9_варDNS[1]


Кесте-1
9 нұсқа
M n1директор үшін n2директор үшін n1бөлім 1 үшін n2бөлім 1 үшін
41 43 16 25 19
n1бөлім2,3,4 n2бөлім2,3,4 n1бөлімшелер үшін n2бөлімшелер үшін N
34 10 11 8 7
Хаттама: DNS
Мазмұны
КІРІСПЕ........................................................................................................................4
І ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ...............................................................................................5
1.1 DNS (Domain Name System) хаттамасы.....................................................6
1.2 Домендік есімдер. DNS-серверлер............................................................7
1.3 DNS ұйымдастыру қағидалары..................................................................8
1.4 DNS-қатынас форматы..............................................................................10
1.5 DNS-серверлердің түрлері........................................................................14
ІІ ЕСЕПТЕУ БӨЛІМІ................................................................................................16
2.1 Корпаративтік желілерді жобалау...........................................................16
2.2 Операциялық жүйені тандау....................................................................18
2.3 ТЕЖ жобалау реті......................................................................................18

ІІ Қортынды................................................................................................................22
ІІІ Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.......................................................................23
КІРІСПЕ
Желі – бұл көп санды әр түрлі компоненттерден тұратын күрделі жүйе: компьютерлер, концентраттар, маршрутизаторлар, коммутаторлар, программаны қамтамасыз ететін жүйелерден және т.б. Жүйелі интеграторлар мен желі администраторларының негізгі мақсаты, бұл жүйелердің ақпарат ағындарының дұрыс өңделуін және тұтынушыларға қолданбалы мақсатты шешуіне мүмкіндік беруін қадағалау.
Желілі технология – бұл стандартты хаттамалардың келісілген түрі және есептегіш желілердің құрылуына жететін аппаратты – бағдарламалы жабдықтар (мысалы, желілі адаптерлер, драйверлер, кабельдер).
Хаттама (protocol) деп деректе тасымалдау кезінде қолданылатын ережелер мен келісімінің жиынтығын айтады. Ол деректердің дұрыс бағытта тасымалданылуын және ақпарат алмастыру үрдісіне қатысушыларды: барлығының осы деректерді дұрыс түсінуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен, хаттама дегеніміз - деректе тасымалдаған кезде тораптың әр түрлі функционалдық бөлшектерінің жұмыс істеу тәртібін, әрекеттесу тәртібін анықтайды.
Жеке түрлі және соларға сай келетін электр байланыстары айқын түрдегі ақпараттың берілісіне жатады: телефонды, телеграфты, факсимильді (қозғалмайтын суреттер) теледидарлы, видеотелефонды, децентралді басылымға арналған газетті сызықтар және т.б.
Электр байланыстарын қабылдайтын/жеткізетін сигналдардың жабдықтарының (аппараттардың) жиынтығы және осы сигналдарды тарататын ортаны электр байланыстарының жүйесі немесе телекоммуникациялық жүйелер деп атайды. Аймақтың орналасуына, функциясына және бағынуына байланысты біріктірілген телекоммуникациялық жүйелердің жиынтығын электр байланыстарының желілері (байланыс желісі) немесе телекоммуникациялық желілер деп атайды. Қазіргі уақытта телекоммуникациялық желіге: телефонды желіні, теледидарлы желіні, мәліметтерді беру желісін (компьтерлі желі) жатқызуға болады.
Телефонды желілер интерактивті қызметтер атқарады (interactive services), себебі, сөйлесіп жатқан екі абоненттер (немесе бірнеше абонеттер, егер ол конференция болса) кезек-кезек белсенділік көрсетеді.
Кез – келген байланыс желісі байланыстардың түйіндерінің жиынтығынан тұрады. Желінің негізгі функциясы, берілген мекен-жайға хабарламаны жеткізу болып табылады, сонымен қатар жеткізу жылдамдығы немесе уақыты,сенімділігі, бағасы жағынан сапалы көрсеткіштері болуы керек.

І. ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ
Хаттама (protocol) деп деректе тасымалдау кезінде қолданылатын ережелер мен келісімінің жиынтығын айтады. Ол деректердің дұрыс бағытта тасымалданылуын және ақпарат алмастыру үрдісіне қатысушыларды: барлығының осы деректерді дұрыс түсінуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен, хаттама дегеніміз - деректе тасымалдаған кезде тораптың әр түрлі функционалдық бөлшектерінің жұмыс істеу тәртібін, әрекеттесу тәртібін анықтайды.
Хаттамалардың түрлері:
Транспорттық хаттамалар: ТСР — Transmіssіon Control Protocol/Іnternet Protocol (мәліметтерді тапсыруды басқаратын хаттама) және басқа – компьютерлер арасындағы мәліметтерді беруді басқарады.
Маршруттық хаттамалар: ІР — Іnternet Protocol (Интернет хаттамасы) және басқа – мәліметтердің дұрыс беруін қадағалайды, мәліметтердің адрестерін өңдейді.
Тораптық адресті қолдану хаттамасы: DNS – Domaіn Name System (Аттардың доменді жүйесі) және басқа компьютердің бірегей адресін анықтауын қамтамасыз етеді.
Қолданбалы сервис хаттамасы: ҒТР – Fіle Transfer Protocol (файлдарды тапсыру хаттамасы), НТТР – Hyper Text Transfer Protocol (гипертекстті тапсыру хаттамасы), TELNET және басқа — әртүрлі қызметке қол жету үшін қолданылады: компьютерлер арасында файлдарды беру, WWW-ға қамсыз ету.
Шлюздік хаттамалар: EGP – Exterіor Gateway Protocol (ішкі шлюздік хаттама) және басқа – торап арқылы маршрут пен тораптың жағдайы туралы ақпаратты тасымалдауға көмектеседі; сондай-ақ локальды тораптарға мәліметтерді өңдейді.
Почталық хаттамалар: РОР – Post Offіce Protocol (почтаны қабылдау хаттамасы), SMPT – Sіmple Maіl Protocol Transfer (почтаны тапсыру хаттамасы) – почталық хабарларды тапсыру үшін қолданылады.
Хаттамалар мынандай топтарға жіктеледі:
Базалық хаттамалар (TCP мен IP) Интернет компьютерлері арасында кез келген типтегі электрондық хабарламаларды физикалық түрде тасымалдауға жауап береді. Бұлар бір-бірімен өте тығыз байланыста жұмыс істейтін болғандықтан, оларды көбінесе бірге жазылатын TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol – тасымалдауды басқару хаттамасы/желіаралық хаттама) терминімен белгілейді. Интернет TCP/IP хаттамасын пайдаланады. Бұл хаттама тасымалданатын мәліметтерді қалай пакеттерге бөлу керектігін, олардың қалай құрылатынын, қажетті компьютерге сол пакеттердің жеткенін қалай бақылауға болатынын, мәліметті тасымалдау кезінде қате кетсе, оны қалай дұрыстайтынын және де басқа шараларды қалай жүргізу қажет екендігін анықтайды. Негізінде, TCP/IP хаттамасы біртұтас IP-адрестер кеңістігін пайдаланатын мыңдаған жеке желілерді бір-бірімен байланысытырып тұрады. Мұндағы желілердің барлығы да тең құқықты, басқару мен қаржы жағынан тәуелсіз болып саналады;
Қолданбалы хаттамалар жоғары деңгейде боп есептеледі, бұлар Интернеттің арнайы қызмет баптарының – HTTP (Hyper Text Transfer Protocol – гипермәтінді тасымалдау хаттамасы) хаттамасының, FTP (File Transfer Protocol – файлдарды тасымалдау хаттамасы) хаттамасының, TELNET (алыстан қатынасу) хаттамасының, электрондық поштаның SMTP және POP 3 тәрізді хаттамаларының, т.б. жұмысын қамтамасыз етеді. FTP компьютерлер арасында екілік және мәтіндік файлдарды тасымалдау мүмкіндігін береді. Ол ең «ежелгі» қолданбалы хаттамаға жатады, өйткені ДК тұтынушыларының ең алғашқы талаптарының бірі – осындай қызықты программалар мен құжаттар алмасу болатын. Осы әрекетті FTP хаттамасы атқарады.
1.1. DNS (Domain Name System) хаттамасы
DNS (Domain Name System) – бұл Internet желісіндегі түйнектерді идентификациялау үшін иерархиялық жүйені қолдайтын бөлінген мәліметтер базасы. DNS қызметі ІР – адресін түйнектің белгілі белгілік атауы бойынша автоматты іздеу үшін арналған. DNS спецификациясы RFC 1034 және 1035. стандарттарымен анықталады. DNS өзінің ІР адресіндегі компьютерлердің атауларын көрсететін өзінің сұлбаларының статистикалық конфигурацияларын талап етеді.
DNS хаттамасы қолданбалы деңгейдің қызметтік хаттамасы болып келеді. Бұл хаттама симметриялық емес – онда DNS серверлері және DNS клиенттері анықталады. DNS серверлері белгілік атаулар және ІР адрестерінің сәйкестігі туралы мәліметтер базасының бөлінген бөлігін сақтайды. Бұл мәліметтер базасы Internet желісінің әкімшілік домендері бойынша бөлінген. DNS серверінің клиенттері өзінің әкімшіілк домені DNS серверінің ІР адресін біледі және ІР хаттамасы бойынша тапсырыс береді, онда белгілі белгілік атауларды хабарлап, және оған сәйкес ІР адресін қайтаруды сұрайды.
Егер сұралған сәйкестік туралы мәліметтер берілген DNS сервер базасында сақталса, онда ол дереу клиентке жауап жібереді, егер жоқ болса, онда ол басқа доменнің DNS серверіне тапсырыс жібереді. Ол өзі тапсырысты өңдейді немесе оны басқа DNS серверге бере алады. Барлық DNS серверлер иерархиялық түрде қосылған, Internet желісінің домендер иерархиясына сәйкес. Клиент осы серверлер атауын керекті суреттеулерді тапппайынша сұрауын тоқтатпайды. Бұл үрдіс атау серверлерінің тапсырыстың ұсынған ақпараттарын кэшерлеу арқылы жылдамдатылады. Клиенттік компьютерлер өзінің жұмыстарының сенімділігін жоғарылату үшін ІР адрестерінің бірнеше DNS серверлерін пайдалана алады.
DNS мәліметтер базасының құрылымы ағаш сияқты, онда әрбір доменнің (ағаш түйнегі) өзінің атауы және доменшелері болады, оны домендік атаулар кеңістігі деп атайды. Доменнің атауы оның осы мәліметтер базасында ата – аналық доменге қатыстының жағдайынт иденфикациялайды, және атаулардағы нүктелер доменнің түйнектеріне сай келетін бөліктерді бөледі.
DNS мәліметтер базасының түбірі Internet Network Information Center орталығымен басқарылады. Жоғары деңгейдің домендері әрбір ел үшін, сонымен қатар ұйымдастырушылық негізде тағайындалады. Бұл домендердің атаулары ISO 3166 халықаралық стандартты ұстану керек. Елдерді белгілеу үшін үшәріптік және екіәріптік аббревиатуралар пайдаланылады, ал әртүрлі ұйымдар үшін келесі аббревиатуралар пайдаланылады:
com – коммерциялық ұйымдар (мысалы, microsoft.com);
edu – білім беру (мысалы, mit.edu); 
gov – үкімет ұйымдары (мысалы, nsf.gov); 
org – коммерциялық емес ұйымдар (мысалы, fidonet.org); 
net – желілерді қолдайтын ұйымдар (например, nsf.net). 
Әрбір DNS домендер жеке ұйыммен әкімшілік етіледі, олар әдетте өздерінің домендерін доменшелерге бөледі және бұл доменшелерді әкімшілік ету қызметін басқа ұйымдарға береді. Әрбір доменнің өзіндік ерекше атауы болады, ал әрбір доменшелер өздерінің домендерінің ішінде ерекше аталады. Доменнің атауы 63 белгіге дейін жетуі мүмкін. Internet желісіндегі әрбір хост өзінің толық домендік атауымен анықталады, (fully qualified domain name, FQDN), онда барлық домендердің атауы хостан түбірге дейінгі бағыт бойынша енеді. DNS – атауының толық үлгісі: server.aics.acs.cctpu.edu.ru
DNS-сервер — тиiстi хаттама бойынша сұрау салулар DNSқа жауаптары үшiн қолайлы қосымша. DNS сонымен бiрге - сервермен қосымша iске қосылған хост деп атай алады.
1.2. Домендік есімдер. DNS-серверлер
Санмен көрсетiлген IP – бағыттау адам үшiн қолайсыз. Цифрлардың жиындары анағұрлым сөзге қарағанда еске сақтау қиындау. Жеңiлдiктер үшiн машиналардың аттарына санмен көрсетiлген мекен-жайлары сәйкестiктi пайдалана бастады. Мысалы, бiздiң сервер үшiн келесi сәйкестiктер болады:
127.0.0.1 localhost
195.208.44.20 ipm.kstu.ru
195.208.44.20 www.ipm.kstu.ru
Аттың ұзындығы 63 символдан аспауы тиіс.
Мұндай сәйкестiктер бастапқыда жай ғана өздерi файлдарға жазды, таныстардан алатын және FTP – серверлерден көшiрiп алатын.
Бұл файлдар hosts атауын алады және келесі каталогтарда орналасады:
UNIX арналған - /etc/hosts.
Windows арналған – C:\windows\system32\drivers\etc\hosts.
Мысалы, өздерiңiз келесі жазуды енгiзіп өзгерте аласыз:
195.208.44.20 ipm
www.ipm.kstu.ru серверіне кіру үшін, браузерде ipm теру қажет. Осы мүмкіндікпен сіз кез келген серверді жаза аласыз.
Бірақ осы символдық атауларды меншіктеу әдісі, Internet кішігірім болған кезде ғана тиімді болатын. Желінің өсуіне байланысты әр компьютерде үлкен атаулы тізімдерді қолдауы қиындыққа әкелді. Осы мәселені шешу үшін DNS қызметі шығарылған (Domain Name System).
1.3. DNS ұйымдастыру қағидалары
DNS бірінші стандарты RFC0883 (Domain names: Implementation specification P.V. Mockapetris Nov-01-1983) және RFC0882 (Domain names: Concepts and facilities P.V. Mockapetris Nov-01-1983) анықталған.
Соңғы нұсқасы RFC1034 (Domain names - concepts and facilities P.V. Mockapetris Nov-01-1987) және RFC1035 (Domain names - implementation and specification P.V. Mockapetris Nov-01-1987). Доменді адрестеудің жүйесі иерархиялық қағида бойынша құрылады. Әкiмдiк ету домендердің жоғарғы немесе бiрiншi деңгейлерінен басталады.
Жоғарғы деңгейдiң алғашқы домендерi АҚШ-тарда есептелiндi:
gov - мемлекеттiк ұйымдар;
mil - әскери мекемелер;
edu - бiлiм беретiн мекемелер;
com - коммерциялық ұйымдар;
net - желілік ұйымдар.
Кешiрек, желi АҚШ ұлттық шекараларын босаға аттағанда ұлттық домендердің келесі түрлері пайда болды:
uk - бiрiккен хандық;
jp - Жапония;
au - Австралия;
ch - Чехия;
su - КСРО;
ru - Ресей;
және т.б.
IANA - The Internet Assigned Numbers Authority (Internet-те мекенжайларды тағайындаумен басқару) - бiрiншi деңгейдiң домендерiнiң үлестiрiлуiнiң үстiнде бақылау орындайтын ұйым. http://www.iana.org/ сервері.
whois.iana.org адрес арқылы базаны көруге болады.
http://whois.iana.org/ WWW-интерфейс арқылы
Бірiншi деңгейдiң домендерiмен iзiнше географиялық (kazan.ru, tatarstan.ru) немесе ұйымдық домендер шығады. Дәл қазiр iс жүзiнде кез келген ұйым немесе жеке тұлға (РосНИИРОС - www.ripn.net-тiң серверi) екiншi деңгейдiң доменiн өзіне меншiктi ете алады.
Бұдан әрi үшiншi деңгейдiң домендерi жүредi, мысалы:
efir.kazan.ru
ipm.kstu.ru
www.kstu.ru - үшiншi деңгейдiң домені.
Домен бағыттауын жүйенi төмендегiше көрсетуге болады (1.16-суретке қараңыз).

1.сурет. Домен аттарының ағашы
Домен аттарының қызметi бойынша мәлiметтерi DNS-серверлерге таралып бөлiніп берілген база сияқты жұмыс iстейдi.
Домен аттарының жүйесi - бұл қолданбалы деңгейдiң сервисi, демек көлiктiк TCP және UDP пайдаланады.
DNS сервисі "клиент-сервер"-нің схемасы бойынша салынады. Ат шешуiнiң процедурасын клиент бөлiк ретiнде – resolver жауап береді, ал сервер ретінде DNS сервер (BIND....) (1.1.7-суретке қараңыз).
UDP немесе TCP бойынша DNS
UDP немесе TCP бойынша DNS

2.-сурет. DNS-тың хаттамасы бойынша клиент және сервердiң өзара әрекеттесуi
Мысалы, resolver-ді пайдалана отырып, бiз қашанда ipm.kstu.ru-дiң серверiн сұрағыларымыз келедi, ал сiздiң браузерiңiз төмендегi әрекеттерді орындайды (1.18-суретті қараңыз):
ROOT DNS сервері
DNS - кэш
жасайтын сервері
(жергілікті)
Клиент
ru доменіне жауапты DNS сервері
kstu.ru доменіне жауапты DNS сервері
Адресті
алу
ru доменнiң бас серверiнiң мекенжайын сұрау
Аттың рұқсатын сұрау
IP адресін
алу
Kstu. ru доменнiң бас серверiнiң мекенжайын сұрау
Адресті алу
Адресті
алу
ipm.kstu.ru сервері үшiн IP адресін алуын сұрау

3.-сурет. Аттардың шешуiнiң алгоритмі:
1-ші қадам. hosts файлындағы ipm.kstu.ru жазуын iздейдi, егер таппаса, онда
2-ші қадам. белгiлi DNS-кэш жасайтын (әдеттегiдей, жергiлiктi) серверге сұраныс жiбередi, егер жазу серверде табылмаса, онда
3-ші қадам. DNS-кэш жасайтын сервер ru бiрiншi деңгейiнiң домен сәйкес келетiн DNS серверiнiң мекен-жайы сұранысымен DNS-ROOT серверiне қарайды, егер мекен-жай алса, онда
4-ші қадам. DNS-кэш жасайтын сервер DNS ru бiрiншi деңгейiнiң домен сәйкес келетiн серверге қарайды, мекенжайы сұранысымен DNS серверiнiң kstu.ru екiншi деңгейiнiң доменіне жауап береді, егер мекен-жай алса, онда
5-ші қадам. онда DNS - кэш жасайтын сервер DNS серверіне сұрау салады, ол kstu.ru екiншi деңгейiнiң доменіне жауап береді, егер мекен-жай алса, онда
6-шы қадам. DNS - кэш жасайтын сервер мекенжайды кэш жасап алып клиентке бередi.
7-ші қадам. клиент IP-195.208.44.20 мекен-жайға хабарласады.
1.4. DNS-қатынас форматы
Атауы Жалаушалар
Сұрақтар саны Жауаптар саны
Мәліметтер Қосымша ақпараттар секциясындағы жазбалар саны
Сұрақтар секциясы Жауаптар секциясы Серверлер атауларының секциясы Қосымша ақпараттар секциясы
Капсулаға ендіру (Инкапсуляция)
... IP UDP/TCP DNS …
Сурет 4. - DNS-қатынас жалаушалар (толығырақ, жалаушалар өрiс)
QR - операциясы:
0 – сұраныс,
1 - үн қосу.
Сұраныстың түрі:
0 стандартты,
1 инверсиялы,
2 сервердiң күйiнің сұранысы,
AA - серверден жауап алғанда 1-ге тең болатын, кіріспесінде домені бар, ол сұраныста ескертiлген,
TC - қатынастың қысқартуына тең. UDP-лар үшiн бұл жауап 512 байттан астам болатынын бiлдiредi, бiрақ тек қана алғашқы 512 жiберген,
RD - 1 тең, егер жауапты алу үшiн рекурсия қажет болса,
RA - 1 тең, егер сұралатын сервер үшiн рекурсия түсiнiктi болса,
Нөлдер - кейiнге сақталған.. .
Үнсіз қосудың түрі
0 - қате жоқ,
1 - сұраныс форматындағы қате,
2 - сервердегi ақаулық,
3 - ондай ат болмайды.
DNS-қа жазуларының кейбiр түрлері
SOA (Start Of Authorisation ) - өкiлеттiктердiң басы.
SOA жазу, аймақтың басына белгi қояды. Әрбiр аймақ үшiн SOA-ның бiр-ақ жазуы болуы керек.
Синтаксис:
{name} {ttl} addr-class SOA Origin Person in charge
Kstu.ru: аймағы үшiн мысал:
kstu.ru IN SOA ns.kstu.ru. admin.kstu.ru.
19970315; Serial.
3600; Refresh.
300; Retry.
3600000; Expire.
3600) ; Minimum.
Түсіндірме:
kstu.ru ({name}) - аймақтың аты
IN (addr-class) - жазу InterNet жатады.
SOA - жазба түрі.
ns.kstu.ru (Origin ) - аймақтың алғашқы серверi.
admin.kstu.ru. (Person in charge ) - аймаққа жауап береді. Аймаққа тұлғаның пошталық адресi (admin kstu.ru ) жауапты.
Жақшаларда созылған бiрнеше жолдардағы параметрлер болады:
19970315; Serial
Нұсқаның сериялы нөмiрi; аймақта әрбiр өзгерiсте үлкеюi керек, ол бойынша екiншi сервер мәлiметтi жаңартуын байқайды. Әдетте <жыл > <ай > <сан > <нөмiр> түрде жазылады.
3600; Refresh
Секундтардағы уақыт аралығы, екiншi сервер арқылы мәлiметтiң жаңартуы қажеттiлiгін тексередi.
300; Retry
Секундтардағы уақыт аралығы, екiншi сервер арқылы сәтсiздiк жағдайда үндеудi қайталап отырады.
3600000; Expire
Секундтардағы уақыт аралығы екiншi серверi арқылы оның мәлiметiн ескергенін анықтайды.
3600 ) ; Minimum
Кэш жасайтын серверлерге ((ttl) мәлiметiнiң өмiрiнiң уақытының мәнi қорлардың жазуларында байқалады.
NS - аттардың серверi.
Екiншi DNS - сервер немесе DNS-тер серверi аймақішілік өкiлеттiк бергеннін суреттейдi. Синтаксис:
{name} {ttl} addr-class NS Name-servers-name
Екiншi DNS-серверлердің сипаттамасының мысалы:
IN NS ns1.kstu.ru.
IN NS ns2.kstu.ru.
IN NS ns3.kstu.ru.
DNS-сервердің (ns.ipm.kstu.ru) сипаттамасының мысалы, ipm.kstu.ru: аймақішілік өкiлеттiк берген: ipm.kstu.ru. IN NS ns.ipm.kstu.ru.
A - мекенжай
Аты көрcетiлген IP- мекенжайды суреттейдi.
Синтаксис:
{name} {ttl} addr-class A address.
Мысал:
ipm.kstu.ru. IN A 195.208.44.20.
www.ipm.kstu.ru. IN A 195.208.44.20.
HINFO - хост туралы мәлiмет.
Машина туралы кейбiр мәлiметтер болады, әдетте - процессор және басқару жүйесiнiң түрi.
Синтаксис:
{name} {ttl} addr-class HINFO Hardware OS.
Hardware - процессордың түрi.
OS - операциялық жүйесi.
Мысал:
ipm.kstu.ru. IN HINFO "Celeron-600" "RedHat linux".
CNAME (Canonical Name ) - Канондық ат.
Ресми Хостта ат үшiн бүркеншiк атты көрсетедi.
Синтаксис:
alias {ttl} addr-class CNAME Canonical-name
Ipm.kstu.ru: хост үшiн бүркеншiк аттардың мысалы:
www.ipm.kstu.ru. IN CNAME ipm.kstu.ru.
fuzzy.kstu.ru. IN CNAME ipm.kstu.ru.
www.fuzzy.kstu.ru. IN CNAME ipm.kstu.ru.
MX (Mail Exchange ) - пошталық коммутатор
Жазулар поштасының қабылдауы үшiн кескiндеген бұл домен ат жiберiлген хосттардың тiзiмінiң белгiсi үшiн қолданылады.
Синтаксис:
name {ttl} addr-class MX preference value mail exchange.
preference value - басымдылықтың мәнi, санның аласалауын биiгiрек басымдылықтардан көрсетедi, бiрдей жiберушiлер басымдылықтар бiр қалыпты салмақты үлестiру үшiн MX-тың хосттары кез келген ретте қолдануы керек.
Мысал:
mail.kstu.ru. IN MX 0 mail1.kstu.ru.
mail.kstu.ru. IN MX 20 mail2.kstu.ru.
mail.kstu.ru. IN MX 10 mail3.kstu.ru.
0, 10, 20 - поштаның жiберуi үшiн басымдылықтарды көрсетедi.
Егер mail1.kstu.ru қол жететiн емес болса, онда пошта mail3.kstu.ru-ға, егер ол қол жететiн емес болса, онда mail2.kstu.ru жiбередi.
TXT - мәтiн
TXT жазу кез келген түрдiң мәтiндiк мәлiметтерiнде болады.
Синтаксис:
name {ttl } addr-class TXT string.
Мысал:
ipm.kstu.ru. IN TXT "Мәтiндiк ақпарат".
RP - жауапты тұлға.
Хостқа жауапты. Тұлғаның пошталық адресi (admin ipm.kstu.ru ) берілсе, онда ол, хостқа жауапты.
Синтаксис:
owner {ttl} addr-class RP mbox-domain-name TXT-domain-name,
mbox-domain-name - бұл жауапты адамның пошта жәшiгін анықтайтын домен аты,
TXT-domain-name - бұл TXT-тың жазуы бар болатын домен атауы.
Мысал:
www.ipm.ru. IN RP admin.ipm.kstu.ru. ipm.kstu.ru.
ipm.kstu.ru. IN TXT "Tel: 34-54-34, fax: 34-54-34".
Түсіндірме:
www.ipm.ru. - ол хостқа жауап бередi.
admin.ipm.kstu.ru - оның e-mail-дерi (admin ipm.kstu.ru).
1.5. DNS-серверлердің түрлері
DNS-серверлердің кейбiр түрлері:
Алғашқы - аймақ туралы толық мәлiмет болатын сервер.
Екiншi - аймақ туралы толық мәлiметтi алғашқы серверден алған көшiрмесі болатын сервер.
DNSтың атқарылатын функциялары бойынша - серверлер нақты сервердiң кескiнiне байланысты бiрнеше түрлерге жата алады топ-топтарға жiктеледi;
авторитативный DNS - сервер - аймақты ар жағында қандай болмасын сәйкес келетiн сервер.
Ұста немесе (BIND-тiң терминологиясында) алғашқы сервер - өзгерiстердiң енгiзуiне осы аймақта құқыққа ие болған сервер. Аймақтар үшiн әдетте сервер бiр-ақ ұстада болады. Microsoft DNSтiң жағдайында - ұстаның Active Directoryмен сервер және оның кiрiгуi - серверлер емес, (өзгерiстердiң репликациясы өйткенi DNS құралдар емес iске асады - сервер, Active Directoryнiң құралдарымен, серверлердiң тең құқықтылығы және мәлiметтердiң өзектiлiгi арқасында не қамтамасыз етiледi) бiрнеше бола алады.
Слейв немесе екiншi сервер, өзгерiстердiң ұста өзгерiстерi туралы хабар үйрететiн рұқсатсыз енгiзу құқығы осы аймақта - сервер. Ұстаға қарағанда - олар сервер шексiз сан бола алады. Дәл осылай Слейв (және қолданушы ұста және слейв, айырмашылық айырып тани алмайды аймақтың күйге келтiруiндегi өзгерiстерiнiң конфигурирования/внесениясы тек қана кезеңде көрiнiп қалады) сервермен авторитативным болып табылады.
Кэш жасайтын DNSтар - сервер - клиенттердiң сұрау салулары қызмет көрсететiн сервер (рекурсия сұрау салуы алады, серверлерге авторитативнымға рекурсивтi емес сұрау салулары көмегiмен оны орындайды немесе DNS - жоғарғы серверге рекурсия сұрау салуын алып бередi)
Жергiлiктi DNSтер - сервер; DNSтың қызмет көрсетуi үшiн қолданылады - жергiлiктi машина атқарушы клиенттер. Бұл DNS кэш жасайтын сервердiң бiр түрлерi iс жүзiнде жергiлiктi қосымшалардың қызмет көрсетуi үшiн кескiнделген.
Қайта бағыттайтын DNS - сервер; рекурсия сұрау салуларын түрде жоғарғы кэш жасайтын серверге алған рекурсия сұрау салу қайта бағыттайтын сервер (forwarder, iшкi DNSтер ағылшынша - сервер). Кэш жасайтын DNSқа жүктемесiнiң төмендетуi үшiн көбiнесе қолданылады - сервер.
Түбiрлiк DNSтерi - сервер - түбiрлiк аймағына авторитативным болатын сервер. Жиi қолданылатын түбiрлiк серверлерiнiң жинағы 13 даналардың әлемiнде, олардың домен аттары root-servers.netтың аймақтарында болады және a.root-servers.net, m.root-servers.netтың b.root-servers.netтар деп аталады, m.root-servers.net. Нақтылы кескiндерде болуы мүмкiн жергiлiктi түбiрлiк серверлерiнiң күйге келтiруiн ахуал жергiлiктi жүйедi.
Есепке алатын DNSтар - сервер. Қолданушыларданғы динамикалық жаңарту қабылдаушы сервер. DHCPмен жиi сәйкес келедi - сервермен. Microsoft DNSтерге - серверi доменiнiң контроллерiнде жұмыс iстегенде серверi DNS - есепке алатын сервердiң тәртiбiнде ат және IP компьютердiң сәйкестiгi туралы мәлiметтiң доменнiң компьютерлерiнен қабылдай және доменнiң осы аймақтары ол сәйкес жаңарта жұмыс iстейдi.
DNSBL - (мекенжайлар және аттардың қара тiзiмдерi бар серверi) сервер. үстiрт, мұндай сервер DNSтың иерархиясына кiрмейдi, дегенмен жұмыс, DNSтың несi үшiн тетiк және хаттама сол қолданады - сервер.
View
Кейбiрi серверлер желiнiң әртүрлi сегменттерi үшiн әртүрлi тәртiптердегi жұмыс iстеу мүмкiндiктерiн қолдайды. Bindтерге бұл тәртiп view деп аталады. Мысалы, жергiлiктi мекенжайлар үшiн сервер 10.0.0.0/8 ) серверлердiң жергiлiктi мекенжайлары бере алады, сыртқы желiнiң қолданушылары үшiн - сыртқы мекенжайлар.
ІІ ЕСЕПТЕУ БӨЛІМІ
Корпаративтік желі бір үлкен мекемеге қызмет етеді.Корпаративті желінің құрылымы Ethernet немесе Token ring түрінде ТЕЖ өзімен ұсынатын қосымша желілер қатары болады және бір немесе бірнеше жақын орналасқан бөлмелерде орналасқан әрқайсысы бөлек блатын бөлімшелерді қамтамасыз етеді;қосымша желілер қатынау серверінің көмегімен бір-біріне өзара байланысқан;сыртқы териториялық желіге шығысы бар.
Курстық жұмысқа тапсырма:
-операциялық жүйені таңдау;
-есептеулер негізінде кәсіпорын төңіректік желісінің рационалды,иілгіш құрылымдық сұлбасын жетілдіру;
-мәліметтерді қорғау қажетті деңгейін қамтамасыз ету;
-бастапқы мәндерде көрсетілген хаттаманың негізгі принциптерін жазу.
Желіні жобалау үшін бастапқы мәндер
Бөлімше тарауында кәсіпорынның бас директоры тұр.Бөлімшелер құрамына төрт бөлім кіреді,олардың біреуі –бастыққа тікелей бағынатын арнайы бөлім.Әр бөлім бағынуда әр түрлі бөлімшелер санынан құралады.Әр бөлімшеде,өз кезегінде штатты –тізбекті кестеге байланысты қызметкерлер өз қызметтерін атқарады.Бөлімшеде барлығы М адам жұмыс істейді,оның әр қайсысына қолдануга дербес компьютер бөлінген.Бөлімшенің ұйымның құрылымдық 1 суретте келтірілген .Желіні жобалауға арналған бастапқы мәндер 1-ші кестеде.
Кесте-1
4 нұсқа
M n1директор үшін n2директор үшін n1бөлім 1 үшін n2бөлім 1 үшін
41 43 16 25 19
n1бөлім2,3,4 n2бөлім2,3,4 n1бөлімшелер үшін n2бөлімшелер үшін N
34 10 11 8 7
Хаттама: DNS
2.1 Корпаративтік желілерді жобалау
Ethernet негізінде желіні жобалау кезінде кейбір факторларды ескеру қажет: желі үшін ең маңызды тапсырмалар, желінің өткізу жолағы, ақпараттық ағындардың сипаттамасы мен тарату тәсілі, жұмыс орнының саны және оларды кеңейту мүмкіндіктері. Бұл көрсеткіштер құрылуына және ТЕЖ монтажына, сонымен қатар, толығымен желі кескін үйлесіміне әсер етеді.
Төңіректік желілердегі жалғаулар келесі буын технологияларында қолдануға өтуге бүгін орындалатын негіздердің бірі болып табылады. Дәстүрлі ТЕЖ кішігірім станция санының пайдаланушыларымен ресурстарды бірігіп қолдануға есептелінген (әдетте 50–ге дейін). Бөлінетін ресурстар санына файлдар мен шет аймақтық құрылғылар жатады (принтер, модем және т.б.). Күре жол суреті бұндай желілерде айқын белгіленген жарылғыш пейілі сондықтан, жолақтың барлық тұтынушыларының арасында бөлініп қолдану жұмыстың елеулі түрде баяндауына алып келеді. Ethernet және token ring стандартты желілік құрылғалар қатынауын бөлінетін тарату ортасына реттейді. Құрылғылардың бірі желіде мәліметтерді тарату кезінде алынған барлығы өз мәліметтерін желіде таратуына талаптанбай таратылу аяқталуын күтулері қажет.
Бұндай қатынауды бөлу сұлбасы файлдар немесе принтерлерді қолдануын біріктіру үшін кішігірім желелерде ортаға өте тиімді. Бүгін төңіректік желілердің көлемі мен күрделілігі біраз өсті,ал құрылғылар саны мыңдықпен өлшенеді. Тұтынушылардың сұраныстың өсуімен үйлестіруде детерминистік емес сипаттама дәстүрлі желілік сәулеті (Ethernet және token ring сияқты) желілік қосымшалар мүмкіндігін шектей бастайды. ТЕЖ жалғаушы Ethernet және token ring негізінде бар ТЕЖ өмірін ұзартуға қаблетті белгілі технология болып саналады. Жалғауыш жетістігі болып буындалу желілерінде – буындағы станциялар санының маңызды азаюымен өте майда үзінділерге бөлінумен қортылады. Кішігірім буын күре жолды шеттету әр тұтынушыға қол жетерлік жолақ көпдүркін өрістеуге әкеліп соғады, ал виртуалды ТЕЖ (VLAN) қолдауды едәуір жүйенің иілгіштігін арттарады.
Корпаративтік желілерді жобалау кезінде оны көп қабатты пирамида түрінде көрсеткен жөн. Бұл пирамиданың қабаттары бір-бірімен байланысты және тікелей ықпал көрсеткенімен, әдетте әр қабат сәйкесінше кәсіптің мамандары және фирмаларымен автаномды жобаланады. Бұндай жағдайда кез келген кескін үйлесімді иілгіштеп құруға мүмкіндік бар, ол жеткілікті қарапайым түрде тапсырушы қолданып қойған жағдайға байланысты мәселені шешуге рұқсат етіледі, мысалы, кез келген МҚБЖ (мәліметтер қоймасымен басқару жүйесі) қолданып, басқа мәліметтер қоймасымен жұмыс үшін өз персоналын қайта есепке алғысы келмейді.
Осы кезде кез-келген басқа қабаттар сипаттамасының қабатын жобалау кезінде, жоба шешімдерінің қабылдануына ықпал көрсететін жиынтық түрде бастапқы мәндер сияқты алынады. Мысалы, қосымшаларды жобалау кезде кэсіпорын билігіндегі әбден аныкталған тұрарлық диапазонда бүгінгі жалғауыш жабдығын қамтамасыз ете алатын жылдамдық ескеріледі. Көліктік жүйені өндеушілер күре жол туралы ынталы мәліметтермен бағдарланады. Олар кәсіпорында бар қосымшаларды және осы бір-екі жылда әрекетке ендіруге белгіленген қосымшаларын құра алады.
Тапсырыскер/сервер моделінде байланыс желі бойынша екі облыска бөлінеді: тапсырыскер жағы және сервер жағы. Тапсырыскер ақпаратты немесе басқа сервер қызметінен сұраныс жасайды. Сервер өз кезегінде, тапсырыскер сұранысына қызмет жасай бастайды. Көбіне тапсырыскер/сервер моделінің әр жағы сервер, сондай-ақ тапсырыскер. сияқты бір-бірінің функцияларын атқара алады. Компьютерлік желіні құру барысында корпоративтік желіні құра отырып, сізге қандай жабдық пен бағдарламалық қамтамасыздандыру өажетекенін анықтайтын әртүрлі құрамдас бөліктерді таңдау қажет. Компьютерлік желі - бұл қазіргі кезге сай іскер инфрақұрылым бөлінбес бөлігі, ал корпоративтік желі - компьютерлік желіде қолданылатын қосымшалардың бірі, және ол желінің құрамдас бөлігін таңдауды анықтайтын жалгыз фактор болмауы керек. Internet құрамдас бөліктері үшін қажетті желіде бар оның сәулетін өзгертпейтіндей етіп толықтырулар болуы керек.
Кәсіпорын жағдайымен баланысты барлық желі бір ғана қабатта орналасады жэне желі сегменттерінің арақашықтыгы репитерлерді қолдану талап етілмеуі үшін онша алшақ болмайды 1-суретте корсетілген.

Сурет-1 бөлме жоспары
ТЕЖ- ні сервермен бірге жобалау кезде оның орнатылуына келесі факторлар әсер етеді :
-шуыл деңгейі жоғарғы болғандықтан сервер ла ым түрде басқа қызмет статцияларынан бөлек орнатылады ;
- техникалық қызмет етілуіне серверге тұрақты қатынасты қамтамасыз ету қажет;
- ақпаратты қорғау пікірлері бойынша серверге қатынасуды шектету талап етіледі ;
-желілік әкімшілік әрдайым сервер жұмысын қадалай алады кәне серверге қызмет етілуді болдыра алады .
2.2 Операциялық жүйені тандау
Төңіректік желі қалыпты жұмыс істеуі үшін оның тиісті деңгейде жұмыс қабілеттілігін қолдау талап етіледі. Ол үшін мәліметтерді сақтау орнықтьшықты болдырмау жүйесінде құру қажет. Бірлестік қызметкерлерінің ІпІегпеТ. Ауқымды Желісіне қауіпсіз шығуы. Қатынау кұқығын шектету. Офистан тыс жерде қолайлы жұмыс (үйде, жолда жэне т.б.). Әр қызметкер үшін кез келген ақпаратқа жылдам қатынау. Кең қолданыстағы комьютерлік бақтьщ бар болуы дербес компьютерлердің, сондай-ақ желілік компьютерлердің әртүрлі операциялық жүйелерді қолдануына алып келді. Қазіргі кезде бұл: windows Server 2003, Nowell NetWare , Unix ,Linuxx.
Желілік экімшілік және желімен басқарудың тапсырмаларын шешу үшін операциялық жүйелерді таңдауды негіздеу қажет.
2.3 ТЕЖ жобалау реті
ТЕЖ жобалау үшін жобаланатын желіні өңдеуге қажет кәсіпорынның ақпараттық ағынын анықтау қажет.
Бір ақпаратгық байланыстың ақпараттық жүктемесі берілген бөлімше және сонымен байланысты әр бөлімше арасында екі бағытта да құжат айналымы бойынша анықталады.
Бастапқы ақпарат тасушы болып 2000 әріпті-санды белгілер мен кемтіктері бар А4 пішінінде стандартты бет саналады. 8-битті кодалау кезінде «осындай беттің ақпараттық сыйымдылығы Е=200*8=16000 бит тең болады.
Бір ұйымдық байланыстың ақпараттық сағаттық жүктемесі тең болады, бит/с өлшенеді:
ИНсв= QUOTE (1)
мұндагы Еқұжат стандартты бетінің ақпараттық
сыйымдылығы;
n1- бір сағат ішінде берілген бөлімшіге түсетін беттер саны ;
n2- бір сағат ішінде бөлімшелерге жіберілген мәліметтері бар беттер саны.
Кәсіпорынның барлық бөлімшелері үшін ұйымдық байланыстың ақпараттық сағаттық жүктемесі (1) формуласымен анықталады. Ең алдымен 2, 3, 4 бөлімдердің ішкі ақпараттық сағаттық жүктемелерін есептеу керек.
Директор:

Бөлім :
Бөлімше :
2,3,4 бөлім
2, 3, 4 бөлімдерінің барлық ұйымдық байланыстың сағаттық ақпараттық жүктемесінің қосындысы тең болады:
QUOTE N (2)
Мұндағы N - кәсіпорын сұлбасындағы ұйымдық байланыс бөлімдерінің
саны.

Ары қарай директор жұыс станциясының ұйымдық байланысының ақпараттық сағаттық жүктемелер есептеулері орындалады, жүктемелер ' қосындысы кәсіпорындағы барлық бқлімдердің барлық ақпараттық сағаттық жүктемелерінің көбейтуімен анықталады.
Жалпы жүктеменің ИН£,макс, жобаланатын желінің негізгі технологиясының пайдалы өткізу қабілеттілігін анықтау үшін қажетті бастапқы болып саналатын ең максималды мән таңдалады.
Желідегі жалпы өткізу қабілеттілігі Ср келесі формула арқылы анықталады:
(3)
мұндагы k1=(1.1/1.5) - хаттамалар стегінің хаттамалық артықтылыгын
есепке алатын коэффициент, тәжірибеленетін желіде өлшенген; стек үшін ТСР/ІР k1 QUOTE 1.3;
k2- келешекте желінің кеңею үшін артық өнімділік коэффициенті, эдетте k2 QUOTE 2;
Cp = 1.3*2 * 640 = 1664бит/с
Логикалық жобаланган есептеуіш желілер.
ТЕЖ үшін есептеуіш желінің логикалық құрлымы жүктеу коэффициентін есептелуінің негізінде анықталады және желілік технологиялар соңымен таңдалады; есептеуіш желінің логикалық сұлбасы өңделеді.
ТЕЖ үшін тиісті есептеулер келесі тізбек бойынша орындалады:
-төңіректік есептеуіш желісінің құрлымдық емес жүктеме коэффициенттінің анықталуы:
Pн= Ср /Смакс (4)
мұндағы Смакс – желінің негізгі технологияның максималды өткізі қаблеттілігі.


Сонымен қатар, ТЕЖ (қақтағыс домені) мүмкін жүктемесінің талаптарының орындалуын тексеруді орындау қажет, ол келесі теңдеу арқылы жүзеге асырылады:
(5)
мұндағы Pн(д.н) –ТЕЖ логикалық буынының желісінің немесе қақтағыс
домендердің құрлымдық емес жүктемесінің коэффициенті.Егер (5) талабы, орындалмаса, логикалық ТЕЖ құрлымын орындау қажет (бір қақтығыс доменін бірнешеге бөлу):
-әр интерация орындалу талаптарын қадағалай отырып (2), желіні әр логикалық буындарға бөлу тізбегі ( мысалы, бір қақтығыс доменін екі қақтығыс доменіне бөлу):

Желі логикалық буындарға (сегмент) көпірлер, жалғауыштар және бағыттауыштар көмегімен бөлінуі мүмкін.

Cурет –2. Кәсіпорынның құрлымдық емес желісі
Ethernet төңіректік желісі бойынша мәліметтерді таратау үшін Carrier Sense Multiple Accеss with Collision Detection (CSMA/CD) алгоритмІ қолданылады.
Қатынау процедурасы CSMA/CD процедурасының тарату ортасына екі негізге көзқараспен құрылады.
-тасушы сигналын бақылау (Carrier Sense)
-қақтығысты табу (Collision Detection)
Ethernet төңіректік желісі бойынша мәліметтерді таратау үшін Carrier Sense Multiple Accеss with Collision Detection (CSMA/CD) алгоритмІ қолданылады.
Қатынау процедурасы CSMA/CD процедурасының тарату ортасына екі негізге көзқараспен құрылады.
-тасушы сигналын бақылау (Carrier Sense)
-қақтығысты табу (Collision Detection)
Қорытынды
Мен бұл курстық жұмыста теориялық бөлімде хаттамалар туралы мәліметтерді қарастырдым. Қорыта келе хаттама (protocol) деп деректе тасымалдау кезінде қолданылатын ережелер мен келісімінің жиынтығын айтады. Ол деректердің дұрыс бағытта тасымалданылуын және ақпарат алмастыру үрдісіне қатысушыларды: барлығының осы деректерді дұрыс түсінуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен, хаттама дегеніміз - деректе тасымалдаған кезде тораптың әр түрлі функционалдық бөлшектерінің жұмыс істеу тәртібін, әрекеттесу тәртібін анықтайды.
DNS (Domain Name System) – бұл Internet желісіндегі түйнектерді идентификациялау үшін иерархиялық жүйені қолдайтын бөлінген мәліметтер базасы. DNS қызметі ІР – адресін түйнектің белгілі белгілік атауы бойынша автоматты іздеу үшін арналған. DNS спецификациясы RFC 1034 және 1035. стандарттарымен анықталады. DNS өзінің ІР адресіндегі компьютерлердің атауларын көрсететін өзінің сұлбаларының статистикалық конфигурацияларын талап етеді.
DNS хаттамасы қолданбалы деңгейдің қызметтік хаттамасы болып келеді. Бұл хаттама симметриялық емес – онда DNS серверлері және DNS клиенттері анықталады. DNS серверлері белгілік атаулар және ІР адрестерінің сәйкестігі туралы мәліметтер базасының бөлінген бөлігін сақтайды. Бұл мәліметтер базасы Internet желісінің әкімшілік домендері бойынша бөлінген. DNS серверінің клиенттері өзінің әкімшіілк домені DNS серверінің ІР адресін біледі және ІР хаттамасы бойынша тапсырыс береді, онда белгілі белгілік атауларды хабарлап, және оған сәйкес ІР адресін қайтаруды сұрайды.
Егер сұралған сәйкестік туралы мәліметтер берілген DNS сервер базасында сақталса, онда ол дереу клиентке жауап жібереді, егер жоқ болса, онда ол басқа доменнің DNS серверіне тапсырыс жібереді. Ол өзі тапсырысты өңдейді немесе оны басқа DNS серверге бере алады. Барлық DNS серверлер иерархиялық түрде қосылған, Internet желісінің домендер иерархиясына сәйкес. Клиент осы серверлер атауын керекті суреттеулерді тапппайынша сұрауын тоқтатпайды. Бұл үрдіс атау серверлерінің тапсырыстың ұсынған ақпараттарын кэшерлеу арқылы жылдамдатылады. Клиенттік компьютерлер өзінің жұмыстарының сенімділігін жоғарылату үшін ІР адрестерінің бірнеше DNS серверлерін пайдалана алады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Олифер В., Олифер Н., Компьютерные сети. Принципы, технологии, протоколы.-СПб.:Питер,2006-958с.
2. Таненбаум Э.., Компьютерные сети.-СПб.:Питер,2007-992с 3. Норенков И.П. Трудоношин В.А. Телекоммуникционные технологии и сети.2-е изд., испр. И доп.-М.: Изд-во МГТУ им. Баумана,2000.-248с. 4. http://en.wikipedia.org/wiki 5. Телекоммуникационные системы и сети: Учебное пособие. Том 2. – Радиосвязь, радиовещание, телевидение/ Катунин Г.П., Мамчев Г.В., Попантонопуло В.Н., Шувалов В.П.; под ред. Шувалова В.П. – Изд.2-е, испр. И доп. – М:Горячая линия – Телеком, 2005

Приложенные файлы

  • docx 10825577
    Размер файла: 180 kB Загрузок: 1

Добавить комментарий