Хуго де Фриз мутациялык теория


Қысқа мерзімді сабақ жоспары
Мектеп: ХББ НЗМ Қызылорда қаласы
Сабақтың тақырыбы: Хуго де Фриздің «Мутация теориясы»
Күні: Мұғалімнің аты-жөні:
Сынып: 11 Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың
оқу
мақсаттары Хуго де Фриздің мутация теориясын бағалау
Сабақтың міндеттері Оқушылар орындай алуы керек:
Хуго де Фриздің мутация теориясын бағалайды
Тілдік мақсаттарИнтер белсенді тақтады өзгергіштік түрлері жайлы бейне ролик көрсету
Арнайы пәндік лексика және терминология:
№ Қазақ тілінде Орыс тілінде Ағылшын тілінде
1 Мутациялық теория Теория мутация Mutation Theory
2 Мутация Мутация mutation
3 Генетика Генетика genetics
4 Генотип Генотип genotype
5 Тұқым қуалайтын өзгергіштік Наследственная изменчивость genetic variation
6 Өзгергіштік Изменчивость variability
Диалогқа/жазуға қажетті сөз тіркестері:
Мутациялық өзгергіштік – дегеніміз организмнің генотипінің өзгеруіне байланысты болатын, яғни тұқым қуалайтын өзгергіштік.
Уақытша
жоспарлау Сабақта жоспарланған қызметтер Ресурстар
Сабақтың басы
1 мин
lefttopПроблемалық ситуация : Өзгергіштіктің түрлері туралы мәселе XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың бас кезінде ғана ғылыми тұрғыдан дәлелденді. «Мутация» деген терминді ең алғаш 1901 жылы Голландия ғалымы өзінің «Мутация теориясы» еңбегінде жазды. Бұл қандай ғалым? Жауабы: Хуго Де Фриз lefttop0Бейне ролик:
«Өзгергіштік түрлері» тақырыбында
https://www.youtube.com/watch?v=N3Eh-fJoNjA2-7 минут Оқушыларды топтарға бөлу:
1-топ: Хуго Де Фриздің өмірбаяны
2-топ: «Мутация теориясы» еңбегі
99695106045108585909320Ой қозғау: Тренинг «Аралас әріптерді дұрыс орнына қойып құрастыру!» топ оқушыларына «ГЕНЕТИКА», «МОДИФИКАЦИЯЛЫҚ» «МУТАЦИЯ», «ГЕНОТИП» сынды бүгінгі сабақтың кілт сөздерінің әріптік қималары беріледі. Оқушылар ол әріптерді құрастыра отырып мағынасын ашады. 177801460500Ақпарат көздерінен мәліметтер:
http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:u8sB-qbc60QJ:1referat.kz/biologiya-valeologiya-zoologiya-anatomiya-medicina/genotiptik-ozgergishtik.html+&cd=2&hl=ru&ct=clnk&gl=kz«ЕТИЕНГКА»
«ФИКАЛЫҚЦИЯМОДИ»
«ТАЦМУИЯ»
«ПИТОНЕГ»
8-18 минут (W) Хуго де Фриздің теориясымен таныстыру (ең алғаш 1900-1903 жылдары жарыққа шыққан).
Мутациялық өзгергіштік – дегеніміз организмнің генотипінің өзгеруіне байланысты болатын, яғни тұқым қуалайтын өзгергіштік. Дарвин тұқым қуалайтын өзгергіштікті табиғи және қолдан сұрыптаудың алғы шарты деп есептеді. Бірақ Дарвиннің тұсында тұқым қуалаушылық туралы тәжірибе жүзінде алынған деректер және оның ұрпаққа берілу заңдылықтары белгісіз елі. Сондықтан әр түрлі формадағы өзгергіштіктерді тұқым қуалау тұрғысынан айыру мүмкін болмады. Өзгергіштіктің түрлері туралы мәселе XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың бас кезінде ғана ғылыми тұрғыдан дәлелденді. «Мутация» деген терминді ең алғаш 1901 жылы Голландия ғалымы Г де Фриз өзінің «Мутациялық теория » деп аталатын еңбегінде қолданды. Ол есек шөптің белгілерінің қалыпты жағдайдан ауытқитындығын және бұл ауытқуардың тұқым қуалайтындығын байқады. Г де Фриздің теориясының кейбір мәселелері осы күнге дейін өз мәнін жойған жоқ..Олар:1. Мутацияның кенеттен пайда болатындығы2. Жаңадан пайда болған формалардың тұрақты келетіндігі3. Мутациялардың сапалық өзгеріс болып саналатындығы4. Мутацияның өзі әр түрлі бағытта – пайдалы да, зиянды да болатындығы5. Бір рет болған мутацияның қайтадан қайталана алатындығы.Бірақта Г де Фриздің қателік жақтары да жоқ емес. Ол табиғи сұрыптау мен мутацияны бір-біріне қарсы қойды.Яғни ол мутациядан кейін бірден жаңа түр пайда болады деп есептеді. Шын мәнінде мутация тұқым қуалайтын өзгергіштіктің негізі болып есептеді ал жаңа түр ұзақ уақыт сұрыпталудың нәтижесінде пайда болады. Мутациялар әр түрлі бағытта жүзеге асады. Олардың көпшілігі организмнің тіршілік қабілетін кемітіп жібереді. Кейде өлімге душар етеді, оны летальді мутация деп атайды. Жалпы мутацияны эволюциялық процесстің алғашқы материалдық негізі деп есептеу керек. Бірақ жеке мутациялар түрді өзгерте алмайды. Мутация жыныс жасушаларындағы және хромосома аппаратындағы өзгерістеріне байланысты бірнеше типке бөлінеді.Мутацияның типтері. Мутациялық процестің өзін секірмелі түрде, яғни кенеттен пайда болатын және индукциялық деп бөледі. . Мутация сыртқы орта факторларының әсерінен пайда болады, оларды мутагендер деп атайды. Мутагендердің үш түрі кездеседі. Олар: физикалық, химиялық және биологиялық мутагендер. Физикалық мутагендерге радиоактивті сәулелер, ультракүлгін сәулелер, лазер сәулелері және т.б. жатады. Химиялық мутагендерге колхицин, этиленимин, никотин қышқылы және т.б. химиялық қосылыстар жатады. Олардың саны қазір 400-ден асады. Өте жоғары концентрациядағы кейбір гербицидтер мен пестицидтер де мутация тудыра алады. Сондықтан гербицидтер мен пестицидтерді шамадан тыс мөлшерде пайдаланбау қажет. 177801460500Ақпарат көздерінен мәліметтер:
http://www.britannica.com/EBchecked/topic/633337/Hugo-de-Vries
Туылған жылы: 16 ақпан 1848жыл
Туылған жері: Харлем
Дүниеден өткен жылы: 21 мамыр 1935 жыл (87 жас)
Мемлекеті: Нидерлеанд
Зерттеу жұмысы: Ботаника
Оқу орны: Лейденский университет
Сабақтың ортасы
19-29 минут
30-35 минут (G) (f) Топтар осы теорияны талқыға салып, бағалайды.
Гуго де Фриз түқым қуалағыштық мутацияны ашты, яғни ол жаңа түрлер мутацияның әсерінен пайда болады деп пайымдады
Мутация дегеніміз - гендік құрылымның өзгерісі. Мутация нәтижесінде пайда болған белгілер жоғалмайды, керісінше жинақтала береді, Мутация радиацияның, химиялық қосылыстардың, температура өзгерісінің, тіпті кейде кездейсоқ жағдайлардың әсерімен болады.
(W) Сыныппен бірге талқылау.
(I) (f) Оқушылар қысқаша жазбалар жасайды.
Хуго де Фриздің «Мутация теориясы» туралы кестені толтырыңыз
Хуго де Фриздің теориясының мәнісін жоймаған мәселелері Хуго де Фриздің қателіктері
177801460500Ақпарат көздерінен мәліметтер:
Ақпарат көздерінен суреттер:
http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:u8sB-qbc60QJ:1referat.kz/biologiya-valeologiya-zoologiya-anatomiya-medicina/genotiptik-ozgergishtik.html+&cd=2&hl=ru&ct=clnk&gl=kzСабақтың соңы
3 минут Рефлексия:
1 қабат – түсінгені туралы оң пікір;
lefttop002 қабат – сыни көзқарас, нені өзгерту керек және қалай өзгерту керек;
3 қабат – оң көзқарас бере отырып, болашаққа ұыныс беру: маған ұнады, дегенмен келесі жолы Feedback Sandwich «Кері байланыс Сэндвичі» немесе «Мадақтау сэндвичі»
Үй тапсырмасы: Де Фриздің «Мутациялық теориясы»
Қосымша ақпарат
Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз? Бағалау – Оқушылардың берілген материалды меңгеру деңгейін қалай тексересіз? Пәнаралық байланыс
Денсаулық және қауіпсіздік ережелері (АКТ,Құндылықтармен байланыс)
(тәрбиелік элемент)
Барлық оқушылар: Хуго Де Фриздің өмірбаяны жайлы біледі.
Көпшілік оқушылар: Мутация теориясы жайлы айта алады
Кейбір оқушылар: Мутация теориясы кемшіліктерін түсіндіре алады
(1) жетістктік критерийлері, жұптық, топтық бақылау тапсырмалары, ағылшын тіліндегі терминология мен тұжырымын қатар тексеру арқылы
(2) Мутация теориясы қорытындылар мен білімдерді қолдануға қатысты топтық талқылаулар
(3) нәтижелерді бағалау –топтық талқылау жауаптары арқылы оқушылардың жауаптары, критериалды бағалау География, физика, химия, байланысты, информатика
Жұппен және топпен жұмыс істеу және олардың жұмысын басқа оқушылармен және оқытушымен талдау басқалардың пікірін сыйлауды, құрдастарымен және үлкендермен дұрыс қарым-қатынас құру қабілетін дамытады.
Рефлексия
Сабақ мақсаттары/оқыту мақсаттары жүзеге асырымды болды ма? Бүгін оқушылар нені үйренді? Оқыту ортасы қандай болды? Менің бөліп оқытқаным өз мәнінде жүзеге асты ма? Мен өз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба? Менжоспарымақандайөзгерістеренгіздімжәненеліктен? Төменде берілген бос орынды өз сабағыңызға рефлексия жүргізу үшін пайдаланыңыз. Сабағыңызға қатысты сол жақта келтірілген сұрақтарға жауап беріңіз.
Қысқаша бағалау
Қандай екі мезет ең табысты (сабақ беру мен оқытуды қарастырыңыз)?
1: топтық тапсырмаларды орындау үстіндегі шығармашылық жұмыстар
2: бағалау түрлері, түрлі тапсырмаларды орындау
Қандай екі мезет сабақты жақсартты (сабақ беру мен оқытуды қарастырыңыз)?
1:
2:
Мен сабақтан топ пен жекелеген адамдар туралы не білдім, келесі сабақта не айтамын?

Приложенные файлы

  • docx 11230789
    Размер файла: 108 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий