адавалася разв
·ццю легкай прамысловасц
·, перш за се працаемкай. За першую пяц
·годку 1928-1932гг. У БССР было пабудавана 538 прадпрыемствау, у тым л
·ку буйных. Iндустр. садзейн
·чала росту раб. Класа, тэхн
·чнай
·нтэл
·генцы
·. Колькасць сялянства рэзка скарац
·лася.





45. Эк. рэформа 1965г. i яе вынiкi.
50-ыя – перш. пал. 60-х гг., тэхнічны узровень прамысловасці не адпавяда дасягненням навукі і тэхнікі, а больш. выпуск. прадукцыі якасна уступ. замеж.. К сяр. 60-х гг. пагоршыліся і эк. паказчыкі раб. прам-сці: выраслі затраты на адзінку выпуск. прадукцыі, замарудзіліся тэмпы росту прадукцыйнасці працы. Усё гэта былі вынікі абвастр. праблем цэнтралізав. план. эк, якая сковала тэхн. прагрэс, не спрыяла росту творч. актынасці і прадпрымальнасці раб,зроблена адна з рашучых у пасляваен. гады спроб радыкал. змен у эк. на аснове рэф. 1965 г., атарам з`яуляся Старш. Сав. Міністра СССР А.М. Касыгін. Яна хацела ключыць у дзеянне тав.-граш. механізмы, г.зн. элем-ты рынач. эк., не паслабляючы камандна-адміністрацыйных метада кір. эк. Гэтым апошнім рэф. з самага пач. была асуджана на нядачу.
Распрац. і правядзеннне  жыццё рэф. ажыццялялася зверху, таму ніякіх мясц. асаблівасцей яна не прадугледжвала. У Б-сі яе вынікі праяв.  тым, што на перш часе адбыл паляпшэнне работы прам-ці і былі пабудаваны нов прад-вы, у іх ліку Б-скі шынны камбінат у Бабруйску, нафтаперапрацочы завод у Мазыры, Б-скі металур, завод у Жлобіне і інш. Упершыню у СССР у Мінску бы асвоены выпуск электрона-вылічальных машын.
Аднак развіццё прамыс-ці хар-ся пераважна колькасным ростам. Пераход на якасць аказалася цяжкай задачай и невырашальнай.
Пасля экан р-мы павяліч аб`ём буд-цтва,доля руч працы-57%, а аб`екты здаваліся з недаробками. Развів транспарт, з 1984г. у Мінску пачало дзейнічаць метро.Будавалася Байкала-Амурскай чыгуначнай магістралі. нар гасп-ка разв неэфектына
У 60 -70-я гг. адкр магчымасць для пашырэння матэр-тэхніч базы сел г-кі, укаранення  с/г в-ць дасягнення нав, тэхн.
Р-ма не прывяла да кардынальных змен у эканоміцы. Прам-сць, с/г развіваліся марудна.


42.Вызваленне Бел. ад ням.-фаш. захватчыка.
Перамога Чыр. арміі пад Курскам і Арлом дазволіла ёй перайсці  агульнае стратэгічнае наступленне. 22.09.1943 яна вызваліла першы раёны цэнтр Бел.Камарын, 26.09.Хотімск, 28.09 – Клімавічы і Кастюковічы, 30.09 – Крыча. Бел. штаб партызан. руху 19.09 правё 2-гі этап рэйкавай вайны(аперацыя ахапіла 46 чыгун. участка). Чыр. армія адкрыла найкарацейшы шлях на Прыбалтыку, Усх. Прусію і Польшчу. 26.11.43 войскі бел. фронта вызвалілі Гомель. 14.01.44-Мазыр. Летам 1944г. адбылася аперацыя Баграціён. Былі прыцягнуты войскі 1,2,3 бел. і 1-га Прыбалт. франто(маршалы Васілескі і Жука), Дняпр.ваен. флатылія, 1-я армія войска Польскага і авіяцыі далёкага дзеяння і бел. партыз. Франты ідуць у наступленне на Вітеб., Аршанскім і Бабруйскім напрамках, разбураюць абарону працініка і знішч. яго групокі, акружаюць і знішч. асн. Сілы арміі “Цэнтр”. Наступленне пачалося 23.06.44, 26.06 –вызвалены Віцебск, 27.06Орша(Смірно), 28Магілё, 29Бабруйск. Вызначыся пад барысавам Рак. 3.07.44 – сав. Армія вызваліла Мінск(першым уварвася у Мінск танк Фролікава). Маршалы: Васілескі, Жука, Баграмян, Ракасоскі, Захара, Чарняхоскі. 8.09.45 –завярш. ВАВ, капітуляцыя Герман., 2-ая Сусв. вайна –2.09.45(разгром Японіі). Загінула 3млн.200тыс чал.


41.Адналенне нар. гаспад-кі.
У выніку вайны экономіка Бел. аказалась амаль понасцю разбур. Не стала кожнага 3-га жыхара, больш пааловы нац. багацця. Ставілася пытанне аб пераносе сталіцы  Магілё з-за разбурэння. Бел. атрымала дапамогу ад рэспубл. СССР. Развіваецца цяжк. Прамысловасць. За гады 4-ай пяцігодкі пабудаваны атамабільны і трактарны заводы  Мінску. Развів.буданіцтва. К 1950 г. нар. гаспадарка была аднолена. Разбурэнні закранулі сельск. Гаспад-ку,якая была не  стане забяспечыць краіну харч. прадуктамі. Да 1947г. існавала картачная сістэма прадукт. забеспячэння насельніцтва. Засталіся толькі калгасы. З адраджэннем калгаса паскоранымі тэмпамі з выкарыстаннем раскулачвання была ажыцёлена суцэльная калектывізацыя  Зах.абласцях Бел.




58. Роля РБ у інтэграцыйных працэсах на постсавецкай прасторы. Утварэнне Саюза Беларусі і Расіі
2 красав. 1997 г. прэзід. Расіі і Бел. падпіс.  Крамлі Дагавор аб Саюзе Беларусі і Расіі. Паводле яго, кожная дзярж.-удзельн. Саюза захов. дзярж. суверніт, тэрыт. цэласнасць, Канстытуц., Дзярж. сцяг, герб і інш. атрыбуты дзяржанасці. Статут Саюза Расіі і Бел. павінен бы быць адобраны не 2/3 складу парламента абедзвюх дзярж., а на сумесным пасяджэнні абодвух парлам. з вынікам 50% + 1 голас.
23 мая 1997 г. бы падпісаны Статут Саюза Бел. і Расіі. 10 чэрв. 1997 – Дагавор аб Саюзе і Статут адобраны у Мінску і Маскве. 25 снежня 1998 г. бакі падпісалі дэклар. аб дальнейш. яднанні Бел. і Расіі. 8 снежня 1999 – дагавор аб утвар. Саюзнай дзярж. 26 стодз. 2000 г. – дагав. увайшо у сілу.




57. Сельская гаспадарка БССР у 70 - пач. 80-х гг.
Мерапрыемствы: 1. павыш. дзярж. закуп. цэн, 2. перадача с/г тэхнікі калгасам, 3. развіцце мал. і мясной жывелагад., 4. меліярацыя (паветраная эрозія глебы), 5. хімізацыя с/г (у 20 раз. павысіліся экалаг. прабл.), 6. стварэнне АПК (агра-прамысл. компл.). Пры Хрушчове была “кукурузная эпапея” (прывяла да скарач. пасян. S традыц. культ), праводзіл. асваенне цалінных зямель на тэрыт. Казахст.

43. Бел.  50-я гады . Навукова-тэхнічны прагрэс і с/г
З сярэд 50-х гадо разгарнулася навукова-тхнічная рэвалюцыя. Пераважнае развіцце атрымалі атрымалі: прыборабудаванне, радыётэхнічная, хімічная, нафтахімічная энергетыка. У 1958г. бы створаны савет народнай гаспадаркі. За 1956-65 было уведена звыш 450 буйных прадпрыемства.



47.Нарастанне крызисных зъяу у СССР и БССР. Курс на перабудову.
На пач. 70х гг. назир дэфецыт прац. Рэс. Забяспеч тэмп росту прадукцыи шляхам пабудовы нов прадпр-вау. У вын. Распыленасць капит. Укладанняу. Рацее незакончан. Буд-ва. Назир-ца урбанизацыя. с\г мела мала прадукцыи. Брэжнеу прадае нафту зша и канадзе. А у их закупае прад-цыю, якая магла б вырошчвацца и дома. У с\г асваенне новых зямель. Ураджайнасць низкая. У 2й пал. 70х гг. пабудаваны 10-ки новых прадпр-вау (жлоб. Фабр. Штучн. Футра, жлоб. Металлург. Камбинат, слон. Камвольна-прадз. Фабр) Але разам з тым зниж-ца асн. Экан. Паказчыки. У 1982 прырост нац. Дах. Паменш. На 3,5% у пар. З 1960. Мех-мы затратныя. На пач. 1970 кам.-адм. М-ды Кир-ва узмацн-ца у пр-ци и с\г. На липеньс пленуме (1970) ЦК КПСС –задача узмацниць кантроль за фин-гасп дзейнасцю. У вын. Узрастае колькасць стратных гаспадарак ( Гом., Минск., Вицебск., Гродн.) Вяскоуцы страцили пачуцце гаспадара на зямли. Адб. Милиярацыя. 1-я 3-5гг.-станоучая зъява. Потым пачалися сухавеи, верхни урадж. слой зносицца. У вын. неураджаи. У 1983г Брэжнеу памер. Пасля – Андропау. У нашых зямель были вяликия дауги. Выд. Пастанова, па якой дауги списывалися за кошт нафты. З к 80х гг. у Бел. назир-ца крызис зъявы (недапастаука сыравины, камплектуючых з инш. р-нау СССР). У вын.-прастои. Расце инфляцыя.Уводз. талоны. Ускладняе стан-шча у 1г.24хвил. 26крас.1986г. аварыя на ЧАЭС. На Бел. 70% рад-дау. 1700 грамадзян стали инвал. Экан урон-32гадавы бюджэт (235млрд дол.ЗША).
48. Працэсы дэмакратызацыи у БССР. Фармираванне шматпартыйнасци.
Пачатак прац. Дэмакратызацыи у Бел. быу пакладзены у стадз. 1989г.(з раш. Студз. Пленума ЦК КПСС, тут быу узят курс на дэмакратызацыю усих сфер грам. жыцця и палит. Инст-тау). Паслабляецца цэнзура. Працэс дэсталинизацыи сав. Грам-ва. Рэабилитацыя ворагау нар. (у к.1989г. рэабилитаваны 1-шы старшыня раб-сял урада Бел.-Жылунович). Усяго 130 тыс. чал. У сак.1989 праводз. Сваб дэмакр. Выбары нар дэпутатау. 4 сак.1990 выбары у вярх. Савет БССР. Пасля выбарау у маи 1990 сесия Вярх Сав. БССР выбрала старшыней Вярх. Сав. Дземянцея, Яго 1-шым намесникам Шушкевича, намесникам-Шаладонава. Пасля жнив. Путчу 1991 Дземянцей у адстауку. На Яго месца-Шушкевич. Яго у студз. 1994 адклик. З гэт пасады. Старшыня парл-та-М.Глеб. Рыхт нов Канст. БССР, рэфармав-не палит. С-мы, экан., усяго грам. ладу. Стаяла пробл.-ликвид. Пасл. Аварыи на ЧАЭС. Цяпер няма адной кируючай партыи. Шматпарт-насць. Чэрвен. 1989 на зъездзе у Вильн.-БНФ(бел. нар. фронт)-за перабудову грам-ва па прынй. Дэмакратыи, сувер. Бел. Стварыу у Вярх.Сав. апазицыю. Лист. 1990- Абъядн. Дэмакр. Партыя Бел.-буд-ва дэм. Грам-ва з прыярытэтам агульнач. Кашт-цей. Люты 1991- бел. сял. Партыя- ажый. Зям. Рэф-мы,ферм. Гасп-ка, сауг. И кауг. У акцыян. Таварыствы. 1991-БСДГ(бел. сац-дэм.грамада).стварыли группа нар.дэпут. Бел.,навукоуцы, письм-ки. Мэта: буд-ва сваб-га и дэм-га гр-ва,на прынц. Свабоды, роунасци и права.
Партыя выступае за пераутварэнне грам-ва з дапамога р-мау, ез насилля пры дасягненни сваих мэт, дакладна выконваючы Канст. И зак-ства.
У чэрв 1990 была створана Нац.-дэмак. Партыя Беларуси. Мэта партыи – стварэнне незал дэмакр. Белар. Дзарж., аднауленне гистар памяци, мовы и к-ры, нац. Самасвядомасци беларусау.
У наст гады створаны Партыя нар згоды, Бел хрыс-дэмакр. Абъяднанне, шэраг незалеж прафсаюзн и маладзёжн арг-цый. Шматпартыйнасць азн канец манаполии камунистау на уладу. Пасля жнивен путчу 1991 некали адзиная КПБ раскалолася на дзве самаст партыи – Партыю камунистау Б-си и Камун партыю Б-си.
49.Абвастрэнне эканамічнага і палітычнага крызіса  СССР у ІІ пал. 80-х гг., асаблівасці яго праялення на Беларусі.
Наспяванне крыз.з’я у экан. БССР пачалося пазней (1992) , чым у інш.сав.рэсп. (1989): падзенне тэпа росту вытворч. і пагарш. яе асн.эканам. паказчыка (гэта азнач., што цэнтраліз. дзярж. эканом. вычарпала сябе, неабходна карэнныя ператварэнні у эканом.); шляхо выхаду не было распрацавана(“зверху” – аміністрац. метад кіравання, “знізу” – самакіраванне на месцах. 1986 – 1990 – гэта 12-я 5-годка. На XXX з’ездзе КПБ прадугледжвал. выкарыстанне інтэнсіных шляхо разв. эканомікі (выкарыст. дасягнення навукі і тэхн. – праграма “інтэнсіфікацыя”). Пераход ад цэнтралізав. каманднай сіст. да дэмакрат., заснаваны на эканамічн. метадах. Перавод галін народн. гаспадаркі на поны гаспадарчы разлік і самафінансав. Праблемы эканам. ператварэння: нізкая якасць і надзейн. прадукцыі, неканкурэнтназдольнасць на міравым рынку. У ІІ пал. 80-х гг. – пач. пераарыентацыі з цяжкай прамысл. на выпуск тав. народн. спажыв. Эканам. станов. Бел. пагоршылася у сувязі з аварыяй на ЧЭС 26.04.1986. Бел. у паран. з інш.рэсп.мела лепшыя паказчыкі гасп.развіцця. Многія тавары па сваёй якасці адпавяд. ці былі блізкімі сусв.узроню (у 80-я гг. экспарт прадукц. БССР павяліч.) У 1985 прадукцыя 300 бел. прадпрыемств. была уцягнута у міжнар. гандаль (больш за 100 краін). Больш.частка накір. членам СЭУ, 10% - Афрыка, Азія, Лац.Амерыка; 20% - на развіт. капітал. краіны. Шмат спецыяліста выязжала на дапамогу інш. краінам (Пн. Афрыка).



50. Беларусь на міжнароднай арэне  40-80-ыя гг. Прадстаніцтва БССР у ААН.
Кан.лістап. – пач.снежня 1943г. – Тыгеранская канферэнцыя(пастала пыт.аб стварэнні арганіз. ААН як “Ліга Нацый”(не магла выраш.глабальн.праблем),каб мела вялікія панамоцтвы, замацавала новае дзяленне свету пасля II сусв.вайны,была гарантам міру і бяспекі). ЗША–Рузвельд, Англія-Чэрчэль,Расія-Сталін(ад Бел.прысутніча Андр.Андр.Грамыка, ен прапанава уваход 7 сав. рэспубл.,Рузвельд і Чэрчыль былі супраць(“Трэба каб было некалькі замежных пасольств у кожн. рэспубл.), Сталін перагледзе Канстыт.1936г., ствары Мін.Замежных Спра)
Кан.жніня 1944г.БССР вяла перамовы з Польшчай(усе пыт.абгрунтоваліся з Масквой). 28 жніня 1944г. канфер. па ствар ААН у г.Думбардан-Оксе, ЗША (кір-к дэлегацыі Грамыка прапанав.уключ.у ААН 16 рэсп. ). Люты 1945 – Крымская(Ялцінская) канферэнцыя (Рузвельд, Чэрчэль,Сталін). Вырашана: не больш 2-3 рэсп. прыняць у ААН, стварэнне пастаянна дзеючай камісіі(для падрыхтокі апошняй канферэнцыі). 28 красавіка 1945г. у г.Сан-Францыска адбыл.апошняя канфер.аб ствар.ААН(ад СССР запрошана РСФСР, але БССР і УССР прыхалі без запроса, пасталена пыт.аб уключэніі БССР і УССР,большасць краін падтрымала – за вялікі уклад у перамогу над фашысцкімі дзярж.).БССР прадсталялі Кісялё,Жэбрако-журналіст,Перца-гісторык,Байдуко,Шмыга.Засядалі да 26чэрвеня1945.
1946-БССР падпісала рэзалюцыю “Аб выдачы і пакаранні ваенных злачынца”. 1948 – БССР уступ.у сусв.арганіз.працы. 1954 - БССР уступ. у міжнар. арган.па справах адукацыі, культуры, навукі(ЮНЭСКА).У 80-я гг. міжнар. дзейнасць праходзіла у рэчыа СССР: Варшаскі дагавор (АВД) (1955), Савет Эканам. Узаемадапам. (СЭУ,1949). Пагадненне “Аб раззбраенні” (1959), “Аб нераспасюдзванні ядзернай зброі” (1963), “Акт аб бяспецы і скпрацоніцтве” (Хельсінкі,Фін.,1975)

56. Развіццё прамысловаоці транспарту .70-80-ыя гг
VIII 5-годка (залатая) (1966-1970) праходз. на хвалі рэфармірав. эканом. (завяршылася паспяхова). Эканам. патэнцыял Бел. на пач. 70-х гг. выгляда даваолі прыятна. з-за гроша, якія былі атрыманы у рэзульт. продажу нафты, газы, мінер. угнаенн. за мяжу. Праведзена тэхн. рэканстр. значнай кольк. прадпрыемств., уведзены у сторой новыя прадпр. (машынабуд., металаапрац., радыётэхніка, радыёэлектр., хім.). => стовор. 1500 прадпр. На пач. 70-х гг. выразна праял. негат. з’явы (у БССР узрасла энергаёміст. вытворч., знізішся рост прадукцыйн. працы – стала відавочн. неэфектын. эканам. мадэлі).




55 Адукацыя, навука i культура Beлapyci на сучасным этапе
У студз 1990 г-- дзярж. мовай Бел. з'яул бел. Мова,права свабод карыстання руск. мовай У сяр 90-х гг. на бел.мову навучання перайшлі мн школы i выш. навук. установы. На Усебел рэферэндум у 1995 г. было вынесена пытанне аб статусе руск. мовы на Бел.. Большасць нас-ва выказалася за наданне роуных правоу бел. i руск. мовам. Палажэнне аб існаванні 2-юх раунапраун. дзярж. моу у рэспубл. замацавана у Канстытуцыі РБ. Няпоуная сярэдняя(9-гадовая) адукацыя з'яуляецца сёння усеагульнай у РБ., адбываецца пераход на 12-гадовы тэрмін навучання у агульнаадук-ай школе. У 1991 г. Вярх.Савет прыняу таксама Закон аб куль-ры, які накіраваны на адраджэнне бел. куль-най спадчыны У галіне выш. адук. адбыл пераутварэнне шэрага дзярж. інстытутау ва універітэты i акадэміі Адб. пераход да масавай выш. адукацыі. У 2000/2001 навуч. годзе колькасць студэнтау у ВНУ Бел. дасягнула амаль 300тыс. Гал. мэтай выш. школы з'явілася дасягненне сусв. стандартау у падрыхтоуцы спецыялістау выш. кваліфікацыі., Леанід Дайнека раман «Меч князя Вячи» прысвечаны часам Полацкага княства, Раман «Жалезныя жалуды» Уладзіміра Арлова, як\ прысвящу дзейнасць Полаччыны. Папуляр. карыс-таюцца творы Кастуся Тарасова «Памяць пра легенды», «Пагоня на Грунвальд», «Тры жыцці Рагнеды» i шш.Генрих Далідовіч у «Гаспадар-камень», «Па-буджаныя» расказвае пра лес дзеячау Беларускай Народнай Рэспублш (БНР). Апов. Васгля Быкава «Сцю-жа», «Сцяна».І.Шамякін(Чернобыль) «Злая зорка», аповесщ «Ахвяры», «Сатаншсю тур» i шш. аповесць Сяргея Грахоускага «А мащ не спщь».


33. Стварэнне.БССР. Першы Усебеларускі з'езд Савета.
У Мінску Вялік. бел. рада распачала падрыхтоуку да Усебеларускага з’езда (5-8 снеж. 1917г.). Стварылі Усебеларускі Савет сялян., рабоч. і салд. дэпутатау. Бальшавікі разагналі. 21 лют. 1918- І-ая Устауная грамата (аб сфарміраванні нар. сакратэрыята урада Бел.- на чале Варонка). 3 сак. 1918 – Брэсцкі мір (бел. землі аддадзены немцам) 9 сакавіка ІІ-ая Устауная грамата (абвясціу стварэнне БНР у яе этнічных межах). 25 сак. 1918 – ІІІ-яя Устауная грамата (незалежнасць БНР у яе этнічных межах). Карта Запольскага (Бел., Беласточчына, Чарнігаушчына, Смаленшчына, Браншчына). Варонка, Серада, Скірмунд, Аусяннік, Лесік (пазней: бр. Луцкевічы, Смоліч). 1 студз. 1919 абнародаванна рашэнне з’езда аб абвяшченні Зах. камуны самастойнай Сав. Сац. Бел. Рэспублікай (ССБР). Аутар Маніфеста Зміцер Жылуновіч (Цішка Гартны). У склад рэспублікі увайшлі Мін., Віц., Грод., Магіл., Смаленск., Віленск., Ковенск. і Чарнігауск. губерні. Праз два тыдні Віц., Магіл., Смаленск. губерні далучаны да РСФСР. 2-3 лют. 1919 – на І-ым Усебеларускім з’ездзе Саветау стварэнне ЛітБелССР (утворана як буферная дзярж.), праіснавала да жніун. 1919. 31 ліп. 1920 – Дэкларацыя аб незалежнасці Сав. Сац. Рэспублікі Бел. (ССРБ). 18 сак. 1921 – Рыжскі мір (Зах. Бел. Адышла да Польшчы) .




51.Уэмацненне руху за нацьынальнае адраджэнне Беларусі. Дэкларацыя Вярхонага Савета БССР ад 27 ліпеня 1990г. аб дзяржаным суверынітэцерэспублікі. Заканадачае афармленне незалежнасці РБ.
27 ліп. 1990 г. Вярхоны Савет (парлам.) прыня дэклар. “Аб дзярж. сувірэнітэце БССР”. “Бел. – суверэнн. дзярж., якая усталяв. на аснове ажыцялення бел. нацыяй яе неад’емн. права на самавызнач., дзяржан. бел. мовы, вярш. народа у выраш. свайго лёсу” (Дэкларацыя, арт. 1).




4. Зараджэнне феадальных адносін. Сутнасць і рысы феадалізма. Першыя дзяржавы-княствы на тэр. Бел.
На Б. Амаль не было рабауладальніцтва, буйных гарадоу. Пераход адразу ад першабытна абыннага ладу да феадалізму. Феад. аднос. – гэта адносіны заснаваныя на прыатнай уласнасці на зямлю і непоунай уласнасці на сялян. Уласнікі: князь, царква, дружына. Залежнасць сялян: асабістая(халоп, чэлядзь, смерд), эканамічная(закуп). Формы землеул.:
вотчынае(поунае), памеснае(передача у часовае карыстанне). Павіннасці сялян: аброк, грашовы аброк(чынш), паншчна. Кіеуская Русь(IX – XII стст.) – варагі прымушалі славян. народы плаціць дань. Тэр-паліт. абяднанні: северны саюз(полацк, новгород), южны саюз(Кіев). Рурык I ноугарадскі князь. 867 г. – кіеускія князья Аскольд і Дір, заваявалі Полацк і дрыгавічоу. 882 г. Алег – перапрыемнык Рурыка заваявау Кіеу і радзімічау. Святаслау – кіеускі князь да 972 г., потым правіу яго сын Яраполк, ен убіу свайго брата Алега. Уладзімір – ноугарад. кн. др . брат убіу Рагвалода і двух яго саноу, жаніуся на Рагнедзе, заваявау Кіеу. У яго было 6 дзяцей. Рагнеда спрабавала яго забіць, была ізгнана з Ізяславам у Полацк. Сын Ізяслава Усяслау 1001 – 1003гг. другі сын Брачыслау 1003 – 1044.Часы праулення Кіеск. кн. Яраслава у кіеск.русі феад. раздр. Усяслау Брачыслававіч (1044-1101) Полацк аддзяліуся ад кіеск кн 1066 – заваявау Ноугарад. Кіеускі Ізяслау Яраслававіч варвауся у Полацк, Мінск. Усяслава пасадзілі у турму. Ен быу Кіескім кн. але быу выгнаны Ізяславам у Полацк. Племяннік Із. Уладзімір Манамах напод. На Полацк. Усяслау памер – Полацк. Распауся на мінскае, друцкае, ізяслаускае, лагойскае, віцебскае кн. Тур. кн распалася – слуцкае, дубровіцкае кн, клецкі удзел. Брэсцкая зямля-гродн, навагр, ваукавысцкае пад уплывам галіцка-валынскага. Полацкае, Віцебскае, Орша пад уплывам Смаленска. Пад кіе.рус. засталіся Мазыр, лев. бер. Дняпра, рэчыца, рагачоу, брагін.


3. Рассяленне славян на тэрыторыі Бел. Дрыгавічы.Радзімічы.Крывічы.Паходжанне бел.
III – II ст.ст. да н.э. Рассяленне балтау. VI – IX ст.ст. н.э. – славян. Крывічы (р.Зах.Дзіна,Одер,Вісла, Пау. Част. Б., центр Полацк 862г., першы князь Рагвалод; радныя па крыві), Дрыгавічы (р.Дунай, паміж Прыпяццю і Дзвіной, цэнтр Турау 980 г., першы князь Тур), Радзімічы (Паун. усход, р. Сож і Днепр, цэнтр Гомель), Дулебы, Драуляне, Валыняне(Поудзень), Северане, Паляне(Кіев). Крывічы асімелявалі балтау – ліцвіны. Беларусцы – Дрыгавічы, Крывічы, Радзімічы. Беларусцы – белае адзенне, русыя валасы, кожа белая. “Белая Русь” – усх. напрамак свету, хрысц правасл вера, незах тэр., прывеліяв стан. Пол. І Віцебскай зямель


52.Распад СССР і тварэнне СНГ. Грамадска-палітычнае жыццё незалежнай Беларусі (1991-1996 гг.).
Сак. 1991 г. – рэферэндум па праблеме захав. СССР. (Не прымалі удзел. Латв., Літ., Эст., Груз., Арм., Малдаск. рэсп.). 57% за захаванне, 43% - супраць захав. (значна павяліч. правы і панамоцтвы 9 рэсп.-удзельн. Распад паскор. падзеі: 18 жн. 1991 г. Янае (віцапрэзід.), Пала (прэм’ерміністр), Пуга (мін. унутр. спра), Кручко (старш. КДБ) абвясцілі аб хвар. Гарбачова і перах. улады у іх рукі. У БССР Маг., Гродз., Брэсцск. абкамы падтрымалі, Мін. гар. кам. нар. дэпут. – асудзі. Ельцын выда загад аб забар. дзецн. КПСС. 25 жн. 1991 – Вярх. савет (старшыня – Шушкевіч, зам. - Дзіменьцій) выда закон. “Аб дзярж. сувірэнітэце БССР (пераіменав. у РБ, герб, сцяг). 8 снежня 1991 – распад СССР, стварэнне СНД (Белав. пучша, рэзідэнцыя Віскулі, прымалі удзел: Ельцын (РФ), Шушкевіч, Кебіч (РБ), Крачук (Укр.)). 25 сн. 1991 г. Гарбачо падпіс. указ аб спыненні ім функцыі прэзід. СССР.
15 сакав. 1994 г. – прынята Канстытуцыя РБ (30 сакав. зацвержана). 1995 г. рэферэндум (аб прын. нвых: герба, сцяга, і руск. мовы як 2-ой дзярж.). 1996 г. – рэферэндум аб смаротнай казні, працяг панамоцтва прэзід.
Ліпень 1994 г. – выбары прэзід. РБ (кандыдаты – Шушкевіч, Дубко, Пазняк, Новіка, Кебіч, Лукашэнка).












15

Приложенные файлы

  • doc 8914761
    Размер файла: 338 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий