9ТСРвариант[1]


Кесте-1
9 нұсқа
M n1директор үшін n2директор үшін n1бөлім 1 үшін n2бөлім 1 үшін
48 40 18 24 26
n1бөлім2,3,4 n2бөлім2,3,4 n1бөлімшелер үшін n2бөлімшелер үшін N
29 11 8 6 7
Хаттама: TCP
Мазмұны
Кіріспе...................................................................................................................4
І ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ.......................................................................................5
1.1 TCP хаттамасы...............................................................................................6
1.2 ТСР хаттамасының жұмыс істеу қағидалары.............................................10
ІІ ЕСЕПТЕУ БӨЛІМІ..........................................................................................10
2.1 Корпаративтік желілерді жобалау…………………………...........……...11
2.2 Операциялық жүйені тандау……………………………...........…………12
2.3 ТЕЖ жобалау реті…………………………………………...........……….12
ІІІ Қорытынды....................................................................................................18
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.....................................................................19
КІРІСПЕ
Хаттама (protocol) деп деректе тасымалдау кезінде қолданылатын ережелер мен келісімінің жиынтығын айтады. Ол деректердің дұрыс бағытта тасымалданылуын және ақпарат алмастыру үрдісіне қатысушыларды: барлығының осы деректерді дұрыс түсінуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен, хаттама дегеніміз - деректе тасымалдаған кезде тораптың әр түрлі функционалдық бөлшектерінің жұмыс істеу тәртібін, әрекеттесу тәртібін анықтайды.
TCP/IP түйісі мәліметтерді берудің физикалық ортасы және хабарлар ортасына қол жетімділік деңгейінің белгілі қандай да ір хаттамасын пайдалануды дұрыс санамайды. Қол жетімділік деңгейінен хабарды беру ортасына IP модулімен интерфейстердің болуы талап етіледі, ол IP-пакеттерді жіберуді қамтамасыз етеді. Сол сияқты желі торабының IP-мекен-жайы қалыптасуын қамтамасыз етуді талап етеді, ол ІР-пакетте беріледі, МАС-мекен-жайға. Көп жағдайда хабарлар ортасына қол жетімділік деңгейі ретінде бүтіндей хаттамалық түйістер кіруі мүмкін, сол кезде АТМ үстінде ІР туралы айтылады, ІР ІРХ үстінде, ІР Х.25 үстінде және т.с.с.
Интернет желісінің ТСР транспорттық хаттамалары TCP (Transmission Control Protocol) – бұл транспорттық деңгейдің ең кеңінен таратылған түрі. ТСР ең маңызды функциясына бұрыннан қолданылып келе жатқан IP (Internet Protocol) хаттамасымен салыстырғанда, мәліметтерді жоғалтпай жеткізуі болып саналады. Хабарламаны жеткізу үшін процесс – жіберуші мен процесс – алушының арасын алдын – ала жалғайды. Бұл құрылған жалғау дейтаграмманың нақты түрде жетуін қамтамасыз етеді. ТСР хаттамасының бүлінген немесе жоғалған пакеттерді қайталап жіберу мүмкіндігі бар.
Хабарламаның нақты түрде жеткізілуіне белгіленген функциялар өңдеушілерді қосалқы бағдарламалардан және дейтаграмманы басқару амалдарынан босатады. Хаттама жіберуші мен алушы арасында мәліметтер жіберілуін қамтамасыз етеді. ТСР жалғауды қондыруға бағытталған болғандықтан, дейтаграмманы алған адресат жіберушіге алғаедығы туралы хабар беруі керек. Жалпы жіберуші мен алушы арасында виртуальды канал қондырылады, ол жерде олар хабарламамен алмасады және алғандығы туралы хабар жіберіледі.

ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ
Хаттама (protocol) деп деректе тасымалдау кезінде қолданылатын ережелер мен келісімінің жиынтығын айтады. Ол деректердің дұрыс бағытта тасымалданылуын және ақпарат алмастыру үрдісіне қатысушыларды: барлығының осы деректерді дұрыс түсінуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен, хаттама дегеніміз - деректе тасымалдаған кезде тораптың әр түрлі функционалдық бөлшектерінің жұмыс істеу тәртібін, әрекеттесу тәртібін анықтайды.
Желілік протоко́л - терім және әрекеттердің (әрекеттің кезектілігінің) дұрыс, жасау қой- құралымды және айырбасты деректерлермен ара және более в ауға екі ішіне ал- құрылым ара
Хаттамалардың түрлері:
Транспорттық хаттамалар: ТСР — Transmіssіon Control Protocol/Іnternet Protocol (мәліметтерді тапсыруды басқаратын хаттама) және басқа – компьютерлер арасындағы мәліметтерді беруді басқарады.
Маршруттық хаттамалар: ІР — Іnternet Protocol (Интернет хаттамасы) және басқа – мәліметтердің дұрыс беруін қадағалайды, мәліметтердің адрестерін өңдейді.
Тораптық адресті қолдану хаттамасы: DNS – Domaіn Name System (Аттардың доменді жүйесі) және басқа компьютердің бірегей адресін анықтауын қамтамасыз етеді.
Қолданбалы сервис хаттамасы: ҒТР – Fіle Transfer Protocol (файлдарды тапсыру хаттамасы), НТТР – Hyper Text Transfer Protocol (гипертекстті тапсыру хаттамасы), TELNET және басқа — әртүрлі қызметке қол жету үшін қолданылады: компьютерлер арасында файлдарды беру, WWW-ға қамсыз ету.
Шлюздік хаттамалар: EGP – Exterіor Gateway Protocol (ішкі шлюздік хаттама) және басқа – торап арқылы маршрут пен тораптың жағдайы туралы ақпаратты тасымалдауға көмектеседі; сондай-ақ локальды тораптарға мәліметтерді өңдейді.
Почталық хаттамалар: РОР – Post Offіce Protocol (почтаны қабылдау хаттамасы), SMPT – Sіmple Maіl Protocol Transfer (почтаны тапсыру хаттамасы) – почталық хабарларды тапсыру үшін қолданылады.
Хаттамалар мынандай топтарға жіктеледі:
Базалық хаттамалар (TCP мен IP) Интернет компьютерлері арасында кез келген типтегі электрондық хабарламаларды физикалық түрде тасымалдауға жауап береді. Бұлар бір-бірімен өте тығыз байланыста жұмыс істейтін болғандықтан, оларды көбінесе бірге жазылатын TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol – тасымалдауды басқару хаттамасы/желіаралық хаттама) терминімен белгілейді. Интернет TCP/IP хаттамасын пайдаланады. Бұл хаттама тасымалданатын мәліметтерді қалай пакеттерге бөлу керектігін, олардың қалай құрылатынын, қажетті компьютерге сол пакеттердің жеткенін қалай бақылауға болатынын, мәліметті тасымалдау кезінде қате кетсе, оны қалай дұрыстайтынын және де басқа шараларды қалай жүргізу қажет екендігін анықтайды. Негізінде, TCP/IP хаттамасы біртұтас IP-адрестер кеңістігін пайдаланатын мыңдаған жеке желілерді бір-бірімен байланысытырып тұрады. Мұндағы желілердің барлығы да тең құқықты, басқару мен қаржы жағынан тәуелсіз болып саналады;
Қолданбалы хаттамалар жоғары деңгейде боп есептеледі, бұлар Интернеттің арнайы қызмет баптарының – HTTP (Hyper Text Transfer Protocol – гипермәтінді тасымалдау хаттамасы) хаттамасының, FTP (File Transfer Protocol – файлдарды тасымалдау хаттамасы) хаттамасының, TELNET (алыстан қатынасу) хаттамасының, электрондық поштаның SMTP және POP 3 тәрізді хаттамаларының, т.б. жұмысын қамтамасыз етеді. FTP компьютерлер арасында екілік және мәтіндік файлдарды тасымалдау мүмкіндігін береді. Ол ең «ежелгі» қолданбалы хаттамаға жатады, өйткені ДК тұтынушыларының ең алғашқы талаптарының бірі – осындай қызықты программалар мен құжаттар алмасу болатын. Осы әрекетті FTP хаттамасы атқарады.
TCP хаттамасы
TCP/IP – Ғаламторда пайдаланылатын, әртүрлі деңгейдегі желілі хаттамалар жинағы үшін жинақталған атауы. TCP/IP ерекшеліктері:
бағдарламалы және аппаратты қамтамасыз етуге байланыссыз жасалған, хаттамалар стандарттарын ашу;
Жеке ортаға хабарлардың қатысы болмауы;
Керемет мекен-жайлау жүйесі;
кең таралған тұтынушының сервисі үшін жоғары деңгейдегі стандартталған хаттамалар.

1.1-сурет - TCP/IP хаттамаларының түйісі
ТCP/IP хаттамалар түйісі 4 деңгейге бөлінеді:
қолданбалы;
көлікті;
желіаралық;
физикалық және каналды.
Мәліметтер пакеттерде беріледі. Пакеттердің тақырыптары болады және аяғы болады, олар қызметтік ақпаратты құрайды. Барынша жоғарғы деңгейдегі мәліметтер, төменгі деңгейдегі пакеттерге қойылады.

1.2-сурет - TCP/IP түйісіндегі пакеттердің инкапсуляция мысалы
Физикалық және каналды деңгей.
TCP/IP түйісі мәліметтерді берудің физикалық ортасы және хабарлар ортасына қол жетімділік деңгейінің белгілі қандай да ір хаттамасын пайдалануды дұрыс санамайды. Қол жетімділік деңгейінен хабарды беру ортасына IP модулімен интерфейстердің болуы талап етіледі, ол IP-пакеттерді жіберуді қамтамасыз етеді. Сол сияқты желі торабының IP-мекен-жайы қалыптасуын қамтамасыз етуді талап етеді, ол ІР-пакетте беріледі, МАС-мекен-жайға. Көп жағдайда хабарлар ортасына қол жетімділік деңгейі ретінде бүтіндей хаттамалық түйістер кіруі мүмкін, сол кезде АТМ үстінде ІР туралы айтылады, ІР ІРХ үстінде, ІР Х.25 үстінде және т.с.с.
Желіаралық деңгей және ІР хаттама.
Осы деңгейдің негізін IP-хаттама құрайды. IP (Internet Protocol) – хаттама ғаламторы. Негізгі тапсырмалар:
адресация;
маршрутизация;
фрагментация датаграмм;
мәліметтер беру.
IP хаттамасы бір IP-адресінен басқасына мәліметтердің блогын жеткізеді.
Сол немесе басқа хаттаманың қызметін тарататын, бағдарлама, көп жағдайда модуль деп аталады.
IP модулі төменгі деңгейден IP-пакетін алады, ол IP-адрес белгілерін тексереді:
егер IP-пакет осы компьютерге бағытталған болса, онда одан мәліметтер жоғары тұрған деңгецлі модулге өңдеуге беріледі (қандай да бір нақты – көрсетілген тақырыпта IP-пакетте);
егер IP-пакет тағайындау мекен-жайы – бөтен болса, онда модуль IP екі шешім қабылдауы мүмкін: біріншісі - IP-пакетті жою, екіншісі – оны ары қарай тағайындау орнына жіберу, тергеу маршрутын анықтап – маршруттау осылай орын алады.
Сол сияқты әртүрлі сипаттамамен желідегі шекарада IP-пакетті фрагментке бөлу талап етілуі мүмкін (фрагментация), ал сосын бір бүтінге компьютерлі-алушыда жинақтауды талап етеді.
Егер модуль IP қандай да бір себептермен ІР пакетті жеткізе алмаса, ол жойылады. Бұл орайда модуль ІР компьютерлі-қайнар көзге осы ІР-пакетінде қателік туралы хабарлама жіберуі мүмкін; мұндай хабарлар ІCMP хаттамасының көмегімен жіберіледі, ол ІР модулінің бөлінбейтін бөлшегі болып табылады. Мәліметтерді өңдеуді бақылаудың ешқандай үлкен құралы жоқ, ІР-пакеттің барысының дұрыс тәртіптілігін қамтамасыз етеді, ІР хаттамасын компьютермен арасында алдын ала келісімді орнатып қойдық.
Бұл тапсырма көлік деңгейіне салынған.

10.3-сурет - ІР дейтограммасының құрылымы. 32 бит бойынша сөз.
Версия – ІР хаттамасының версиясы (мысалы, 4 немесе 6)
Бөлшектер ұзындығы – ІР пакетінің тақырыбының ұзындығы.
Бөл.ұзындығы - IP-пакет ұзындығын білу.
Сервистік тип (TOS - type of service) – бұл алаң алты жауын-шашын алты алаңшаларға бөлінеді.

10.4-сурет
10.1 –кесте – Сервис типті код (TOS)
TOS-код (RFC-1349) белгісі Белгі (аударма)
0000 normal service Кәдімгі сервис
0001 minimize monetary cost Минималды ақшалай құны
0010 maximize reliability Максималды сенімділік
0100 maximize throughput Максималды өткізгіш қабілеттілігі
1000 minimize delay Минималлы тежеулер
TOS Пакеттің маршрутталуында маңызды орын алады. Ғаламтор сұралған TOS кепілдік бермейді, бірақ көптеген маршрутизатор маршрутты таңдау кезінде осы сұранысты ескереді(OSPF және IGRP хаттамалары).
Дейтаграмманың идентификаторы, жалау (3 бит) және фрагмент нұсқаушысы – бастапқы пакеттің фрагментация жолымен қалыптасатын, пакеттерді тану үшін пайдаланылады.
Өмір уақыты (TTL - time to live) - әрбір маршрутизатор оны 1 азайтады, пакет мәңгі тұрмас үшін жасайды.
Әрбір компьютер TCP/IP желісінде үш деңгейлі меен-жайда болады:
- тораптың жергілікті мекен-жайы, технологияны анықатй отырып, осы торапқа кіретін бөлек желіні тұрғызу көмегімен анықталады. Жергілікті желіге кіретін, тораптар үшін – бұл МАС-мекен-жай желілі адаптерде немесе маршруттау портында, мысалы 11-А0-17-3D-BC-01. Бұл мекен-жай қондырғыны өндірушілермен атғайындалады және керемет мекен-жай болады, себебі орталықтан басқарылады. Барлық іс жүзіндегі технология үшін жергілікті МАС-мекен-жай желісінде 6 байт форматы болады: жоғарғы 3 байт – өндіруші фирмасының идентификаторы, ал кішісі 3 байт өндірушінің өзімен керемет түрде тағайындалады. Өзекті желіге кіретін, тораптар үшін, мұндай Х.25 немесе frame relay сияқты тораптар үшін, жергікті мекен-жай өзекті желі әкімшілігімен тағайындалады. IP- мекен-жай, 4 байттан тұрады, мысалы, 109.26.17.100. Бұл мекен-жай желілі деңгейде пайдаланылады. Ол компьютердің және маршруттың конфигурациясы кезінде әкімшілікпен тағайындалады.
- IP-мекен-жай екі бөліктен тұрады: желі нөмірі және торап нөмірі. Желі нөмірін әкімшілік еркін таңдауы мүмкін немесе арнайы Internet (Network Information Center, NIC) бөлімшесімен ұснылыуы бойынша тағайынадлған, егер желі Internet құрамдас бөлігі сияқты жұмыс істеуі керек болған жағдайда. Көп жағдайда Internet қызметінің провайдерлері NIC бөлімшесінен мекен-жайлар диапазонын алады, ал сосын оларды өзара өзінің абоненттерімен бөледі. Торап нөмірі ІР хаттамада тораптың жергілікті мекен-жайына қатыссыз тағайындалады. IP-мекен-жайының бөлігі желі нөмірінің алаңында және торап нөмірінде – ыңғайлы және алаңдар арасындағы шекара барынша еркін орнығуы мүмкін. Торап бірнеше IP-желісі болуы мүмкін. Бұл жағдайда торап бірнеше желілі байланыс санына қарай ІР құрауы мүмкін. Осылайша ІР-мекен-жай бөлек компьютерді сипаттамайды немесе маршрутизаторды, ол бір желілі қоспаны сипаттайды;
- символды идентификатор-атауы, мысалы, SERV1.IBM.COM. Бұл мекен-жай әкімшіілкпен тағайндалады және бірнеше бөліктерден тұрады, мысалы, машина атауы, ұйым атауы, домен атауы. Мұндай мекен-жай, сол сияқты DNS-атауымен аталып, қолданбалы деңгейде пайдаланылады, мысалы, FTP немесе telnet хатамаларында.
1.2 ТСР хаттамасының жұмыс істеу қағидалары
Интернет желісінің ТСР транспорттық хаттамалары TCP (Transmission Control Protocol) – бұл транспорттық деңгейдің ең кеңінен таратылған түрі. ТСР ең маңызды функциясына бұрыннан қолданылып келе жатқан IP (Internet Protocol) хаттамасымен салыстырғанда, мәліметтерді жоғалтпай жеткізуі болып саналады. Хабарламаны жеткізу үшін процесс – жіберуші мен процесс – алушының арасын алдын – ала жалғайды. Бұл құрылған жалғау дейтаграмманың нақты түрде жетуін қамтамасыз етеді. ТСР хаттамасының бүлінген немесе жоғалған пакеттерді қайталап жіберу мүмкіндігі бар.
Хабарламаның нақты түрде жеткізілуіне белгіленген функциялар өңдеушілерді қосалқы бағдарламалардан және дейтаграмманы басқару амалдарынан босатады. Хаттама жіберуші мен алушы арасында мәліметтер жіберілуін қамтамасыз етеді. ТСР жалғауды қондыруға бағытталған болғандықтан, дейтаграмманы алған адресат жіберушіге алғаедығы туралы хабар беруі керек. Жалпы жіберуші мен алушы арасында виртуальды канал қондырылады, ол жерде олар хабарламамен алмасады және алғандығы туралы хабар жіберіледі.
Мәліметтерді алмасу процесі машина – жіберуші және машина – алушы арасында жалғауды қондыру сұранысынан басталады. Бұл сұраныста арнайы бүтін саны болады, оны біз сокет номері деп атаймыз. Ал жауабына алушы өз сокетінің номерін жібереді. Жіберуші мен алушының сокеттерінің номері жалғауды анықтайды (былай айтқанда, жалғау жіберуші мен алушының IP-адресісіз орындалмайды, бірақ та бұл тек төменгі деңгейлі хаттамаларға қатысты).
ТСР жалғауын қондырғаннан кейін хабарламаның сегменттері жіберіліп бастайды. Жіберушінің төменгі деңгейлі IP-адресінде сегменттер бір немесе бірнеше дейтаграммаларға бөліне бастайды. Желіні өте келе, дейтаграммалар алушыға келіп түседі, содан IP деңгейі олардан қайтадан сегмент жинақтап ТСР береді. ТСР барлық сегменттерді бір хабарламаға жинақтап отырады. ТСР – дан процесс – алушыға хаттамалардың қада жиналатыны туралы хабарлдама жіберіліп отырады.
ТСР машина – алушыда номері бойынша бүкіл сегменттерді бір хабарламаға жинақтайды. Егер қандайда бір хабарлама сегменті жоғалған немесе бүлінген болса, жіберушіге қате кеткен сегменттің номері жіберіледі. Бұндай жағдайда жіберуші сегментті қайта жіберуіне тура келеді. Егер де сегмент дұрыс қабылданған болса, онда алушы анықтаушы – квитанциясын жібереді (ACK - acknowledgement).
Таймер ТСР хаттамасында ең маңызды рольді атқарады. Егер де белгіленген уақыт ішінде анықтаушы – квитанциясы келіп түспеген болса, онда сегмент жоғалтылған болып саналады. Бұндай жағдайда сегментті қайта жіберу процесі орындалады.
TCP хаттамасының хабарландыру форматындағы порт номері астына 16 бит апарылады, сондықтан порттың максималды мүмкіндікті номері 65535 болып табылады. 0 – ден 255 – ке дейінгі порттардың номерлері жүйелік қажеттіліктерге қатаң резервтеген, оларды қолданбалы бағдарламаларда пайдалануға рұқсат етілмейді. 256 – дан 1023 – ке дейінгі аралықта көптеген порттарда желілік қызметтермен пайдаланылады, сондықтан оларды да қолданбалы қажеттіліктерге пайдалануға рұқсат етілмейді. Ереже бойынша TCP/IP негізіндегі бөтен көптеген қолданбалы қосалқы анықтауыштар порт номерлерін 1024 - тен 5000 – ға дейінгі диапазонында пайдаланады. 3000 – нан 5000 – ға дейінгі номерлерді пайдалану ұсынылады, 5000 – нан жоғары номерлері көбінесе қысқа мерзімдік қолданулар үшін пайдаланылады.
TCP – дегі кез – келген байланыс каналдары екі санмен анықталынады – бұл косбинация сокет деп аталады. Осылайша сокет ЭЕМ – де IP-адресімен және TCP – дегі бағдарламалық қамсыздандыру арқылы порт номерімен анықталады. Қосылу кезінде кез – келген машина бір мағынады IP-адресімен анықталады, ал әрбір процесс – портпен анықталады, сондықтан екі процестер арасындағы қосылыстар бір мағынада сокетпен анықталынады. Желідегі үш ЭЕМ арасындағы TCP хаттамасы бойынша қосылыстардың орналасу схемасы 6 – суретте бейнеленген.
Өзара әрекеттесуші ЭЕМ барлық активті порттардың жіберушілерінің және алушыларының кестелерін жүргізеді. Егер екі машиналар аракестелерін жүргізеді. Егер екі машиналар арасында мәліметтер алмасуы жүрсе, онда олардың бірінің порты жіберуші, екіншісі алушы немесе керісінше болып келеді. Егер жіберуші машина бірнеше қосылуларды сұраса, онда олардың әрбірінің өздерінің жіберуші порты болады, ал алушының порты жалпы болуы мүмкін. Бірнеше машина бір уақытта бір алу – порты пайдалануы мүмкін, бұл мультипликсерлеу деп аталады. 6 – суретте екі қосылулардың мультипликсерленуі ЭЕМ3 – те 23 номер порты бойынша орындалады. Қашанда бірнеше қосылулар орнатылса, онда бірдей порт көздері және алушылары көрсетілген қосылуларға бірнеше машиналар сұраныс жібереді.
ІІ ЕСЕПТЕУ БӨЛІМІ
Корпаративтік желі бір үлкен мекемеге қызмет етеді. Корпаративті желінің құрылымы Ethernet немесе Token ring түрінде ТЕЖ өзімен ұсынатын қосымша желілер қатары болады және бір немесе бірнеше жақын орналасқан бөлмелерде орналасқан әрқайсысы бөлек блатын бөлімшелерді қамтамасыз етеді;қосымша желілер қатынау серверінің көмегімен бір-біріне өзара байланысқан;сыртқы териториялық желіге шығысы бар.
Курстық жұмысқа тапсырма:
-операциялық жүйені таңдау;
-есептеулер негізінде кәсіпорын төңіректік желісінің рационалды,иілгіш құрылымдық сұлбасын жетілдіру;
-мәліметтерді қорғау қажетті деңгейін қамтамасыз ету;
-бастапқы мәндерде көрсетілген хаттаманың негізгі принциптерін жазу.
Желіні жобалау үшін бастапқы мәндері:
Бөлімше тарауында кәсіпорынның бас директоры тұр.Бөлімшелер құрамына төрт бөлім кіреді,олардың біреуі –бастыққа тікелей бағынатын арнайы бөлім.Әр бөлім бағынуда әр түрлі бөлімшелер санынан құралады.Әр бөлімшеде,өз кезегінде штатты –тізбекті кестеге байланысты қызметкерлер өз қызметтерін атқарады.Бөлімшеде барлығы М адам жұмыс істейді,оның әр қайсысына қолдануга дербес компьютер бөлінген.Бөлімшенің ұйымның құрылымдық 1 суретте келтірілген. Желіні жобалауға арналған бастапқы мәндер 1-ші кестеде.
Кесте-1
M n1директор үшін n2директор үшін n1бөлім 1 үшін n2бөіл 1 үшін
48 40 18 24 26
n1бөлім2,3,4 n2бөлім2,3,4 n1бөлімшелер үшін n2бөлімшелер үшін N
29 11 8 6 7
Хаттама: TCP
2.1 Корпаративтік желілерді жобалау
Ethernet негізінде желіні жобалау кезінде кейбір факторларды ескеру қажет: желі үшін ең маңызды тапсырмалар, желінің өткізу жолағы, ақпараттық ағындардың сипаттамасы мен тарату тәсілі, жұмыс орнының саны және оларды кеңейту мүмкіндіктері. Бұл көрсеткіштер құрылуына және ТЕЖ монтажына, сонымен қатар, толығымен желі кескін үйлесіміне әсер етеді.
Төңіректік желілердегі жалғаулар келесі буын технологияларында қолдануға өтуге бүгін орындалатын негіздердің бірі болып табылады. Дәстүрлі ТЕЖ кішігірім станция санының пайдаланушыларымен ресурстарды бірігіп қолдануға есептелінген (әдетте 50–ге дейін). Бөлінетін ресурстар санына файлдар мен шет аймақтық құрылғылар жатады (принтер, модем және т.б.). Күре жол суреті бұндай желілерде айқын белгіленген жарылғыш пейілі сондықтан, жолақтың барлық тұтынушыларының арасында бөлініп қолдану жұмыстың елеулі түрде баяндауына алып келеді. Ethernet және token ring стандартты желілік құрылғалар қатынауын бөлінетін тарату ортасына реттейді. Құрылғылардың бірі желіде мәліметтерді тарату кезінде алынған барлығы өз мәліметтерін желіде таратуына талаптанбай таратылу аяқталуын күтулері қажет.
Бұндай қатынауды бөлу сұлбасы файлдар немесе принтерлерді қолдануын біріктіру үшін кішігірім желелерде ортаға өте тиімді. Бүгін төңіректік желілердің көлемі мен күрделілігі біраз өсті,ал құрылғылар саны мыңдықпен өлшенеді. Тұтынушылардың сұраныстың өсуімен үйлестіруде детерминистік емес сипаттама дәстүрлі желілік сәулеті (Ethernet және token ring сияқты) желілік қосымшалар мүмкіндігін шектей бастайды. ТЕЖ жалғаушы Ethernet және token ring негізінде бар ТЕЖ өмірін ұзартуға қаблетті белгілі технология болып саналады. Жалғауыш жетістігі болып буындалу желілерінде – буындағы станциялар санының маңызды азаюымен өте майда үзінділерге бөлінумен қортылады. Кішігірім буын күре жолды шеттету әр тұтынушыға қол жетерлік жолақ көпдүркін өрістеуге әкеліп соғады, ал виртуалды ТЕЖ (VLAN) қолдауды едәуір жүйенің иілгіштігін арттарады.
Корпаративтік желілерді жобалау кезінде оны көп қабатты пирамида түрінде көрсеткен жөн. Бұл пирамиданың қабаттары бір-бірімен байланысты және тікелей ықпал көрсеткенімен, әдетте әр қабат сәйкесінше кәсіптің мамандары және фирмаларымен автаномды жобаланады. Бұндай жағдайда кез келген кескін үйлесімді иілгіштеп құруға мүмкіндік бар, ол жеткілікті қарапайым түрде тапсырушы қолданып қойған жағдайға байланысты мәселені шешуге рұқсат етіледі, мысалы, кез келген МҚБЖ (мәліметтер қоймасымен басқару жүйесі) қолданып, басқа мәліметтер қоймасымен жұмыс үшін өз персоналын қайта есепке алғысы келмейді.
Осы кезде кез-келген басқа қабаттар сипаттамасының қабатын жобалау кезінде, жоба шешімдерінің қабылдануына ықпал көрсететін жиынтық түрде бастапқы мәндер сияқты алынады. Мысалы, қосымшаларды жобалау кезде кэсіпорын билігіндегі әбден аныкталған тұрарлық диапазонда бүгінгі жалғауыш жабдығын қамтамасыз ете алатын жылдамдық ескеріледі. Көліктік жүйені өндеушілер күре жол туралы ынталы мәліметтермен бағдарланады. Олар кәсіпорында бар қосымшаларды және осы бір-екі жылда әрекетке ендіруге белгіленген қосымшаларын құра алады.
Тапсырыскер/сервер моделінде байланыс желі бойынша екі облыска бөлінеді: тапсырыскер жағы және сервер жағы. Тапсырыскер ақпаратты немесе басқа сервер қызметінен сұраныс жасайды. Сервер өз кезегінде, тапсырыскер сұранысына қызмет жасай бастайды. Көбіне тапсырыскер/сервер моделінің әр жағы сервер, сондай-ақ тапсырыскер. сияқты бір-бірінің функцияларын атқара алады. Компьютерлік желіні құру барысында корпоративтік желіні құра отырып, сізге қандай жабдық пен бағдарламалық қамтамасыздандыру өажетекенін анықтайтын әртүрлі құрамдас бөліктерді таңдау қажет. Компьютерлік желі - бұл қазіргі кезге сай іскер инфрақұрылым бөлінбес бөлігі, ал корпоративтік желі - компьютерлік желіде қолданылатын қосымшалардың бірі, және ол желінің құрамдас бөлігін таңдауды анықтайтын жалгыз фактор болмауы керек. Internet құрамдас бөліктері үшін қажетті желіде бар оның сәулетін өзгертпейтіндей етіп толықтырулар болуы керек.
Кәсіпорын жағдайымен баланысты барлық желі бір ғана қабатта орналасады жэне желі сегменттерінің арақашықтыгы репитерлерді қолдану талап етілмеуі үшін онша алшақ болмайды 1-суретте корсетілген.


2.1-сурет бөлме жоспары
ТЕЖ- ні сервермен бірге жобалау кезде оның орнатылуына келесі факторлар әсер етеді :
-шуыл деңгейі жоғарғы болғандықтан сервер ла ым түрде басқа қызмет статцияларынан бөлек орнатылады ;
- техникалық қызмет етілуіне серверге тұрақты қатынасты қамтамасыз ету қажет;
- ақпаратты қорғау пікірлері бойынша серверге қатынасуды шектету талап етіледі ;
-желілік әкімшілік әрдайым сервер жұмысын қадалай алады кәне серверге қызмет етілуді болдыра алады .
2.2 Операциялық жүйені тандау
Төңіректік желі қалыпты жұмыс істеуі үшін оның тиісті деңгейде жұмыс қабілеттілігін қолдау талап етіледі. Ол үшін мәліметтерді сақтау орнықтьшықты болдырмау жүйесінде құру қажет. Бірлестік қызметкерлерінің ІпІегпеТ. Ауқымды Желісіне қауіпсіз шығуы. Қатынау кұқығын шектету. Офистан тыс жерде қолайлы жұмыс (үйде, жолда жэне т.б.). Әр қызметкер үшін кез келген ақпаратқа жылдам қатынау. Кең қолданыстағы комьютерлік бақтьщ бар болуы дербес компьютерлердің, сондай-ақ желілік компьютерлердің әртүрлі операциялық жүйелерді қолдануына алып келді. Қазіргі кезде бұл: Windows Server 2003, Nowell NetWare, Unix, Linux.
Желілік экімшілік және желімен басқарудың тапсырмаларын шешу үшін операциялық жүйелерді таңдауды негіздеу қажет.
2.3 ТЕЖ жобалау реті
ТЕЖ жобалау үшін жобаланатын желіні өңдеуге қажет кәсіпорынның ақпараттық ағынын анықтау қажет.
Бір ақпаратгық байланыстың ақпараттық жүктемесі берілген бөлімше және сонымен байланысты әр бөлімше арасында екі бағытта да құжат айналымы бойынша анықталады.
Бастапқы ақпарат тасушы болып 2000 әріпті-санды белгілер мен кемтіктері бар А4 пішінінде стандартты бет саналады. 8-битті кодалау кезінде осындай беттің ақпараттық сыйымдылығы Е=200*8=16000 бит тең болады.
Бір ұйымдық байланыстың ақпараттық сағаттық жүктемесі тең болады, бит/с өлшенеді:
ИНсв= QUOTE (1)
мұндагы Еқұжат стандартты бетінің ақпараттық
сыйымдылығы;
n1- бір сағат ішінде берілген бөлімшіге түсетін беттер саны ;
n2- бір сағат ішінде бөлімшелерге жіберілген мәліметтері бар беттер саны.
Кәсіпорынның барлық бөлімшелері үшін ұйымдық байланыстың ақпараттық сағаттық жүктемесі (1) формуласымен анықталады. Ең алдымен 2, 3, 4 бөлімдердің ішкі ақпараттық сағаттық жүктемелерін есептеу керек.
Директор: ИНсв директор =16000*(40+18)3600=257,7 бит\сБөлім :ИН св бөлім=1600*(24+26)3600= 222.2 бит\с
Бөлімше : ИНсв бөлімше =1600*(7+8)3600=66.6 бит\с 2,3,4 бөлім ИНсв 2,3,4 бөлім=1600*(21+9)3600=133.3 бит\с2, 3, 4 бөлімдерінің барлық ұйымдық байланыстың сағаттық ақпараттық жүктемесінің қосындысы тең болады:
ИН£макс=ИН£макс∙N (2)
Мұндағы N - кәсіпорын сұлбасындағы ұйымдық байланыс бөлімдерінің
саны.
ИН£= 133.3 * 7 =1599.9 бит/с
Ары қарай директор жұыс станциясының ұйымдық байланысының ақпараттық сағаттық жүктемелер есептеулері орындалады, жүктемелер ' қосындысы кәсіпорындағы барлық бқлімдердің барлық ақпараттық сағаттық жүктемелерінің көбейтуімен анықталады.
Жалпы жүктеменің ИН£,макс, жобаланатын желінің негізгі технологиясының пайдалы өткізу қабілеттілігін анықтау үшін қажетті бастапқы болып саналатын ең максималды мән таңдалады.
Желідегі жалпы өткізу қабілеттілігі Ср келесі формула арқылы анықталады:
Ср=к1∙к2∙ИН£макс (3)
мұндагы k1=(1.1/1.5) - хаттамалар стегінің хаттамалық артықтылыгын
есепке алатын коэффициент, тәжірибеленетін желіде өлшенген; стек үшін ТСР/ІР k1 QUOTE 1.3;
k2- келешекте желінің кеңею үшін артық өнімділік коэффициенті, эдетте k2 QUOTE 2;
Cp = 1.3 * 2 * 1599.9 = 4159.9 бит/с
Логикалық жобаланган есептеуіш желілер.
ТЕЖ үшін есептеуіш желінің логикалық құрлымы жүктеу коэффициентін есептелуінің негізінде анықталады және желілік технологиялар соңымен таңдалады; есептеуіш желінің логикалық сұлбасы өңделеді.
ТЕЖ үшін тиісті есептеулер келесі тізбек бойынша орындалады:
-төңіректік есептеуіш желісінің құрлымдық емес жүктеме коэффициенттінің анықталуы:
Pн= Ср /Смакс (4)
мұндағы Смакс – желінің негізгі технологияның максималды өткізі қаблеттілігі.
Рн = 4159.9100*1024*1024=0,039%Сонымен қатар, ТЕЖ (қақтағыс домені) мүмкін жүктемесінің талаптарының орындалуын тексеруді орындау қажет, ол келесі теңдеу арқылы жүзеге асырылады:
Рн(д∙к)≤Рдоп=0,39Рн(д*к)≤ Рдоп=0,39*10-4мұндағы Pн(д.н) –ТЕЖ логикалық буынының желісінің немесе қақтағыс домендердің құрлымдық емес жүктемесінің коэффициенті.
Егер (5) талабы, орындалмаса, логикалық ТЕЖ құрлымын орындау қажет (бір қақтығыс доменін бірнешеге бөлу):
-әр интерация орындалу талаптарын қадағалай отырып (2), желіні әр логикалық буындарға бөлу тізбегі ( мысалы, бір қақтығыс доменін екі қақтығыс доменіне бөлу):

Желі логикалық буындарға (сегмент) көпірлер, жалғауыштар және бағыттауыштар көмегімен бөлінуі мүмкін.

2.2- сурет Кәсіпорынның құрлымдық емес желісі
Ethernet төңіректік желісі бойынша мәліметтерді таратау үшін Carrier Sense Multiple Accеss with Collision Detection (CSMA/CD) алгоритмІ қолданылады.
Қатынау процедурасы CSMA/CD процедурасының тарату ортасына екі негізге көзқараспен құрылады.
-тасушы сигналын бақылау (Carrier Sense)
-қақтығысты табу (Collision Detection)
Ethernet төңіректік желісі бойынша мәліметтерді таратау үшін Carrier Sense Multiple Accеss with Collision Detection (CSMA/CD) алгоритмІ қолданылады.
Қатынау процедурасы CSMA/CD процедурасының тарату ортасына екі негізге көзқараспен құрылады.
-тасушы сигналын бақылау (Carrier Sense)
-қақтығысты табу (Collision Detection)
қолданып қойған жағдайға байланысты мәселені шешуге рұқсат етіледі, мысалы, кез келген МҚБЖ (мәліметтер қоймасымен басқару жүйесі) қолданып, басқа мәліметтер қоймасымен жұмыс үшін өз персоналын қайта есепке алғысы келмейді.
Осы кезде кез-келген басқа қабаттар сипаттамасының қабатын жобалау кезінде, жоба шешімдерінің қабылдануына ықпал көрсететін жиынтық түрде бастапқы мәндер сияқты алынады. Мысалы, қосымшаларды жобалау кезде кэсіпорын билігіндегі әбден аныкталған тұрарлық диапазонда бүгінгі жалғауыш жабдығын қамтамасыз ете алатын жылдамдық ескеріледі. Көліктік жүйені өндеушілер күре жол туралы ынталы мәліметтермен бағдарланады. Олар кәсіпорында бар қосымшаларды және осы бір-екі жылда әрекетке ендіруге белгіленген қосымшаларын құра алады.
Тапсырыскер/сервер моделінде байланыс желі бойынша екі облыска бөлінеді: тапсырыскер жағы және сервер жағы. Тапсырыскер ақпаратты немесе басқа сервер қызметінен сұраныс жасайды. Сервер өз кезегінде, тапсырыскер сұранысына қызмет жасай бастайды. Көбіне тапсырыскер/сервер моделінің әр жағы сервер, сондай-ақ тапсырыскер. сияқты бір-бірінің функцияларын атқара алады. Компьютерлік желіні құру барысында корпоративтік желіні құра отырып, сізге қандай жабдық пен бағдарламалық қамтамасыздандыру өажетекенін анықтайтын әртүрлі құрамдас бөліктерді таңдау қажет. Компьютерлік желі - бұл қазіргі кезге сай іскер инфрақұрылым бөлінбес бөлігі, ал корпоративтік желі - компьютерлік желіде қолданылатын қосымшалардың бірі, және ол желінің құрамдас бөлігін таңдауды анықтайтын жалгыз фактор болмауы керек. Internet құрамдас бөліктері үшін қажетті желіде бар оның сәулетін өзгертпейтіндей етіп толықтырулар болуы керек.
Кәсіпорын жағдайымен баланысты барлық желі бір ғана қабатта орналасады жэне желі сегменттерінің арақашықтыгы репитерлерді қолдану талап етілмеуі үшін онша алшақ болмайды 2 суретте корсетілген.
ТЕЖ- ні сервермен бірге жобалау кезде оның орнатылуына келесі факторлар әсер етеді :
-шуыл деңгейі жоғарғы болғандықтан сервер ла ым түрде басқа қызмет статцияларынан бөлек орнатылады ;
- техникалық қызмет етілуіне серверге тұрақты қатынасты қамтамасыз ету қажет;
- ақпаратты қорғау пікірлері бойынша серверге қатынасуды шектету талап етіледі ;
-желілік әкімшілік әрдайым сервер жұмысын қадалай алады кәне серверге қызмет етілуді болдыра алады .
Қорытынды
Мен бұл курстық жұмыста теориялық бөлімде хаттамалар туралы мәліметтерді қарастырдым. Қорыта келе хаттама (protocol) деп деректе тасымалдау кезінде қолданылатын ережелер мен келісімінің жиынтығын айтады. Ол деректердің дұрыс бағытта тасымалданылуын және ақпарат алмастыру үрдісіне қатысушыларды: барлығының осы деректерді дұрыс түсінуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен, хаттама дегеніміз - деректе тасымалдаған кезде тораптың әр түрлі функционалдық бөлшектерінің жұмыс істеу тәртібін, әрекеттесу тәртібін анықтайды.
Интернет желісінің ТСР транспорттық хаттамалары TCP (Transmission Control Protocol) – бұл транспорттық деңгейдің ең кеңінен таратылған түрі. ТСР ең маңызды функциясына бұрыннан қолданылып келе жатқан IP (Internet Protocol) хаттамасымен салыстырғанда, мәліметтерді жоғалтпай жеткізуі болып саналады. Хабарламаны жеткізу үшін процесс – жіберуші мен процесс – алушының арасын алдын – ала жалғайды. Бұл құрылған жалғау дейтаграмманың нақты түрде жетуін қамтамасыз етеді. ТСР хаттамасының бүлінген немесе жоғалған пакеттерді қайталап жіберу мүмкіндігі бар.
Хабарламаның нақты түрде жеткізілуіне белгіленген функциялар өңдеушілерді қосалқы бағдарламалардан және дейтаграмманы басқару амалдарынан босатады. Хаттама жіберуші мен алушы арасында мәліметтер жіберілуін қамтамасыз етеді. ТСР жалғауды қондыруға бағытталған болғандықтан, дейтаграмманы алған адресат жіберушіге алғаедығы туралы хабар беруі керек. Жалпы жіберуші мен алушы арасында виртуальды канал қондырылады, ол жерде олар хабарламамен алмасады және алғандығы туралы хабар жіберіледі.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1.Ғаламтор
2. Олифер В., Олифер Н., Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы.-СПб.: Питер,2006-958с.
3. Таненбаум Э., Компьютерные сети.-СПб.:Питер,2007-992с
4. Норенков И.П. Трудоношин В.А. Телекоммуникционные технологии и сети. 2-е изд., испр. И доп.-М.: Изд-во МГТУ им. Баумана,2000.-248с.
5. RFC 791. Протокол IP.–1с. 6. RFC 792. Протокол IСМP. – 1 с

Приложенные файлы

  • docx 10742568
    Размер файла: 203 kB Загрузок: 1

Добавить комментарий