ТӘҮХИД НУРЫ


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.


Китаптың ғҽрҽпсҽ оригиналы


Ҡөрьән һәм сөннәт күҙлегенән

т
әүхид нуры

һәм ширк ҡараңғылыҡтары




Аллаһҡа мохтаж булған ҡол

Сәғит ибн Ғәли ибн Үәһф Әл
-
Ҡахтаниҙың

яҙмаһы




ىيΣرلا نمΣرلا � ىسب

Инеш һүҙ

Маҡтауҙар Аллаһҡа, беҙ Уны маҡтайбыҙ, Унан ярҙам һорайбыҙ, Уға истиғфәр ҡылабыҙ. Уға
күңелдәребеҙҙең яуызлыҡтарынан, яман эштәребеҙҙән һыйынабыҙ. Кемгә Аллаһ һидәйәт бирһә,
шул кешене аҙаштырыусы булмаҫ, ә кемде Аллаһ аҙаштырһа, шул кешегә
тура юл күрһәтеү
се
булмаҫ. Аллаһтан башҡа илаһ юҡ, ә Мөхәммәт

(

)



уның ҡоло һәм илсеһе, тип шаһитлыҡ
ҡылам.
Ҡиәмәт көнөнә ҡәҙәр
Аллаһ

Тәғәләнең салауаттары һәм сәләмдәре уға, уның
сәхәбәләренә һәм уларға ихсан менән эйәргән кешеләргә өҙөлмәһен.

Шунан һуң...

Ошо
“Тәүхид

нуры һәм ширк ҡараңғылыҡтары”

тигән ҡыҫҡа яҙмамда мин тәүхидте, уның
дәлилдәрен, төрҙәрен, емештәрен; шулай уҡ ширк, уға ҡаршы дәлилдәрҙе, шәфәғәтте (яраған һәм
ярамаған), ширк сәбәптәрен һәм юлдарын, төрҙәрен

һәм тармаҡтарын
, ҡурҡыныс һөҙөмтәләрен
бәйән
иттем.
..

Һис шикһеҙ, тәүхид


ул
Аллаһ

Тәғәләнең теләгән ҡолона бирелә торған нур, ә ширк


ул
кафырҙарға матур күрһәтелгән күп ҡатлы ҡараңғылыҡтар. Ҡөрьәндә
Аллаһ

Тәғәлә:

“Элек үлек булған, һҽм Беҙ уны терелтеп уға нур биргҽн,



ул шуның менҽн кешелҽр
ара
һында йҿрҿй,


ҡараңғылыҡта булып унан сыҡмаған кешегҽ оҡшашмы ни?
Кафырҙарға
шулай зиннҽтлҽнгҽн эшлҽгҽн эштҽре!




тине.
(“Мал
-
ты
у
ар” сүрҽһе,
122 аят
).

Аллаһ

Тәғәләнең беҙгә аңлатып биреүенсә, Ул Мөхәммәт пәйғәмбәргә
(

)

асыҡ аяттар һәм
яҡты дәлилдәр индерҙе, шуларҙың иң бөйөгө


Ҡөрьән. Ошо пәйғәмбәр һәм уға бирелгән Китап
һәм хикмәт (сөннәт) аша
Аллаһ

Тәғәлә кешеләрҙе
аҙашыу, ширк һәм яһиллыҡ
ҡараңғылыҡтарынан иман, тәүхид һәм ғилем нурына сығарырға теләне:

“Һеҙҙе ҡараң
ғылыҡтан яҡтылыҡҡа сығарыу ҿсҿн Үҙ ҡолона асыҡ аяттарҙы Ул иңдерҽ.
Алла
һ
, ысынлап та, һеҙҙе
Ҡ
ыҙғаныусы,
Р
ҽхимле!”

(“Тимер” сүрҽһе, 9 аят).

Мин был китабымды ике бүлеккә бүлеп, һәр бүлеккә бер нисә дәрес кереттем:

Беренсе бүлек: Тәүхид нуры.

Беренсе дәрес:
Тәүхид төшөнсәһе.


Икенсе дәрес: Тәүхидте иҫбат итеүсе ҡәтғи дәлилдәр.

Ҿсөнсө дәрес: Тәүхидтең төрҙәре.

Дүртенсе дәрес: Тәүхидтең емештәре һәм файҙалары.

Икенсе бүлек: Ширктең ҡараңғылыҡтары.

Беренсе дәрес:
Ширк

төшөнсәһе.

Икенсе дәрес:
Ширкте

кире ҡағыусы

ҡәтғи дәлилдәр.

Ҿсөнсө дәрес:
Яраған һәм ярамаған шәфәғәт
.

Дүртенсе дәрес: Ниғмәттәрҙе мул яуҙырған һәм ғибәҙәткә лайыҡ булған.

Бишенсе дәрес: Ширктең сәбәптәре һәм юлдары.

Алтынсы дәрес: Ширктең төрҙәре һәм тармаҡтары.

Етенсе дәрес: Ш
ирктең ҡурҡынысы
һәм һөҙөмтәләре.

Аллаһ

Тәғәләнең бөйөк исеме менән һорайым (ул исем менән һорағанға бирелер): ошо
бәләкәй генә ғәмәлде бәрәкәтле һәм ихлас ҡ
ылып, миңә уны был донъяла
ла,
теге донъяла
ла
файҙалы ҡылһын, һәм шулай уҡ
ул
кемгә улашһа, шуға ла ярҙам күрһәтһен
. Ысынлап та,
Раббыбыҙ бит беҙҙең һорауҙар
ыбыҙ
ҙың Иң яҡшы ишетеүсе
һе
,теләктәребеҙҙе донъяға
ашырыусы
ларҙың

иң яҡшыһы
, Ул беҙгә етәрле, һәм Ул Иң яҡшы яҡлаусы... Бар маҡтауҙар
Ғәләмдәр Раббы Аллаһҡа, Уның ҡоло һәм тоғро илсеһе булған пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәтк
ә
(

)

Ҡиәмәт көнөнә ҡәҙәр

салауаттар, шулай уҡ уның сәхәбәләренә һәм
һәм уларға ихсан менән
эйәргән кешеләргә...

Китап авторы.
16/10/1419
йыл, Һ
ижри тәҡүим.



Беренсе бүлек
: Тәүхид нуры


Беренсе дҽрес
: Т
ҽүхид тҿшҿнсҽһе

Тәүхид


ул тик
Аллаһ

Тәғәләнең генә гүзәл исемдәргә хужа булып
,

Уның ғына камил

сифаттарға

һәм

бөйөклөккә эйә булыуын белеп һәм ҡәтғи ышанып, бары тик Уға ғына ғибәҙәт
итеү
1
.
Аллаһ

Тәғәлә Ҡөрьәндә:

«
Һеҙҙең И
лаһығыҙ


Б
ерҙҽн
-
бер илаһ! Унан, Рҽхмҽтле һҽм Ш
ҽфҡҽтленҽн башҡа,
илаһ
юҡ!»
.

(«Һыйыр» сүрҽһе, 163 аят)
,


тине.

Бөйөк ғалим Сәғди (Аллаһтың рәхмәтендә булһын) ошо аятҡа тәфсир ҡылып: «Йәғни, Үҙ
затында, исемдә
рендә, сифаттарында, эштәрендә Б
ерҙән
-
бер. Уға тиңдәш, аҙаш, береш, оҡшаш,
игеҙ юҡ. Унан башҡа яратыусы йә
йыһан

менән

идара итеүсе юҡ. Шулай булғас, Ул
Берҙән
-
бер
илаһ булып һаналырға
тейеш; Ул
бөтә төр ғибәҙәт
тәргә

лайыҡ, һәм Уға Үҙе яратҡан нәмәләрҙән
бер кемде лә тиңдәш тоторға ярамай
»,


тин
е
2
.

Тимәк,
икенсе һүҙҙәр менән әйткәндә,
тәүхид


ул
Аллаһ Тәғәләгә генә

хас булған исемдәр
ҙе
,
сифаттар
ҙы
, рубүбийәт
3

һәм үлүһийәтте
4

таныу.


Икенсе дҽрес:
Тҽүхидте

иҫбат итеүсе ҡҽтғи дҽлилдҽр

Тәүхидте иҫбат итеүсе ҡәтғи дәлилдәр һәм асыҡ аңлатмалар Аллаһ Тәғәләнең китабы
Ҡөрьәндә һәм пәйғәмбәрҙең
(

)

сөннәтендә бихисап.
Миҫал булараҡ ошоларҙы килтерергә
була:

1.

«
Мин ендҽрҙе һҽм кешелҽрҙе Үҙемҽ ғибҽҙҽт ҡылһындар ҿсҿн генҽ барлыҡҡа килтерҙем.
Мин уларҙан һис бер ризыҡ телҽмҽйем, һҽм Мине туйҙырыуҙарын да телҽмҽйем
»
.

(“Елгҽреүселҽр” сүрҽһе, 56


57 аяттар)
.

Йәғни, Аллаһ
Тәғәлә ендәрҙе һәм кешеләрҙе тик Уны

Берҙән
-
бер и
лаһ тип таныһындар өсөн бар иткән.

2.
Шулай уҡ:
«
Һҽм Беҙ һҽр ҿммҽткҽ рҽсүл ебҽрҙек:

Аллаһҡа ҡоллоҡ ҡылығыҙ һҽм



)
1
Ҿصاقم ϲϓ ҾϳҾسلا لوقلا :رظنا (
ص ،ϱҾعسلل ،ҾيΣوتلا
18
.

)
2
ص ،ϱҾعسلل ،ٌاُملا و�ك ريسϔت ϲϓ نمΣرلا ىϳركلا ريسيت (
60
.

3

Рубүбийәт


Аллаһ Тәғәләнең барлығын һәм берлеген таныу.

4

Үлүһийәт


тик Аллаһ

Т
әғәләне ғибәҙәткә лайыҡ булған И
лаһ итеп таныу.


т
ағуттан ситлҽшегеҙ!

. Улар араһында Аллаһ тура юлға күндергҽндҽр ҙҽ булды һҽм
аҙашыуға дусар б
улғандар ҙа булды. Ер йҿҙҿндҽ йҿрҿгҿҙ һҽм ялғанға иҫҽплҽгҽн кешелҽрҙең
һуңғы кҿндҽре нисек булғанын ҡарағыҙ!
»
.

(“Бал ҡорто” сүрҽһе, 36 аят)
.


Аллаһ Тәғәлә был аятта хәбәр итеүенсә, Уның һүҙе бар өммәттәргә лә
еткерелгән
, һәм был
донъяла ниндәй генә халыҡ й
әшәмәһен


боронғо замандамы, бөг
өнмө


уларға ҡасандыр Аллаһ
илсеһе килгән булған, һәм был пәйғәмбәрҙәрҙең барыһы ла бер дәғүәт

һәм бер дин

килтергән.

Был дәғүәттең асылы: Аллаһ Тәғәләгә тиңдәш тотмай, тик Уға ғына ғибәҙәт ҡылыу. Ошо
хәҡиҡәтте ҡабул итеү
йә итмәү күҙлегенән халыҡтар ике өлөшкә бүленгән: кемдер пәйғәмбәргә
эйәреп һидәйәткә ирешһә, кемдер йөҙ сөйөрөп аҙашыуға төшөп киткән...

3.
«

Һҽм Минҽн башҡа илаһ юҡ
!”

тип
аңлатмайынса

Беҙ һинҽн алда
бер
рҽсүл
де лҽ

ебҽрмҽнек. Миңҽ ғибҽҙҽт ҡылығыҙ!
»

(“Пҽйғҽмбҽрҙҽр” сүрҽһе, 25 аят)
. Мөхәммәттән
(

)

алда килгән бөтә пәйғәмбәрҙәрҙең
д
ә
асыл һүҙе


ул Аллаһҡа ғибәҙәт итеүҙе бойороп, Уның
берҙән бер хаҡ Бар итеүсе, ә башҡа илаһтарҙың ялған илаһ булыуын аңлатыу ине...

Шуға бер
аятта ошолай тиелә:

«
Һҽм Беҙҙе
ң һиңҽ тиклем

ебҽргҽн рҽсүлдҽребеҙҙҽн һора: “
Алла
һт
ан
башҡа улар ҡоллоҡ ҡылыр ҿсҿн илаһтар яһаныҡмы Беҙ?

»

(“Биҙҽкҽр” сүрҽһе, 45 аят)
.

4.
“Раббың һеҙгҽ Унан башҡа һис кемгҽ ғибҽҙҽт ҡылмаҫҡа һҽм ата
-
ҽсҽлҽргҽ изгелек
күрһҽтергҽ хҿкҿм итте”

(“Тҿндҽ күсереү”
сүрҽһе, 23 аят)
.

Шулай итеп, Раббыбыҙ тәүхид
хөкөм итте, йәғни бойорҙо, Унан башҡа бер кемгә лә табынмаҫҡа ҡушты. Башҡа ялған илаһ кем
генә булмаһын


ерҙәме, күктәме, тереме, үлеме


ул ғибәҙәткә лайыҡ түгел, ә бары тик Берҙән
бер Раббыбыҙ, бе
р
кемгә лә м
охтаж булмаған Аллаһ лайыҡ!

5. Пәйғәмбәрҙәр үҙ халыҡтарына:
«
Эй, халҡым! Аллаһҡа ҡоллоҡ ҡылығыҙ, һеҙгҽ Унан
башҡа илаһ юҡ
»
,


тигән.
(“Кҽртҽлҽр” сүрҽһе, 59


65 аяттар)
. Йәғни, тик Уға ғибәҙәт ҡылып,
Уны Берҙән бер Яратыусы, Ризыҡландырыусы, йыһан Хужаһы т
ип танығыҙ, ә башҡа илаһтарҙың
бер нәмәгә лә ярамағанын белегеҙ.

6.
«
Уларға, хҽнифтҽр
1

булып, Уның алдында дингҽ ихлас булып, Алла
һҡ
а ғына ғибҽҙҽт
ҡылырға, намаҙ уҡырға, зҽкҽт түлҽргҽ бойоролдо. Ошо


тура

дин
»
.
(“Асыҡ аят” сүрҽһе, 5



1

Хәниф: Аллаһҡа ғына ғибәҙәт итеүсе кеше.
Русса “единобожник”.


аят)
.

7.
«
Ҽйт:

Ысынлап та, минең намаҙым һҽм тҽҡүҽлегем, тереклегем һҽм үлемем Алла
һҡа
арналған, ғҽлҽмдҽр Раббына.
Уның тиңдҽше юҡ. Ошо миңҽ бойоролдо, һҽм мин


беренсе
мосолмандарҙан

»
.
(“Мал
-
тыуар”

сүрҽһе, 162


163 аяттар).

Был аятта Аллаһ Тәғәлә үҙ пәйғәмбәре Мөхәммәткә
(

)

Мәккә
мүшрик
тәренә юғарылағы
һүҙҙәрҙе әйтергә ҡушты. Йәғни, мин нәмә генә эшләһәм дә


намаҙ ҡыламмы, ҡорбан саламмы,
тормошомда нәмәләрҙер күрәмме


былар барыһы ла тиңдәше булмаған Аллаһ Тәғәлә өсөн
эшл
әнә, һәм мин Уға буйһоноусоларҙың беренсе булыуына шатмын...

8. Мүғәҙ ибн Джәбәл һөйләүенсә, бер көн пәйғәмбәребеҙ
(

)

унан шулай тип һораны: “Эй,
Мүғәҙ, кешеләрҙең
Аллаһ

Тәғәләгә ҡарата бурысы ни, беләһеңме?”. “Аллаһ һәм Уның илсеһе
яҡшыраҡ белер”,


тине Мүғәҙ. “Ҡолдарҙың Аллаһҡа ҡарата бурысы


ул бары тик Уға ғибәҙәт
ҡылыу һәм Уға һис бер тиңдәш тә тотмау”,


тине
пәйғәмбәребеҙ
(

)
. Бер аҙ ваҡыт үткәс
пәйғәмбәребеҙ
(

)

йәнә Мүғәҙгә һорау бирҙе: “Эй, Мүғәҙ, әгәр кешеләр ошоно эшләһә,
Аллаһ

Тәғәләнең уларға ҡарата бурысы нимә була, беләһеңме?”. Мүғәҙ тағы ла “Аллаһ һәм Уның
илсеһе яҡшыраҡ белер”,


тип яуап ҡайтарҙы.
Шунан пәйғәмбәребеҙ
(

)

ошолай тине: “
Аллаһ

Тәғәләнең к
ешеләргә ҡарата бурысы


Уға тиңдәш тотмаған кешене язаға дусар итмәү”... Ошо
бөйөк
хәдис

аңлатыуынса, кешеләрҙәең өҫтөндә ятҡан бурыс


ул тиңдәше булмаған Раббыбыҙға
Ул ҡушҡанса ғибәҙәт ҡылыу, ә кем быға ирешә, шуны
Аллаһ

Тәғәлә язаламаҫҡа һүҙ бирә. Ә
Ра
ббыбыҙҙың һүҙе


ул хаҡ, ялғанға ихтимал һис юҡ. Ошо хәзистә әйтелгән “Аллаһтың бурысы”


ул Раббыбыҙҙың Үҙ
ирке менән
өҫтөнә алған
вәғәҙә
һе, юҡһа Аллаһҡа бер кем

дә һәм бер нәмә
лә ҡуша алмай, әлбиттә. Аллаһ Тәғәләне беҙ Ул
Үҙе
яратҡан мәхлүктәр
1

менән һис тә сағыштыра
алмайбыҙ. Башҡа бер
хәдис
тә әйтелеүенсә, Ул рәхмәте һәм ғәҙеллеге менән

миһырбанлыҡты
Үҙенә бурыс итеп алһа, ҡыйырһытыуҙы Ул Үҙ
-
үҙенә тыйҙы...

9.
Ғүтбән ибн Мәлик һө
й
ләүенсә,
пәйғәмбәребеҙ
(

)
: “Аллаһ Тәғәлә утты “Лә иләһә



1

“Мәхлук” тигән һүҙ

ябай телдә әр булараҡ ҡулланыла. Дини контекста
иһә
был һүҙ
бар яратылған
нәмәләрҙе
(русса:
созданные
)
үҙ эсенә ала
.


илләллаһ”

тигән кешегә хәрәм ҡылды, әгәр кеше быны тик Аллаһ ризалығы өсөн генә әйтһә”
1
,


тине.


Ҿсҿнсҿ

дҽрес:
Тҽүхидте
ң

тҿрҙҽре

Раббыбыҙ Аллаһ


ул бар йыһан өсөн дә үлүһийәт Эйәһе, һәм ғибәҙәттәребеҙҙе тик Уға ғына
йүнәлтеү, динде тик Уға ғына арнау
үлүһийҽт
тҽүхиде

тип атала. Ошо инде “лә иләһә илләллаһ”
тигән һүҙҙәрҙең мәғәнәһе. Үлүһийәт тәүхиде, асылда, тәүхидтең башҡа төрҙәренә лә юл аса.

Әгәр өҫтөнсә
генә
ҡараһаҡ, тәүхидтең ике төрө бар:

Беренсе төр:
ғилми

йә иғтиҡади
2

тәүхид. Был тәүхид
Аллаһ

Тәғәләне бе
леү һәм таныу менән
бәйле.
Аллаһ

Тәғәләгә ышанып, Уның сифаттарының, исемдәренең, эштәренең барлығын
;

Уның
китаптар индереүен
, ошо йыһан Хужаһы булыуын, хикмәтен, ярамаған сифаттарҙан өҫтөн
булыуын белеү...

Икенсе төр:
талаби

йә иради тәүхид.
Башҡа

һүҙ
менән

уны ғибәҙәттәге тәүхид тип тә атап
була.

Ентекләберәк бүлһәк, тәүхидтең өс төрө бар:

1.
Рубүбийҽт тҽүхиде
.
Был


Аллаһ

Тәғәләнең Берҙән
-
бер Яратыусы, Ризыҡ биреүсе,
Йыһанды

ҡурсалаусы булыуына

ышаныу.

Ул Үҙе яратҡан бар тереклеккә бөтмәҫ
-
төкөнмәҫ
ни
ғмәттәрен яуҙырып тора, ҡайһы бер кешеләрҙе пәйғәмбәр итеп һайлай, ошо пәйғәмбәрҙәргә
һәм уларға эйәрелеүселәргә көслө иман, дөрөҫ аҡида, күркәм
әхлаҡ
, файҙалы белемдәр, изге
ғәмәлдәр бүләк итә. Ошо йөрәктәрҙе һәм күңелдәрҙе тәрбиәләү кешене ошо донъяла һә
м
ахирәттә бәхеткә ирештерә. Тимәк, ҡыҫҡаса р
убүбийәт тәүхиде



ул
Аллаһ

Тәғәләнең эштәрендә
Уға тиңдәш күрмәү.

2.
И
сем
-
сифаттар тҽүхиде
. Был


тик
Аллаһ

Тәғәләнең генә һәр йәһәттән
мотлаҡ камиллыҡ
Э
йәһе булыуына ныҡлы ышаныу. Бындай ышаныу
Аллаһ

Тәғәләнең Үҙе тураһында йә Мөхәммәт



1

Бухари һәм Мүслим йыйынтыҡтарында булған
хәдис
.


2

Иғтиҡади: күңелдәге төшөнсә менән бәйле.


пәйғәмбәрҙең
(

)

Уның тура
ла

әйткән бар исемдәр
е

һәм сифаттар
ын

д
а ҡабул итеү менән
мөмкин. Ҡөрьәндә һәм сөннәттә килгән исем һәм сифаттарҙы дөрөҫ шәкелдә аңлау мөһим


уларҙы
Аллаһ

Тәғәләнең бөйөклөгөнә хас ит
еп, бер
исемде һәм сифатты ла ин
ҡар итмәй

(
ميطعت
)
,
мәғәнәһен үҙгәртмәй

(
ϒϳرحت
)
, мәхлүктәрҙең
үҙенсәлеге менән сағыштырмай (
ميثمت
), «нисек?» тип
һорамай (
ϒييكت
) танырға кәрәк. Шулай уҡ Аллаһ Тәғәлә Үҙен йә пәйғәмбәребеҙ
(

)

Уны н
ә
мә
менән тасуирламаһа, шул сифаттар
ҙы беҙ ҙә Аллаһҡа ҡушмайбыҙ. Рубүбийәт һәм исем
-
сифаттар
тәүхиден
Аллаһ

Тәғәлә Ҡөрьәндең күп сүрәләрендә асыҡ аңлатып бирә


мәҫәлән, «Тимер»,
«Таһә», «Ҡыуып сығарыу», «Ғимран ғаиләһе»,
«Ихлас» һәм башҡа сүрәләрҙә...

3.
Үлүһийҽт тҽүхиде
. Был төр тәүхидкә шулай уҡ “ғибәҙәт тәүхиде” тиҙәр. Был


Аллаһ

Тәғәләнең бөтә кешеләр тарафынан
да
ғибәҙәткә лайыҡлығын белеп һәм танып, ошо төшөнсәгә
күрә ғәмәл итеү. Үлүһийәт тәүхиде бар ғибәҙәттәребеҙҙе лә Аллаһҡа арнап, тик Уның ғына динен
тотоуҙо та
лап итә һәм унан алдағы ике төр тәүхидте үҙ эсенә ала. Сөнки үлүһийәт бар камиллыҡ
с
ифаттарын һәм

бар рубүбийәт сифаттарын таныу тигән һүҙ: ысынлап та, кемделер илаһ итеп
таныу


уның бөйөклөгөн, хатта
бөтөн үҙенсәлектәрендә һәм эштәрендә
иң бөйөк булыуын
ҡабул
итеү

бит. Шулай итеп, ҡыҫҡаса үлүһийәт

тәүхиде



ул тик
Аллаһ

Тәғәләнең ғибәҙәткә лайыҡ
булғанын таныу.

Үлүһийәт

тәүхиде



бөтә пәйғәмбәрҙәр ҙә килтергән миссия, дәғүәт булған. Бының турала
“Кафырҙар” сүрәһендә ошолай тиелгән:

«
1. Ҽйт:

Эй һеҙ,
кафырҙар!

2. Һеҙ табынған нҽмҽгҽ мин табынмайым.

3. Һҽм мин ғибҽҙҽт ҡылған нҽмҽгҽ һеҙ ғибҽҙҽт ҡылыусы түгелһегеҙ.

4. Һҽм һеҙ табынған нҽмҽгҽ мин табыныусы түгел.

5. Һҽм мин ғибҽҙҽт ҡылған нҽмҽгҽ һеҙ ғибҽҙҽт ҡылыусы түгелһегеҙ.

6. Һеҙҙең үҙ динегеҙ, минең


үҙ динем!

».

(“Кафырҙар” сүрҽһе)
.

Шулай уҡ бының турала “Сәждә” сүрәһенең башында һәм аҙағында, “Ярлыҡаусы” сүрәһенең
башында, уртаһында һәм аҙағында
,
“Кәртәләр” сүрәһенең башында һәм аҙағында һәм башҡа
сүрәләрҙә
лә
һүҙ бара. Ғөмүмән, Ҡөрьәндең бөтә сүрәл
әре лә
тәүхидтең
ниндәйҙер төр
ө

тураһында һөйләй, сөнки Аллаһтың китабы бер нисә төр хәбәр еткерә:




Йә Аллаһ Тәғәлә, Уның исемдәре, сифаттары, һүҙҙәре, эштәре тураһында. Был


ғилми тәүхид,
йәғни рубүбийә һәм исем
-
сифаттар тәүхиде.



Йә
тиңдәше булмаған
Аллаһ Тәғәләгә
ғибәҙәт итеүгә һәм Унан башҡа илаһлаштырылған
поттарҙан баш тартыуға саҡырыу (дәғүәт). Был


талаби, иради тәүхид, йәғни үлүһийәт

тәүхиде.



Йә әмерҙәр һәм тыйыуҙар,
Аллаһ

Тәғәләгә итәғәт итеүгә саҡырыу. Был


тәхидтең хаҡтары һәм
уны камилл
аштырыусы нәмәләр.



Йә тәүхид әһелдәренә буласаҡ хөрмәт, уларға был донъяла биреләсәк еңеү һәм ярҙам, шулай уҡ
теге донъяла уларҙы көткән
йәннәт тураһында. Был


тәүхидтең һөҙөмтәһе.



Йә
ширк әһелдәре һәм уларҙың был донъяла тапҡан язалары, уларҙы теге
донъяла көткән
йәһән
нәм тураһында. Был


тәүхидте ин
ҡар итеүҙең һөҙөмтәһе.

Шулай итеп, Ҡөрьән тулыһынса тәүхид, уның хаҡтары, әһелдәре, уны ҡабул итеү
-
итмәү
һөҙөмтәләре тураһында
1
.


Дүртенсе дҽрес: Тҽүхидтең емештҽре һҽм файҙалары.

Тәүхидтең бөйөк фазиләтт
әре, файҙалы һөҙөмтәләре, матур эҙҙәре була. Шуларҙың бер нисәүен
ҡарап үтәйек:

1.
Был донъяла
һәм ахирәттә булған бар яҡшы нәмә


тәүхидтең емештәре һәм фазиләттәре.

2.
Д
онъяла
һәм ахирәттә булған бар ҡайғыларҙан
да
ҡотолоу юлы



тәүхидтә. Уның аша Аллаһ
Тәғәлә ике донъя язаларынан ҡотҡара һәм хәйер
-
ниғмәттәрен мул итеп
бирә
.

3.
Саф тәүхид
донъяла
һәм ахирәттә иң тулы сәләмәтлек барлыҡҡа килтерә:
«
Иман
килтергҽндҽр һҽм имандарын золом менҽн ҡапламағандар, уларға


именлек, һҽм ул
ар тура
юлдан барыусылар
»
.

(“Мал
-
тыуар” сүрҽһе, 82 аят)
.

4.
Тәүхид әһеле камил һидәйәткә ирешеп һәр төрлө сауап һәм уңыштарға өлгәшә.




)
1
،ىيقلا نب� ،نيكلاسلا ңراҾم :رظنا (
3
/
450
ص ،Ҿيجملا حتϓو ،
17
18
،ҾϳҾسلا لوقلاو ،

ص
16
،لوبقلا ңراعمو ،
1
/
98
.


5.
Аллаһ Тәғәлә тәүхид арҡаһында гөнаһтарҙы ғәфү итә. Әнәс ибн Мәликтән килгән ҡудси
1

хәдис
тә әйтелгәнсә,
Аллаһ

Тәғәлә шулай тигән: “Эй, Әҙ
әм балаһы!
Һин М
иңә
Ер тулы гөнаһтар
менән килеп
,
Мине ширк ҡылмайынса осратһаң, Мин һине Ер тулы мәғфирәт
2

менән ҡаршы
алырмын”.

6.
Тәүхид арҡаһында Аллаһ кешене йәннәткә керетә. Ғүбәдә риүәйәт итеүенсә, пәйғәмбәребеҙ
(

)

шулай тине: “Кем

дә кем тиңдәше булмаған Аллаһтан башҡа илаһ юҡ, ә Мөхәммәт
(

)



уның ҡоло һәм илсеһе
,

тип шаһитлыҡ ҡылһа, шулай уҡ Ғайса


Аллаһтың ҡоло һәм илсеһе
,
Мәрйәмгә ташлаған һүҙе һәм рухы
,

тип шаһитлыҡ ҡылһа, йәннәт


хаҡ, йәһәннәм


хаҡ, тип
т
аныһа, Аллаһ уны булған ғәмәлдәре менән йәннәткә керетер”
3
.

7.
Әгәр кешенең йөрәгендә тәүхид камил булһа, ул кешене утҡа кереүҙән һаҡлай. Ғүтбән риүәйәт
итеүенсә, пәйғәмбәребеҙ
(

)

ш
улай тине: “Аллаһ Тәғәлә утты “л
ә иләһә илләллаһ” тигән
кешегә хәрәм
ҡылды, әгәр кеше быны тик Аллаһ ризалығы өсөн генә әйтһә”
4
.

8.
Әгәр кешенең күңелендә бойҙай хәтле генә иман
(тәүхид)
булһа ла,
ошо иман уны уттан
сығарасаҡ, иншә

Аллаһ.

9.
Тәүхид


ул Аллаһтың ризалығына ирешеү өсөн иң бөйөк сәбәп. Ҡиәмәт көнөндә Мөхәмм
әт
пәйғәмбәрҙең
(

)

шәфәғәтенә тик ысын күңелдән “л
ә иләһә илләллаһ” тигән кеше лайыҡ
буласаҡ.

10.
Бөтә эштәр һәм һүҙҙәр ҡабул булыу
-
булмау йәһәтенән тәүхидкә таяна. Кешенең тәүхиде ни
тиклем көслө булһа, шул тиклем уның эштәре лә камилыраҡ һәм ҡабул
булыуға лайығыраҡ була.

11.
Тәүхидте аңлау кешегә хәйерле эштәр ҡылыуҙы, гөнаһтарҙы ташлауҙы һәм бәләләргә түҙеүҙе
еңеләйтә. Күңелендә тәүхид көслө булған кеше Аллаһҡа еңелерәк буйһона, сөнки ул Уның
ризалығын һәм сауабын көтә. Шулай уҡ кешегә үҙ нәфсен гө
наһтарҙан тыйырға еңелерәк була,
сөнки ундай кеше Аллаһтың ғазабынан ҡурҡа.




1

Кудси
хәдис



пәйғәмбәребеҙ
(

) еткергән
Аллаһ

Тәғәләнең һүҙҙәре. Ҡудси
хәдис
тең эсендә Раббыбыҙ әйткән һүҙҙәр булһа ла, ул
хәдис

Ҡөрьән тип аталмай
.

2

Мәғфирәт


ғәфү итеү.

3

Бухари һәм Мүслим йыйынтыҡтарында булған
хәдис
.

4

Бухари һәм Мүслим йыйынтыҡтарында булған
хәдис
.


12.
Кешенең күңелендә тәүхид көслө булһа, шул кешегә Аллаһ Тәғәлә иманды һөйҙөрә һәм
көфөргә нәфрәт тыуҙыра.

13.
Тәүхид кешегә ҡыйынлыҡтар һәм ауырлыҡтарҙы еңелерәк кисеререгә ярҙ
ам итә. Йөрәгендәге
тәүхид ни тиклем көслө булһа, ул Аллаһтың
тәҡдире

менән
шул тиклем нығыраҡ
риза була,
тормоштоң ауырлыҡтарын тыныс күңел менән кисерә.

14.
Тәүхид кешене башҡа кешеләргә ҡол булыуҙан, уларҙан ҡурҡыуҙан, өмөт итеүҙән азат итә.
Был


ысын

ғорурлыҡ, бөйөк ғиззәт. Тик Аллаһҡа ғибәҙәт иткән кеше Унан башҡа
һы
нан бер
нәмә лә көтмәй, бер кемдән дә ҡурҡмай, бер кемгә лә өмөтөн бағламай...

15.
Әгәр кешенең күңелендәге тәүхид камил булып, уның ихласы ла там булһа, кешенең әҙ генә
ғәмәле лә күп булы
п яҙыла, уның яҡшы һүҙҙәре һәм эштәре бихисап итеп арттырыла.

16.
Аллаһ

Тәғәлә тәүхид әһелдәренә
ярҙам һәм еңеү, ғиззәт һәм хөрмәт вәғәҙә иткән. Ул уларҙы
һидәйәткә күндереп, яҡшы ғәмәлдәрен еңеләйтеп, һүҙҙәрен һәм эштәрен кәрәкле яҡҡа
йүнәлтәсәк.

17. Т
әүхид әһелдәренән Аллаһ Тәғәлә Ү
ҙе
ике донъя бәләләрен ситкә этәр, уларға матур тормош
бүләк итеп күңел тыныслығын индерер.

Ошо әйткән һүҙҙәребеҙҙе иҫбат итеүсе хәбәрҙәр Ҡөрьәндә лә, сөннәттә лә күп. Ибн Тәймийә
(Аллаһтың рәхмәтендә булһын) әйтеүенсә:
“Йө
рәктәрҙең ысын ҡыуанысы һәм там ләззәте


тик
Аллаһ Тәғәләне һөйөүҙә, Уның һөйгән эштәрен ҡылып, Уға яҡыныраҡ булыуҙа...”.



Икенсе бүлек: Ширктең ҡараңғылыҡтары


Беренсе дҽрес:

ширктең тҿшҿнсҽһе

Ғәрәп телендә “ширк” һүҙе “уртаҡлашыу” тигәнде аңлата. Был һүҙҙән барлыҡҡа килгән башҡа
исемдәр һәм ҡылымдар ҙа ошо мәғәнәгә яҡын. Мәҫәлән,

шә
рикә



ул

фирма
”,
йәғни бер нисә
кешенең уртаҡ эше.

Иштә
ракә
”, “
тәшә ракә
”, “
шә ракә
” тигән ҡылымдар

уртаҡлашыу

тигән

мәғәнәлә ҡулланыла. Ә

ә
шракә биллә
һ”


ул Аллаһҡа тиңдәш, уртаҡ ҡушты, тигән һүҙ
1
. Ошо иң
ҡуҡыныс ғәмәлде
ҡылған кешене

мү
шрик” тип атайҙар. Ширк


иң ҡурҡыныс гөнаһ, сөнки
ширк ҡылған
кеше
үҙен

бар иткән Аллаһ Тәғәләгә кемделер тиң
дәш күрә. Ширк кешенең
эштәрен
юйып
, улар өсөн алына торған сауапты юҡ
ҡа сығара
. Кем дә кем Аллаһҡа тиңдәш
тотоп, шул ялған илаһты яратып, бөйөкләп, уның артынан эйәрһә,
мү
шрик

була. Ширк


Аллаһ
Тәғәлә менән кемделер бер рәткә

ҡуйыу, тигеҙләү. Бының турала Ҡ
өрьәндә шулай тиелгән:

«
Алла
һ

менҽн ант итҽбеҙ, беҙ бит фҽҡҽт асыҡ аҙашыуҙа бул
ғанбыҙ
, ғҽлҽмдҽр Раббы менҽн
һеҙҙе берҙҽй һанаған
в
аҡытта!
»

(“Шағирҙар” сүрҽһе, 97


98 аяттар).

Ширктең ике төрө була: ислам диненән сығарыусы
о
ло

ширк

һәм диндән сығармай торған
кесе
ширк
. Был ике ширк араһындағы
айырманы әле аңлатырбыҙ, иншә Аллаһ.

Сәғди исемле ғалим (Аллаһ рәхмәтендә булһын) әйтеүенсә,
оло

ширктең бөтә тармаҡтарын
да
ҡыҫҡаса аңлатһаҡ


ул
кешенең ниндҽйҙер ғибҽҙҽт тҿрҿн
Аллаһҡа түгел, ҽ башҡа кемгҽлер
йүнҽлтеүе
. Ниндәйҙер беҙгә йөкмәтелгән иғтиҡадты (күңелдәге ышаныуҙы), йә һүҙҙе, йә эште
тик Аллаһҡа ғына арнау


ул тәүхид, иман һәм ихлас, ә башҡаға арнау


ширк һәм көфөр. Ошо
инде
оло

ширкте айырған нәмә, һәм был ҡағиҙән
ән бер нәмә лә ситтә ҡалмай.

Кесе ширккә килгәндә


ул
оло

ширккә ки
л
терә
алған

бөтә юлдар: ғибәҙәт булып һаналмаған
теләктәр, һүҙҙәр, эштәр.


Икенсе

дҽрес:
Ширкте кире ҡағыусы ҡҽтғи дҽлилдҽр

Ширктең яманлығын аңлатҡан, уның әһелен шелтәләгән асыҡ
дәлилдәр бик күп. Ҡайһы берҙәрен
ҡарап үтәйек:

1.
Пәйғәмбәр, йә әүли
ә, йә фәрештә, йә
енгә ниндәйҙер ғибәҙәт төрөн йүнәлтһә (мәҫәлән, доға),
кеше Аллаһтан башҡа илаһҡа табына. Был


оло ширк, уның турала Аллаһ Тәғәлә шулай тигән:
«
Аллаһ Үҙенҽ тиңдҽш тотоуҙы ярлыҡамай, ҽммҽ унан белҽкҽйерҽк гонаһтарҙы телҽгҽн



1
Аллаһҡа тиңдәш тотоу


ул ислам динендә иң бөйөк гөнаһ, сөнки ундай кеше
кемделер Аллаһ Тәғәлә урынына ҡуйып, шул ялған илаһына
ялбара, унан ҡурҡа, уға
өмөттәрен бәйләй


ҡыҫҡаһы, ғибәҙәт итә.



кешеһенҽ
ғҽфү итҽ
. Аллаһҡа тиңдҽш тотҡан кеше оло ялған уйлап сығарған була
»
.
(“Ҡатындар” сүрҽһе, 48 аят).

2.
Аллаһтан башҡа илаһты һайлаған кешегә
аңлатыла торған дәлилдәрҙең б
ереһе


Аллаһ
Тәғәләнең ошо һүҙҙәре:
«
Ҽллҽ улар терелтҽ торған илаһтарҙы ерҙҽн алдылармы? Ҽгҽр унда
(Ерҙҽ һҽм күктҽ) Аллаһтан башҡа илаһтар булһа, улар (Ер һҽм күк) һҽлҽк булыр ин
е
.
Ғҽрш

хужаһы

булған Аллаһҡа дан! У
ға

ҡушып һҿйлҽ
нгҽн

нҽмҽлҽрҙҽн
юғары Ул!
Н
имҽ эшлҽ
гҽне

тураһында Ул һоралмай, ҽммҽ улар һоралырҙар
»
.
(“Пҽйғҽмбҽрҙҽр” сүрҽһе, 21


23

аяттар)
.


Был аятта Аллаһ Тәғәлә Унан башҡа ниндәйҙер илаһ (ташмы, ағасмы, тағы ниндәйҙер потмо)
булыуҙы инҡар итә. Ул ялған илаһтар үлеләрҙе

терелтә алалармы? Әлбит
тә, юҡ


терелтә
алмайҙар, һәм ерҙә йә күктә ғибәҙәткә лайыҡ булған башҡа илаһтар булһа, бөтөн йыһан һәм
тереклек һәләк булыр ине, сөнки хужаларҙың күплеге бәхәскә һәм һыйышмаусанлыҡҡа килтерә.
Әйтәйек, ике илаһ бар ти. Береһе нәмәнеңдер барлыҡҡа килеүен т
еләне, икенсеһе быны теләмәй
,
йәки бер илаһ нәмәнелер бирергә теләй, икенсе
һе



бирмәҫ
кә
итә, йәки бер илаһ нәмәнелер
ҡыбырлатырға бойора, ә икенсе илаһ ул нәмәнең ҡуҙғалыуын теләмәй... Был бөтә ғәләмдең һәм
томоштоң боҙолоуона сәбәпсе булыр ине. Сөнки:

*

ике ике илаһтың да әмере үтәлә алмай. Был осраҡта ике ҡапма
-
ҡаршылыҡтың берләшеүе
кәрәк
булыр

ине


мәҫәлән, бер үк нәмә үле лә, тере лә
булырға тейеш,
йә ҡыбырлай ҙа, ҡыбырламай
ҙа.
..

* ике илаһтың да әмере үтәлмәһә, был илаһ
тарҙың икеһе лә көсһөҙ тигән
һүҙ
.
Ә көсһөҙ нәмә
ғибәҙәткә лайыҡ түгел.

*
ике илаһтың береһенең генә бойороғо үтәлһә, шул илаһ


көслө һәм ҡөҙрәтле, ә ике
н
сеһе


көсһөҙ
булыр
.

*

ике илаһтың һәр бойороҡта бер ҡарарға килеүҙәре мөмкин түгел.

Аңлашылғанса, бөтә әмер
-
бойороҡтары үтәлеп, үҙенә бер ниндәй ҙә ҡаршылыҡ осратмаған илаһ


ул Раббыбыҙ Аллаһ Тәғәлә үҙе! Унан башҡа яратыусы, илаһ, йыһан хужаһы юҡ.
Ошо дәлилде
(илаһтарҙың күп була алмауын)
аҡида фәнендә

“һыйышмауасанлыҡ дәлиле” тип атайҙа
р. Уны
Аллаһ Тәғәлә тағы бер аятта килтергән:
«
Алла
һ

һис бер
ир бала алманы, һҽм Уның менҽн
йҽнҽш

һис бер илаһ та булманы. Юғиһҽ, һҽр бер илаһ үҙе барлыҡҡа килтергҽнде алып китер

ине, һҽм уларҙың бҽғзелҽре башҡаларынан
ҿҫтҿн

булып китер ине. Дан Уға



У
лар

ҡушып
һҿйлҽгҽндҽн юғары Ул


ғҽйеп нҽмҽлҽрҙе лҽ, күҙгҽ күренгҽн нҽмҽлҽрҙе лҽ белеүсегҽ; улар Уға
тиңдҽш яһаған нҽмҽнҽн юғары Ул
!
»

(“Мҿьминдҽр” сүрҽһе, 91


92 аяттар).


Ошо юғарылағы һәм аҫтағы ғәләм, уларҙың тәртибе, иплелеге, бер
-
береһе менән ғәжәйеп бәйле
булыуы


камиллыҡтың
иң өҫтөн

дәрәжәһендә
:
«
Һин Ҽр
-
Рҽхмандың
(Аллаһ Тҽғҽлҽнең бер
исеме)

барлыҡҡа килтереүендҽ һис бер килешһеҙлек күрмҽйһең. Яңынан ҡара, тҽртипһеҙле
к
күрерһеңме һин?
»

(
“Хакимиҽт” сүрҽһе, 3 аят
).

Тирә
-
яғыб
ыҙҙағы бар нәмә лә тереклек өсөн
Аллаһтың хикмәте менән яратылған, һәм бар йыһандың да сәғәт кеүек ипле эшләп тороуо Бер
идарасы, Бер хужа, Бер илаһ, Бер яратыусыға күрһәтә...

3.
Бөтөн аҡыллы кешеләрг
ә билдәле булыуынса, Аллаһтан башҡа илаһлаштырылған нәмәләр һәр
йәһәттән көсһөҙ. У ялған илаһтар үҙҙәренә лә, башҡаларға ла ярҙам йә зыян күрһәтә алмайҙар.
Кемделер терелтә йә үлтерә алмайҙар, күтәрмәйҙәр ҙә, төшөрмәйҙәр ҙә. Ғөмүмән, Раббыбыҙҙа
булған бер
сифатҡа ла ул ялған илаһтар эйә түгел, шулай булғас, ниңә уларға табынырға?! Ниңә
уларҙан ҡурҡырға,
нәмәлер

өмөт итергә?! Үҙҙәре ишетмәгән, күрмәгән, һөйләшмәгән нәмәләргә
(мәҫәлән,
Будда кеүек
таш һындарға
) ниңә ялбарып, үҙ
-
үҙеңде кәмһетергә
?
Аллаһ

Тәғәлә Унан
башҡа илаһлаштырылған нәмәләр тураһында бик асыҡ аңлатҡан:
«Һеҙгҽ ҡарата зыянға ла,
файҙаға ла хужа булмағанға Алла
һт
ан тыш табынаһығыҙмы ни, ҽ бит Алла
һ

ишетҽ һҽм
белҽ
!

,


тип ҽйт
»
.
(“Аш табыны” сүрҽһе, 76 аят)
.

Шулай уҡ:
«
“Улар һис бер нҽмҽ
не
барлыҡҡа килтерҽ алмай торғанды Уға тиңдҽш итерҙҽрме ни, ҽ улар үҙҙҽре барлыҡҡа
килтерелгҽндҽр, һҽм уларға ярҙам итергҽ лҽ кҿстҽре етмҽй, үҙ
-
үҙҙҽренҽ лҽ ярҙам итҽ
алмайҙар. Ҽгҽр һеҙ уларҙы тура юлға саҡырһағыҙ, улар һеҙгҽ эйҽрмҽй. Һеҙ уларҙы
саҡыраһығыҙ
мы, ҽллҽ һүҙ ҡушмайһығыҙмы


һеҙҙең ҿсҿн барыбер. Алла
һт
ан башҡа һеҙ доға
ҡыла торған нҽмҽлҽр


һеҙҙең кеүек үк ҡолдар! Саҡырығыҙ уларҙы, ҽйҙҽ, яуап бирһендҽр
һеҙгҽ, ҽгҽр һеҙ хаҡ һҿйлҽүселҽрҙҽн булһағыҙ! Ҽллҽ уларҙың аяҡтары бармы, улар менҽн йҿрҿй
торған,

йҽки ҡулдары бармы, улар менҽн тота торған, йҽки уларҙың күҙҙҽре бармы, улар
менҽн күрҽ торған, йҽки уларҙың ҡолаҡтары бармы, улар менҽн ишетҽ торған? Ҽйт:
«Тиңдҽштҽрегеҙҙе саҡырығыҙ, һҽм шунан һуң миңҽ ҡаршы хҽйлҽ ҡороғоҙ һҽм миңҽ
кисектереү бирмҽгеҙ! Ыс
ынлап та, минең дуҫым


Алла
һ
, Ул китап и
н
дергҽн һҽм изгелек
ҡылыусыларға ярҙам итҽ! Ҽ һеҙ Алла
һт
ан башҡа доға ҡылған нҽмҽлҽр һеҙгҽ ярҙам итҽ

алмайҙар һҽм үҙ
-
үҙҙҽренҽ лҽ ярҙам итмҽйҙҽр». Һин уларҙы тура юлға саҡырһаң, улар
тыңламай. Һҽм һин уларҙың һиңҽ
ҡарап тороуҙарын күрҽһең, ҽммҽ улар күрмҽй
»
.

(“Кҽртҽлҽр” сүрҽһе, 191


198 аяттар)
. Башҡа бер аятта иһә шулай тигән:
«
Һҽм улар, бер нҽмҽ
лҽ барлыҡҡа килтерҽ алмаған, ҽ үҙҙҽре барлыҡҡа килтерелгҽн илаһтарҙы Уның урынына
алдылар. Ул нҽмҽлҽр үҙҙҽренҽ зарар ҙа
, файҙа ла итҽ алмай һҽм улар үлемгҽ лҽ, тереклеккҽ лҽ
һҽм үлгҽндҽн һуң ҡҽберҙҽрҙҽн сығарыуға ла хужа түгел
»
.
(“Айырғыс” сүрҽһе, 3 аят)
.


Ошо сифаттарҙа булған ялған илаһтар уларға табынған ҡолдарҙы бер ниндәй бәләнән дә ҡотҡара
алмай, әлбиттә.
«
“Алла
һт
ан
башҡа кемде алғанһығыҙ, шуларҙы саҡырығыҙ, уларҙың һеҙҙҽн
яманлыҡты алып ташларға ла йҽки үҙгҽртергҽ лҽ кҿстҽре етмҽй
!




тип ҽйт
»

,


тигән
Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә.
(“Тҿндҽ күсереү” сүрҽһе, 56 аят)
.

4.
Белеүебеҙсә, мү шриктәр илаһ итеп күргән пәйғәмбәрҙәр,
әүлиәләр, фәрештәләр, ендәр, үҙҙәре
Аллаһҡа ғибәҙәт итеп, Уға мохтажлыҡтарын күрһәтеп, Уға яҡынайырға теләйҙәр
. Р
әхмәтенә
өмөт итеп, Уның ғазабынан ҡурҡалар. Шундай йән эйәһен нисек илаһлаштырырға була?
«
Улар

доға ҡылған теге нҽмҽлҽр, Раббыларына ынтылыу ю
лын үҙҙҽре эҙлҽйҙҽр, уларҙың ҡайһыһы
яҡыныраҡ тип, Уның рҽхмҽтен ҿмҿт итҽлҽр, һҽм Уның ғазабынан ҡурҡалар. Ысынлап та,
Раббыңдың ғазабынан ҡурҡырға кҽрҽк!
»

(“Тҿндҽ күсереү” сүрҽһе, 57 аят)
.

5.
Аллаһ Тәғәлә аңлатып биргәнсә, Унан башҡа илаһ тип күрелгән нәм
әләр бөтөн яҡлап та көсһөҙ
һәм доғаларҙа һоралған нәмәләргә яуап бирә алмайҙар. Улар Ерҙә һәм күктә
сүп

ҡәҙәр нәмәгә лә
эйә түгел


үҙ
аллы булһалар ҙа, бергәләшһәләр ҙә. Ошо илаһлаштырылған нәмәләр бер
нисек т
ә
Аллаһҡа ярҙамсы түгел, һәм Уның хозурунда бе
р кем
дә башҡаһы

өсөн яҡлаша алмаҫ, иллә мәгәр
Аллаһ үҙе быға рөхсәт бирһә:
«

Алла
һт
ан башҡа уйлап сығарған нҽмҽлҽрегеҙҙе саҡырығыҙ!




тип ҽйт. Уларҙың күктҽрҙҽ һҽм Ерҙҽ туҙан ауырлығы тиклем дҽ милектҽре юҡ. Уларҙың
унда ҡатнашлығы ла юҡ, һҽм улар араһында Уға ярҙамсы ла юҡ. Уның ҡаршыһында Ул
рҿхсҽт иткҽндҽрҙҽн
башҡаларҙың яҡлауы файҙа итмҽҫ...
»
.

(“Сҽбҽ” сүрҽһе, 22


23 аяттар)
.

Шула
й уҡ:

«
Ошо Алла
һ

һеҙҙең Р
аббығыҙ, батшалыҡ Уныҡы, ҽ Аллаһт
ан башҡа табынған нҽмҽгеҙ
хҿрмҽ ҡабығы тиклем нҽмҽгҽ лҽ эйҽ түгел. Ҽгҽр уларға ялбарһағыҙ, улар һеҙҙең доғағыҙҙы
ишетмҽй, ишетһҽлҽр

ҙҽ яуап ҡайтармаҫтар ине, һҽм Ҡ
иҽмҽт кҿнҿндҽ тиңдҽш

тотоуығыҙҙы ул
ар инҡар итер. Һҽм һиңҽ бер кем дҽ хҽбҽрҙар шикелле хҽбҽр бирҽ алмаҫ!
»

(“Барлыҡҡа килтереүсе” сүрҽһе, 13


14 аяттар).


6.
Ҡөрьәндә әйтелгәнсә:

«
Ҽйт: “
Аллаһтан башҡа һеҙ табына торған нҽмҽ тураһында уйланығыҙмы: ҽгҽр Аллаһ
миңҽ зарар телҽһҽ, улар Уның
зарарынан ҡотҡара алалармы, йҽки, ҽгҽр Аллаһ миңҽ рҽхмҽт
телҽһҽ, улар Уны
ң рҽхмҽтен тотоп тора алалармы?”


тип ҽйт. “
Миңҽ Аллаһ еткҽн,
тҽ
үҽккҽллҽүселҽр Уға тҽүҽккҽллҽй!”


тип ҽйт
»
.

(“Тҿркҿмдҽр” сүрҽһе, 38 аят)
.

7. Шула
й уҡ Ҡөрьәндә шулай тиелә:

«
Алла
һт
ан

башҡа һиңҽ файҙа ла, зарар ҙа итҽ алмай торған нҽмҽгҽ доға ҡылма, ҽгҽр һин
быны

эшлҽһҽң, залимдарҙан булырһың.
Ҽгҽр Алла
һ

һиңҽ зарар менҽн ҡағылһа, Үҙенҽн башҡа
ул зарарҙан ҡотҡарыусы юҡ. Ҽгҽр Ул һиңҽ яҡшылыҡ телҽһҽ, Уның йомартлығын
тотҡарлаусы юҡ. Ул ун
ың менҽн Үҙ ҡолдарынан телҽгҽненҽ ҡағыла. Ул
Ярлыҡаусы,
Р
ҽхимле!
»

(“Юныс” сүрҽһе, 106


107 аяттар)
.

Мәхлүк булған нәмә ысынлап та бер ниндәй ҙә зыян йә файҙа килтерә алмай. Ә шундай
сифаттағы нәмәгә доға ҡылған кеше, әлбиттә, бөйөк ширккә төшә. Файҙа йә з
ыяндың хасил
булыуы


ул тик ғибәҙәткә лайыҡ булған Аллаһ Тәғәләнең ҡулында:

«
Ҽгҽр һиңҽ Аллаһ берҽй бҽлҽ
-
ҡаза менҽн ҡағылһа, Аллаһтан башҡа унан һис бер ҡотҡарыусы
булмаҫ. Ҽ ҽгҽр Аллаһ һиңҽ хҽйерле нҽмҽ менҽн тейһҽ


Алла
һ

һҽр нҽмҽгҽ ҡҿҙрҽтле!
»

(“Мал
-
тыуар” сүрҽһе, 17 аят).


8.
Ҡөрьәндә әйтелеүенсә:
«
Алла
һт
ан тыш,
Ҡ
иҽмҽт кҿнҿнҽ тиклем яуап бирмҽй торған һҽм
уларҙың доғаларынан битараф булған нҽмҽлҽргҽ доға ҡылыусынан да аҙашҡаныраҡ кем
булыр? Кешелҽр йыйылғас, тегелҽр уларға дошман булыр һҽм улар
ҙың ҡоллоҡ ҡылыуҙарын
кире ҡағыр
»

(“Ҡомдар” сүрҽһе, 5


6 аяттар)
.

Кешене был донъяла ишетмәгән, уға сүп ҡәҙәр ҙә ярҙам итә алмаған һәм доғаһына яуап бирә
алмаған нәмәгә ялбарыусы ни тиклем аҙашҡан! Бының өҫтәүенә, илаһ күрелгән шул нәмә
Ҡиәмәт көнөндә лә
ул кешенән ваз кисәсәк һәм хатта уны ҡарғаясаҡ...

9. М
ә
ҫ
ә
л
һөйләү



ул
иң яҡшы
аңлатмаларҙың береһе. Был юл аша мәғнәүи хәҡиҡәттәр

ниндәйҙер матди сүрәттә күрһәтелә. Ошо юл менән мүшриктәр
гә

ҡаршы килтерелгән дәлилдәр
кешенең йөрәгендә бик көслө тәьҫир ҡал
дыра. Ҡөрьәндә быға миҫалдар күп булғанлыҡтан,
барыһын да килтерә алмайбыҙ, шуға өс м
ә
ҫ
ә
лд
ә

генә

туҡтап китәйек.



“Эй һеҙ, кешелҽр! Мҽҫҽл килтерелҽ


ҡолаҡ һалығыҙ уға! Ысынлап та, Аллаһтан башҡа
һеҙ доға ҡыла торған нҽмҽлҽр бының ҿсҿн бергҽ йыйылһалар ҙа

һис ваҡытта себен дҽ яһай
алмаҫтар. Ҽгҽр себен уларҙан берҽй нҽмҽ тартып алып китһҽ, унан кире алырға кҿстҽре
етмҽй. Һораусы ла, һоралыусы ла кҿсһҿҙ! Улар Аллаһты тейешле баһа менҽн баһаламаны.
Ысынлап та, Алла
һ


Кҿслҿ, Б
ҿйҿк!”

(“Хаж” сүрҽһе, 73


74 аят
тар
)
.

Һәр мосолманға ошо мәҫәлгә ҡолаҡ һалып, уны яҡшы аңларға кәрәк. Был мәҫәл кешенең
күңелендәге ширкте юҡҡа сығара: кешеләр табынған ялған илаһтар се
бен булһа ла ярата
алалармы? Үҙ
аллы булмаһа, бөтәһе лә бергәләшеп? Юҡ. Ә себендән ҙурыраҡ нәмәне? Ә се
бен
нәмәнелер урлап ҡасһа, уны кире ҡайтара алырҙармы?
Юҡ. Шулай булғас, ошо илаһтарға ниңә
табынырға?
1

Ошо


ширкте тәнҡитләгән иң асыҡ мәҫәлдәрҙең береһе.



Шулай уҡ ширк әһелдәренең Ҡиәмәт көнөндә ни тиклем ҡурҡыныс отоласаҡтары тураһында

ошо мәҫәл бар:

«
Үҙҙҽренҽ Аллаһтан башҡа ярҙамсылар тотҡан кешелҽр ҿй үргҽн үрмҽксе шикелле бит. Ҽ
ҿйҙҽрҙең иң ныҡ булмағаны, ҽлбиттҽ, үрмҽксе ауы, ҽгҽр улар белһҽлҽр ине! Ысынлап та,
уларҙың Унан башҡа доға ҡылған нҽмҽне Аллаһ белҽ. Ул


кҿслҿ, хикмҽтле! Был мҽҫҽлдҽрҙе
Беҙ кешелҽргҽ килтерҽбеҙ, ҽммҽ уларҙы белемле кешелҽр генҽ аңлар
»

(“Үрмҽксе” сүрҽһе, 41


43 аяттар)
.

Был мәҫәл


ниндәйҙер көс, ғиззәт, ярҙам өмөт итеп, Аллаһтан башҡа ялған илаһтарға табыныусы
кешеләр тураһында.
Раббыбыҙ шул илаһтарҙың көсһөҙ, ә уларҙың
ҡолдарының тағы ла өмөтһөҙ



1

Шуныһы ысынлап та ҡыҙыҡ: ҡайһы берҙәр үҙ “илаһтарын” кеҫәһендә, йә
сумкаһында, йә муйынында тағып йөрөтәләр. Ә ниндәйҙер ҡурҡыныс янаһа, улар бит
“Аллаһ, Аллаһ” тип ялбарырға тотона! Һуңғы

йылдарҙа ҡайһы бер кешеләр өйҙәренә
“аҡса килтереүсе баҡа” ҡуялар (Аллаһ Тәғәлә уларҙы тура юлға күндерһен!). Ә шул
кешеләрҙең, мәҫәлән, балалары ауырып китһә, улар: “Эй, баҡам, минең баламды
йүнәлт!”


тиҙәрме ни?! Юҡ, әлбиттә


Аллаһтан ғына һорайҙар би
т! Кемдең өйөндә
шундай баҡа тора


шул диндән сығарыусы оло ширк ҡыла, тимәк, үлеп китһә,
йәннәткә бер ҡасан да эләкмәйәсәк! Ул Ҡытайҙан килгән потто (идол) сығарып
ташлағыҙ,
уны

ярып, башҡа кеше алмаҫлыҡ итегеҙ!


хәлдә бул
ыу
ын аңлатып биргән: улар ау урған үрмәксе кеүек


ул үҙе лә, уның “өйө” лә мөшкөл,
үргән һайын йомшай бара... Шулай уҡ Аллаһтан башҡаға
һыйыныусылар ҙа


уларҙың ялған
илаһтарға табыныуҙары үҙҙәренә көс түгел, хәлһеҙлек

кенә өҫтәй.



Мүшриктәрҙең аяныс хәлдә булыуын күрһәткән аяттарҙың бере


ошо:
“Алла
һ

бер
ҡолдо

мҽҫҽл итеп килтерҽ: уның тура
л
а һүҙ

кҿрҽштер
еүсе хужалары булһа
,
ҽллҽ

яҡшы
мҿнҽсҽбҽттҽ бул
ған

бер
кешегҽ
бирелһҽ... У
лар сағыштырыуҙа бер
-
береһенҽ тигеҙме ни?
Алла
һҡ
а дан! Эйе, уларҙың күбеһе белмҽй шул!”

(“Тҿркҿмдҽр” сүрҽһе, 29 аят)
.

Был мәҫәлде
Аллаһ Тәғәлә мосолман һәм мүшрикте сағыштырып килтерҙе. Ҡ
ол булған кешегә
насар холоҡло
хужалары ян
-
яҡтан төрлө
бойороҡтар
яуҙырһа
яҡшымы, әллә ул кеше бер генә хужаның

әмерҙәрен үтәп йәшәһә яҡшыраҡмы? Шулай уҡ әллә нисә илаһҡа табыныусы кеше лә аптыраҡта
ҡалыр. Был илаһтарҙың ниндәйҙер көсө булған хәлдә лә уларҙың барыһының да ҡоло булыу
ахмаҡлыҡ булыр ине...

Мосолман иһә тиңдәше булмаған бер генә Аллаһҡа ғибәҙәт иткәс,

уның
“барыһына ла ярайым” тигән ҡайғыһы юҡ. Уның Шәфҡәтле, Миһырбанлы, Һөйөүсө Хужаһы бар,
һәм Ул


берәү генә.

10. Ғибәҙәткә лайыҡ булған берҙән бер Раббыбыҙ
бар нәмәгә лә

ҡөҙрәтле, уның хакимиәте һәм
көсө


бөтә нәмәнең дә өҫтөндә. Уның белеме бар донъя
ны һәм ахирәтте үҙ эсенә ала. Ошо
сифаттарҙа булған Берҙән бер Илаһ һәр ваҡыт күңелдә булырға, шөкөрҙәр ишетергә, ҡолдарынан
итәғәтлек күрергә, онотолмаҫҡа, көфөр ишетмәҫкә,
ҡолдарынан
гөнаһтар



бигерәк тә ширк


күрмәҫкә лайыҡ...

Аллаһ Раббыбыҙҙ
ың

башҡа

бер кемгә лә, бер ниндәй ялған илаһҡа ла хас булмаған камиллыҡ
сифаттары күп, ләкин ҡайһы берҙәрен миҫал өсөн һанап үтәйек:

1. Үлүһийәт. Үлүһийәт, йәғни ғибәҙәткә лайыҡлыҡ, Аллаһтан башҡа бер кемгә лә хас түгел.
Раббыбыҙ Мәңге тере («Әл
-
Хәйй»), бер кемгә
лә мохтаж түгел («
Әл
-
Ғани
й»).
Уның Мәңге тере
булыуы йоҡо йә йоҡомһорау һымаҡ нәмәләрҙең Уға хас булмауынан билдәле, ә бар
йыһан һәм
тереклек



уның солтанаты
1

аҫтында:
«Күктҽрҙҽ һҽм Ерҙҽ булған һҽр кем Ҽр
-
Рахманға ҡол
булып ҡына килҽ. Ул уларҙы һананы һҽм

хисап менҽн иҫҽплҽне инде»
.
(“Мҽрйҽм”

сүрҽһе, 93


94 аяттар).





1
Солтанат


солтанлыҡ, хакимиәт, власть.


Шулай уҡ Аллаһтың там хакимиәтенең һәм бөйөклөгөнөң дәлиле


Уның алдында бер кемдең дә
кемдер өсөн яҡлаша алмағанлығы. Бар яҡлышаусылар, түрәләр, «бөйөктәр»


бары тик
Аллаһтың ҡолдары. Әгәр

Раббыбыҙ рөхсәт итмәһә, бер кеше лә башҡаһы өсөн яҡлаша алмаҫ.

Аллаһтың белеме иһә һәр нәмәгә үтеп инә. Ә был ғилемдең ниндәйҙер өлөшөн Ул тик Үҙе
һайлаған кешеләр
ен
ә генә бирә.

Аллаһтың бөйөклөгөнә бер дәлил


Уның ғәршенең
1

ерҙе һәм күктәрҙе ҡапла
уы.
Аллаһ Тәғәлә
Ерҙе, күктәрҙе һәм унда булған бар тереклекте лә һаҡлап тора, һәм б
ыл эш Уға һис тә ҡыйын
түгел


У
л бар мәхлүктәрҙән дә өҫтөн, уларҙың барыһын да Үҙ көсөнә буйһондора
2
.

«
Алла
һ
, Унан


Тере һҽм Мҽңге булғандан


башҡа илаһ юҡ. Уны йоҡомһорау ҙ
а, йоҡо ла
алмай; күктҽрҙҽ һҽм Ерҙҽ булған нҽмҽлҽр


Уныҡы. Уның алдында, Үҙ рҿхсҽтенҽн башҡа,
кем яҡлаша алыр? Ул уларға ҡҽҙҽр булғандарҙы ла һҽм уларҙан һуң булғандарын да белҽ, ҽ
улар, Уның телҽгенҽн тыш, Уның белеменҽн бер нҽмҽ лҽ аңлай алмай. Уның тҽх
ете
күктҽрҙе һҽм Ерҙе билҽй, һҽм уларҙы һаҡлау Уға ауыр түгел,
Ул Бҿйҿк, О
луғ!
»
,


тиелгән
Ҡөрьәндә.
(“Һыйыр” сүрҽһе, 255 аят)
.

2. Аллаһ Тәғәлә


бөтөн мәхлүктәрҙе (кешеләрҙе, ендәрҙе, фәрештәләрҙе, матдәләрҙе) Үҙ
солтанатына буйһондорған Илаһ:

«
...К
үктҽгелҽр һҽм Ерҙҽгелҽр, ирекле һҽм ирекһеҙ рҽүештҽ Уға бирелгҽндҽн
дҽр
, һҽм Уға
ҡайтарыласаҡ
тар
»

(“Ғимран ғаилҽһе” 83 аят)
.

3. Кемгәлер ярҙам
күрһәтеү

йә уны һәләк итеү



тик Уның ҡулында. Бер
хәдис
тә әйтелгәнсә, әгәр
бөтә кешеләр ҙә һиңә ярҙам итәйек тип
йыйылһалар, улар тик Аллаһ һиңә яҙған ҡәҙәр генә ярҙам
итә алырҙар, һәм шулай уҡ һиңә зыян килтерәбеҙ тип берләшһәләр, тик Аллаһ яҙған ҡәҙәр генә
зыян итә алырҙар ине...

«
Ҽгҽр Алла
һ

һиңҽ зарар менҽн ҡағылһа, Үҙенҽн башҡа ул зарарҙан
ҡотҡарыусы юҡ. Ҽгҽр Ул
һиңҽ яҡшылыҡ телҽһҽ, Уның йомартлығын тотҡарлаусы юҡ. Ул



1

Ғәрш


тәхет, ләкин Аллаһтың ғәрше ниндәй булғанын беҙ белмәйбеҙ. Беҙ тик Ул
хәбәр иткән нәмәләргә ышанабыҙ, һәм Раббыбыҙҙың теге йә был сифатын кешеләр
сифатына оҡшатып күҙ алды
н
а килтермәйбеҙ. Мәҫәлән, “Аллаһ ғәрш өҫтөндә
ултыра” тип әйтергә ярамай.

2
Ал
лаһтың бер исеме


“Әл
-
Ҡаһһәр”, йәғни “бар нәмәне Үҙенә буйһондороусо”
.



уның менҽн Үҙ ҡолдарынан телҽгҽненҽ ҡағыла.
Ул
Я
рлыҡаусы,
Р
ҽхимле!
»

(“Юныс” сүрҽһе,
107 аят)
.

4. Аллаһ Раббыбыҙҙың бар нәмәгә ҡөҙрәте етә
, Уның көсө етмәгән нәмә юҡ:
«
Телҽгҽ
н нҽмҽһенҽ
Уның ҽмере:
“Бул!”



тип ҽйтеү генҽ

етҽ
, һҽм ул нҽмҽ барлыҡҡа килҽ
»
.
(“Йҽсин” сүрҽһе, 82
аят).

5.
Аллаһтың белеме бар нәмәгә лә үтеп инә. Ул булып үткән,
булып торған, буласаҡ нәмәне,
хатта булмаған нәмә булһа, нисек булыр ине


барыһын да белә.
«
Ысынлап та, Алла
һт
ан
Ерҙҽ
лҽ Күктҽ лҽ һис бер нҽмҽ йҽшерен түгел
»

(“Ғимран ғаилҽһе”

сүрҽһе
, 5 аят)
.


«
... Раббыңдан Ерҙҽ һҽм Күктҽ туҙан бҿртҿгҿнҿң ауырлығы ла йҽшерен ҡалмаҫ, унан
бҽлҽкҽйе лҽ, ҙурырағы ла


барыһы ла асыҡ китапта
»

(“Ғимран ғаилҽһе”

сүрҽһе
,
61

аят)
.

«
Ғҽйеп
нҽмҽлҽрҙең асҡыстары Уның ҡулында, уларҙы фҽҡҽт Ул ғына белҽ. Ҡорола һҽм
диңгеҙҙҽ булған нҽмҽлҽрҙе Ул белҽ. Япраҡ тик Уның белеүе менҽн генҽ тҿшҽ, һҽм асыҡ
китапта булмаған ер ҡараңғылығындағы орлоҡ та, еүеш нҽмҽ лҽ, ҡоро нҽмҽ лҽ юҡ
»

(“Мал
-
тыуар” сүрҽһе, 5
9 аят)
.

Ошо һәм башҡа сифаттарҙы аңлаған кеше

Аллаһтың камиллығын һәм бөйөклөгөн асыҡ күрер,
тик Уға ғына ғибәҙәт итер, тик Уның ғына Хаҡ Илаһ бул
ыу
ын
яҡшы
төшөнөр...


Ҿсҿнсҿ дҽрес: Шҽфҽғҽт

1.

“Шәфәғәт” тигән һүҙ ғәрәп телендә “шәфәғә”


“бер нәмәне икенсегә ҡушып, пар, йәғни ҡуш
итеү”


тигән ҡылымдан
килеп сыҡҡан.
Шәфәғәттең дини аңламы иһә


ул кемделер ярҙамсы
итеп ниндәйҙер моратҡа ирешеү йә бәләнән ҡотолоу юлын эҙләү
1
.
Кешеләрҙе дингә саҡы
рғанда
шәфәғәттең тик Аллаһ ҡулында булыуын аңлатыу мөһим, юҡһа ҡайһы бер кешеләр Аллаһҡа
яҡынаям тип төрлө кешеләр йә саралар
эҙләп ҡаңғыра.

2. Аллаһтан башҡа шәфәғәт эҙләгән кешеләргә ошо хикмәтле һүҙҙәрҙе һөйләр кәрәк:




)
1
ص ،نيميثعلا حلاص Ҿمحم Һيشلل ҽاقتع�ا Ғعمل حرش :رظنا (
80
.




Яратыусы


я
ратылған мәхлүктәр кеүек түгел!
Күп кешеләр шулай тип фекерләй:
“П
ҽйғҽмбҽрҙҽр, ҽүлиҽлҽр һҽм фҽрештҽлҽр Аллаһ хозурында бҿйҿк дҽрҽжҽгҽ эйҽ, һҽм улар
шҽфҽғҽт итеп беҙгҽ Аллаһҡа яҡынайырға ярҙам итҽлҽр




нҽҡ бҿйҿк түрҽлҽрҙең ярҙамсылары
кеүек: ябай кешелҽр ш
ул ярҙамсыларҙы түрҽлҽргҽ үҙ хҽжҽттҽрен еткерер ҿсҿн ҡуллана..

.

Был
фекер иң бөйөк хаталарҙың береһе, сөнки ул бөт
ә

батшаларҙың Хужаһы (“Мәликүл
-
мүлүк”)
булған Аллаһты ярҙамсыларға мохтаж меҫкен түрәләр менән сағыштырыу тигән һүҙ. Асылда,
ошо түрәләрҙең у
рынбаҫарҙары, вәзирҙәре, сәркәтиптәре һ. б. тик
кешенең

камил булмаған
хакимиәтен ҡе
ү
әтләү өсөн генә

эшләйҙәр, һәм уларҙың вазифалары өс нәмәнән ғибрәт:



Түрәләргә кешеләрҙең нимә менән йәшәүен аңлатыу.



Халыҡтың төрлө ваҡ
-
төйәк эштәрен хәл итер өсөн түр
әләрҙең ваҡыттары
етмәй, шуға улар ошо
ярҙамсылар
ы
н

ебәрә.



Ҡайһы ваҡыт түрә арып, халыҡты ҡайғыртмай башлай. Ошо ваҡытта уға нәсихәттәр әйтеп,
кәйефен күтәреп ебәрергә вәзирҙәр һәм урынбаҫарҙар кәрәк була.

Аллаһ Раббыбыҙ иһә
көсһөҙ кешеләр кеүек түгел:
Уның белмәгән нәмәһе һис юҡ, Ул бер кемгә лә
мохтаж түгел. Ул Үҙ ҡолдарын әсәнең балаһын йәлләгәндән дә нығыраҡ йәлләй. Белеүебеҙсә,
был донъ
ялағы батшалар алдында яҡлашыусы йыш ҡына үҙе лә ниндәйҙер “ҙур кеше”, йә ошо
батшаның тиңдәше (мәҫәлән, улы), йә с
оюздашы була. Ә уларҙың шәфәғәте
н

ҡабул итеүсе батша
иһә, быны, ғәҙәттә, өс сәбәп арҡаһында эшләй:



Бер батша икенсегә мохтаж була.



Бер батша икенсенән ҡурҡа.



Бер ба
тша икенсегә нисектер ярҙам итә

лә, шул ярҙамды кире ҡайтарыр ө
сөн теге батша
тырыша.

Ҡолдарҙың үҙ ара ҡулланған шәфәғәттәре йә бер
-
береһенән ҡурҡыу, йә бер
-
береһенә ярҙам итеү
арҡаһында килеп сыға, ә Аллаһ Тәғәлә, әлбиттә, бер кемгә лә мохтаж да түгел, бер кемдән
ҡу
р
ҡмай ҙа. Шуға Ул
Үҙ
ҡолоноң ялған илаһтарға йә кешеләргә һыйыныуын тәнҡитл
әп, шулай
тине:

«

Алла
һт
ан башҡа уйлап сы
ғарған нҽмҽлҽрегеҙҙе саҡырығыҙ!”



тип ҽйт. Уларҙың күктҽрҙҽ

һҽм Ерҙҽ туҙан ауырлығы
ҡҽҙҽр ҙҽ

милектҽре юҡ. Уларҙың унда ҡатнашлығы ла юҡ, һҽм улар
араһында Уға ярҙамсы ла юҡ. Уның ҡаршыһында Ул рҿхсҽт иткҽндҽрҙҽн башҡаларҙың
яҡлауы файҙа итмҽҫ
»

(“Сҽбҽ” сүрҽһе, 22


23 аяттар)
.



Шәфәғәт ике төрлө була


яраған һәм ярамаған.

Яраған шҽфҽғҽт



ул Ал
лаһтан һоралған шәфәғәт,
һәм уның ике шарты бар:

Беренсе шарт



ул шәфәғәт итеүсе кешегә Аллаһтың быға рөхсәт биреүе.
«
Уның алдында Үҙ
рҿхсҽтенҽн башҡа кем яҡлаша алыр?
»



тиелгән Ҡөрьәндә
(“Һыйыр” сүрҽһе, 255 аят)
.

Икенсе шарт



Аллаһ Тәғәләнең яҡлашыусы
менән генә түгел (шәфәғәт биреүсе), яҡлашыуға
мохта
ж булған кеше менән

дә

риза булыуы:

«
Ул уларға тиклем булғанды ла һҽм уларҙан һуң
буласаҡты ла белҽ, һҽм улар Ул риза булғандарҙан башҡаны яҡламайҙар һҽм Уның алдында
ҡурҡыуҙан дерелдҽп торалар
»

(“Пҽйғҽмбҽрҙҽр” сүрҽһе, 28 аят)
.

Шулай уҡ:
«
Ул кҿндҿ Ҽр
-
Рҽхман рҿхсҽт иткҽн һҽм һүҙенҽ риза булған кешенҽн башҡа һис кемгҽ ҡурсалау файҙа
итмҽҫ
»

(“Таһҽ” сүрҽһе, 109 аят)
.

Ярамаған шҽфҽғҽт



кемдәндер Аллаһтан башҡа бер кем дә эшләй алмаған нәмәләр һорау.
А
ллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә кафырҙар тураһында:
«
Уларға яҡлаусыларҙың яҡлауы ярҙам итмҽй
»

(“Кейеменҽ бҿркҽнгҽн” сүрҽһе,
48

аят)
.



Аллаһтан башҡа шәфәғәт эҙләгән кешеләргә шундай дәлилдәр килтерер кәрәк: беҙҙең
пәйғәмбәр ҙә
(

)
, унан алда килгән пәйғәмбәрҙәр ҙә кешеләрҙе фәрештәләрҙән, йә
пәйғәмбәрҙәрҙән, йә әүлиәләрҙән шәфәғәт һорарға өйрәтмәгән. Мөхәммәттең
(

)

сәхәбәләре
лә, уларҙан һуң килгән быуын да (тәбиғиндәр) быны эшләмәгән, бөйөк ғалимдарҙың береһе лә
,
шул иҫәптән Әбү
фә, Мә лик, Шә фиғи, Әхмәд ибн Хә нбәл һәм башҡа билдәле ғилем эйә
ләр
е
бындай төр шәфәғәтте беҙгә еткермәгән.


Дүртенсе дҽрес: Ниғмҽттҽрҙе мул яуҙы
рған һҽм ғибҽҙҽткҽ лайыҡ
булған

Аллаһҡа ышанмаған кешеләргә дәғүәт ҡылғанда уларҙың иғтибарын беҙгә бирелгән ниғмәттәргә

йәлеп итер кәрәк. Был ниғмәттәрҙең асыҡ күренгәне лә, күҙгә күренмәгәне лә бар, улар йә беҙҙең
динебеҙгә, йә донъябыҙға ҡағыла.
«
Һеҙгҽ ниндҽй генҽ ниғмҽт булһа ла, ул


Алла
һт
ан, шунан
һеҙгҽ бҽлҽ
-
ҡаза ҡағылһа, һеҙ Алла
һҡ
а ялбараһығыҙ
»



ти Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә
(“Бал ҡорто”
сүрҽһе, 53 аят)
.

Һәм Аллаһ беҙгә бар йыһанды яраштырып, ҡулланырға биргән. Ошо бар
ниғмәттәрҙе лә
беҙгә
аңлатып, хәтерләтеп,
Ул
тик Үҙенең Ысы
н илаһ

бул
ыу
ын беҙгә еткерә.

Беренсенҽн
, дөйөм һөйләмдәр менән:

«Ул Ер йҿҙҿндҽге бҿтҽ нҽмҽне һеҙҙең ҿсҿн барлыҡҡа килтерҙе...».

(“Һыйыр”

сүрҽһе, 29 аят).

«Аллаһтың һеҙгҽ күктҽрҙҽге һҽм Ерҙҽге нҽмҽлҽрҙе буйһондороуын һҽм асыҡ рҽүештҽ лҽ,
йҽшерен дҽ һеҙгҽ Үҙ
ниғмҽттҽрен яуҙырыуын күрмҽнелҽрме ни?..»
.
(“Һыйыр”

сүрҽһе, 20 аят)
.

«Һҽм Ул һеҙгҽ күктҽрҙҽ һҽм Ерҙҽ булған нҽмҽлҽрҙе буйһондорҙо, барлыҡ Үҙенҽн булғанды.
Фекер йҿрҿткҽн халыҡтарға, ысынлап та, бында аяттар бар».

(“Теҙлҽнеп тороусолар”

сүрҽһе,
13 аят)
.

Ошо
аяттарҙа Аллаһ Тәғәлә бар ниғмәттәрҙе лә


асыҡмы, йәшеренме, матдимы, мәғнәүиме
,
күктәме ул, ерҙәме



барыһын да иҫкә алған.
Аллаһтың был мәхлүктәре


ҡояш, ай, ер,
йондоҙҙар, тауҙар, дингеҙҙәр, йылғалар, хайуандар донъяһы, ағастар, емештәр,
ер байлыҡтары

һәм башҡа файҙалы нәмәләр


кешегә ҡулланыр өсөн һәм ғибрәт
-
фәһем алып Аллаһ Тәғәлә
тураһында уйланыр өсөн бирелгән. Улар барыһы ла Аллаһ Тәғәләнең барлығын һәм берлеген
иҫбат итеп, уның ғибәҙәткә лайыҡ булғанлығын беҙгә хәтерләтә... Ошо ян яҡтан беҙҙе ур
атҡан
нәмәләргә ҡарап беҙ Раббыбыҙҙың һис шикһеҙ Хаҡ Илаһ булғанлы
ғын аңлайбыҙ:


Был шуның ҿсҿн: Алла
һ



хҽҡиҡҽт, уларҙың Унан башҡа доға ҡылған нҽмҽлҽре


ялған, һҽм
Алла
һ



юғары, бҿйҿк!



Хаж
»
сүрҽһе,

62
аят)
.

Ик
енсенҽн
,
ентекләп шулар асыҡлана
:

«
Алла
һ

күктҽрҙе һҽм Ерҙе бар ҡылды һҽм күктҽн һыуҙы тҿшҿрҙҿ, һҽм уның менҽн
емештҽрҙе һеҙгҽ ризыҡ итеп сығарҙы, һҽм Үҙенең бойороғо менҽн диңгеҙҙҽ йҿрҿһҿндҽр
тип
кҿймҽлҽрҙе һеҙгҽ буйһондорҙо. Һ
ҽм һеҙгҽ йылғаларҙы буйһондорҙо, тҿн менҽн кҿндҿ
буйһондорҙо, тырыш х
еҙмҽтсҽндҽр итеп Ҡояш менҽн Айҙы буйһондорҙо, һеҙ һорағандарҙың
барыһын да бирҙе. Һҽм ҽгҽр һеҙ Алла
һт
ың ниғмҽтен һанаһағыҙ, һанап бҿтҿрҽ алмаҫһығыҙ.

Ысынлап та, кеше


йҽберлҽүсе һҽм яҡшылыҡтың ҡҽҙерен белмҽй!
»

(“Ибраһим” сүрҽһе, 32


34 аяттар).

Шулай уҡ
Раббыбыҙ күп ниғмәттәрҙе һанап киткәндән һуң шулай ти:

«
Ул хаҡлыҡ менҽн күктҽрҙе һҽм Ерҙе яратты. Улар Уға тиңдҽш тотҡан нҽмҽнҽн юғары
Ул! Ул кешене тамсынан яратты. Һҽм бына ул


асыҡтан
-
асыҡ дошманлашыусы.
Һҽм Ул
хайуандарҙы бар итте, уларҙа


һеҙҙең ҿсҿ
н йылылыҡ һҽм файҙа, һ
ҽм һеҙ уларҙан
туҡланаһығыҙ.
Һҽм уларҙы ялға ҡыуған
в
аҡытта һҽм [кҿтҿүгҽ] сығарған
в
аҡытта уларҙа
һеҙҙең ҿсҿн м
атурлыҡ

та

бар.
Һҽм улар йҿктҽрегеҙҙе һеҙ унда
ары
майынса барып етҽ
алмаған илгҽ тиклем йҿрҿтҽлҽр. Ысынлап та, Р
аббығыҙ Миһ
ырбанлы, Р
ҽхимле!
Һҽм һеҙгҽ
менеп йҿрҿр ҿсҿн һҽм матурлыҡ ҿсҿн атт
арҙы, ҡасырҙарҙы һҽм ишҽктҽрҙе бар итте
. Ул һеҙ
белм
ҽгҽн нҽмҽлҽрҙе бар ҡыла.
Алла
һ

ҿҫтҿндҽ


юлға алып барыу. Унан сигенеүселҽр ҙҽ бар.
Ҽгҽр Ул телҽһҽ, барығыҙҙы

ла тура юлға күндерер ине.
У
л күктҽрҙҽн һыуҙы тҿшҿрҽ: унан
һеҙҙең ҿсҿн эсемлек һҽм һеҙ кҿтҿү кҿткҽн ағастар.

Ул уның менҽн һеҙҙең ҿсҿн игендҽрҙе һҽм
зҽйтүн ағасын, һҽм хҿрмҽ, һҽм йҿҙҿм ағастарын, һҽм һҽр тҿрлҿ емештҽрҙе үҫтерҽ.
Ысынлап та, ошоларҙа у
йлап ҡараған кешелҽргҽ аят бар!

Һҽ
м Ул һеҙгҽ тҿн менҽн кҿндҿ,
ҡояш менҽн а
йҙы буйһондорҙо, һҽм Уның ҽмере менҽн йондоҙҙар буйһондоролдо. Ысынлап
та, бында аҡыллы халыҡтарға аят бар!
»

(“Бал ҡорто” сүрҽһе, 3


12 аяттар)
.

Шул уҡ сүрәлә тағы ла шулай тиелә:

«
Һеҙгҽ унан яңы ит алып ашау ҿсҿн
һҽм һеҙ кейгҽн биҙҽнеү ҽйберҙҽре сығарыу ҿсҿн диңгеҙҙе
буйһондорҙо. Һҽм һеҙ Алла
һт
ың йомартлығын эҙлҽр ҿсҿн унда кҿймҽлҽрҙең һыуҙы ярып
йҿрҿгҽнен күрҽһең бит. Моғайын, һеҙ шҿкҿр итеүселҽрҙҽн булырһығыҙ! Һҽм Ул һеҙҙең менҽн
Ер һелкенмҽһен ҿсҿн тауҙарҙы Ергҽ

һалды, һҽм йылғаларҙы, һҽм юлдарҙы


моғайын, һеҙ
тура юлдан барырһығыҙ! Һҽм билдҽлҽрҙе, һҽм йондоҙҙар менҽн улар юл табырҙар. Барлыҡҡа
килтерҽ торған менҽн барлыҡҡа килтерҽ

алмай торған берҙҽйме ни? Һ
еҙ аҡылығыҙға
килмҽҫһегеҙме ни? Ҽгҽр һеҙ Алла
һт
ың ниғм
ҽтен иҫҽплҽргҽ уйлаһағыҙ, һанап бҿтҿрҽ
алмаҫһығыҙ. Ысынлап та, Алла
һ



Кисереүсе, Р
ҽхимле!
»

(“Бал ҡорто” сүрҽһе,
14


18

аяттар)
.

Ошо ниғмәттәрҙе яратҡан һәм биргән Зат бер нәмә лә яратмаған нәмәгә тиңме ни?! Бер кеше лә

үҙенә Раббы тарафынан бирелгән нәмәл
әрҙе һанап бөтә алмай


тәнен һәм ағзаларын, шулай уҡ
секунд һайын килеп торған һәр төрлө бихисап ниғмәттәрҙе. Шулай булғас аҡыллы кешегә тик
Раббына ғибәҙәт итеп, ширктән һаҡланыуҙан башҡа бер нәмә лә ҡалмай.


Бишенсе дҽрес: Ширктең сҽбҽптҽре һҽм юлдары

Беҙҙең һөйөклө пәйғәмбәребеҙ
(

)

ширккә сәбәпсе булған бар нәмәләрҙән дә тыйып
, уларҙы
ентекләп аңлатып,

беҙҙе ҡәтғи рәүештә иҫкәртте.
Шул аңлатмаларҙан ҡайһы бер миҫалдар
килтерәйек:

1.
Аллаһтың изге ҡолдарын самаһыҙ ҙурлау

(ғәрәпсә был күренеш

ғүлү


ти
п атала)
. Ниндәйҙер
кешене ашыры дәрәжәлә маҡтап, уның ҡәберенә сарылып, шул ҡәбер өҫтөндә уға мөрәжәғәт
итеү һәм нәмәлер һорау ширккә килтерә,

сөнки кеше Аллаһҡа доға ҡылып У
ға ялбарыр урынына
ниндәйҙер
үлгән бәндәнән һорай! Атабыҙ Әҙәмдән һуң ер йөҙөндә
беренсе ширк нәҡ шул
рәүешле
килеп сыҡҡан да инде. Сәхәбә ғалимдарының береһе булған
Ибн Ғәббәс (Аллаһ унан
риза булһын!) шулай тине: “Әҙәм
дән

Нух
ҡа

(ғәләйһи сәләм)
тиклем йәшәгән кешеләрҙә

тик
ислам динен
тотҡан

ун быуын булған”. Шунан һуң кешеләр изге ҡолдарҙы илаһлаштырып
ширккә кереп киткәндәр... Бының турала Ҡөрьәндә
риүәйәт ителә:

«Һҽм улар
(йҽғни, Нух пҽйғҽмбҽрҙең халҡы)
: “Үҙегеҙҙең илаһтарығыҙҙы һис тҽ ташламағыҙ,
Үҽддте лҽ, Сүҽғте лҽ, Йағуҫты ла, Йҽғуҡты
ла, Нҽсерҙе лҽ ташламағыҙ!”


тинелҽр».

(“Нух”
сүрҽһе, 23 аят)
.

Аятта иҫкә алынған ошо исемдәр Нух халҡының әүлиәләре булған. Шул

кешеләр үлеп ҡалғас, Шайтан Нух халҡына килгән дә, ошо изге ҡолдарға һәйкәл ҡуйырға һәм
был һәйкәлдәргә хужаларының исемдәрен
бирергә кәңәш иткән. Йәнәһе, әүлиәләр һәйкәленә
(һындарына, поттарына) ҡарап, уларҙың тарихын иҫтә тоторһоғоҙ, биргән кәңәштәрен
хәтерләрһегеҙ һәм һеҙгә был ғибрәт булыр... Был һындарға кешеләр тәүҙә табынмаған, ләкин
ваҡыт үтеп, ошо һәйкәлдәрҙең барлыҡҡа
килеү тарихы онотолғас, кешеләр уларҙы и
лаһ күреп,
табына башлағандар!

Бына ошо инде әүлиәләр хосусында
ғүлү
, йәғни уларҙы ифрат ололап, н
ә
мә
менәндер файҙа йә зыян килтерә алған илаһ итеп күреү.

Ошо юл менән Шайтан кешеләргә төрлө
биналы ҡәберҙәр, һәйкәлт
аштар төҙөтә, шунан уларҙың йөрәктәренә ошо ҡәбер эргәһендә тороу,
әүлиә
ләр
гә
мөрәжәғәт итеп
доға ҡылыу
, шәфәғәт һорау

һәм башҡа ғибәҙәттәр ҡылыуға өндәй.


Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер мосолман илдәрендә лә биналы, биҙәкле ҡәберҙәр бар
. Уларҙы
ниндәйҙер ҡапл
ау менән ябып, хөрмәтләйҙәр, улар тирәһендә тауаф
1

ҡылалар, хатта үбәләр һәм
эргәләрендә ҡорбан салалар!
2

Бына шуға ла Аллаһ Тәғәлә ниндәйҙер кешене


әүлиә түгел,
пәйғәмбәр булһа ла


саманан тыш ҙурлап Уға тиңдәш ҡәҙәр күрмәҫкә ҡушҡан:

«
Эй һеҙ китап
ҽһелдҽре

(бында: христиандар)
! Динегеҙҙҽ сиктҽн уҙмағыҙ, Алла
һҡ
а ҡаршы
хҽҡиҡҽттҽн башҡаны һҿйлҽмҽгеҙ. Мҽрйҽм улы Ҽл
-
Мҽсих Ғайса Алла
һт
ың рҽсүле генҽ, һҽм
Мҽрйҽмгҽ ташлаған һүҙе һҽм Уның рухы. Алла
һҡ
а һҽм Уның рҽсүлд
ҽренҽ иман килтерегеҙ
һҽм “
ҿс

3
,



тип ҽй
тмҽгеҙ. Тыйылығыҙ, был һеҙҙең ҿсҿн хҽйерле. Ысынлап та, Алла
һ



бер
генҽ илаһ бит. Уның балаһы булыуҙан саф Ул. Күктҽрҙҽге нҽмҽлҽр ҙҽ, Ерҙҽге нҽмҽлҽр ҙҽ
Алла
һт
ыҡы. Алла
һт
ың үҽкил булыуы етҽ
!
»

(“Ҡатындар” сүрҽһе, 171 аят)
.

2.
Пҽйғҽмбҽрҙҽрҙе (ғҽлҽйһим сҽлҽм)

һҽм ҽүлиҽлҽрҙе самнан тыш маҡтау.

Был күренештән
пәйғәмбәребеҙ
(

)

үҙе ҡәтғи рәүештә тыйған: “Мине христиандар Мәрйәм улын маҡтаған
кеүек маҡтамағыҙ, мин бары тик Аллаһтың ҡо
ло. Минең турала тик “Аллаһтың ҡ
оло һәм илсеһе”
тип һөйләгеҙ”. Шулай уҡ ул
(

)
:

Диндә ғүлү

итмәгеҙ, һеҙҙән алдағы халыҡтарҙы нәҡ диндәге
ғүлү

һәләк итте лә инде”


тине.

3.
Ҡҽберҙҽр ҿҫтҿндҽ мҽсеттҽр һалыу һҽм уларҙы рҽсемдҽр менҽн биҙҽү
. Пәйғәмбәребеҙ
(

)

быны тыйҙы, сөнки ҡәберҙәр эргәһендә Алаһҡа ғибәҙәт итергә теләгән кешенең ш
ул ҡәберҙә
ятҡан әүлиәләргә лә табына башлауы бар. Бындай осраҡтар, белеүегеҙсә, була.

Бер көн



1

Тауаф


уратып йөрөү. Исламда был төр ғибәҙәт тик хаж йә ғүмрәлә генә, Кәғбә
тирәләй мөмкин. Башҡа нәмә тирәһендә тауаф
ҡылыу


шыршы булһынмы, ҡәберме,
һәйкәлме


ҡәтғи рәүештә тыйылған.

2

Ундай кешеләргә нәмәлер аңлата башлаһаң, һиңә әллә нисә төр ҡушамат
табалар:“уаһһабсы”, “ғөрөф
-
ғәҙәт боҙоусо”, “Ғәрәпстан шпионы” һәм башҡа. Хәйер,
был ялаларға үсегәһе түгел


халҡын ту
ра юлға өндәүсе пәйғәмбәрҙәрҙе лә
әрләгәндәр, һуҡҡандар һәм хатта үлтергәндәр, “ата
-
бабаларыбыҙ динен боҙоусо” тип
атағандар. Бөгөнгө көн яһилдарының һүҙҙәре лә нәҡ ошо һүҙҙәр түгелме ни?..

3

Был аятта “өс” тигән һүҙ христиандарҙың аҡидаһындағы “өс илаһлыҡ
” ҡанунын
(русса: “
д
огмат о троице
”) күҙ уңында тота. Аллаһ Тәғәлә менән бер рәттә Ғайса
пәйғәмбәрҙең (ғәләйһи сәләм) һәм уның әсәһе Мәрйәмдең дә илаһ булыуҙарын
раҫлаған был ҡанун

христианлыҡ диненә

325
йылда Никей йыйылышында
,
йәғни
Ғайса пәйғәмбәрҙән
35
0

йылдан һуң ғына керетелгән
.

Күп христиандар үҙҙәре өс
илаһлыҡты ҡабул итмәй, Ғайса пәйғәмбәрҙең кеше булыуына ышанып килгәндәр.
Шундай христиандарҙың иң беренсе төркөмдәре “арианлылар” тип атала (Арий
исемле священник исеменән,
336 йылда үлгән
).


пәйғәмбәребеҙ
(

)

янында Үммү Сәләмә һәм Үммү Хәбибә Хәбәшә илендә (Эфиопия) күргән
рәсемле сиркәү тураһында әйткәс, ул бының турала шулай тине: “Улар (христиандар)
араларында йәшәгән изге кеше үлеп ҡалһа, ҡәбере өҫтөндә ғибәҙәт ере яһай торғандар. Шундай
кешеләр


Ҡиәмәт
көнөндә иң әшәке бәндәләр!”.
(Бухари)
. Шулай уҡ пәйғәмбәребеҙ
(

)

үлем
түшәгендә ятҡанда ла өммәтен ошо ҡурҡыныс эштән иҫкәртергә онотманы һәм “Яһүдтәргә һәм
христиандарға Аллаһтың ләғнәте төшһөн


улар пәйғәмбәрҙәр ҡәберҙәрен ғибәҙәт еренә
әйләндерҙеләр!”
,


тип ятты. Аллаһтың рәхмәтенә күсергә биш көн ҡалғас, ул
(

)

тағы ла
берҙе иҫкәртеп шулай тине: “Һеҙҙән алда булғандар пәйғәмбәрҙәр һәм изге кешеләр ҡәберҙәрен
мәсеткә әйләндерҙеләр. Ҡәберҙәрҙе мәсет итмәгеҙ! Мин һеҙгә быны тыям!”...

4.
Ҡҽбер ҿҫтҿндҽ мҽ
сет тҿҙҿмҽү, ҽ нҽҡ ҡҽберҙең үҙен мҽсеткҽ ҽйлҽндереү
. Был


алдағы әйтеп
үткән (ҡәбер өҫөндә мәсет төҙөү) ғәмәлдән дә насарыраҡ. Бындай эштән дә пәйғәмбәребеҙ
(

)

тыйған һәм шулай тигән: “Эй Аллаһ, минең ҡәберемде табыныла торған һынға әйләндермә!
Пәйғәмбәр
ҙәре ҡәберҙәрен мәсеткә әйләндергән халыҡҡа Аллаһтың асыуы ныҡ булһын!”...
(Имам Мҽлик һҽм Ҽхмҽт).

5.
Ҡҽберҙҽр ҿҫтҿндҽ уттар (сыра, тҿтҽнҽк, лампа һ. б.) яғыу, ҡатындарҙың ҡҽберҙҽргҽ йҿрҿүҿ
.
Пәйғәмбәребеҙ
(

)

ҡәберҙәр өҫтөндә биналар төҙөүҙө, уттар яғыуҙы, гипстан нәмәләрҙер яһап
биҙәүҙе, яҙыуҙар һалыуҙы, мәсеттәр ҡороуҙо тыйҙы. Шулай уҡ Ибн Ғәббәс пәйғәмбәрҙең
(

)

ҡәберҙәргә барыусы ҡатындар тураһында әйкән һүҙҙәрен риүәйәт итте: “Ҡәберҙәргә йөрөүсө
ҡатындарҙ
ы, ҡәберҙәр өҫтөндә мәсет төҙөүсө һәм уттар яғыусы кешеләрҙе Аллаһтың илсеһе
(

)

ләғнәтләне!”.
(Ҽбү Дҽүд, Тирмиҙи, Ибн Мҽджҽһ).

6.
Пҽйғҽмбҽребеҙ (

) шулай уҡ ҡҽберҙҽр ҿҫтҿндҽ ултырыуҙы һҽм уларға ҡарап намаҙ уҡыуҙы
тыйҙы:

“Ҡәберҙәр өҫтөндә ултырмағыҙ һәм у
ларға ҡарап намаҙ ҡылмағыҙ”
(Мүслим).

7.
Ҡҽберҙҽр
гҽ

нин
д
ҽйҙер билдҽле ваҡыттарҙа барып намаҙ уҡыу

һәм өйҙә намаҙ уҡы
у
ҙы
ҡалдырыу. Пәйғәмбәребеҙ
(

)

беҙгә аңлатып биреүенсә, ҡәберҙәр


намаҙ урыны түгел, ә кем
Алләһ илсеһенә
(

)

салауаттар әйтһә, улар йыраҡтан да, яҡын да да барып етә


бының өсөн
пәйғәмбәрҙең ҡәберенә барырға кәрәкмәй. Бының турала ошондай хәдис бар: “Ҿйҙәрегеҙҙе
ҡәбергә әйләндермәгеҙ, ә

минең ҡәберемде йыш

барыла торған урын итмәгеҙ. Һ
еҙҙең

салауаттарығыҙ
миңә
һеҙ ҡайҙа
булһағыҙ ҙа килеп етә”. “Аллаһ Тәғәләнең сәйәхәт итеп,
өммәтемдән миңә сәләмдәр ебәреүсе фәрештәләре бар”.

Шулай итеп, ер йөҙөндә иң яҡшы ҡәбер
пәйғәмбәребеҙең ҡәбере булыуына ҡарамаҫтан, уға йыш барыу тыйылған, тимәк башҡа төр
ҡәберҙәрҙе лә сама
нан тыш хөрмәтләргә кәрәкмәй.

8.
Ҡҽберҙҽр ҿҫтҿндҽ ҡҿббҽлҽр
1

тҿҙҿү һҽм һындар ҡуйыу
. Пәйғәмбәребеҙ
(

)

ерҙе ширк
йоғонтоһонан таҙартырға тырышып, ҡайһы бер сәхәбәләрен ҡөббәләрҙе емеререгә һәм һындарҙы
юҡ итерә ебәргән. Әбү Һәййәдж Әл
-
Әсәди риүәйәт итеүенсә,
уға Ғәли ибн Әбү Талиб шулай тип
әйткән: “Миңә ҡасандыр Аллаһтың илсеһе
(

)

ҡушҡан эште һиңә лә ҡуш
айыммы? Ниндәй
генә һынды тапһаң да, уны юҡ ит, ниндәй генә сығып торған ҡәберҙе күрһәң дә, уны ер менән
тигеҙлә”.

9.
Ҿс мҽсеттҽн

башҡа ниндҽйҙер мҽсеттҽргҽ сҽфҽр ҡылыу
.
Ширккә илтеүсе бөтә юлдарҙы
ҡаплау менән бергә, пәйғәмбәребеҙ
(

)

тәүхидте һаҡлаусы саралар
ҙы л
а күргән
: “Ошо өс
мәсеттән башҡа бер мәсеткә лә сәфәр ҡылмағыҙ: минең мәсетем, Әл
-
Х
әра
м мәсете, Әл
-
Аҡса
мәсете
2
”.
Ошо тыйыу мәсеттәр өсөн генә түгел, ә ҡәберҙәр өсөн дә әйтелгән


с
әхәбәләр был
хәдисте нәҡ шулай аңлаған

һәм нин
дәйҙер ҡәбергә махсус рәүештә барып йөрөмәгәндәр.

Бының
турала Ибн Тәймиә

тигән ғалим ошолай яҙған: “Имам
-
ғалимдарҙың берҙәм фекере буйынса, әгәр
кеше ниндәйҙер
пәйғәмбәр йә әүлиә ҡәберенә барырға нәҙер ҡылһа, шул нәҙерҙе үтәү кәрәкмәй,
хатта уны үтәү тыйы
лырға тейеш”.

10.
Ҡҽберҙҽрҙе зыярат иткҽндҽ, бидғҽт ғҽмҽлдҽр ҡылыу
.

Ҡәберҙе зыярат итеү ике төргә бүленә:



Шәриғәт ҡушҡанса, ҡәберлеккә кергәндә үлеләргә сәләм әйтеү һәм улар өсөн доға ҡылыу
3
.
Ләкин был ғәмәл тик яҡындағы ҡәбергә барыу, йә юл төшкәндә
генә кереп сығыу шарты менән
үтәлергә тейеш
4
.




1

Ҡөббә:
русса

“купол”.

2

“Минең мәсетем” тип пәйғәмбәребеҙ Мәдинә ҡалаһындағы мәсетте күҙ уңында
тота. Уның ғәрәпсә исеме


“Әлмәсжид әннәбәүи”. “Әл
-
Хәрам” мәсете


Мәккәләге
Кәғбә тирәһендәге мәсет. “Әл
-
Аҡса”


бөгөн Иерусалимда йәһүдтәр ҡулында “әсир”
бул
ған мәсет (Аллаһ Тәғәлә уны беҙҙең йә балаларыбыҙ ҡулы менән азат итһен,
әмин).

3

Ошо китап авторының “Мосолман ҡәлғәһе” (русса исеме


“Крепость
мусульманина”) тигән доғалар һәм зикерҙәр китабында был доғаны ла таба алаһығыҙ.

4

Йәғни, ниндәйҙер ауылға бар
ыу яҡын кешенең ҡәбере өсөн түгел, ә шул ауылда



Шәриғәт тыйған ширк һәм бидғәт ҡатыш зыярат. Был төр өс нәмәне үҙ эсенә ала:



Үле кешегә ялбарып, хәжәттең үтәлеүен һорау. Бындай ғәмәл ҡылған кешеләр поттар һәм
һындарға табыныусы кешеләр менән тиң һәм ула
р


мосолман түгел.



Аллаһ

Тәғәләнән һораған хәлдә лә, ҡәберҙә ятҡан үле кешенең “хөрмәтенә” һорау. Мәҫәлән,
ниндәйҙер кешенең
Аллаһҡа
“пәйғәмбәрең хаҡына” йә “ошо әүлиә
ң

хөрмәтенә

миңә фәлән нәмә
бир!” тип ялбарыуы. Был төр доға оло ширккә барып етмәһә л
ә һәм беренсе төр кеүек ислам
диненән сығармаһа ла, барыбер ҡурҡыныс ғәмәл.



Ниндәйҙер ҡәбер эргәһендә доғаның көслөрәк, йә мәсеттәге доғанан яҡшыраҡ булыуын уйлау.
Бөтөн ғалимдарҙың әйтеүе буйынса, был


ярамаған эш.

11.
Ҡояштың ҡалҡыуы йҽ байыуы
ваҡытында намаҙ ҡылыу



ширккә илтә алған эштәрҙең
береһе, сөнки бының менән мосолман ҡояшҡа табыныусы кешеләргә оҡшап ҡала.
Пәйғәмбәребеҙ
(

)

бының турала шулай тине: “Намаҙығыҙҙы ҡояш ҡалҡыу йә байыу ваҡытына тура
килтермәгеҙ, сөнки ул (ҡояш) Шайтандың и
ке мөгөҙө араһында
ҡалҡа”.

Ҡыҫҡа һығымта:

Ширк сәбәптәр
е

һәм юлдар
ы



ул
оло ширккә илткән һәм ислам диненән сығарған нәмәләр.
Шундай нәмәләрҙең ҡайһы берҙәрен беҙ һанап киттек. Әйтелгәндәргә тағы шуларҙы ла өҫтәргә
мөмкин: рухы булған нәмәне (кеше, хайуа
ндар, йәнлектәр


ғөмүмән, бар тереклек) һын итеп
яһау (һәйкәл, бюст, мемориал һ. б.) йә һүрәткә төшөрөү. Шулай уҡ ниндәйҙер пот йә һынға
табынылған урында ҡорбан салыу. Ҡыҫҡаһы, шуға оҡшаш
мүшрик
тәрҙең ҡылған эштәре


уларҙан Аллаһ Тәғәлә беҙҙе һаҡлаһын.


Алтынсы

дҽрес: Ширктең
тҿрҙҽре

һҽм
тармаҡтары

Ширктең бик күп төрҙәре һәм тармаҡтары бар, шуларҙы ентекләп өйрәнеп китәйек, иншә Аллаһ.



Беренсе төр



диндән сығарыусы
оло ширк
. Уның турала Ҡөрьәндә шулай тиелгән:
«
Аллаһ




йәшәгән туғандарҙы күреп, уларҙың хәлдәрен белешеп һәм юл ыңғайы ҡәберлеккә лә
кереп сығыу дөрөҫ була.


Үҙенҽ тиңдҽш тотоуҙы ярлыҡамай, ҽммҽ унан белҽкҽйерҽк гонаһтарҙы телҽгҽн кешеһенҽ
ғҽфү итҽ
. Аллаһҡа тиңдҽш тотҡан кеше оло ялған уйлап сығарған була
»
.
(“Ҡатындар”
сүрҽһе, 48 аят).

Был оло ширк дүрт тармаҡҡа бүленә:

1.
Беренсе тармаҡ


доға

менән бәйле булған ширк.
«
Ҽгҽр улар карапта барһа, Уның алдында
саф дин тотоп, Аллаһҡа доға ҡылалар, ҽ Ул уларҙы ҡотҡарып ҡороға сығарғас, бына


Уға
тиңдҽш тоталар!
»

(“Үрмҽксе” сүрҽһе,
65

аяттар)
.

2. Икенсе тармаҡ


ниҽт, телҽк һҽм маҡсат

менән бәйле бул
ған ширк
. Аллаһ Тәғәләне танымай
тик донъя өсөн генә йәшәгән кешеләр тураһында Ҡөрьәндә шулай тиелә
:
«
Кем был донъяны һҽм
уның зиннҽттҽрен телҽй, донъяла уларҙың эштҽренҽ теүҽл түлҽрбеҙ, һҽм улар был донъяла
ҿлҿштҽренҽн мҽхрүм ителмҽҫ. Был кешелҽргҽ ахирҽт

кҿнҿндҽ уттан башҡа
нҽмҽ булмаҫ,
һҽм уларҙың бында (донъяла)

эшлҽгҽн эштҽре файҙаһыҙ, һҽм уларҙың ҡылғандары ҽрҽмгҽ
сығыр
»

(“Һүд” сүрҽһе, 15


16 аяттар)
.

3.
Ҿсөнсө төр


итҽғҽт

менән бәйле ширк. Был


Аллаһ Тәғәлә алдында гөнаһ булып һаналған
эштә

башҡа кешеләргә итәғәт итеү. Мәҫәлән,
әүлиәләр

һәм
монахтарға ышанып, диндәрен
боҙоусо
христиандар
тураһында Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә шулай тигән:
«
Улар үҙҙҽренең белем
эйҽлҽрен һҽм монахтарын һҽм Мҽрйҽм улы Ҽл
-
Мҽсихте Аллаһтан башҡа раббы итеп
алдылар. Ҽ ул
арға Берҙҽн
-
бер


унан башҡа илаһ булмаған


Илаһҡа ғына ҡоллоҡ ҡылырға
бойоролғайны. Маҡтау Уға, улар тиңдҽш тотҡан нҽмҽнҽн юғ
ары Ул!
»

(“Тҽүбҽ” сүрҽһе, 31
аят).

4.
Мҿхҽббҽт

менән бәйле булған ширк.
Аллаһты һөйгән кеүек башҡа
ниндәйҙер нәмәне

ныҡ итеп
һөйг
ән кешеләр тураһында Ҡөрьәндә шулай тиелә:
«
Кешелҽр араһында Аллаһтан башҡа
тиңдҽш тотоусылар бар. Аллаһты яратҡан кеүек, уларҙы яраталар. Ҽммҽ иман килтергҽн
кешелҽр Аллаһ Тҽғҽлҽне нығыраҡ ярата. Залим кешелҽр ғазап күргҽндҽ, бҿтҽ кҿс Аллаһта
ғына икҽнен
һҽм ғазап биреүҙҽ Аллаһ бик ҡаты икҽнен күрһҽлҽр ине!.
»

(“
Һыйыр
” сүрҽһе, 165
аят).

Ҡыҫҡа һығымта:

Оло ширк


ул ғибәҙәттең ниндәйҙер төрөн Аллаһтан башҡа нәмәгә арнау. Мәҫәлән, башҡа

илаһҡа

доға ҡылыу
,
башҡа илаһҡа ҡорбан салыу, уға нәҙер ҡылыу, ҡәберҙәрҙәге үлеләләргә,
ендәргә, шайтандарға ялбарыу, уларҙың зыянынан ҡурҡыу, уларҙан Аллаһ Тәғәлә генә башҡара
алған эштәрҙе (ҡайғыны бөтөрөү, ауырыуҙан арындырыу, бәләнән һаҡлау) һорау.



Ик
енсе төр



диндәй

сығармай торған кесе ширк. Бындай

нәмәләр


ул оло ширккә юл асҡан
ниндәйҙер теләктәр, һүҙҙәр, эштәр. Улар ғибәҙәт дәрәжәһенә барып етмәһә лә, ҡурҡыныс.
Мәҫәлән, рийә , йәғни кеше маҡтаһын тип нәмәлер эшләү. Аллаһ Тәғәлә Ҡөрьәндә:

«... “Үҙенең Раббы менҽ
н осрашыу кҿткҽн кеше изгелек эшлҽһен һҽм Раббына ғибҽҙҽт итеүҙҽ
Уға һис бер кемде тиңдҽш итмҽһен”,


тип ҽйт».

(“Мҽмерйҽ” сүрҽһе, 110 аят)
.

Шулай уҡ, мәҫәлән, Аллаһтан башҡа
һы

менән ант итеү. Бының турала пәйғәмбәребеҙ
(

)

шулай тигән
: “Кем Аллаһтан башҡаһы менән ант итһә, шул ширк ҡылған булыр”.

Шулай уҡ, ниндәйҙер кешенең “Әгәр Аллаһ һәм һин теләмәһәң, фәлән нәмә булмаҫ ине!..” тип
әйтеүе.

Шулай уҡ ширктең бер төрө


ул күренмәгән ширк.
Хәдистә әйтелгәнсә: “Был өммәттә ширк
ҡара ҡыр
мыҫҡаның ҡараңғы төндә ҡара таш өҫтөндә шылышыуынан да нығыраҡ йәшерен”.
Бындай гөнаһ эшләгән кеше: “Эй, Аллаһ! Мин Һиңә нәмәнелер белә күрә ширк ҡушыуҙан
һыйынам, һәм үҙем дә белмәгән гөнаһ өсөн Һинән ярлыҡау һорайым!” тип әйтергә тейеш.
Ҿммәтебеҙҙең бере
нсе ғалимдарынан булған Ибн Ғәббәс
“Белҽ тороп та Алла
һҡ
а тиңдҽш
тҽр

тотмағыҙ!


(“Һыйыр” сүрҽһе, 22 аят)

тигән аят тураһында шулай тине:
«Тиңдҽштҽр


ул
ҡараңғы тҿндҽ ҡара таш ҿҫтҿндҽ ҡара ҡырмыҫҡанан йҽшеренерҽк булған ширк
. Мҽҫҽлҽн,
кешенең “Аллаһ һҽм һинең ғүмерең менҽн ант итҽм”


тип ҽйтеүе. Йҽ “Ошо кешенең эте
булмаһа, кисҽге беҙгҽ бурҙар тҿшҿр ине”


тип ҽйтеүе. Йҽ “Ошо ҿйҙҽ ҿйрҽктҽр булмаһа, беҙгҽ
бурҙар килер ине”


тип ҽйтеүе. Йҽ кемдеңдер “Аллаһ һҽм фҽлҽн кеше шула
й телҽне”, “Ҽгҽр
Аллаһ һҽм фҽлҽн кеше
ҡуш
маһа...” тип ҽйтеүе
»
.

Ҡыҫҡа һығымта:

Кесе ширк ике тармаҡҡа бүленә


асыҡ

һәм
йҽшерен
.



Асыҡ ширккә

килгәндә, ул ниндәйҙер
һүҙҙҽрҙҽн

һәм
эштҽрҙҽн

тора. Һүҙҙәр


ул, мәҫәлән,
Аллаһтан башҡаһы менән ант итеү, “Әгәр
Аллаһ һәм һин теләмәһәң...”,


тип әйтеү, йә “әгәр

Аллаһ һәм һин ҡушмаһаң”,


тип әйтеү. Йә “был бәхет


Аллаһтан һәм һинән”,


тип әйтеү.
Бындай һүҙҙәр урынына “Әгәр Аллаһ теләмәһә...”, “әгәр Аллаһ ҡушмаһа”, “был бәхет


тик
Аллаһтан”,


тип әйтелергә тей
еш.

Ширк эштәренә килгәндә, кешенең ниндәйҙер еп бәйләп йә бетеү элеп, үҙен ендәрҙән йә
сихырҙан һаҡларға маташыуы. Әгәр кеше ошо ептең йә бетеүҙең бәлә килмәҫ борон унан һаҡлай,
йә бәлә килгәндән һуң унан арындыра торған сифаты бар тип уйлаһа, был


оло ш
ирк, йәғни
диндән сығарыусы ширк була. Сөнки кеше ошо епкә йә бетеүгә рубүбийә сифатын (йәғни,
илаһлаштырыу) биргән булыр. Шул уҡ ваҡытта, был эш епкә йә бетеүгә үлүһийә сифатын биреү
булыр, сөнки кеше еп йә бетеүгә табыныуға төшөр.

Әгәр инде ниндәйҙер наҙ
ан кеше бәләнән һәм сихырҙан тик Аллаһ һаҡлай, ә еп һәм бетеү


улар
бары тик сәбәп тип уйлаһа, был кесе ширккә керер.



Йәшерен

ширк

иһә


ул теләктәрҙә, ни
әттәрҙә һәм маҡсаттарҙа булған ширк. Ул да ике төрлө
була:

Беренсе төр


рийә һәм маҡтаныу. Рийә


ул ниндәйҙер ғибәҙәттәрҙе (намаҙ ҡылыу, садаҡа биреү,
хажға барыу, Ҡөрьән уҡыу) кеше күрһен, маҡтаһын тип башҡарыу.

Икенсе төр


кешенең ниндәйҙер изге эштәр эшләп, донъяуи файҙа өмөт итеүе. Мәҫәлән, дини
белемдәр бирәм тип, байырға теләүе. Бындай эш кеше
ләге тәүхидтең камиллығын боҙоп, изге
ғәмәлдәрҙең юҡҡа сығыуына сәбәп
се була. Аллаһ Тәғәлә был донъяла

ла, теге донъяла ла беҙҙе
ташламаһын.


Оло ширк менҽн кесе ширк

араһындағы айырмалар

1.
Оло ширк кешене исламдан сығара, ә кесе ширк сығармай.

2. Оло ширк эшләп үлгән кеше
йәһәннәмдә мәңге буласаҡ, ә кесе ширк эшләп үлгән кеше
йәһәннәмгә кергән хәлдә лә унда мәңге ҡалмаясаҡ.

3.
Оло ширк кешенең бөтә ғәмәлдәрен дә юҡҡа сығара, ә кесе ширк ниндәй ғәмәлгә ҡушыла,
шуны ғына юҡ итә. Мәҫәлән, кемдер ке
ше маҡтаһын тип мәсет төҙөһә, уның мәсет төҙөүө ҡабул

булмай, ә башҡа ғәмәлдәре


айырым хөкөмдә.

4.
Оло ширк эшләгән кеше мосолмандарға бер ҡасан да ҡәрҙәш булмай, ә кесе ширк эшләгән
кеше
мосолмандар менән ҡәрҙәшлеген юғалтмай, һәм ул үҙендә булған тәүхи
денең дәрәжәһенә
ҡарап яҡын күрелергә, йә үҙендәге ширк дәрәжәһенә ҡарап
шелтәләнергә

тейеш.

Етенсе дҽрес:
ширк
тең ҡурҡынысы һҽм һҿҙҿмтҽлҽре


Ширктең һәләк итеүсе
тәьҫире
, шаҡтай ҙур зыяны, һәм ҡурҡыныс
нәтижәләре

була. Уларҙы
ҡыҫҡаса ғына һанап үтәйек.

1.
Был донъяла йә ахирәттә кешенең ниндәйҙер бәләгә тарыуы.

2. Ширк кешене ниндәйҙер ҡурҡыу менән йәшәүгә э
тәй.

3. Ширк кешене был донъяла ҙур аҙашыуға дусар итә. Ҡөрьәндә әйтелгәнсә,
«Кем Аллаһҡа
тиңдҽш тота, шул бик алыҫҡа аҙашҡан бит!»


Ҡатындар
»

сүрҽһ
е,
116 аят).

4.
Оло ширктә үлгән кешене Аллаһ Тәғәлә бер ҡасан да ғәфү итмәйәсәк:
«
Аллаһ Үҙенҽ тиңдҽш
тотоуҙы ярлыҡамай, ҽммҽ унан белҽкҽйерҽк гонаһтарҙы телҽгҽн кешеһенҽ
ғҽфү итҽ
.
Аллаһҡа тиңдҽш тотҡан кеше оло ялған уйлап сығарған була
»

(“Ҡатындар”
сүрҽһе, 48 аят).

5.
Оло ширк кешенең бөтә ғәмәлдәрен дә юҡ итә:
«Ҽгҽр улар Уға (Аллаһҡа) тиңдҽш тотһа,
уларҙың эшлҽгҽн эштҽре юҡҡа сығыр».

(«Мал
-
тыуар» сүрҽһе, 88 аят).
«Һиңҽ һҽм һинҽн элек
булғандарға үҽхи ителде:

Ҽгҽр һин тиңдҽш тотһаң, һинең эшең һис һ
үҙһеҙ юҡҡа сығыр,
һҽм һин зыян күреүселҽрҙҽн булырһың

».

(«Тҿркҿмдҽр» сүрҽһе, 65 аят).

6.
Ширк


ул оло золом һәм яла.
«Бына Лоҡман үҙ улына ҿгҿтлҽп:

Эй, улыҡайым! Аллаһҡа
тиңдҽш тотма! Күп илаһтарға табыныу


оло золом бит

,


тине».

(«Лоҡман» сүрҽһе, 13
аят).

...

Аллаһҡа тиңдҽш тотҡан кеше оло ялған уйлап сығарған була”

(“Ҡатындар”
сүрҽһе, 48 аят).

7.
Аллаһ Тәғәләнең
мүшрик
тәр менән бер у
ртаҡ нәмәһе лә юҡ:
«
Бҿйҿк хаж кҿнҿндҽ Алла
һт
ың
һҽм Уның рҽсүленең кешелҽргҽ белдереүе: Алла
һ

һҽм Уның рҽсүле күп и
лаһҡа
табыныусыларҙан баш тарта!
»

(“Тҽүбҽ” сүрҽһе, 3 аят).

8.
Ширк


Аллаһтың асыуын һәм ғазабын үҙеңә йүнәлтеүҙең иң
-
иң бөйөк сәбәбе. Бынан беҙҙе

Раббыбыҙ һаҡлаһын!

9.
Ширк кешелә булған таҙа күңел һәм Аллаһҡа ашҡыныу тойғоһон (фытра
т
ты
)
1

һүндерә:
«
Үҙ
йҿҙҿңдҿ тоғро итеп дингҽ йүнҽлдер


Аллаһтың тҿҙҿү
ҿ

(фытрат)
буйынса, Ул кешелҽрҙе
шулай тҿҙҿнҿ. Алла
һт
ың барлыҡҡа килтергҽн нҽмҽлҽрендҽ үҙгҽреш юҡ. Был


тура дин,
ҽммҽ кешелҽрҙең күбеһе уны белмҽй!
»

(“Румлылар” сүрҽһе, 30 аят).

10.
Шир
к кешеләге яҡшы һыҙаттарҙы, үҙенсәлектәрҙе һәм фазиләттәрҙе юҡ итә, сөнки кешеләге
яҡшы нәмәләр беҙ аңлатып үткән фытратҡа таяна, ә фытрат юҡҡа сыҡһа, әлбиттә, уның өҫтөндә
ҡоролған күркәм әхлаҡ тә боҙола.

11.
Ширк кешеләге ғорурлыҡты юҡ итә, сөнки
мүшрик

ниндәйҙер тағутҡа буйһоноп йәшәй, уны
үҙ раббы итеп күреп, ишетмәгән һәм күрмәгән нәмәгә ҡол булып йөрөй. Аллаһ Тәғәлә беҙҙе
бындай кәмселектән һаҡлаһын.

12.
Кесе ширк кешенең иманын кәметә һәм оло ширккә юл аса.

13.
Кесе ширктең бер төрө булған р
ийә нин
дәйҙер ғәмәлде юйып, кешенең бушҡа ыҙалауына
килтерә. Рийә, ысынлап та, беҙҙең өммәтебеҙ өсөн Мәсих Дәжжәлдән дә ҡурҡынысыраҡ. Юҡҡа
ғына Ҡөрьәндә шулай тиелмәгән бит:
«
Һҽм ҡайғы булһын (шундай) намаҙ уҡыусыларға: улар
намаҙҙарына иғтибарһыҙ, улар ике йҿҙлҿ
,

һҽм хҽйер
-
саҙаҡа биреүҙе кире ҡағалар
»
.

(“Хҽйер
-
саҙаҡа” сүрҽһе, 4


7 аяттар).

Ширктең бҿтҽ тҿрҙҽренҽн


олоһонан да, кесеһенҽн дҽ


Раббыбыҙ беҙҙе һаҡлаһын, беҙгҽ был донъяла ла, ахирҽттҽ
лҽ уңышҡа ҿлгҽшергҽ яҙһын.

П
ҽйғҽмбҽребеҙ Мҿхҽммҽткҽ
(

), уның ғаилҽһенҽ,

сҽхҽбҽлҽренҽ, һҽм улар артынан Ҡиҽмҽт

кҿнҿнҽ тиклем эйҽргҽн мосолмандарға




1

Кеше тыуғанда, Аллаһ Тәғәлә уға “фытрат” тип аталған күңел таҙалығы, Аллаһҡа
ашҡыныу тойғоһо, тәүхид хә
ле бирә. Ваҡыт үтеү менән, кеше ошо мосолманлыҡ
хәлен йә һаҡлап ҡала, йә боҙоп, ниндәйҙер башҡа боҙоҡ динде үҙ итә. Бының турала
пәйғәмбәребеҙ
(

)

шулай тигән: “Һәр яңы тыуған бала фытрат хәлендә тыуа, әммә
ләкин уның ата
-
әсәһе уны йә йәһүдигә, йә христиан
ға, йә мәжүсигә (утҡа
табыныусыға) әйләндерә”.

Тағы бер ҡудси хәдистә пәйғәмбәребеҙ
(

)

Аллаһ
Тәғәләнең һүҙҙәрен еткергән: “Мин Үҙ ҡолдарымды хәниф (мөьмин, мосолман) итеп
яраттым, ләкин уларға шайтандар килеп, уларҙы саф диндәренән айыралар, уларға
Мин хәләл ҡылған нәмәне
хәрәм

итеп курһәтәләр, Мин бер көс тә бирмәгән
нәмәләрҙе Миңә тиңдәш
итергә ҡушалар”.


Аллаһтың салауаттары

һҽм сҽлҽмдҽре

булһын!

Йҿкмҽтке
һе

Беренсе бүлек: Тәүхид нуры.

Беренсе дәрес: Тәүхид төшөнсәһе.

Икенсе дәрес: Тәүхидте иҫбат итеүсе ҡәтғи
дәлилдәр.

Ҿсөнсө дәрес: Тәүхидтең төрҙәре.

Дүртенсе дәрес: Тәүхидтең емештәре һәм файҙалары.

Икенсе бүлек: Ширктең ҡараңғылыҡтары.

Беренсе дәрес:
Ширк

төшөнсәһе.

Икенсе дәрес:
Ширкте

кире ҡағыусы

ҡәтғи дәлилдәр.

Ҿсөнсө дәрес:
Яраған һәм ярамаған шәфәғәт
.

Д
үртенсе дәрес: Ниғмәттәрҙе мул яуҙырған һәм ғибәҙәткә лайыҡ булған.

Бишенсе дәрес: Ширктең сәбәптәре һәм юлдары.

Алтынсы дәрес: Ширктең төрҙәре һәм тармаҡтары.

Етенсе дәрес: Ширктең ҡурҡынысы һәм һөҙөмтәләре.



Приложенные файлы

  • pdf 11203824
    Размер файла: 875 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий