28.История Беларуси


Кнігадрукаванне XVI – першай паловы XVII ст.
Заснавальнікам беларускага і ўсходнеславянскага кнігадрукавання стаў вучоны і пісьменнік, доктар філасофіі і медыцыны з горада Полацка Францыск Скарына (каля 1490 - каля 1551). Першыя яго кнігі выйшлі ў Празе ў 1517 - 1519 гг. Надрукаваны 23 кнігі Бібліі на беларускай мове. У 1522 г. Ф.Скарына вярнуўся ў Вільню, заснаваў друкарню і выдаў тут яшчэ дзве кнігі - "Малая падарожная кніжыца" і "Апостал". Гэта былі першыя кнігі, выпушчаныя у першай друкарні, заснаванай на тэрыторыі Беларусі. Скарынавы кнігі ўяўляюць выключную з'яву як паводле колькасці змешчаных у іх гравюр, так і паводле выключнай тэхнікі выканання. Усіх ілюстрацый 51. Гэта гравюры, партрэты, сюжэтна-тэматычныя кампазіцыі. Кнігі Скарыны шырока распаўсюджваліся ў Еўропе і мелі ўплыў на чытачоў у многіх краінах свету.
Прадаўжальнікам культурна-асветніцкіх традыцый Скарыны стаў Сымон Будны - царкоўны, грамадска-палітычны дзеяч. У 1562 г. у Нясвіжы ён стварыў друкарню, у якой была выдадзена праца Буднага "Катэхізіс" - першая беларускамоўная кніга на тэрыторыі Беларусі.
У 70 - 80-я гг. XVI ст. пачаў перакладаць і друкаваць на беларускай мове "Евангелле" Васіль Цяпінскі. У прадмове да гэтай працы Цяпінскі адзначае, што беларускі народ мае даўнія і багатыя культурныя традыцыі, якія паступова страчваюцца з наступам каталіцкай і польскай экспансіі. Віну за гэта ён ускладаў на паноў, духавенства, якія не клапаціліся аб развіцці нацыянальнай культуры, пашырэнні адукацыі на роднай мове.
З канца XVI ст. узніклі і пачалі дзейнічаць брацтвы - нацыянальна-рэлігійныя арганізацыі праваслаўнага насельніцтва. Яны аб'ядноўвалі рамеснікаў, гандляроў, часткова духавенства, шляхту. Буйныя беларускія брацтвы існавалі ў Вільні, Полацку, Менску, Бярэсці і іншых гарадах. Брацтвы вялі актыўную барацьбу супраць уніяцкай і каталіцкай цэркваў. Вялікую ролю адыгрывалі брацтвы і ў пашырэнні асветы і кнігадрукавання. Пачатковыя і сярэднія брацкія школы былі адкрыты ў многіх гарадах і мястэчках. Большасць дзеячаў беларускай культуры канца XVI - пачатку XVII ст. былі членамі брацтваў. Мялецій Сматрыцкі ўпершыню надрукаваў "Граматыку", якая амаль два стагоддзі выкарыстоўвалася ў якасці падручніка ў Расіі, па ёй вучыўся М. Ламаносаў.
Первой типографией на территории современной Беларуси была типография в Бресте,которую основал в 1553 г. известный ученый-гуманист, Бернард Воевудка. Инициатором создания брестской типографии был один из богатейших людей Европы, канцлер Великого княжества Литовского и брестский староста Николай Радзивилл Черный. Истинным шедевром восточнославянского искусства является ''Брестская библия'' 1558 г.
Важное место в истории книгопечатания и культурного развития Беларуси занимает деятельность типография в Заблудове. Заблудовская типография была основана в конце 60-х гг. XYI в. на Гродненщине, в имении белорусского магната Григория Хадкевича и на его средства. В типографии вышли две книги -- ''Евангелие учительное'' и ''Псалстырь''.
В 1630 г. при Кутеинском монастыре (под Оршей) начала свою деятельность типография под руководством Спиридона Соболя. Выпуском ''Букваря'' С.Соболь открыл новую страницу в издании учебной литературы для начального обучения. Как считают исследователи, он впервые в Беларуси на титуле ввел название ''букварь'', до этого подобные книги назывались азбуками.
Со второй половины XYII в. книгопечатание Беларуси вступило в полосу затяжного кризиса,который совпал с общим социально- экономическим кризисом Речи Посполитой. Продолжительные войны, ухудшение общественно-политических условий привели к разорению братства, к прекращению деятельности почти всех братских типографий.

Приложенные файлы

  • docx 8914795
    Размер файла: 15 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий