Үндэр наһанай үнэр жаргал.


Үндэр наhанай үнэр жаргал.
Хонгор hайхан Хориин аймагай Аалан нютагта үнэр баян байдалтай,үлзы хэшэгтэй айлнууд олон ажаhуудаг.Тэдэнэй тоодо нютаг соогоо хүндэтэй,аймаг соогоо суутай Шираповтанай бүлэ оролсоно.Гэрэй эзэн,дайнай ба ажалай ветеран Мижит Гомбоевич 6 сагаан мэнгэтэй, уhан нохой жэлэй февраль hарада Анаа нютагай Хөөмэй гэжэ газарта Цэдэнэй Ширабон ба Эрдэниин Долсоной ажалша бүлэдэ түрөө.
Эхин классуудта Дээдэ-Анаагай,саашадаа дунда ба аха классуудта Хориин 1-дэхи дунда hургуулида hайнаар hуража,1941 ондо дүүргэжэ гараа.
Эгээ түрүүн Эрхүүгэй инженернэ Черниговэй нэрэмжэтэ училищида,Ивановска областиин Вороховецкэ сэрэгэй лагериин полкын hургуулида hуража гараад,1943 оной май hарада баруун фронт мордоо.Эрэлхэг зоригтой сэрэгшэ Спаздеменск,Сухиничи,Калуга,Ярославль хотонууд шадар хорото немецүүдтэй дайлалдажа,олон дахин баатаршалга гаргаhан юм.Тэрэл жэлэй август hарада хүндөөр шархатаад,декабрь hара болотор госпитальдо хэбтээ.
Тэндэhээ Уральска сэрэгэй округой Свердловско областиин Камышлов хото руу эльгээгдэжэ,тэндэхи полкдо взводой командирай туhалагшаар томилогдоо.
Сэрэгэйнгээ алба гүйсэд hайнаар дүүргэжэ,түрэл нютагаа бусаа.Дайнай hүүлдэ,1947 онhоо эхилээд,»Сталинай зам» колхозой элдэб ажалда:хамтын зөөри сахигшаар,адуунай фермые даагшаар хүдэлөө.Тиигэhээр байтараа эдэбхитэй,эрмэлзэл ехэтэй залуу хүбүүе комсомолой эмхиин секретаряар нютагайхидынь hунгаhан юм.
Энэл үедэ тэрэ нюдэндөө галтайхан,сэбэр сагаан шарайтай,айлай эрхэшье hаа,бэрхэ ганса басагантай,Баян-Гол нютагай Надмидтай танилсажа,бэе бэедээ ехэ hайшаагдаhан байна.Иигэжэ эдэмнай 1948 оной зун хуби заяагаа холбожо,Анаа нютагтамнай үшөө нэгэ залуу бүлэ мүндэлбэ.
Мижит Гомбоевич 1952-1955 онуудта республикынгаа ниислэл хотын колхозой түрүүлэгшэнэрые бэлдэдэг хүдөө ажахын hургуулида hураhан байна.Тэрэнээ дүүргээд ,түрэл колхозоо хүтэлбэрилхэ эрхэдэ хүртэhэн юм.1959 ондо совхозууд бии боложо,эндэхи ажахынь Анаагай совхозой отделени болгогдоходонь, тэрэниие эрхилхэ уялгатай болобо.
Саашадаа ахалагша агрономоор, бригадираар олон жэлнүүдтэ ябаа.Тииhээр байтараа аймагай захиргаан харюусалга ехэтэй,өөрынгөө хэрэгтэ ханамжа ехэтэйгээр хандадаг Мижит Гомбоевичто дахинаа хүтэлбэрилэгшын ажал даалгаhан юм.Тэрэ хадаа мал адууhа үүсхэбэрилхэ шэглэлтэй совхозоо хүгжөөхэ хэрэгтэ нилээхэн хубитаяа оруулаа.Тиихэ үедэ нютагнай hүнэй 3 фермэтэй,2000 га таряанай газартай,200-гаад адуутай,5000 хонитой,хэдэн зуугаад гахай,шубуутай,2500 мяханай породын ухэртэй горитойхон ажахы байдаг hэн.Энэ үрэ дүнгүүд хадаа шударгы ударидагша Мижит Гомбоевичой хүтэлбэри доро аха заха зоноймнай хүдэлмэрилhэнэйнь үндэр амжалта,гүрэнэймнай ехэ баялиг болоно.Тэрэ сагта 14-15 мянган центнер таряан хуряагдадаг байгаа.Энэ түрүүлэгшэ Аалан нютаг зөөжэ ерэhэн зондо олон гэр барюулаа.
Мижит Гомбоевич ямаршье ажалда хүдэлхэдөө,тэрээндээ ханамжатайгаар хандадаг hэн.Эрид хурса,үнэн шиидхэбэри абахадаа шадамар,урдаа табиhан зорилгоёо заатагуй дүүргэдэг зантай,урагшаа hанаатай,зоной тала харалсадаг эрхилэгшэ байhан гэжэ сугтаа худэлhэн нухэдынь дурсадаг.Тэрээндэ 1976 ондо «Социалис ажалай ударник» ба 1977 ондо «Социалис мурысөөнэй илагша» гэhэн хундэтэ нэрэ зэргэнууд олгогдоо.
Ажалай ветеран Мижит Гомбоевич дайнай үедэ эршэ хусэтэйгөөр тулалдаhанай түлөө Эсэгэ Ороноо Хамгаалгын дайнай 1-шатын орденоор, «Дайшалхы габьяагай тулөө»,»Германиие илаhанай түлөө» медальнуудаар,амгалан сагта»Эсэгэ ороноо хамгаалгын дайнай үедэ шэн габьяата ажалай түлөө» медаляар,бусадшье олон шагналнуудаар шагнагдаа.
Эдэ хоер хани нүхэдтэйгөө хамта аяншалгын путевконуудаар Германи,Чехословаки,Инди,Шри-Ланка гүрэнуудээр,Литвагай республикаар,Москва,Ленинград хотонуудаар аяншалжа,үзэсхэлэн гоё газарнуудые хараhан аза талаантай.
Дүрбэн ногоон мэнгэтэй,модон хулгана жэлэй февраль hарада турэhэн,гал гуламтаяа нарин нягтаар сахигша Надмит Самбатовна баhал алишье талаараа шадамар хун. hургуулидашье hурахадаа абьяастай байжа,эрхим үнэмшэлгэтэйгөөр тугэсхэhэн байна.Илангаяа тоо бодолгодо шадамар байhан тула бухгалтерай курснуудые дуургэжэ гараа.Хори тосхоной заготконтородо ахалагша бухгалтераар,саашадаа хадамда гарахадаа,Анаа нютаг зөөжэ,тэндэхи магазинда наймаашанаар наhанайнгаа амаралтада гаратараа хүдэлөө.8 үхибүүдые хүлынь дурөөдэ,гарынь ганзагада хүргэhэнэй түлөө »Эхын алдар соло» гэжэ дүрбэн медальнуудта,ажалдаа шалгарhанайнгаа түлөө аймагай ба республикын дээдэ зургаануудhаа Хүндэлэлэй грамотануудаар,Владимир Ильич Ленинэй түрэhөөр 100 жэлэй ойн баярай медаляар шагнагдаа.
Ажабайдалай халуун амта үзэhэн,хамаг бэрхэшээлнүүдые дабаhан Мижит Гомбоевичтон аяар 53 жэл соо суг хамта гараа шангаар адхалсан,эбтэй эетэй ажаhууна.
Айдар залуу наhанhаа эдэнэр хүнэй сэдьхэлэй hайн hайхан шэнжэнүүдые бэедээ шэнгээжэ абанхай.Энээнииень наhан соогоо үри хүүгэдтэй болоогүй, түрэлэйнгөө гансаардаhан хүнүүдые-Мижит Гомбоевичэй нагаса абгай Бальжамые,тэрэнэй дүү Лубсаниие,Надмит Самбатовнагай баабайн эгэшэ Димидые,нагаса ахай Намсарайе хани нүхэр Дыжидмаатайнь үндэр наhатайдань харуулhаниинь гэршэлнэ.
Надмит Самбатовна ямаршье эрэ хүнhөө дутангуй,мотоцикл гү,али машина жолоодожо,басагад хүбүүдээ дахуулаад,жэмэс,hархяаг түүхэеэ жэл бүри ойдо гарадаг заншалтай байгаа.Энэмнай тусгаар шадабаритай эхэнэр хүн юм.Урданай гуримаар саб яб гэмэ гутал оёдог,элдэб хэбүүдээр нюдэ hаргаама хубсаhа хунар нэхэжэ,нүхэдэйнгөө hайхашаалда хүртэдэг hэн.
Нютагаймнай урдаа хараха ганса фронтовик түрэл буряад хугжэмөө шагнаха дуратай.Тэрэ бага наhанhаа дархалжа hураhан юм.Гэршье,зэмьеэшье,пеэшэншье уран наринаар барижа шадаха.Хүбүүдээшье,аша зээнэрээшье ажабайдалда хэрэгтэй эрын юhэн эрдэмэй энэ зүйлдэ hургаhан габьяатай.
Мижит Гомбоевич зүүн зүгэй арадуудай хэлэнүүдые үзэдэг.»Буряад Үнэн» газетэдэ гараhан хуушан монгол хэлэ бэшэгэй хэшээлнүүдые шудалжа,өөрынгөө ухаагаар уншажа,бэшэжэ hураhан юм.Зээ басаган Баярмаагаашье энэ хэлэнэй эхин шатын мэдэсэтэй танилсуулhан байха.hаянай түбэд хэлэ баhал өөрөө үзэжэ эхилэнхэй.
Дэлэг Мижитович Ивалгын гидромелиоративна техникумдэ газар үрэжүүлэгшын мэргэжэлдэ ба Эрхүүгэй юридическэ университедэй правоведениин факультедтэ,Хабаровскын милициин дээдэ hургуулида hуража гаранхай.Мүнөө үедэ наhанайнгаа амаралтада байна.Хоёр басагадынь Доржи Банзаровай нэрэмжэтэ багшанарай гүрэнэй дээдэ hургуулиин тоо бодолгын факультет дүүргэнхэй.Шэлэhэн мэргэжэлээрээ Нина Мижитовна Ааланай,Галина Мижитовна-Хориин 1-дэхи дунда hургуулинуудта хүдэлнэ.Наталья Мижитовна Москвагай газар үйлэдбэрилхэ инженернүүдэй институт түгэсхөөд,Ивалгын химическэ лабораторидо худэлнэ.Баир Мижитович Зуун Сибириин гүрэнэй технологическа институдай электротехническэ факультедтэ hуража гараад,Буряадай Энергосбыдтэ энергонадзорай ахалагша инспекторээр хүдэлнэ.Любовь Мижитовна Зүүн Сибириин гүрэнэй технологическа институдай экономическа факультет дүүргээд,мүнөө үедэ районогой ахалагша экономистаар ажаллана.Вера Мижитовна Зүүн Сибириин гүрэнэй технологическа институдай хүнгэн промышленностиин технологой мэргэжэлдэ hураhан юм.Тэрэ мүнөө сагта Хориин аймагай пенсионно фондодо хүдэлнэ.Инаг нүхэртэеэ золгоод,айл боложо түбхинэнхэй.23 аша зээнэрэй зургааниинь институт ба университедуудые дуургэжэ,арадай ажахын элдэб hалбаринуудта үрэ дүнтэйгөөр хүдэлнэ.Дүрбэниинь дээдэ hургуулинуудта мүнөө үедэ hуража байна.
Тэдэнь буурал сагаан аба эжындээ айлшалхада,доро дохин угтажа,халуухан сайгаар хүндэлжэ,энхэргэн дулаанаар хандажа,зөөлэн унтаридаа амаруулдаг гуримтай юм.Мижит Гомбоевичтон дороhоо ургажа ябаhан 7 гушанараа харалсажа,урма зоригтойнууд байдаг.
Мүнөө сагта тэдэ зээ басаган Баярмаа ба Андрей хурьгэнтэеэ,тэрэнэй дүү Чимидтэй нэгэ гэр соо суг хамта байрлажа,Базар ба Аяна гэжэ зээнсэрнүүдээ үргэлсэжэ,үнэр буянтайхан ажаhуудаг.
Зээ басаганиинь Ааланай дунда hургуулиин буряад хэлэнэй багша Ширапова Баярма Шираповна тэдэнэр тухайгаа иигэжэ хөөрэhэн байна:»Нагаса аба эжы хоёрни ехэл хүндэмүүшэ,hайхан сэдьхэлтэй хүнүүд юм.Үндэр наhатай болоошье hаа,үбдөөбди гээд хэбтэдэггуй,эсээбди гээд hуудаггүй,мүнөөшье хүрэтэрөө хүл хүнгэн зандаа ябанад.Урданай сагта болоhон ушарнуудые,нютагайнгаа домогуудые хөөрэдэг,зүбшөөл,заабари хэлэдэг,түрэл хүдөө ажахынгаа ажалаар hонирходог,зоной хуби заяан тухай hанаагаа зободог юм».
Энэ айлай ехэ басаган,информатикын ба математикын багша Дарханова Нина Мижитовна аба эжы тухайгаа иимэ hанамжатай:»Турэhэн эхэ эсэгэеэ амиды бурхадтал адли hанадагби.Үхибүүд бидэнэрэйнгээ ерээдүй hайхан ажабайдалай түлөө бүхы наhаяа зорюулаа».
Түүхын багша,hургуулиин директор Анатолий Иванович Дарханов,Буряадай Республикын Арадай Хуралай Счётно палатын экономист,экономическа эрдэмэй кандидат Ойдоб Жамьянович,Дотоодын Хэрэгүүдэй таhагай ахалагша лейтенант Анатолий Дугарович Ринчинов,инженер Баатар Цырендоржиевич гэгшэд эрид шударгы хүрьгэнэртэй,киномеханик Дулма Бальжинимаевна,бухгалтер Надежда Бальжинимаевна гэгшэд илдам сэбэрхэн бэреэдтэй Мижит Гомбоевич ба Надмит Самбатовна хоёрто улаан нараяа оло дахин угтажа,арюун сэбэр агаараар амилжа,алтан гургалдайн дууе шагнажа,зол жаргал эдлэжэ hуухыень хүсэнэб.

Приложенные файлы

  • docx 10978998
    Размер файла: 20 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий