Вдовина Г.В. — Язык неочевидного. Учения о знаках в схоластике XVII в. pdf


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.
.. ӑ̂
 Ֆ
 ̂͂ Қ΂ XVII ͂
BIBLIOTHECA IGNATIANA



 .     !"!# XVII .. .:
. " &&) *S.J.+
"'& -/
&( "1 $( !&#&1
          XVII .    
              XVII . $  
!##$# %"!%, #"  !#& !. ', 2009
 . . 2009
 . . *;&+ 2009
&  .................................................................................................................7
()*
        ......................................56
8.  . (      :        ...........................56
5. +   .................................................................................9;
9.      ..................................................................68
8=         ...................................68
�5=        ........................................................;?
9= +        ....................................................;5
@= 2         .............................................;A
@. 2     ........................................................................76
. 3     .................................................................AB
8. C!    .......................................................................AB
5. -         ........................................B8
9.           .............................B;
8= $             ...........B7
5= 2     ......................................................................8?5
9=         ..................................8?A
@=        ........................889
6=     
...........................................855
C     .....................................................85B
8. 1     ..............................................................................85B
5. C          .......................89A
:  !    .............................8@;
@. C   ............................................................................86B
8= 2   ! ...................................................................8;?
5= C   ! ..............................................................8;;
........................8;;
..............87?
...........8A5
9 = C  
......................................................................8A7
()*
�D+12+0) E10D&1)1'$3+F $G1+)131
Terminus, vox, signum ...................................................................5?8
8. +  ..........................................................................5?A
5. 3    . G   .............................588
9.    ...................................................................................558
8= &      .....................................558
..............................................................................................559
    .............................................55A
@= )   .................................................................................59@
$            ...........................59A
8. %       ........................................................................59A
5. G        ........................................5@9
9. �    
..............................................................5@A
@. 1       ..........................................565
8=          .....................................56@
5=         ............................................566
6. C !   ..........................................................................5;8
8= +     "  ...........................................5;8
5= (   ..........................................................................5;7
H     ........................................................57B
8. C
...............................................................................5A5
5. !   
      ....................................................................5AB
8= 3 J       ....................................................5AB
5= (    .................................................................................5B8
......................................5B@
......................................................5B;
.............................................................9?8
........................................9?;
�9=      .................................................................98?
9.      
.........................98A
            ...............95B
8. C     ..................................................95B
8= 1     ........................................................................95B
5= E   ......................................................................99;
9= C    ........................................................................9@;
5. %     ........................................................96;
9. C    ...............................................................................9;5
8= C     .......................................................9;5
5= 0        .
C      .............................................................9;@
@. �       ............................................9A?
8= +          
     ...........................................................9A8
5=            .........................9AA
9=           ...............................9B8
@= C ,        ....................9B6
....................................................................9B;
...................................................................9BA
..........................................................................................@?5
6= C         ...................................@?9
......................................................................@?@
..........................................................................@?6
................................@?A
........................@8@
..............................................................................@86
...............................@5?
...........@5@
()*
1)10( 3(3 $G1+)1'$3+$ C+0H)1$
1        .......................................@5A
8.             ............................................@5A
5. Ratio veritatis .........................................................................................@99
8= 0   . ) .......................@99
5=        :
        ...........................@9;
9=       :
        ................................@@;
9. &       .........................................@6?
8= +K  K     ......................................................@6?
5= +K  
.................................................................@66
@. +      ........................................................@6A
8= C   :      ...................@6A
5= %   XVII . ...........................................................................@;6
................................................................@;6
..............................................@;A
9=       ...............................................@B8
1     .............................................@B7
8. +       ! .......................................@BA
5. 1    ......................................................................6?6
8= C   ! K  ....................................................6?6
5= �!        ......................................6?A
9= 1         .........................68;
@= 1    ! ............................................658
1      ......................................................695
8. &      .
       ! ..........................699
5. %      ! .............................6@@
9.         !. C
..66?
8= C     ! ......................665
................665
....................................................................................66@
.....66;
5= +K   !.    K  ...........6;5
9= 1  !   ! K  ..............................67?
2  ........................................................................................................67@
&    .....................................6A9
+   .....................................................................;88
    ...................................................................................................;9;
- ....................................................................................................;9B
$       , -
 (  
         . C 
 (,   + 
XVII .            ! 
A& 
  , !        
 XX .,    J       J
. 1  ! "         ,  
 "        . &   
              
0: Rodrigo de Qrriaga: Uhilosoph und Theologe. Urag 56. 5A Nuni
8BB;. Werausgegeben von Tereza Saxlov und Stanislav Sousedk. Yarolinum, Uraha
8BBAO Rem in seipsa cernere. Saggi sul pensiero
loso
co di Zastri et [elluto M8;?5
8;79=. Qtti del \onvegno di studi sul pensiero
loso
co di Zastri et [elluto
da Zeldola
M8;?58;79=, Zeldola[ertinoro, 5?55 settembre 5??5, Uadova: Il Uoligrafo, 5??;.
$            ,    :
,     , G., C  , 5??@, . 8?@: -  ,
& 
   86B7 .   G    !
 ,       ,      
XVIII .         
2  !             J
%.&. ]. C,   XVII .,       
       J   3 %!   
, Pa Seconda Scolastica. T.89, Zilano, 8B@76?=.
&         ,     &J
,  , G,   , &  , -  ,  ,  ,  J
      XVII . M
&  �  . & 
   1 , C., 5??;, . @=. C      8;87 .  J
       XVII . 1       ,
#  ! %.&. ]        
      . $ ,     !
 . ., . 5;6=. H J
XVII .     ,             J
8?& 
   ,  !  
 "            
        . 1  , "   
        
   ,      . & J
   ,   ,
,           XIII .
O  , +  M  "      J
     .     
     (  . 0 !J
         "    ,
 XVI .,          . + J
! ,   (       
) ,              "   
esse morale
. 3   !   !   , J
XVII .,       
 
 ,       J
85& 
'  !      XVII .  !  J
  (  
     ,   , 
+    ,       
           . & 
,        XVII . !     J
      (          .
T. Borsche
, |eichentheorie im bergang von den Stoikern zu Qugustin, QllgemeiJ
ne |eitschrift fr Uhilosophie 8B, 8BB@, S. @865.
, }e doctrina christiana, II, 8. 8: 2   ,  , 
,   -". % -"       
 "  !      ,    J
     :  (   ! 
!  O  -"     J
�  ! -" . &      J
 ,   -"      +  
     ,
   ,         ! XIV . 
 XVXVI . 0   -"   ,  ,
    . &  ,  +   
, }e signis, ed. Y. Z. ~redborg, P. ielsen, and N. Uinborg, Traditio
9@, 8B7A, p. 7689;.
8@& 
. % +   
       . &    
            (  :
 

 ! . )        (    J
 -"           
   XVI .       J
 (   C    0   . (  
         M   J
, Summa logicae, I, 8, ed. Uh. [oehner et al., pera philoJ
sophica I, St. [onaventure, .: The ~ranciscan Institute, 8B7@.
, The circle of Nohn Zair. Pogic and Pogicians in UreJReformation
Scotland, Pondon: xford
niversit Uress, 8BA6O
idem,
otion and bect. Qspects of
Pate Zedieval pistemolog
xford: \larendon, 8BAB
    =,          J
. 1     ,      (  :
     .       ,  J
 !     ,   :
)  ,  XVII . !       J
             J
     .   , "    J
       XVII . 0 ,    ,  
8;& 
0  XVI . "          
   ,     . 2 . & 
            
 . . 3  "          J
 XVII .,  3     , 
 8;?@ .,    XVII .,  !
  !   XVII .     
 !       + O
&J  ,         XVII . J
          XVII .,   J
8A& 
   XVII .      ,   
           .  
           .   J
     XVII .    K    O
       . #      :  
      XVII .     , J
    ^ 1      ,    
     ^ &          
  ,      ^ 1, !  ,  !J
    ^ +     "       .
XVII . "  
         J
 ,             ,   J
"   M,    XVII .  ! , :
   XVII .  =        
      XVII .,     ! ,  
  ,         
     ,  ,   . & J
  ! !          . &   
            
5?& 
 =     1 .    J
   J ,     XVII .,
 . #       . 
     (  ,      J
3        XVI . & , J
    ,        J
   XVII . &      "  
  ,          . $ 
    ,     ,  8B7A .  J
�     ! -"  +   ,     XVII . 
 E   E,         
GJ+   ,   8BB7 
. &  XVII
      K,
!, '           %!
%
   . '  !    % J
      +   ,      1
       XVII . % J
   +    3     
         %! %,   J
    
, }ie Spur des |eichen. }as |eichen und seine ~unktion in der
Uhilosophie des Zittelalters und der ~rhen euzeit
[erlin, e ork: . de ruter,
8BB7.
., Yap. IV: }ie |eichentheorie der ~rhen euzeit I: }as |eichen in der
Pogik der posttridentinischer Scholastik, S. 8789?7.
, ~our Qges of nderstanding: the
rst postmodern surve of philosoph
from ancient times to the turn of the tentJ
rst centur. Toronto Studies in Semiotics,
TorontoJPondonJ[u
alo, niversit of Toronto Uress, 5??8.
, Tractatus de signis: The Semiotic of Nohn
Uoinsot. Interpretive Qrrangement b Nohn . }eel in consultation ith Ralph QusJ
tin Uoell, [erkele: niversit of \alifornia Uress, 8BA6. %!. %  !   J
. . C        5??A .: }escartes and UoinJ
sot: the crossroad of Signs and Ideas
Scranton: niversit of Scranton Uress, 5??A.
Some uestions on Signs. Translated ith Introduction and
otes b Nohn U. }ole, Zarquette niversit Uress, 5??8.
) 1 .      !      :
, l signo. \uestiones I6, XXI, XXII XXIII del Qrs Pogica. IntroJ
ducin, traduccin notas de Nuan \ruz \ruz, avarra, SQ, 5???.
55& 
        XVII .,  J
%  !           
 ,         
 XVII .,   ,        
    (    ! 1 . ,    
          G  -
   XVII .,      . C" , J
D     ,     XVII ., ! 
        ,   J
. 0    XVII .  J
J.P. Doyle
, The \onimbricenses on the Semiotic \haracter of Zirror Images,
The
Zodern Schoolman 7;, ovember 8BBA, p. 87 98.�    :
(. #. (
  , C 5??8, . B9 8?B, . E.&. ,     E.&. J
  %.&. ].
, Pa doctrina tom
stica clsica sobre el signo. }omingo de Soto, ~ranJ
cisco de Qrao Nuan de Santo Toms, \ritica 85, 8BA?, p. 9B;?.    !
uatre essas sur lesprit dans sa condition charnelle, c. II, Uaris,
}escle, 8B9B, p. ;@.
  . &  ,       
XVII .     ! ,    
       . 1      
C           J
              
      JE , ](,  ! M 5??6  5??7 .= J
()*
E(&(
�C$&(H
/0+)*
��C1+%(
+20('1&(01H
8.  . (      :       
     XVII .  ,   , ,
      ,  . (     
+     M9B7@5; .=
. 1 "    J
. 1 . (          
       ,     . % XIII .   J
 -" , %       + . 0 "   
, }e doctrina \hristiana, ed. ~r. [albino Zartn .S.Q., Zadrid 8B67,
t. XV.
5;'  I. +    
 . (           
      " . %   XVII . 
 . (          , J
   : C     , +   , + J
     ,      XVII . +  J
         . (  : +  J
    , . (  ,   ,     
  ,       XVII .:    J
  . (           ,  
       XVII .,       
)  +        
   . (        ,  
           , J
+   ,   . (  ,
. (      :    ,  J
   ,   
+          . (  , !J
, The Theor
of Signs in St. Qugustins }e doctrina christiana. Revue des tudes augustiniennes, XV
85, 8B;B, p. B@B.
}e doctrina christiana, II, 8. 8: Signum est enim res, praeter speciem quam ingeJ
rit sensibus, aliud aliquid ex se faciens in cogitationem venire.
C    "       J
  +    M}e dialectica, 6=,          ( J
 : Signum est quod et se ipsum sensui et praeter se aliquid animo ostendit
2   ,       ,      . 0 
 . (   !           ,
     !       . . GJ+ 
M   ,   =  
}e doctr. christ., I, 5, 5: mne signum etiam res aliqua estO quod enim nulla res
est, omnino nihil est.
5A'  I. +    
. &     M  =      J
!        M  ! J
    , !,       
.: Uroprie autem nunc res appellavi, quae non ad signi
candum aliquid adhiJ
bentur, sicuti est lignum, lapis, pecus atque huiusmodi cetera.
&   ^ &  ,  !     J
!   ,        
     . &         
. (     ,   G  
4  MG 85, 9=,            
  4   ME 55, 8B5?=,        J
 ,       ,
  . (         :    J
,        . 0 . (   
0 "   ,    (      ,   XVII .,
&     !         
,               J
}e doctr. christ., II, 9, @.
9?'  I. +    
&     . (        : 1
     ,  
. $  
  "   . +  . (      J
 ,       ^ % . (  
  . G  J    ,     XVII .  , J
}e doctr. christ., II, 8, 5: Signorum igitur alia sunt naturalia, alia dat�a. 
M  J
  =. C  . GJ+ M
., S. 56=,   
O       . # 
) (  
"         J

.: aturalia sunt quae sine voluntate atque ullo appetitu signi
candi praeter
se aliquid aliud ex se cognosci faciunt.
%         ,   . (  J
"       .
   !   M . (        J
    , . (   !     
  ,     . !    J
}e doctr. christ., II, 5, 9: }ata vero
signa sunt quae sibi qu
aeque
vivent
ia inviJ
cem dant ad demonstrandos quantum possunt motus animi sui, vel sensa aut intellecta
quaelibet.
}e doctr. christ., II, 5, 9.
95'  I. +    
 "   ,       ,
        . +     
&  . (  :     ,  J
 ,   XVII . ! . (     
   ,    . ' 
&  ,    ,       
   . +      
}e doctr. christ., II, 8?, 86: Sunt autem signa vel propria vel translata.
}e doctr. christ., II, @, 6: Instituta sunt per litteras signa verborum. Ita voces
oculis ostenduntur, non per seipsas, sed per signa quaedam sua.
+          
& "        !    
  :   . (       J
   ,  ,  ,     
    J
   : &    M
      ,   , J
}e Trinitate MSancti Qurelii Qugustini }e Trinitate libri XV. \orpus christianoJ
rum series latina tom.P and tom.PJQ. Qurelii Qugustini opera pars xvii. \ura et studio
.N. Zountain auxiliante ~r. lorie,Turnholt, [repols 8B;A=, IX, X, 8;: Sed omnis
secundum speciem notitia similis est ei rei quam nouit.
}e Trinitate, IX, X, 8;: Wabet ergo animus nonnullam speciei notae similitudiJ
nem... uocirca in quantum deum nouimus similes sumus, sed non ad aequalitatem siJ
miles quia nec tantum eum nouimus quantum ipse est      
  ... C" ,   -,   $,  
}e Trinitate, IX, XI, 8;: ita cum deum nouimus, quamuis meliores e
ciamur
quam eramus antequam nossemus...
tque aliqua dei similitudo illa notitia, tamen infeJ
rior est quia in inferiore natura estO creatura quippe animus, creator autem deus ) ,
9@'  I. +    
    ,        J
 , ,  ,  
 . 1 "  ! ,       ,   J
          . & 
. (             
    , "    ,    =,
    "  !  . (     J
),      . (     ! 
Ibid
.
,       (  
 ,   . (      ,   ,
,         ,
. G !    "       . (  J
     . &  ,      
. GJ+ M
., S. 55=,   ,  ,    (    J
    . 1 : +       !,
C         %! %, (   J
, ~our Qges of nderstanding, p. 558=.
9;'  I. +    
      . +    XVII . 
5. +  
(  XVII .        , 
. (  ,  ,       ,   J
 . (    ! !  J
!  !   . (     !    
  ,   3      M8;?@= J
         . &     
. + . (          
. C ,       , 
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 8: ...bifariam signum
accipi: videlicet aut presse, et secundum primaevam institutionem, aut fuso vocabuli siJ
catu, et secundum Uhilosophorum consuetudinem. Uriori modo signum ea tantum
comprehendit, quae sub sensus cadunt... Uosteriori modo, complectitur notio signi tam
sensibilia, quam spiritualia.
.: Signum est quod potentiae cognoscenti aliquid repraesentat. . GJ
+   ,             "  J
  %   :
, Summulae 866@, fol. 5r: Signi
care nihil aliud
est, quam potentiae cognoscenti aliquid repraesentare. \um autem omne, quod aliquid
repraesentat, sit signum rei quae repraesentat, e
citur ut quicquid rem aliquam signiJ
cat, sit signum eius +        ,       
     . (    ,       ,  
&J  ,  . (      ,
. %   ,       J
.: Signum est, quod loco rei substituitur, et eius notitiam a
ert.
: uoniam signum formale et instrumentale sunt duae signorum species in
hoc dissidentes, quod unum percipitur a potentia, aliud non percipitur.
9A'  I. +    
 . (  ,         J
,    M    ,    ! . (  =
0       K   J
          . 0 J
    !    ,   ! . &  
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 8: st... signum
omne id, quod potentiae cognoscenti aliquid aliud a se distinctum repraesentat.
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 9: Statuimus
nihil ducere in cognitionem alterius, quod in aliquam speciem signi non reducatur.
1      : }ixi alterius, quia idem cum parit notitiam sui, ut esJ
sentia Qngeli et animae separatae, non est signum, sed obiectum H : ,
    : & ,    ,   J
    !   3 
+        , 
,  !:   ,  
  ,       . &  , ,
 . & "         
 ,     ,  ,    J
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 5: Id enim, quo meJ
diante per se ducimur in cognitionem rei, signum illius est.
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 8: otandum est...
in quovis signo duas esse comparationes, habitudinesve: unam ad rem signi
catam, alJ
teram ad potentiam, cui signi
cat: nam fumus v.g. nisi respiciat latentem ignem, quem
prodat, et aptus sit alicui potentiae illum proponere, nequaquam a
eret rei cognitioJ
nemO in quo posuimus signi rationem.
.: In utraque... constituatur perfecta ratio signi   J
@?'  I. +    
&          J
        XVII . C
   G  3c    M8;87=
 J
   ,       , 
  . &      : 
. )  ,  ,     ,
niversa Uhilosophia, a U. U. Uetro Wurtado de Zendoza Valmasedano e Societate
Nesu, apud
dei uaesitores \ensore, et in Salmanticensi Qcademia sanctae Theologiae
Urofessore, in unum corpus redacta. ova editio, Pugduni, Sumptibus Pudovici Urost.
Waeredis Roville, 8;5@. MC  : Pon, tp. Qntoine Uillehotte, 8;87=.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 5A: SiJ
gnum est,
quod aliquid repraesentat potentiae cognoscenti
, id est, quod facit, ut aliquid
cognoscatur, nam repraesentare potentiae, facere praesens, et facere, ut potentia coJ
gnoscat, sunt snonima.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 99: 
ducit in cognitionem rei signi
catae per illud
O causa vero, licet prius cognita ducat in coJ
gnitionem sui e
ectus, tamen e
ectus non signi
catur per causam. am esse signum,
seu imaginem rei, dicit talem rem ex natura sua seu ex hominum libito imponi ad aliud
repraesentandumO causa autem non est ex natura sua ad repraesentandum e
ectum.
     . & "        J
       ,
�    G ,   (,  J
      , (   ! 
    +         M8;@?=
 . (       ,    
    :     
 ,   + ,   M   
      . .=,      J
        
 +     !  "  !    
\ursus Uhilosophicus auctore R. U. Roderico de Qrriaga, hispano lcronensi e
Societate Nesu. Qntverpiae, ex
cina Ulantiniana [althasaris Zoreti, 8;95.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 8,
8: Signum... de
niri potest,
catae per illud
Integer cursus philosophicus ad unum corpus redactus, in summulas, logicam,
phsicam, de caelo, de generatione, de anima et metaphsicam distributus. Quctore
R.U. ~rancisco de viedo Zadritano, Societas Nesu, Theologiae professore. Pugduni
8;@?.
@5'  I. +    
. 3 , +  J
    !      ,  
    ,   ,   
. &  !  +     J
  ,    ,    ,     J
           K , 
 ,    ,      ,   !
. )  +  
  G      M8;6A=
    J
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. 9: Recte siJ
gnum in universum de
nitur,
Quod institutum est ut nos faciat devenire in cognitionem
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. @: eque
inconveniens est, idem ex cognitione sui ducere in aliam cognitionem sui ipsius, quod
cit ad rationem signi 0   ,      !  J
uaestiones Uhilosophicae auctore Silvestro Zauro Societatis Nesu Uresbtero,
olim in \ollegio Romano Uhilosophiae et S. Theologiae Urofessore, editio novissiJ
ma. Tomus Urimus, continens Summulas et uaestiones prooemiales Pogicae. Uarisii,
[loud et [arral, 8A7A. MC  :
@ vol., Romae, 8;6A=.
    "    ,     . 1  , ,
. 3 , G     J
8=  !          
JO 5= "   J !   ,    J
    O 9=       J
        O @= 
        XVII . 1  
            ,  J
    -   -  M8;9B=
 . (  . 3  , G   -   
. (  ,  !          : ...
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PV, p. 665: Signum est, quod
est institutum ad hoc ut ducat specialiter potentiam cognoscitivam in cognitionem alJ
terius... mnia ea quae ita ducunt specialiter potentiam cognoscitivam in cognitionem
alterius ut sint ad hoc instituta, dicuntur signaO e converso quae non sunt instituta ad
hunc
nem, etiamsi ducant in cognitionem alterius, non dicuntur signaO ergo ratio signi
consistit in hoc ut ducat specialiter in cognitionem alterius, et sit institutum ad talem
nem.
RR.UU. [artolomaei Zastri
de Zeldola, et [onaventurae [elluti }e \atana rd.
Zinor. \onvent. Zagistr. Uhilosophiae ad mentem Scoti \ursus Integer. Venetiis,
8757. MC   E : Venezia, 8;9BO   : 8;@;O aJ
poli, 8;;?=.
@@'  I. +    
. 1  , G     
  XVII .        ,     
         J
 ,           J
     . (  .   "      ,
. #  ,    J
         !  + . 0
     ,          , J
   ,         ,  !J
         . (  .
 XVII .   ,    ,    
      G      ! J
   %! C MUoncius=. 0    J
   M8;@5=
 . (  ,     ,     
 . (           O
R.U. Ioannis Uoncii, ordinis ~~. Zinorum, Uhilosophiae ad mentem Scoti \urJ
sus Integer. Pugduni, Sumpt. Paur. Qrnaud et Uetri [orde, 8;75. MC  :
Integer Uhilosophiae \ursus ad mentem Scoti, Roma, 8;@5O   :
Uaris, 8;@BO Pon, 8;6B=.
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. 5: ...quia non complectitur omne signum, quia possent dari signa spiritualia,
quae deducerent in cognitiones aliarum rerum, nec possent percipi a sensibus materiaJ
libus, de quibus loqui videtur Qugustinus: neque enim potentia cognitiva solet proprie
vocari sensus.
@;'  I. +    
. +    G ,
&J  , C          J
            
M    =   ,  
   J
  ,      
.: ...obiectum facit nos in cognitionem sui venire, et tamen non propterea
dici potest signum.
}eus ipse facit nos in cognitione multarum rerum venire eas
nobis revelando, nec tamen ab ullo vocatur signum illarum rerum.
.: nam vel ipsa res facit se ipsam praesentem, vel certe causa proponens rem
isti potentiae id facit, et tamen nec res, nec causa illa potest dici bene esse signum.
: t vera signi descriptio habeatur, prius consideranda sunt aliqua, quae soJ
lent signa appellari, ut ex convenientia particulari, quam illa habent, ratione cuius talia
dicuntur, possit colligi ratio communis signi.
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. 9:
non est dubium, quin quidquid propositum potentiae cognoscitiJ
     ,       J
.           
       . 0  C   !J
 .   ,
  
  J
vae deducit nos in cognitionem alterius rei, sit signum. Wac enim ratione fumus dicitur
signum ignis, haedera vini, vox
naturae humanae, sacramenta gratiae.
@A'  I. +    
"    . 1   ,      
. +      ,     CJ
  
      ,   , !     J
          K J
     J
   J
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. 6: ...si proposita obiective, et cognita ab intellectu, deducere ipsum in cognitioJ
nem alicuius alterius rei, aut ex natura, aut ex instituto, haberet propriissimam rationem
signi.
: am ex communi sensu signum habet deducere nos in cognitionem, quod
tamen, ut supra dixi, non convenit cognitioni. ec refert quod cognitio repraesentet
obiectum, quia ad rationem signi non su
cit repraesentare quomodocumque, sed deJ
bet repraesentare mediante propositione obiectiva sui.
,        C   !
    !          
  ,  ,   ,     M
. & J
      
   
     ,    .
   G . )        
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. 7: vix sane possit ab ipsis ratio aliqua communis signi, quae non competat aliis
rebus, quae non sunt signa, abstrahi, ut patet ex dictis.
.: }icatur ergo signum instrumentale esse, quod cognitum deducit in cogniJ
tionem alteriusO et signum formale dicitur illud, quod non cognitum, sed inhaerens poJ
tentiae facit illam cognoscentem aliud.
6?'  I. +    
   XVII .           J
      . (    
 M  "      ,    G   (J
  . &  ,          , ,
        XVII .=      "
   XVII . G          J
C ,  ,         
  !  3      %! C: J
9.     
8=        
     . 1   3   J
     ,     ,
. +   !  , J
 !        ,    !,
+                
  . ,      %!. %:
The \onimbricenses on the Relations Involves in Signs, Semiotics 8BA@, e ork
8BA6, p. 6;767;.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 5: Wanc divisionem
non
eri in membra opposita materialiter, sed formaliter.
65'  I. +    
         J
+   !  ,    !   
      ,      
 ,     -. +  !   
&#x ;&#x ;&#x ;&#x ;&#x 00;       (: 2 ,      !
 -,     !  "   ,  
) 3  3  M8;@B=
  ,
 . ) ,      ,     
.: Semper una ratio signi discriminatur ab alia per suam propriam et intrinJ
secam essentiam.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 5: UraesupJ
ponendum est... hanc divisionem Mquemadmodum et priorem= non
eri in membra
opposita materialiter, sed formaliterO idque su
cire ad rectam divisionem.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 5,
A: Qdverte, eamdem rem posse esse signum formale et instumentale eiusdem rei reJ
spectu diversorum.
U. Thomae \omptoni \arleton \antabrigiensis e Societate Iesu Uhilosophia niJ
versa. Qntverpiae, apud Iacovum Zevrsium, 8;@B.
� ,   3       (, J
    J       XVII .,
     .    
idem esse posse et formale, et instrumentale signum respectu diversorumO actus enim
intellectus in Uetro Midem est de actibus sensuum= quo cognoscit leonem e.g. respectu
Uetri est signum formale, at vero respectu Qngeli, qui hanc actum intueretur, et ex illo
cognito cognoscet leonem quem repraesentat, esset signum instrumentale.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 8: Signum per id inJ
telligitur constitutum in sua ratione formali, quod est ei ratio promovendi potentiam in
notitiam rei signi
catae.
6@'  I. +    
1:           ^ &   
         . &  ,  
 ^ 2              
3    . -    %     
.       
       + . &  , +   J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 8: \ertum ergo est,
signum formaliter signi
care habitudinem ad rem 0 ! ,  
: Zaior dubitatio est, in quo ex praedictis consistat essentia signi. }. [oJ
nav... eam collocat in respectu ad rem. Idem sentire videtur Scotus in @. d. 8. qu. 5,
cum ait relationem signi esse simplicemO intelligit enim eam, quae est ad signi
catum
   .  . -  ...     . ) !,
. $     ,      J
     ,       . &  ,
 ,      O   "   
: ...verisimilius videtur signum formaliter includere utramque habitudiJ
nem.
: uoniam signum formale et instrumentale sunt duae signorum species in
hoc dissidentes, quod unum percipitur a potentia, aliud non percipiturO qui sunt resJ
pectus ad potentiam.
6;'  I. +    
,    .    G     
   ,   O   
     . &  ,  , 
. &               J
,      . &  
 ,  ,  ,     
!     
      J
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 96:
Waec vox
causat tres cognitiones: duas ex natura sui in quocumque intellectu,
sive in raecia, sive in PatioO tertiam vero solum ex voluntate et institutione PatinoJ
rum in intellectu sciente Patinum. aturales sunt cognitio de ipsa voce et cognitio de
homine, eam proferente. Tertia vero est cognitio de
per illam signi
cato apud PaJ
tinos.
&  !  3      "     J
    + ,   ! ,        
    ,     , %! C,  
C               ,
      ,       J
 : Sunt plura signa formaliterO nam signum est nomen connotativum
formaliter indicans vim signi
candi, et denotans rem signi
cantem M
tica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 5=. C"      
         ,   
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 8: \oncedendum est,
respectum ad rem in quovis signo esse priorem illo, qui est ad potentiam.
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, concl. @, n. 89: Signum nullum, sive naturale, sive ad placitum, ut tale, prius reJ
spicit rem signi
catam quam potentiam, cui signi
catO nec e contra. ec consequenter
dicit duos respectus, quorum unus sit prior altero, sed eodem indivisibiliter respectu
aptitudinali respicit utrumque.
6A'  I. +    
  ,          
         (  M8;87=
     . C^ C   , 
           ,  J
,      ,
  
   ,   !   ,     
.    "  J   , (  !,  
       ,   J
,       ,   ,
       

 J
: signum non potest nec respicere, nec intelligi respicere rem signi
catam
  C     :         " 
  per modum signi, quin respiciat et intelligatur respicere potentiam, cui
signi
catO nec e contra. rgo uno respectu debet dici utrumque respicere.
, \ommentaria in universam Qristotelis Zetaphsicam, x
cinis Tpographicis Ioannis [aptistae Varesii et Qntonii Ramiro, 8;87.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5,
dub. 5, n. 8;, p. 96A: }icendum primo, signum non constituitur per ordinem ad signaJ
tum praecise sumptum, et cum exclusione potentiae ... \on
rmatur. Qctus proprius
signi est repraesentare, quod est cum ordine ad potentiam cognoscitivam, cui
t repraeJ
sentatioO ergo et signum in sua essentia dicit ordinem ad potentiam. }ico secundo:
             . &  J
=. 1 "   :      , 
 . &          
signum non respicit potentiam et signatum ex aequo, neque ordo ad potentiam est moJ
dus completivus ordinis ad signatum. Ibid., p. 96B: }ico tertio. Signum constituitur
essentialiter per unam simplicem relationem ad signatum, primario, et ad potentiam,
secundatio terminatam. Urima pars conclusionis probatur. am illud per quod aliquod
relativum di
nitur, et cum quo dicitur ad convertentiam, est terminus eius primariusO
sed signum di
nitur per ordinem ad signatum et dicitur cum illo ad convertentiam.
Signum enim est signati signum, et est illius repraesentativum, ut dicitur in eius di
niJ
tioneO ergo. }e inde probatur secunda pars simul cum prima. am quando aliquod ens
respectivum respicit duos terminos ordine quodam, alterum ut
, alterum ut
lum respicit primario, et hunc secundario ... \um signum habeat respicere signatum,
ut reddendum, sive ut repraesentandum potentiae, illud quidem respiciet primario, et
hanc repsiciet secundario. uos autem eadem simplici relatione utrunque respiciat,
patet eadem ratione. am quando duo termini respiciuntur ordine quodam, alter ut
, et alter ut
, non su
ciunt variare relationem, sed eadem omnino terminant quia
non sunt termini totales, et ex aequo terminantes illam.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 5.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 9,
878AO
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros UerihermeJ
nias, q. 8, n. B, concl. 5,  . .
;?'  I. +    
 . (        M   
�5=       
=,      
candi
�=  .      "      J
�.      "       
         
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 5: Signum
est nomen connotativum formaliter indicans vim signi
candi, et denotans rem signiJ
cantem.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 8: Signum per id inJ
telligitur constitutum in sua ratione formali, quod est ei ratio promovendi potentiam
in notitiam rei signi
catae: at hoc praestat... non... interventu relationis 2  J
     . &     J
. &       
  .      !      :
    G     , J
,    !    : & "  !:
    ,

, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 5: Imo si per imJ
possibile }eus nollet, ut fumus suapte natura signi
caret ignem, nihilominus, si talem
naturam habeat participatam ex ideis, illum repraesentabit.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 96: t
Blytiri non signi
cat ad placitum
, l
blytiri
supponitur pro conceptus mentis terJ
minato ad vocem ipsam
blytiri
;5'  I. +    
         
"           !  )  3 J
 3 : 4    ,     ,    ,
      , !      , ,
, ! !   ,    .
          J
9= +       
=. C      ,    ,
 "        XVII .,  
      .       
&       !  J
    ,    (    
  @7J G    !     
;@'  I. +    
       3  =.    J
    ,  ! , vagatur,   
#  !           G, 
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PIII, p. 656
65;: Winc infertur dari relationes transcendentales, hoc est identi
catas cum entibus
aliorum praedicamentorum. Relationes enim, per quas actio et passio referuntur ad
agens et terminum, sunt identi
catae cum praedicamentis actionis et passionisO relatio,
per quam cognitio refertur ad obiectum, est idem cum aliqua qualitate... + 
, }isputationes Zetaphsicae, XPVII, @, 5.
. (            J
3   "      
 ,        ,   . C J
     :       ,  
Ibid
.
Ibid.
Ibid
.
;;'  I. +    
   ,         ,
 ,  . . '     J
       K ,   ,  - 
       ,       
\ommentarii \ollegii \onibricensis e Societate Iesu,
, Pugduni, Sumptibus Woratii \ardon, 8;?7. In libros categoriarum
Qristotelis Stagiritae, In cap. VII }e relatione, q. 8, art. 5, pp. @6A@6B: Tertia est subJ
divisio relationum... in transcendentes, et non transcendentes, seu praedicamentales...
... inter quae plura assignari solent discrimina, nobis in praesenti duo su
ciant. num
ex parte termini, alterum ex parte subiecti. }i
erunt haec relata ex termino, quoniam
relatum praedicamentale, seu non transcendens respicit aliud, ut purum terminumO hoc
est, non sub ratione alicuius causae, vel ut aliquem e
ectum circa illud exerceatO hoc
pacto se habet pater ad
lium, simile ad simile, etc. Transcendens vero non respicit puJ
rum terminum, id est, non refertur ad aliud gratis, ut sic loquamur, sed intuitu alicuius
muneri praestandi vel recipiendi: quo modo e
ecta sunt potentia ad actum, et obiecJ
tum, materia ad formam, creaturae ad }eum, ut primum exemplar... Qliud discrimen
ex subiecto estO quod relatio transcendens non supponit subiectum, cui adveniat tanJ
quam forma, quidquae referat, sed includitur essentialiter in eo, quod referturO immo
nihil omnino est relatum, quam ipsa relatioO non transcendens autem in rebus creatis
est forma accidentaria adiacens subiecto, quod relatum denominat. Waec di
erentia et
maxima est, et maxime perspicua.
            , 
 ,         
(  ,  !  ,    :
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 5: uod si roges,
quidnam sit hoc fundamentum, respondeo... in instrumentalibus, si sint e
ectus, ut est
fumus respectu ignis, fundamentum est eius natura causata ab igneO si vero sint causae,
ut ignis respectu fumi, est virtus, per quam causa operatur: quae aliquando est ipsa
natura, aliquando potentia realis superaddita.
;A'  I. +    
     + : &       J
&      !    J
 !     . 1 "   :   
@= 2        
 . 0        "   J
: ...fundamentum relationis in signo naturali esse proportionem inter signum
et signi
catum.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. II, n. 8: In signoJ
rum naturalium ratione formali assignanda nulla est di
cultas, certum enim est haec
per se ipsa repraesentare suum obiectum, vel ducere in cognitionem illius.
   . #       
. & "      J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 5: Tunc res
censetur esse in potentia proxima ad aliqud praestandum, cum non eget aliquo augJ
mento, vel mutatione in se facta, ut illud exhibeat, quamvis desit aliqua alia conditio
necessaria.
7?'  I. +    
   G   !   , 
    ,       "  
    J . C     J
    , . . 0 "         
            
 ,   !   ,        ,  . . &  J
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 7: Waec
ratio signi in actu primo non distinguitur ab eius entitate, quia signum in actu primo
est potentia manuducendi intellectum in rem signi
catamO sed hoc sua entitate praeJ
stat naturale signum, quia se ipso dicit relationem ad signi
catum, ad quod natura sua
ducitO ergo.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8;:
     . 0 " ,  ,      GJ
   O   ... 1  !   ! J
Ratio formalis signi ad placitum est
voluntas qua primus inventor voluit eo signo indicare
hoc, aut aliud obiectum
. xempli gratia, latinitatis author voluit hac voce,
, signiJ
care speciem nostrum. Illa voluntas est ratio formalis per quam vox
id signi
cat
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 58: RaJ
tio signi actualis, sive in actu secundo, consistit in actuali expressione et perceptione
rei signi
catae per illud, quia esse signum in potentia proxima, sive in actu primo, est
posse rem signi
care, id est, habere iam impositionem ad id munus Mnam non agimus
de potentia remota=. rgo signi
care actu est actu exprimi ac percipi rem signi
catam
per signumO ergo, dum intellectus nil percipit per illud, nil illi signi
cat actu.
: }ocere est, quando audiens actu percipit, et discit rem doctamO et quando
discipulus non discit, magister quidem non docet: quia si docet, ergo aliquis doceturO
ergo qui docetur redditur doctus. Qt non redditur doctus, nisi qui actu percipit rem
doctamO ergo. Qtque eadem est ratio de signi
catione.
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 59:
catio sine actuali perceptione audientis. ec vero
cat aliquid actu, nisi quando actu ex illo cognito devenitur in
75'  I. +    
 �   G ,   (,   
,  (,    
            J
. ( "      . &  ,   J
   :   !     
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XII, sect. 5, A: ReJ
latio alia dicitur
quae ita est de essentia subiecti, ut sit illi adaequate
identi
cata.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XII, sect. @, 87: ~aciJ
lius... percipitur essentia relationis transcendentalis et praedicamentalis ex hoc quod sit
essentialis aut accidentalis, quam ex illa distinctione termini puri aut mixti, seu e
cienJ
di aut non e
ciendi aliquid circa terminum.
     ,     
(            ...,    
     ,  J
          M J
  (  ! ,        
. )  , (    J
+          !
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 8,
@: Qdverte... signum non exigere actualem repraesentationem, quia fumus, etiamsi a
nullo videatur, tunc tamen est signum ignisO item cognitio obiecti, licet a }eo poneretur
in lapide, haberet tamen rationem signi, quia habet aptitudinem ut repraesentet in actu
secundo suum obiectum.
7@'  I. +    
           J
  ,     ,   "      , 
&    (, %! C        
         "  ,  J
C      G ,  ,  ,  !  
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, concl. 9, n. 88: Signum naturale constituitur in esse signi realiter per connexioJ
nem, quam habet independenter ab instituto cum re, quam signi
catO et formaliter
constituitur in esse signi per aptitudinem, quam habet ad deducendam potentiam in
cognitionem illius rei. Signum vero ad placitum constituitur in esse signi realiter per inJ
stitutionem, qua instituitur ad signi
candam rem, et formaliter per aptitudinem, quam
habet supposita institutione ad deducendum potentiam in cognitionem istius rei.
          . +  C J
    %    =   "  ,  J
@. 2    
& "    !          
           , 
&        
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, concl. 9, n. 88:
rmatur
, quia non constituitur in esse signi per actualem signiJ
cationem, quia haedera est signum vini, etiam quando nemo respicit illamO et SacraJ
menta sunt signa gratiae, etiam cum nihil causant, et etiam si nemo adverteret, quod esJ
sent causativa aut causarent. rgo debent constitui per aptitudinalem signi
cationem.
+             J
   c      : W. Pagerlund, Zental RepreJ
sentation in Zedieval Uhilosoph,
, dard . |alta Med.=, RP http:plato.stanford.eduarchives
sum5??@entriesrepresentationJmedieval
7;'  I. +    
    . &      
    ,   : 8=     J
, 5= , !     ,     !O
9=         , ! ,    J
   . &     
   
,  3  ,          )J
.  "         XIII .
 .  (    , ,    J
     !J
, . -     ,      
O   L -, !  XIV .,  :
 :   ,    !    ,   ,  
, Summa theologiae, I q. 8 a. B ad 8: Qd primum ergo dicendum
quod poeta utitur metaphoris propter repraesentationem, repraesentatio enim naturaliJ
ter homini delectabilis est.
, Itinerarium mentis in }eum, cap. II, 85: Signi
cant autem huiusJ
modi creaturae huius mundi sensibilis
... ex propria repraesentatione.
Iohannis [uridani Summulae de dialectica, III, 8, 8: Si quaeratur quare ista
picture uocatur animal^, non dicetur quod hoc sit quia sit uiua et sentiens, sed quia
est imago, seu repraesentatio, animalis uiui et sentientis.
       XII .   

     
           J
   !   
D  0   +    M. XIV .=  J
         XVII .: ...1 J
     .   ,     ...
. &  J
. (           ,    
Tractatus magistri Wervei }octoris perspicacissimi de secundis intentionibus, UaJ
ris, 8@AB, qu. 8, art. 8: x parte autem intellectus dicitur intentio dupliciter. no modo
dicitur intentio... omne illud... quod per modum repraesentationis ducit intellectum
in cognitionem alicuius rei, sive illud sit species intelligibilis, sive sit actus intelligendi,
sive conceptus mentis quando format perfectum conceptum de re. t isto etiam modo
posset extendi nomen intentionis ad quamlibet similitudinem sive exemplar ducens in
cognitionem.... )     D  0      J
 . %!. C. %.
7A'  I. +    
 . (   ,        
      .
M,   J
. &     , !  ,
          ,     J
     , .    
qu.
IV, art. 8: ...sciendum quod ex hoc dicitur aliquid intelligibile quod est
natum intelligi. x hoc autem dicitur aliquod natum intelligi quod repraesentatio nata
est esse apud intellectum, sive ista repraesentatio sit actus sive aliqua similitudo, a quoJ
cumque ista similitudo causetur. Sicut etiam ex hoc dicitur aliquid visibile quod eius
similitudo ipsum repraesentans potest esse in visu, a quocumque causetur sive
at. x
hoc autem quod talis repraesentatio est apud intellectum consurgit quaedam relatio inJ
ter intellectum talem repraesentationem habentem et ipsam rem repraesentatam, ita
quod intellectus in quo est talis repraesentatio refertur realiter ad ipsam rem repraesenJ
tatam, quia formaliter ipsa repraesentatio nihil ponit. Sed res ad ipsam repraesentatioJ
nem refertur secundum rationem.
0,  . -  ,
, cap. III, 5: peratio autem memoriae
est retentio et repraesentatio %         J
0,  . , Summa Theologiae, I q. 87 a. 8 ad @: ...dicendum
quod similitudo vel repraesentatio de
ciens non inducit rationem falsitatis... ... J
  ,    ,  ,    J
      ,  !  J
   !,    G   G J
&  +  !       , 
 . )  , + ,    . , KJ
, Summa Theologiae, I q. @6 a. 7 Resp.: Respondeo dicendum
quod omnis e
ectus aliqualiter repraesentat suam causam, sed diversimode. am aliJ
quis e
ectus repraesentat solam causalitatem causae, non autem formam eius, sicut
fumus repraesentat ignem, et talis repraesentatio dicitur esse repraesentatio vestigiiO
vestigium enim demonstrat motum alicuius transeuntis, sed non qualis sit. Qliquis auJ
tem e
ectus repraesentat causam quantum ad similitudinem formae eius, sicut ignis
generatus ignem generantem, et statua Zercurii Zercurium, et haec est repraesentatio
imaginis.
+ "       +  .
A. Tabarroni
, ZenJ
tal Signs and Representation in ckham, in n the Zedieval Theor of Signs, ed. b
A?'  I. +    
        '. . C   '. . G :
!      . &J  ,   XVII .
, . . !   !,
=    M     J
     ,      .    J
.   ,         K 
        "         
   .   ,     J
mberto co and \onstantino Zarmo, QmsterdamUhiladelphia, Iohn [enamins
Uublishing \ompan, 8BAB, p. 8B655@.
  . & "           ,
 . & !         .
  ,         :  
  ,       !  J
   . &  ,      J
,              .
&       "   ,  !J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 5: Signum ex instituJ
to non est signi
cativum, nisi ubi est notitia de illius impositione.
A5'  I. +    
     .   , 3    J
 ,    
.   ,   
M! J
!    J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 5: x hac doctrina
colliges insigne disrimen inter signum naturale, et ex instituto: hoc enim in se nihil, in
cognoscente vero requirit memoriam signi
cationis, et rei signi
catae. Illud in cognoJ
scente nihil supponit, in se vero habet naturam accomodatam, et su
cientem ad perJ
trahendam potentiam in signi
catum 1 "       J
  !            . ( ,
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 9:
ectus
non ducit in cognitionem causae, nisi prius cognoscatur: eatenus enim ad cognoscenJ
dum inservit, quatenus continet virtutem causaeO ergo necesse est primo eum percipi,
ut arguendo causa penetretur.
J. 0  ,     )  
       "     .      + J
,   !  J    , 
       : 3     J
& ,             J
       XVII ., !       
, !      . 3       
XVII .       :    
re-
praesentatio
catio
. &  , ! "     
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. @: on est
de ratione huius ducere in cognitionem primam rei signi
cataeO sed su
cere ducere in
aliquam rei cognitionem, etiamsi res supponatur iam cognita.
. GJ+ M
., S. 85?=    ,     ,
catio
 C  (    C  M\onceptus, fol. b 8ra=. )  C 
A@'  I. +    
%        J
  ,         : +J
  . (    ,       ,   
 ! . & 3       " 
           !,    
O     !   ,    
    ,         
  K       !   
      . 1   ,  
   +           
   ,         5. 0  
    !       ,
       O      J
!   . &      G   : 2 ...  J
! K ... ( "  !    , J
�  ( !            J
, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 55:
...sig num... in actu secundo est actualis expressio obiecti ... Waec autem expressio est
cognitio rei signi
catae per signum, quia intellectui nihil exprimitur nisi per cognitioJ
nem, nec repraesentatur, nec sit praesensO nam posse repraesentare est posse e
cere,
ut intellectus per signum rem repraesentatam percipiatO ergo signi
catio est ipsa perJ
ceptio.
Hurtado de Mendoza
Universa Philosophia
, Pogica, disp. VIII, sect. 8, 5: SigJ
num est,
cat, vel repraesentat
. Repraesentare autem est,
aliquid facere
praesens potentiae cognoscenti
A;'  I. +    
          J
    . G   C,   ,    
   . +       J
     E  E  M875@=
       . +   J
catio

catio
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. 6: ...non su
cit repraesentare quomodocumque, sed debet repraesentare meJ
diante propositione obiectiva sui.
\ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis Societatis Nesu, in tres partes
divisi, authore R.U. Pudovico de Possada, Salmant., x Tp. ~rancisci arcia, 875@.
Ludovicus de Lossada
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. I, cap. 8, 9: ...negari potest, cognitionem re
exam esse proprie
signum sui, sed tantum improprie, quatenus
care
late sumitur pro
repraesentare
quocumque modo. Uropria namque signi ratio requirit, ut signum aliquatenus mediet,
sive interveniat inter potentiam et signatum.
0,    G   ,    J
catio
=.     ,      
,      !,     
     . 2 !   ,  
. )         XVII .:
Pogica Zartini Smiglecii, Societatis Nesu, S. Theologiae }octoris, selectis dispuJ
tationibus et quaestionibus illustrata, et in }uos Tomos distributa. xonii, 8;9@.
, Pogica, pars II, disp. XII, q. 8, p. @97: otandum est... siJ
gnum esse duplex: manifestativum et suppositivum. Zanifestativum est illud, quod soJ
lum indicat rem, sed pro re nihil accipiturO sic fumus indicat ignem, haedera appensa
vinum vendibile, et omnis e
ectus indicat suam causam. Suppositivum vero est illud,
quod ita signi
cat rem, ut pro re accipiatur. Sic calculi in supputatione ita signi
cant
res, quae supputatur, ut pro re accipiantur. Voces igitur signi
cant res, tanquam signa
suppositiva, quia pro rebus accipiuntur.
AA'  I. +    
      XVII .   ! , J
         , J
           . ( J
&  !   "        ,
     "       M CO   G  
     M (=. G !,  
, !          M    GJ
       ,    
    . C     XVII .,  
!     XVII .,    "  !,
E(&(
�&)+(H
E(113(11
20(3+&
8. C!   
C  ! . (       
M     , !  + =     ,  J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 8.   
       "         , ( J
 D" , . , %    .
B?'  I. +    
  -!=O     ,      
  M    =,   J
  ,        M     J
=. &    ,    %    ,   J
. 3  
 :  ,  ,     . .O  J
 ,       "  ,  ,  
   !  (  .  .  J
cacia
,  = ,     
   =O     J

  ,
      ,  . . )    
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 9.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 8.
0,      )      
      XVI .,         
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 8.
   ,     . &  ,    J
    XVII .,         
)     XVI .       J
B5'  I. +    
XVIXVII .: +    M =  
  :    "    J
  ,  ,  ,   
      !     XVII . 
0    C   ,        J
         M   J
     =,         J
         .    G 
: Secundam d
ivisionem
haud inculc
   ,
   K      . 3 J
  !  ,  ,  ,
&
!        ,     . 1
. )     J
         . 2    J
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 8, 5: SiJ
gnum formale est,
. uae di
nitio soli
convenit cognitioni, illa enim potentiae praesentat obiectum. Wuc potest reduci
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 8, 9: SiJ
gnum materiale est,
. uae di
nitio
convenit omni signo, tam corporeo, quam spirituali. am creaturas spirituales posse
uti spiritualibus signis mihi non est dubium.
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 8, 5.
B@'  I. +    
!  K     
    =     J
. & "  J
             
     ,     
�  (       . +
      . &       J
    G   - , %! C   ,
   J
  ,   "  MC  , G   -  J
 =       . &     
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 5B96.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 5,
8?.
    G. +       J
   : 8= &J  ,      
  .  "    ... 1 J
  ,  ...    O 5= J
. C      ,  , J
!     , !      ,
     O 9= J   ,   J
   ,        O   
"          . (  .
0   ,        . %J
         O @= J   ,  J
. %   G       
 ,        

  . 6= &J  ,        
        -O  !  !  ! J
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. 7:     ,    , est genus ad signum naturale et
signum ex instituto.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PV, pp. 66966@.
B;'  I. +    
  .       !,   
  ,           
M    + ,    G=O     J
              
    M3   =O     
          
MG   =,  . . 1 "      J
  C    ,  1  
9.          
&             XVII .
           : 8=   
             O 5=  J
O 9=        O @=   
   O 6=     
     ,   ,      XVII .   J
     . (  ,   , J
8= $             
G    ,    3   ,  
     . &      ,   - 
 . (       ,  
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 5: QssumpJ
simus respectum signi naturalis semper esse diversum a respectu signi ex instituto, quod
probatione non eget, cum alter sit proportio innata rei, alter constitutio omnino extrinJ
seca.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 5: ...ab ideis existenJ
tibus in ssentia divina ante omnem actum voluntatis.
xistentia est praedicaJ
tum contingens, quod rebus commmunicatur per in
uxum realem ex tempore, quem
}eus pro libito impendere, vel cohibere potestO at essentia aeterna est, et nullo modo
separabilis a re, cuius est essentia, quare non potest a libera voluntate pendere. t quia
signi
catio naturalis fundatur in natura rei, ut dictum est, nulla ratione censeri potest
imposita a voluntate }ei.
BA'  I. +    
  XIII . !  ,   , . -   
. , !         J
  ! 
 D D   !  %   ,   
%     . (  ,       J
 K      !    .  . ( J
, Introduction
ltude de saint Qugustin, p. 8?B88?, p. 56B, note 8O
, Pesprit de la philosophie
mdivale, p. 8;8. 2  !            . ( J
}e diversis quaestionibus A9, qu. @;, 85O UP @?, coll. 5B ? 9?.
}e enesi ad
litteram, II, ;, 85O UP 9@, col. 5;A.
 M    XVI .=,         
          
   ,     . C J
  . 1          
     . &      ,   J
         O    ,     

, Ptre et lessence, VRI, Uaris, 8B@A,
, Scientia
transcendens. }ie formale [estimmung der Seiendheit und Realitt in der Zetaphsik
des Zittelalters und der euzeit MScotJSuarez ...=, Wamburg 8BB?.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 5: )  ! 
idea arti
cis spectari potest vel quoad suam existentiam, vel quoad essentiam, quae
posita est in repraesentatione. t quidem eius existentia pendet a voluntate, ut esse reJ
rum creatarum a }eo. Verum repraesentatio, cum sit essentia illius, imperio cognoJ
scentis non subset.
8??'  I. +    
!            . ( ,
 ,           
       .    G    ,  
   ,  ,      
. & "        ,
   : 8=   ,  ,   ,
O 5=   ,      
    !   ,  . .
E ,
.: x hac doctrina colliges insigne discrimen inter signum naturale, et ex inJ
stituto: hoc enim in se nihil, in cognoscente vero requirit memoriam signi
cationis, et
rei signi
catae. Illud in cognoscente nihil supponit, in se vero habet naturam accomoJ
datam, et su
cientem ad pertrahendam potentiam in signi
catum.
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 96: SiJ
cativum pure naturaliter non ducit in cognitionem alterius rei, nisi suarum causaJ
rum, idque ex natura sua ubique terrarum et gentium.
.: Sic omnis vox, et scriptura, est signum naturale scribentis, et vocem emitJ
tentis.
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 8, @: SiJ
     J
(,   ,       
           . ( J
 ,      !  
      !      
          !    . 0
& "    %! C. +     !J
gnum aliud naturale, ad placitum aliud. aturale est omne signum formale, item omJ
nes e
ectus respectu suarum causarum, ut fumus ignis, creatura }ei, quae signi
catio
essentialis est ipsis signis, iisque convenit ex instrinseca sua natura, quam ob causam
in nulla natione de illis dubitabitur, nam et [arbarus et raecus viso animalis vestigio
cognovit animal illac fuisse praetergressum.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 9,
878A: }upliciter posset aliqua res habere naturalem signi
cationem alterius, vel
quia ex se est e
ectus, aut causa necessaria illius... Qliter posset realiter repraesentare
rem propter similitudinem phsicam cum illa, sicut eam habet imago bona \aesaris
cum \aesare.
8?5'  I. +    
  C,           J
5= 2     
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, concl. 5n. 8?: }ico, hinc intelligi per signum naturale illud, quod signi
cat indeJ
pendenter ab instituto, sive ex natura sua intrinseca, sive ex aliquo alio accidente id ipsi
competat.
Roger [acon,
9;O .: Y.Z. ~redborg, P. ielsen, N. Uinborg,
pus Zaius:
. Traditio 9@, p. 7689; M :
8?9
  ,           . & XVI .
   )        
. &    XVII .,      ,   J
    G,   !    
     . +       
-  : ) ,  ,    J
     !    : & "  
. & XVII .  G   - 
, E   E 
    G  G        J
     ,    (   C 
: uillelmi de ckham Summa totius Pogicae: Uars I, cap. 8: St. [onavenJ
ture, .., St. [onaventure niversit, 8B7@, pera Uhilosophica, 8, p. A.
, A, 5, 9: Sic enim circulus pendens
ante tabernam est signum impositum ad placitum ad signi
candum, cuius interpretatio
est haec propositio uinum inuenitur in hac domo.
8?@'  I. +    
      %! C. C  "    J
       ,  ,   
,    !. 1    J, !, J
,         . &   J
 !   ,     C. & " 
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, concl. 5, n. 8?: }ico, hinc intelligi per signum naturale illud, quod signi
cat inJ
dependenter ab instituto, sive ex natura sua intrinseca, sive ex aliquo alio accidente id
ipsi competat. Woc autem sine dubio competit adventui canis: nam ex eo quod saepe
videbatur advenire cum domino, proposito adventu ipsius, excitatur
adventus
domini, aut alterius, cum quo videbatur frequenter advenire. uod si etiam casu aliquo
quis appenderet haederam ad suam domum, quoties haberet vinum venale, quamvis
non intenderet aut ipse, aut alius signi
care vinum esse venale per hoc, haedera esset
signum naturale vini, et non ad placitum.
8?6
 !      !      J
         "     , 
       ,  
�   ,      J
   ( . &
  C   :    . I, . B
  ,  
              !,
   ,         .
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5, dub. 8,
n. 8@, p. 96;: ~onseca libr. I }ialecticae cap. B dicit, signum prima sui divisione dividi
in signum naturale et in signum ad placitum, et hoc subdividi in signum ad placitum
8?;'  I. +    
(     : 2    
    ,       J
     ,      ! 
 ,   ,       . .   !
           .   J
ex impositione et in signum ad placitum ex consuetudine. Itaque in sententia huius
auctoris signum ex consuetudine est vere et complete
signi ad placitum, condiJ
stincta a signo ex impositone. Sed haex solutio mihi non placet. Tum, quia signi
care ex
impositione et signi
care ad placitum sunt idem adaequate et convertibiliter. Ulacitum
enim hominum non nisi quaedam libera institutio estO ergo si non est ex impositione,
neque erit ad placitum. Tum, propter argumentum factum, quia consuetudo vertitur in
naturam, quatenus ex illa generatur habitus inclinans ad instar naturaeO et ideo, visis
mappis, naturaliter recordamur prandii, propter consuetudinis inclinationem.
.: Signum ex consuetudine Msicut mappae appositae super mensum sunt siJ
gnum prandii ex consuetudine= vere est signum naturale, vel saltem reducitur ad illud,
quia... consuetudo est altera natura. Sed eius signi
catio non est realis, cum etiam deJ
pendeat ex hominum acceptatione, et non sit naturalis rebus ipsis signi
cantibus ex
consuetudine.
8?7
!  ,         . &  
   ,       J
         ,   ! 
          .
0   (      K   !
!,       C. ( :    J
      . +   !
 ,           ,  
(  "  !          ,  J
)            J
8?A'  I. +    
    , , K  
9=        
     ,  :   ,    
,   . 1 "     J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 9: Signum
instrumentale debet prius cognosci, ut deducat in notitiam reiO ergo notitia rei posterior
est cognitione signi, et ex consequenti ab eadem re ipsa di
ert. }icendum nihilominus
est, etsi in hominibus eae notitiae perpetuo distinguantur, non esse id absolute necessaJ
riumO quia ratio signi instrumentalis solum exigit, ut cognitum perducat in cognitionem
alterius. uod vero sit eadem, vel diversa notitia non curat. ec illa prioritas cognitioJ
nis signi est necessario realis, sed su
cit rationis, secundum quam verum sit dicere rem
signi
catam percipi, quia signum cognoscitur.
8?B
,   ,      
       XVII . 3   
 ,      , (, G J
  M=      ,      ,
   K J
     ,     
        . +    J
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 98:
...quod sine cognitione sui facit nos venire in cognitionem alius rei, ut
quam color eiaculatur in oculos, et per illos in intellectum, est instrumentum faciens
oculos et intellectum venire in cognitionem albedinis.
.: ...virtus in sua activitate et potentia activa....
88?'  I. +    
          %! C,  J
 "        G   - . CJ
       J
 ,  "          .
C"  C          
          
  .
        M     
  =  .     "      ! J
 ,

, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. A, concl. 8: on su
cit ad signum instrumentale, quod sit instrumentum deJ
serviens, sed requiritur quod obiective propositum deducat in cognitionem.
: Qd rationem signi, de quo hic agimus, non su
cere quod obiective proJ
positum possit deducere ad cognitionem alterius quomodocumque, sed requiri quod
id possit facere absque discursu. t sic sane vox
ducit in cognitionem naturae
humanae, et fumus in cognitionem ignis.
,  ,  . . 1   J
# :           J
       :  J
! arguendoO  !,        J
 per discursum      
. +  !
     G : 3   ,     , J
   %! C. - ,       J
 "        ,     J
, Semiotics and the Uhilosoph of Panguage, chap. 5, p. @;.
, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 9:
ectus
non ducit in cognitionem causae, nisi prius cognoscatur: eatenus enim ad cognoscenJ
dum inservit, quatenus continet virtutem causaeO ergo necesse est primo eum percipi,
ut arguendo causa penetretur.
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 9, 98: ui
audit alium loquentem, potest per discursum intellectiones illius cognoscere, sed non
pro libito, sed naturaliter.
885'  I. +    
. &  !  " 
         !   , 
       . %   ! 
      O 
 ,     
   . %  , C  J
!   . %  , C  
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. A, concl. 8: Verum quidem est, quod fumus posset deducere in cognitionem
ignis mediante discursu, sed tum non haberet se per modum signi, nec eodem modo
deduceret in cognitionem ignis, ac quando ut signum deducit in eius cognitionem.
.: am quando ut signum deducit in cognitionem eius, non deducit nos in
cognitionem ipsius, ut est causa fumiO at quando deducit in cognitionem ignis mediante
discursu, deducit in cognitionem ipsius ut est causa.
889
         . &     
 . 0 "  !   
        , C K  
 !,    !      . 1 " 
@=       
  XVII .         
.: t hinc
t ut e
ectus possit deducere in cognitionem causae mediante diJ
scursu, quamvis nunquam ante videretur esse coniuncta cum causa, at nunquam possit
ectus deducere in cognitionem causae per modum signi, nisi ante cognoscerentur
coniuncta. \uius etiam ratio a priori videtur esse, quod signum huiusmodi, ut signum,
non deducit in cognitionem rei, nisi quatenus propositum eo ipso excitantur
alterius reiO non possent autem sic excitari, nisi quia antea simul proponebantur aut
intelligebantur.
88@'  I. +    
#     ,     86?? . C!  J
     , . .    ,  
. 0  , XVII .    
S.
, S. 568.
S.
, op. cit., S. 569566.
F. Suarez
, }e angelis: pera omnia, vol. 5, pp. 597 col. b 59A col. a: ...sicut diJ
stinguimus duplex medium cognoscendi, scilicet cognitum et incognitum, ita hic posse
distingui duplex signum, scilicet cognitum e incognitum, licet revera iuxta descriptioJ
886
   M86;@=.        J
       . )  
  . (         ,
. &   !  ,       
    . )    !  ,
nem signi, quam dialectici tradunt, signum proprie non est, nisi medium cognitum:
nam signum dicitur, quod praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud facit
in cognitionem venire, quae data est de signo sensibili, et cum proportione applicari
M59A a= potest ad intelligibile, et in ea supponitur, signum prius seipsum cognoscendum
erre, et per illud transitum
eri in alterius rei cognitionem, quod est esse medium coJ
gnitum. Tamen, quia omne id, quod aliud repraesentat, aliquot modo induit rationem
signi, quia repraesentare et signi
care fere idem sunt, ideo species intelligibilis, sicut
repraesentat id cuius est species, ita signi
cant illud, et consequenter, illius signum dici
potest. t secundum hoc loquendi modum species intelligibilis dicitur signum incoJ
88;'  I. +    
  J
         "  
     J
.: Winc colliges apertissimum discrimen inter haec signa, et superiora: illa
siquidem non sunt a nobis necessario percipienda, ut ipsorum perceptione in rei siJ
catae cognitionem veniamusO haec autem nisi percipiantur, nemini alicuius rei
cognitionem adducent. }i
erunt etiam hac ratione, quod priora illa, nec admodum
usitate nominantur signa, nec satis proprie dicuntur repraesentareO haec vero posterioJ
ra, maxime.
+ "  .  !
, Uara una teora del signo del concepto menJ
tal como signo formal, Sapientia 8? M8B66=, p. 57?5A9.
          J
  .           J
   ,   ,    !  J
       . 1  "    J
      3   , 
   ,        . ) 
0         :        J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 5: ...sunt imagines et
similitudines rerum signi
catarum.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 9: ...dicenJ
dum, proprium characterem signi formalis esse, ut non cognitum e
ciat cognitionem:
non autem quod consignetur in potentia, si nomine consignationis intelligatur inhaeJ
rentia... Si tamen intelligatur quaelibet informatio per assistentiam, et determinationem
saltem extrinsecam.
88A'  I. +    
    ,    . '     ,  J
   G       
           J
  "  :    ,  
              J
�  (     
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 5B:
Qliud signum est formale, aliud instrumentale. ~ormale est id,
88B
      ,        ( . J
 ,    ,  !  ,
       ,     !
 : &    ! !  
. &    "   (  
     +     , 
obiecti, et e
ciens simul cum potentia cognitionem obiecti, sit signum instrumentale,
an formale ipsius obiecti. Respondeo, esse mere instrumentale, quia non est repraesenJ
tatio formalis obiecti.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5,
dub. 8, n. B: ~ormale vero est illud, quod seipso aliud a se repraesentatO sicut concepJ
tus, quem quis format de aliquo obiecto, est signum formale talis obiecti, quia seipso
formaliter absque ulla praevia cognitione illud repraesentat.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5, dub.9,
n. 58 Msic=, p. 9;9: Sed
non sic mediat, quia tenet se ex parte potentiae
ut comprincipium ipsius cognitionis.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5, dub.9,
n. 55    58, p. 9;@: In notitiis sensitivis etiam reperitur
vera ratio signi formalis, quamvis non ita perfecte, sicut in conceptibus.
85?'  I. +    
.   J
  ,     
 ,             
 +  !        ,  J
      ,      "  J
J
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. 8: Signum
formale nullam sui speciem ingerit, neque praenosci necesse est, ut suum obiectum
signi
cet.
: Signum formale dici solet illud, quod per se formaliter suum obiectum
potentiae signi
cat, seu id, quod formaliter constituit potentiam cognoscentem obiecJ
tum illud, cuius dicitur signum. Wuismodi est cognitio, seu
respectu
sui obiecti.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. 8: ...dicatur
signum formale esse illud, quod informat potentiam, in ordine ad quam signum diciturO
et signum instrumentale appellari illud, quod est extra potentiam.
:Uotest etiam M
= ad signum formale aliquo modo reduci, quia
licet per se non constituat formaliter cognoscentem potentiam in ordine ad quam sigJ
num dicitur, illam tamen informat, et per modum formae se habet respectu illius.
858
-  G   -   -     J
   -"        
    !
,   
  ,       
  J
   ,          
! . (  .
0 , %! C,   !     " J
855'  I. +    
.   ,       ,  
C      XVII .,     J
  . &J  ,      ,  
3          J
  . 3, + , G J-   J
  O (  G    J
 O    O C     
           , ( 
6=      species impressa
  ,         
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. 7: Signum formale dicitur illud, quod non cognitum, sed inhaerens potentiae
facit illam cognoscentem aliud        ,  ,
  ,     M  =   , 
859
   !  J
 ,              
       . &    
   J
  ,      J
       . +
   
   !. & XVII .     ! 
   ,        
   
    XVII . 1     "  J
&      "    !  .
- ,  
        ,
85@'  I. +    
, "   !       J
. #   ,     ,   ,  
     !. 0      ,
       , "    !J
         , 
           . &  , 
  J
 :     ,   . 1 "   J
  :  J
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. XII,
, 8: Waec
dicitur repraesentatio obiecti non solum quia illud praesenJ
tat potentiae, sed quia, gerens vices illius, illud quasi repraesentat, sicut Urorex Regem
repraesentat.
856
          ,
)            ,  
       ,   
,        J
         
. +   ...   ,
       ,     
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 8:  
idcirco formale dicitur, quia causat cognitionem informando, aut in ratione termini,
aut in ratione principii.
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. XII,
, 8:
ab Qnimasticis sumitur pro repraesentatione rei. Qlia est formalis
repraesentatio... alia est virtualis, in cuius virtute continetur formalis. Waec virtualis voJ
catur
, quia potentia imprimitur ab obiectoO per quam speciem potentia
quasi consignatur quodam quasi annulo obiecti.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 8: t res aliJ
qua a potentia cognitiva percipiatur, bifariam cum illa concurrat ad cognitionem, neJ
cesse estO primo, ut principium productivum illiusO secundo, ut eiusdem terminus. t
quoniam res cognoscenda plerunque est externa, vel etiam absens, quae per se uniri non
85;'  I. +    
      + ,        J
    . ( 
   G     
  
potest cum potentia... producit loco sui speciem, qua mediante unitur cum potentia in
ratione principii e
cientis cognitionem '        J
. (    !        
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 8O
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 8, 5O
niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 98  . .
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. 8:
potest etiam ad signum formale aliquo modo reduci, quia licet per se non constituat
formaliter cognoscentem potentiam in ordine ad quam signum dicitur, illam tamen inJ
format, et per modum formae se habet respectu illius.
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. 7.
857
XVII .   3          
   !  
,   !   !  . 1     J

, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 5,
B: Rogabis secundo, utrum
, quae est qualitas quaedam vicario
obiecti, et e
ciens simul cum potentia cognitionem obiecti, sit signum instrumentale,
an formale ipsius obiecti. Respondeo, esse mere instrumentale, quia non est repraesenJ
tatio formalis obiecti.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 8:
signi
cat rem, eiusque notitiam parit ob aliquam cum ea necessitudinem, ut constat:
haec vero non est in essendoO tum quia
... est minimae entitatis, quae in essenJ
tia minus convenit cum obiecto, quam aliae res etsi obiecto oppositae, tum quia multi
ectus et proprietates eiusdem obiecti habentes cum eo maiorem convenientiam
in natura, quibus non inest ea vis manifestandi obiectumO ergo illa convenientia est in
repraesentandoO quae nequit accomodatius intelligi, vel explicari, quam per modum
imaginis et similitudinis.
85A'  I. +    
  . 3    (     
,      ,    
    ,    , 
  ,    
&     ,      ,
 J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, Summa capitis.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 8: ...existiJ
mamus
esse signa formalia, esto imagines non suntO quia sunt formae deterJ
minantes intellectum habentes se ex parte obiecti, cuius loco ponuntur, et potentiam
promovent in cognitionem, quin ipsae cognoscantur: quae conditiones abunde explent
rationem signi formalis.
85B
           
!             
   : ,
&          ,       
E(&(
�)$)*H
�+-E$G
+-/$F
$G1+)131
: 8=      O 5=       
  O 9= !   O @=   J
8. 1    
  , !       XVII .
... 3 J
89?'  I. +    
C            
      =. &      
 . .    "          J
        . 1    J
&       G : +  ,  
       !       
 !. &  ,       J
!    . (  ,       J
$          :   !  !J
898
  J
             . &   !
. 3     ^      ,
 . & "   ,       ,  
             J
  . 1  ,        ,   J
       ,      ,   
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 8, @:
Qdverte voces... humanas, quia clare articulantur, habere in se quandam aptitudinem,
ut illis possit se homo exprimereO nam sicut a natura accipit intellectum, sic accepit
et voces, quibus illum aperiretO at vero uti ad signi
candum hominem hac voce
potius quam
, fuit omnino ex eius libera potestate.
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 96: Sic
omnis vox, et sciptura, est signum naturale scribentis et vocem emittentis.
 (. $       (     ,
    "      ,    
895'  I. +    
    ,           , 
   
  ,    
    . 3    ^ 0       J
   .      "     
      + : &      J
      XVII .  ,        J
 . 1   "       
)  ,          XVII .  J
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 56: QdJ
dit imago productionem ex
ne et animo, ut per ipsam cognoscatur \aesar. uia igitur
\aesar non est factus, ut per illum cognoscatur pictura, haec autem facta est ad \aeJ
sarem cognoscendum, ideo \aesar non est imago picturae, est autem pictura \aesaris
imago.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. 9: Signum in
universum de
nitur,
899
         ^
XVI .     ): 1        J
 "    ,   ,       
     ,        . (   
  ,            ,
     ,      !. + J
       . &       J
89@'  I. +    
. 0 )      ! 
XVII .  !       
M      . .=. #   ) J
 ,        
. & "   !   . 0 G  - ,
 C           ,   
1             G ,  
    !,       ^    
! XVIII . E  E  M
, \ursus Uhilosophici Regalis
\ollegii Salmanticensis, Uars I, tract. 6, disp. I, cap. 8, ;: uid enim aliud facit, ut
campanae sonitus Zissam signi
cet, aut ramus vinum vendibile, nisi hominum intenJ
tio^=.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 8: Waec divisio si
aliquid utilitatis habet, coincidit cum duabus subsequentibus: nam sub signis impropriis
complectuntur omnia naturalia instrumentaliaO sub propriis formalia, et instrumentalia
ex instituto.
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, concl. 9, n. 88: Signum naturale constituitur in esse signi realiter per connexioJ
nem, quam habet independenter ab instituto cum re, quam signi
catO et formaliter
constituitur in esse signi per aptitudinem, quam habet ad deducendam potentiam in
cognitionem illius rei $          
    ,         ! 
896
           ,  ,
    XVII .       J
   .     +      ),  J
     )...        ,
   .         .
C  ,        ,  ,
   ,  . &  ,     
,          O     ,
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. 9: Recte
notavit U. Toletus... signum aliud esse proprium, aliud impropium. Signum proprium
duas habet conditiones. Urima est, ut faciat nos devenire in cognitionem rei, quam siJ
care dicitur. Wac signum improprium contentum est. Secunda, ut a natura ipsa vel
ab hominum impositione institutum sit ad talem rem signi
candam.
89;'  I. +    
. 1 : #   K   !
&  +       !    ,
       G     :   
    K    . &  ,  
.: b hanc rationem
lii patrum imagines appellantur, et in similitudinem
naturae produci dicuntur, et quasi patrum loco a natura constituuntur, ut horum meJ
moria in illis, tanquam in signo et imagine, perseverat. x his proprietatibus recte siJ
gnum in universum de
nitur,
: Recte signum in universum de
nitur,
. Wac de
nitione comprehenduntur ...etiam signa naJ
turalia, veluti sunt cognitiones respectu suorum obiectorum, ad quae repraesentanda
instituuntur, et
lii respectu parentum, et e
ectus respectu causarum univocarum.
897
         . 1  ,   
!     G. 1      J
        M -J) =
           
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, A: \oJ
gnitio e
ectus per causam est a prioriO at vero cognitio rei per signum est a posterioriO
sic demonstratio a posteriori vocatur a signo. uando igitur di
nitur signum, intellige
de cognitione a posteriori, et non a priori.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PV, p. 665: Signum est, quod
est institutum ad hoc ut ducat specialiter potentiam cognoscitivam in cognitionem alJ
terius... mnia ea quae ita ducunt specialiter potentiam cognoscitivam in cognitionem
alterius ut sint ad hoc instituta, dicuntur signaO e converso quae non sunt instituta ad
hunc
nem, etiamsi ducant in cognitionem alterius, non dicuntur signaO ergo ratio signi
consistit in hoc ut ducat specialiter in cognitionem alterius, et sit institutum ad talem
89A'  I. +    
)  ,      . 3,
G   - , %! C   !    
    . &    " 
 ,    .    G J
     . C      )  + J
 !    ! ,          
5. C         
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PV, p. 669: Urincipalissime
dicuntur signa, quae sunt unice instituta ad
nem ducendi in cognitionem alterius ...
emitus et suspiria dicuntur propriissime signa doloris, quia sunt principaliter instituta
ad dolorem signi
candumO voces etiam sunt signa passionum internarum... Qd
nem
ducendi nos in cognitionem rerum, principalissime data est ipsa cognitio, ideo cogniJ
tio est signum omnium principalissimum... mnia signa de
niuntur per cognitionem,
tanquam per principale analogatum, ac signum dicitur, quod ducit in cognitionem.
89B
       ^. !  ,  
1  : G       c  
 K         
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 8: an omnis causa
naturalis sit signum sui e
ectus, et e converso, omnis e
ectus signum suae causae^..
Respondendum tamen videtur a
rmative de e
ectu et causa per se... responsionem
angustavimus ad causam et e
ectum per se.
8@?'  I. +    

�  (     !   ,
    ,  "   ,      
,  "    ,      J
   . 0    "  J
1 ,         ,    
    : ,      
   .   ,  
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 5,
8?: Uetes, utrum causa sit signum sui e
ectus. Respondeo, in primis causam ducere
in cognitionem e
ectus. Waec de re certissimum inter omnes.
.: Qn autem propterea dicenda sit signa, necne, quaestio est de voce.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 8,
9: Waec est quaestio de nomine, de signi
cato scilicet huius vocis
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 5,
8?88.
8@8
       ,  ( 
-  G   -   -     J
    . (  . C "       
0 , %! C      J   

, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 5,
85: ...in haec quaestione uterque modus loquendi potest, ut probabilis, sustineri. QtJ
tendendo autem ad solam de
nitionem causae, probabilius est... causam posse etiam
dici signum sui e
ectus.
8@5'  I. +    
 ,  !   !
J
. 1   :  ,
, ,  ,     ,   
 J

 ! C         
 !           .
C       ,   J
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. ;: Ideo e
ectum potest esse signum causae, quia propter naturalem connexioJ
nem, quam habet cum causa, quoties excitatur
ipsius, solet etiam excitari
causaeO sed similiter excitari solet
e
ectus, quando excitatur
causaeO ergo
causa potest esse signum e
ectus.
, hic non ideo videri e
ectus signa causae, aut e contra
causae signa e
ectuum, quia sunt talis naturae, ut qui cognosceret e
ectum esse, posset
mediante discursu devenire in cognitionem existentiae causae aut e contraO sed ex eo
quod excitata specie unius, excitari possit
alterius absque discursu.
8@9
!   
   , C,
)         .    GJ
  . 1      !,
. 1  !      -, - !  
      !      
0  ,    C          J
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 99:
am esse signum, seu imaginem rei, dicit talem rem ex natura sua seu ex hominum
libito imponi ad aliud repraesentandumO causa autem non est ex natura sua ad repraeJ
sentandum e
ectum. am \aesar non repraesentat suam imaginem, licet ex cognitioJ
ne \aesaris veniamus in cognitionem de imagine illiusO at imago \aesaris \aesarem
repraesentat, quia facta est ad eum repraesentandum. Sic ego sum imago mei parentis,
et ille non est imago mei, quia ego factus sum ad similitudinem illius. Ita creaturae diJ
cuntur imagines }ei, }eus autem creaturarum imago nequamquam.
8@@'  I. +    
%         +   G. J
      ,  G,    
nem
     ,      !. 1   !
. &         + J
      : 8=  J
5=       ,    
   ,     !O 9=   
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, A.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PV, p. 669:
ectus dicunJ
tur signa causarum, quia causae ponunt e
ectus ad manifestandum suam virtutemO at
causae non solent dici signa e
ectuum, quia non solent poni ad
nem manifestandi
ectus. Qliquae tamen speciales causae, quae sunt institutae ad
nem praenuntianJ
ectus, vocantur signa, ex. gr. nubes dicuntur signa pluviae, quia specialiter sunt
institutae ad
nem non solum causandi, sed etiam praenuntiandi pluviasO et ex eadem
ratione febres et morbi non solum dicuntur causae, sed signa mortis.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. 9: Recte siJ
gnum in universum de
nitur,
Quod institutum est ut nos faciat devenire in cognitionem
. Wac de
nitione comprehenduntur voces signi
cativae, quae ex hominum
8@6
0 + ,  G         J  
 ,          G .   J
     . 1     J
  M! =     M  ,
  ,    G       ,
nem
      : 8=       
      O 5= !  , 
1   !           J
         :    8=  J
      O 5=     J
     O 9=   
consensu instituta sunt ad obiecta signi
candaO comprehenduntur etiam alia signa artiJ
cialia, sicuti \aesaris pictura, quae ab arti
ce e
ecta est, ut nos faciat in cognitionem
\aesaris devenireO et tubae seu campanae sonitus, qui ex hominum consensu verbis aut
consuetudine insinuato deservit, ut nos faciat devenire in cognitionem ineundi praelii,
vel lectionis legendae. \omprehenduntur etiam signa naturalia, veluti sunt cognitiones
respectu suorum obiectorum, ad quae repraesentanda instituuntur, et
lii respectu paJ
rentum, et e
ectus respectu causarum univocarum.
8@;'  I. +    
. &           
. 1  ,   ,         
  . &,      XVII ., ,
!            . &   ,
   XVII . 0       ! "   J
9. Signum sui ipsius:  !   
&      3    ,
        E   E  875@ .,
   : $      , !  J
      E    ,
&  ,     XVII . !   
     '   E    8586 ., " 
        .  (  
  )  3  4 =       J
  ,  ,    . . M   J
      =. E , 3     
. E  ! 865? .,    &    J

, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. I, cap. 8, 5: Si enim }ux aliquis, ut victoriam a se olim obtentam
celebraret, quotannis deinde comoediam ageret, in qua ipsemet cum iisdem militibus
et insigniis in scenem prodiret, et in cruento certamine proelium a se cruente peractum
exhiberet, tunc et }ux, et miles quisque repraesentaret semet, essetque signum sui ipJ
sius.
.: uo exemplo utuntur \atholici contra haereticos.
8@A'  I. +    
  . & 869? . "  !     
(     ,     G J
E           4 
$  ,          ,   (  ,
   . -     3 .
.   , 3  !      4 J
   . 0 ,     
D . &   $ : ...    ) G ME .55.8B=,
  M86@686;9=. &       J
Sessio XIII, cap. I.
8@B
)         ,   E  EJ
. &  ,  E ,  3 , ,  , 
)  ,  . 55, . 8  5. 1 "      ,
Sessio XIII, cap. IV.
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis, Uars I,
tract. 6, disp. I, cap. 8, 5: \hristus }ominus in Sacri
cio Zissae se Ipsum o
ert in siJ
gnum rememorativum sui ipsius in ara \rucis olim immolati, ut constat ex Tridentino
sess. 55, cap. 8 et 5. ec repugnant, ut idem sit signum et signatum, ut obiiciunt haereJ
tici. E   ,   ,   : & "  ! 
   !     3  M\onc. Trident., Sessio XXII, cap. II=.
86?'  I. +    
   4 . C     J
        J
   XVII .   , "    !J
    . &  ,      J
XVII .            ,  
8. & ,       ,    XVII . J
  . & "    !      J
 ,           
K  , K 
    , ,     K   
         XVII . ,     
             . & J
. 1   J
H : ,            
 ,       ,  "  
  K . &          J
           ,
        . +J
   ,     J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 8: st... signum
omne id, quod potentiae cognoscenti aliquid aliud a se distinctum repraesentat.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 5: ...nihil posse esse
signum sui.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 9: Statuimus
nihil ducere in cognitionem alterius, quod in aliquam speciem signi non reducatur. }ixi
alterius, quia idem cum parit notitiam sui, ut essentia Qngeli et animae separatae, non
est signum, sed obiectum.
.: uia signi
care solum se extendit ad alia diversa a signi
canteO repraesenJ
tare vero, et ad alia, et ad ipsum repraesentans.
865'  I. +    
ciens
             J
   !. %  ,    
    ,      J
  !  . &   !J
&  ,           
 . 0 ,     M
   ,    ....  "    
        J J
             . ( " 
.: bicunque est similitudo ... oportet quod sit aliqua distinctioO quia... simiJ
litudo est rerum di
erentium eadem qualitas: alias non esset similitudo, sed identitas.
\um ergo formalia signa sint similitudines, consequens est necessario, ut di
erent a
signi
catis.
869
&            J
!. & &#x ;&#x ;&#x ;&#x ;&#x 00;       (  : + J
     ... H     ! ,  
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 8,
@6: \irca hos ordines signi ad potentiam et ad rem signi
catam dubitari potest,
utrum requiratur realis distinctio inter signum et rem signi
catam, an vero possit aliJ
86@'  I. +    
       . 0 "   (  
  ) 3  3 : &  , 
H  ! ,      ,    ,    J
,  . .,        ,   J
quid dici signum siuipsius... }icendum censeo, signum, prout abstahit a creato et inJ
creato, non requirere distinctionem realem a re signi
cata, cognitio enim divina sine
ulla distinctione reali sive modali seipsa repraesentat.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 8,
6: Si vero loquamur de signo creato, in sententia admittente unum actum posse
ectere supra se, idem videtur etiam dicendum quod in }eo, scilicet illum actum esse
signum sui ipsius, quia repraesentat seipsum.
, \ursus Uhilosophicus, }e Qnima, disp. VI, num. ;B.
866
(  3  3 ,   !  . (  :  
  =,       "    ! E ,  J
 
      + . &      J
 . H ,        !  
exa supra se ipsam
mente dicit,
. WuiusmoJ
di, inquam, actus cum omne ens, omnem qualitatem, etc., repraesentet, et ipse acciJ
dens vel qualitas sit, se repraesentet necesse est. Idem ostenditur in signis externisO hae
namque voces,
, cum voces omnes et verba signi
cent, se inter
reliqua signi
cant, sicque sunt signum sui.
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. I, cap. 8, 9.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 8, n. @: }isputant
nonnulli, an de ratione signis sit, ut obiectum, quod signi
cet, ab ipso realiter sit distinJ
ctum. \enseo de ratione signi non esse distinctionem a re signi
cata, quia potest dari
86;'  I. +    
!,    +  K    J
  !   + ^ +  ! ,  : 8=   
         ,   ,
  !       O 5= ,  J
     ,    J  ,
   ,  !  O   J
    ,   !    ,  J
    !   !     
9.          E ,  J
cognitio re
exa supra se ipsam, quae se ipsam repraesentet, et consequenter sit signum
sui ipsius.
: eque inconveniens est, idem ex cognitione sui ducere in aliam cognitioJ
nem sui ipsius, quod su
cit ad rationem signi, quia non est de ratione huius ducere in
cognitionem primam rei signi
cataeO sed su
cere ducere in aliquam rei cognitionem,
etiamsi res supponatur iam cognita.
867
        J
          ! 
 . E        "   !,  
,    (     ,   
&  , -,   ,    

. &          !  
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. I, cap. 8, 5: In tertiam puto etiam a
rmandum, cummodo detur
distinctio quoad accidentia, vel circumstantias, saltem loci, aut temporis, vel ut miniJ
mum distinctio rationis.
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. I, cap. 8, 9: }ices: etiam absque tali dinstictione dari potest siJ
gnum sui ipsius. am cogitatio }ivina seipsam repraesentat... Resp. xempla ista, in
primis admitti possunt ob aliqualem distinctionem rationis, quae consideratur in cogniJ
tione }ivina v. g., prout se habet
86A'  I. +    
   ( .          ,
=. &  ,
 ,      ,    ,    
: Uropria namque signi ratio requirit, ut signum aliquatenus mediet, sive inJ
terveniat inter potentiam et signatum.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5,
dub. 8, n. B: Signi... communis ratio, ut sic, in eo consistit, ut aliquid aliud a se potenJ
tiae cognoscitivae repraesentet.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5,
dub. 9, n. 5@, p. 9;;: bi solum est identitas in esse repraesentativo, et non in esse
phsico, solum est identitas secundum quid, quae non obstat alietati et diversitati simJ
pliciter, cuius signum est, quod res, quae sunt idem in esse repraesentativo, sunt mulJ
titoties primo diversaO ut conceptus leonis et leo sunt idem in esse repraesentativo, et
tamen conceptus est qualitas, et leo est substantia, quae sunt primo diversa.
86B
   XVII .       :   J
@. C  
C      XVII . "      
       J
 ,      . &   
M
         XVII .   J
:       ,     
.: am conceptus re
exus est quaedam qualitas specie distincta a conceptu
directo, et per consequentiam in suo esse phsico diversi
cantur.
8;?'  I. +    
8= 2   !
  , "          J
,        J
D   ,        XVII .,  J
       ,    !
  . 0 "     XVII .    
+   !   .
, The \onimbricenJ
ses on the Semiotic \haracter of Zirror Images, The Zodern Schoolman 7;, oJ
vember 8BBA, p. 8798O    :
(. #. (
       :    , C 5??8, . B98?B, . E.&. ,     E.&.   %.&. ].
,     !             . # .
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 5: \ertum est
speciem in speculo non videri.
 �  3      !   (:
...obiectum est quod in speculo videtur, cum diversa tamen ubicatione ... ,   J
  ,     ,   !   .
, \ursus Uhilosophicus, lib. }e Qnima, disp. VI, sect. II, subsect. 6, 65.
8;8
     + 
    1 .  M86AB8;@@=
   XVII .   K      ,  
  
 J:    1 . 
 J
       ,    
1 .        
 (  ,    !: 3   
"          
)  +  M~rancisci Suarez Societatis Nesu commentaria una cum quaeJ
stionibus in libros Qristotelis }e Qnima=         
 8;58 .   ,  ,             
    ,     8675 . &!,  
 (              +  .
, } QIZQ. dicin crtica por Salvador \astellote.
Urlogo de X. |ubiri, 8BB5, Pabor, Zadrid, 9 voll.
, \ursus philosophicus thomisticus secundum exactam,
veram, genuinam Qristotelis et }octoris Qngelici mentem, 8;97O    J
: ed. [. Reiser, 9 vol., Zarietti, Torino 8B9?97,
8B@A6?.
+     
.
, Vision and
\ertitude in the Qge of ckham: ptics, pistemolog and the ~oundation of SemanJ
tics 856?89@6, Peiden: [rill, 8BAA M        !  ( J
  + : pp. 8@;8@7=O }. Uerler, Theorien der Intentionalitt im Zittelalter,
~rankfurt am Zain, 5??5.
8;5'  I. +    
  J
 ,   
 J
+  1 .    : $  ,    
  ,  
K         KJ
       , 1 .   
        !. &    
exio
C  "   . &     J
 ! .      J
   , 
     
, Scriptum super Pibros Sententiarum, III, Qrchivio della latinit
italiana del Zedioevo, vol. 6, p. 79?: uando videntur res in speculo, species istarum
rerum non imprimuntur a rebus in sensu, sed a speculo. nde imprimuntur omnes istae
species ut conclusae in una specie speculi, non quod sit alia species speculi et alia rei
visae in speculo.
, \ursus philosophicus
thomisticus, vol. III: In tres libros
de QnimaO
: Si id, quod videtur in speculo, videtur per speciem
ipsius speculi, non utique id, quod videtur, est per speciem obiecti, neque obiectum
ipsum, sed aliqua imago genita in speculo.
: rgo signum est non su
cere re
exionem speciei, sed generari imaginem.
8;9
  ,       J
 ,        . G 
&   "   1 .     
          J
   O  ,        ,  ,
  ,        J
: x luce et specie refractis nata est generari imago apparens eius rei, quam
repraesentat species.
&       !     !,
  . #       -  G   -J
8;@'  I. +    
      !   J
  . +   ,    !      J
   ! .    ,  !
  . 2  !    ,    ! O  
         ,  ,   
  .   , ,    , "    
 
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 5: rgo non
percipitur a visu, qui ultra suum obiectum versari non potest.
: Sed quod cernitur est obiectum per speciem re
exam ex speculoO unde perJ
spicuum manet speciem non esse signum instrumentale.
8;6
1  ,        ,    J
       . &  !  , J
    1 . ,     !J
=      ,   ! 
   ! ,      . 3 
 .      ! J
       , 
   
, \ommentaria una cum quaestionibus in libros Qristotelis }e
Qnima, vol. II, disp. 6, n. 86: ~alsum est quod visio terminetur ad imaginem in speJ
culoO sed speculum tantum deservit, ut in eo
at re
exio specierumO tamen per visionem
non videtur res in speculo, sed immediate ipsa res.
8;;'  I. +    
   . 1 "          
           ,
5= C   !
     XVII .     .
 XVII .,    !        J
  XVII .      ,  "  J
   !     ! . & " 
&   ,  ,    !     J
  . &        !       J
    !. 0, C  (  M. 8955=    
,       ,   
8;7
  #   +    
  J
 '.. C   '.. G :        
     "        
,         ,    ! 
  !   . +    ,   
     ,          
. (         !  
      . -       
 G &  
. ) &     ,   
   !,      
 "     O     ! 
     . #        , 
    ,           
)  ,   XVII .   , !,    
. # , +    , C, Smposium, 5??@, . 86@8A?.
�G. &  ,   ,    . 1  JJ
 . $.&. 2  : http:.philosoph.rulibrarartofartofsk8.
8;A'  I. +    
   . &  ,    ,   J
     . (   
�   O       ! -" ,  
  ,          ,  
         ,    (  J
,    +    : & !   !J
1   "     !     ...   
  ,   XVII .       : 8= 
         O 5=    "    O 9=  J
 G   -   - . +    
}e signis, 6.
, }e doctrina christiana, lib. II, 56. 9B: In picturis vero et statuis ceJ
terisque huiusmodi simulatis operibus, maxime peritorum arti
cum, nemo errat cum
similia viderit, ut agnoscat quibus sint rebus similia. t hoc totum genus inter... homiJ
num instituta numerandum est. 0 "     (        J
8;B
        . &  ,  !J
   XVII .      ,  
         . &   
       . &   J
                 !,
 G ,              J
 J     !     J
          !   .
        ,       
87?'  I. +    
0  ! XVII . "          J
  ,             ,
        !       
    .   ,        
                
      3    . & 3 
 !          
 !    . 4! ,    
,       :  J
!    . 0     
       . )    
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 5: Idea arti
cis
spectari potest vel quoad suam existentiam, vel quoad essentiam, quae posita est in
repraesentatione. t quidem eius existentia pendet a voluntate, ut esse rerum creatarum
a }eo. Verum repraesentatio, cum sit essentia illius, imperio cognoscentis non subest.
t enim... de }eo respectu creaturarum dicebamus, ita producta intellectu idea hac,
vel illa ratione repraesentans, etsi voluntas tenuat talem et repraesentationem inesse,
nihilominus idem repraesentabitO quare in signis naturalibus est numeranda. Idem diJ
878
. 3   "   ,    J
  . ,         
: +         . &  ,
: ,        ... (      J
+   "   . ,   ! ,   
,  ,      
  !         . 1   
cendum erit, si
at imago ad vivum repraesentans \aesarem: quanvis enim non impoJ
natur, vel certe ad aliud signi
candum instituatur, non desinet esse naturale signum
\aesaris.
, \ontra entiles, lib. @ cap. 88 n. 8;: Imago autem alicuius rei
est duplex. st enim aliqua imago quae non communicat in natura cum eo cuius est
imago: sive sit imago eius quantum ad exteriora accidentia, sicut statua aenea est imago
hominis, nec tamen est homoO sive sit imago quantum ad substantiam reiO ratio enim
hominis in intellectu non est homo, nam, ut philosophus dicit, lapis non est in anima
sed species lapidis. Imago autem alicuius rei quae eandem naturam habet cum re cuius
est imago, est sicut
lius regis, in quo imago patris apparet et est eiusdem naturae cum
ipso.
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 8: ResponJ
demus ergo negando ad rationem imaginis et similitudinis, su
cere, vel requiri conveJ
nientiam in eadem natura.
875'  I. +    
      ,      
   . 3       !J
,      : & "   J
  ! !  ...     ! . &  
    . =. &      
  ,   !      ! 
 -,          XVII .  
      . #       . $ 
: In his imaginibus repraesentatio non est in ipso esse, sed in exprimendo,
et quasi delineando obiecto per modum
gurae externae. Uossumus considerare, et
ex quibus constat pictura animalis... et quod sint expressiva. Qtque quoad illud pictura
sunt colores... quoad repraesentationem autem sunt animal per imitationem et similiJ
tudinem.
879
        ,          
�! -"    )     ,  :     J
      . &  ,     
     ,    ,    ,
&   "      ! %!
C:
 ,  ,  ,  
            J
      ,     ,  
2 ,   C      J
Ioannes Poncius
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, n. B, concl. 5:
Signum autem naturale
est, quod independenter ab institutione aut
voluntate alicuius signi
cat aliud, quando proponitur. t tale est fumus respectu ignis,
suspiria respectu doloris, imago seu pictura respectu rei, cuius est imago, si habeant
similitudinem phsicam aut proportionem aliquam phsicam inter se.
87@'  I. +    
  ,     !. +     )J
          !  
    ,      . &  ,  J
   . L       !      
         !   M = 
876
        !   M C=. CJ
  . ) ,      XVII .      
   !        J
,  ,   . .,      
 C   G . 1  K        
C    G .
  : 1!    C ,   C    J
=. &   ,
     ,
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. IX, sect. III, subJ
sect. 9, 9?: st autem imago Uetri, et non Uetrus imago tabulae, quia imago, ultra
similitudinem, addit productionem ut repraesentet. nde inter duos homines similes,
quorum neuter est causa alterius, reperitur similitudo absque imagineO quia vero tabuJ
lam pingimus, ut per colores et
guram similes cognoscamus Uetrum, ideo tabula est
imago Uetri.
87;'  I. +    
,  
'  ! "    ^ &        , J
     ! !    ,
 : "         !J
  ... G !    ,    J
 ,
 ,        . C"  !  ,   
   ,    , "      ,    
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 56: ReJ
spondeo eam esse relationem realem praedicamentalem similitudinis inter imaginis et
\aesaris accidentia. uia ea repraesentatio est vis, sive potestas, qua potest imago nos
ducere in \aesaris cognitionemO sed haec potestas est in accidentibus utriusqueO ergo
in accidentibus utriusque est ratio signi
cationis... isi utriusque accidentia noscantur
et conferantur, non possumus cognoscere \aesarem esse imaginis prototpum. \on
rJ
matur, quia imago habet in se
guram, magnitudinem, colorem, qualia \aesar habuit,
alioqui eum non repraesentatO ergo per similitudinem accidentium est illius imago.
877
1  ,              
 " ,  , !,            
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. IX, sect. III, subJ
sect. 9, 98: Itaque hoc genus imaginis componitur ex tabula et obiecto, ac propterea
eius conformitas est partim in tabula, partim in obiecto... Reperitur ergo ibi conforJ
mitas intrinseca in imagine, tam intrinseca, quam ratio imaginis. Picet enim imago et
conformitas sit in parte extrinseca tabulae et Uetro, at tota ratio imaginis non est extra
utrumque, sed uterque simul sumptus est imago.
87A'  I. +    
  ! . 0        .
       ,      
 !       .
,            !
     !     ,   J
.: Si autem \aesar non existit, aut est sine illis accidentibus, non est absolute
similitudo realis actualis, quia absolute non existit alterum extremumO est tamen realis
secundum quid, quia refertur ad extremum praeteritum... Itaque imago picta aut
cta
dicit in recto accidentia ipsi intrinseca et connotat in obliquo \aesaris accidentia, quae
quamvis sint extrinseca accidentibus imaginis, sunt tamen instrinseca formali imaginis
conceptui.
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. IX, sect. III, subJ
sect. @, 97: ...\aesaris simulacrum dicitur vera illius e
gies, quia habet delineationes
quasi oculis \aesarem proponentes.
87B
. H           :
           !   , 
�    .       (J
   !       
  C  O  !  C    , , J
 !         
  ,      !O  ,  
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIV, sect. 8, subsect. @,
55: Sicut in imagine \aesaris repraesentare hanc
guram et formam hominis, seu, ut
sic dicam, hanc ideam hominis, est essentiale ipsi imagini, quod autem \aesar habuerit
similem
guram et, consequenter, quod haec imago assimiletur \aesari, est illi omnino
accidentale, ita similiter propositioni est essentiale a
rmare hunc cursum Uetri, quod
autem hic detur vel non detur, et consequenter quod sit vera vel falsa, est illi omnino
accidentale.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIV, sect. 8, subsect. 6,
56: t quoad hoc aptissimum desumitur exemplum ab imagine pictaO illi enim etiam
est essentiale repraesentare, ut dixi, hanc ideam hominis, seu hanc
guram facieiO quod
vero ea detur in me, aut in alio quocumque, ideoque sit vera mei aut alterius imago, est
illi omnino accidentale.
8A?'  I. +    
   ! 3        
         ,
   !         J
  . '        + ,    J
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIV, sect. 8, subsect. ;,
98: Item, in hac imagine non est maior perfectio intrinseca, conformari \aesari,
quam non conformari. Ratio est, quia, cum hae denominationes sint partim extrinseJ
cae, et praecise ex variatione extrinseci varientur, inde
t, ut propter earum variationem
neque augeatur neque minuatur perfectio intrinseca subiecti, sed solum perfectio exJ
trinseca, sicut paries ex eo quod cognoscatur vel non cognoscatur, nihil intrinsecum
amittit aut acquirit....
    ,        
,          +   
  . &  ,       ,  
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. II, n. B: Ratio imaJ
ginis seu signi in pictura consistit in similitudine, quam habet cum prototpo secundum
externam
guram, et in eo quod depicta sit ex intentione repraesentandi tale obiectum,
seu iam depicta inscriptione aliqua, seu alio externo signo ordinata sit a domino, et
repraesentet obiectum aliquod, cum quo similitudinem habet. Sic saepe solemus pictuJ
ris, quae primo e
ecta fuerunt ad hoc obiectum repraesentandum, uti ad alia obiecta,
valde distincta referenda, et modo sancti Iacobi titulo picturam inscribere, quae antea
profani militis titulo erat inscripta. b hanc ordintationem extrinsecam pictura dicitur
\aesaris imago, et \aesar non dicitur imago picturae, quia etsi similitudo eadem sit
respectu utriusque, pictura ordinata est ut \aesarem referat, \aesar vero non institutus
est, neque e
ectus ut inferat picturam.
8A5'  I. +    
     ! #     
     . )  +      
 !           . & 
    !  . &      J
0  . & 5??? .      
0.E. G    .(. ] +   
        ,  
0.E. G  , .(. ]. +       J
8A9
C. � . &    "     !      J
   . & "        
  :        . &  ,
    ,        XVII .   ,
    . 3    : 
   ! . &     !   !
"    , 
   O    J
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 8: Uossumus
considerare, et ex quibus constat pictura animalis, vel phantasmaO et quod sint expressiJ
va. Qtque quoad illud    esse pictura sunt colores, phantasma vero est quaedam
qualitasO quoad repraesentationem autem sunt animal per imitationem et similitudiJ
nem.
8A@'  I. +    
      G. $       
C   %    
Silvestro Mauro
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, Summulae, tract. I, cap. V, p. A:
Waec divisio similis est divisioni, qua dividitur \aesar in sculptum et pictum, vel qua
[. Virgo dividitur in Pauretanam, et S. Zaria Zaioris: neque enim [. Virgo dividitur
ratione sui, cum sit unica, sed ratione diversarum imaginum... [. Virgo Pauretana est
eadem ac [. Virgo S. Zariae Zaioris, sed expressa per diversam imaginem... Si nomine
Virgine Pauretanae, et Sancte Zariae Zaioris, intelligantur imagines, sunt diversae
imagines.
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 95: Si
loco statuae \aesaris, repraesentantis \aesarem, subrogaretur eiusdem \aesaris imago
depicta, sane haec non poneretur ad signi
candam statuam cuius loco subrogatur, sed
ad signi
candum \aesarem quem repraesentabat statua, cuius loco pictura succedit,
praestando id quod praestabatur ab statua.
8A6
=         M  , !  
  =, (         
0 ,  E  E        
    : 0    !    J  J
   " . &  ,     
. &  J
   M         
 (  =,       !  
     . + , 
E ,       ,
!  ,    &      J
8A;'  I. +    
       ,  ,
repraesentare
M   =, praecipue
repraesentare M 
   = M ,
E =
subrogare M = M (=
signi
care M = M(,
E =
referre M  =, repraesentare
M3  3 , E =
exprimere M ! = M G=substitui M    = ME =
&        "    
enim observat U. Suarez cap 98 in I parte, communiter dicitur, voces signi
care conJ
ceptus obiectivos, et exprimere formalesO quemadmodum imago \aesaris, delineata
ad normam alterius imaginis, praecipue repraesentat \aesarem, sed exprimit alteram
imaginem. Winc voces signi
cant res ut conceptas, sive ut obiectas conceptibus, l
reJ
duplicante conditionem praerequisitam ex parte loquentis per modum regulae, seu norJ
mae signi
candiO qua ratione in exemplo nupero dici potest, quod imago [ repraesentat
\aesarem ut repraesentatum per imaginem Q, quin ideo hanc repraesentet primario.
8A7
    : 8=    !    
       O 5= "   J
9=       O @=    
  O 6=    ,  
;=  !    !  ,   J
- :   E        J
  , !         , J
          XVII .,   J
9 = C   imagines
=  !    , J
        XVII . M     !=
Ludovicus de Lossada
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. I, cap. 8, @: In quarta quaestione communis sententia negatO quia
plura inde sequerentur absurda, v. gr. quod homo diceretur signum sui imaginis. Sunt
tamen, qui hoc, et alia huiusmodi fateantur quidem abhorrere a consuetudine vulgari,
non tamen a sensu philosophico, apud quem vere signum est quidquid in alterius coJ
gnitionem venire facit.
8AA'  I. +    
,   + . &    
       K ,     J
   ,            
     ! J
     (  ,       
 ,    !   . & XVII .,    
. &       ,      J
&  "       . &  :   J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 8, a. 5: ...sunt imagines et
similitudines rerum signi
catarum.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 5B:
nde patet omnis terminos mentales esse signi
cativos, quia omnes sunt species exJ
pressa et imago sui obiecti, per quam est praesens potentiae cognoscenti.
8AB
XVII .           
          ). &J  , 
 ,   (          !  
8B?'  I. +    
          
    G . #    ) J
    
&    "   ! !       J
  ,  K           
  . & 3         J
       J .   (  
         K   : +
 ,    . 0 ,   
.: ...ipsas non solum sensu, sed etiam intellectu percipit formas earum, simiJ
litudines, quae dicuntur passiones et conceptus.
., xplanatio, cap. 8, }e signis, Summa capitis: on vult omnes eodem
modo apprehendere easdem res, nam alius perfectius, alius imperfectius eandem rem
cognoscit. Sed ubicumque sit interna alicuius rei imago, qualiscunque illa formetur,
retinere eandem repraesentationem, et secundum se aeque aptam esse omnibus idem
repraesentare. Similiter docet res easdem esse.
     ,    !    ,
        M
  
 J
ective
 
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 8:   per
suamment essentiam et naturam tendunt in terminos: cum autem rerum essentiae
mutari non possint,
t consequenter, ut huiusmodi conceptus ubique retineant suam
repraesentationem, et per eam ducant potentiam in cognitionem obiecti. t haec est
praecipua ratio, qua interpretes hoc loco probant conceptus esse eosdem apud omJ
nes           O    
 K . 1 "    ,        J
8B5'  I. +    
      
�  8, 5?,          
,       O
 ,             
    ,    . . &  ,    
        XVII .,  
,       "    : +  
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 5, a. 9, sect. 8. ...per coJ
gnitionem exprimitur imago in qua relucet obiectum, et in qua illud conspici videtur a
potentia tanquam in speculo.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 8: Inter philosophos,
qui opinantur conceptus esse obiectorum imagines... hoc certum ratumque est, conJ
ceptus pure speculativos entitatum realium esse veras earum imagines et similitudines
essentialiter dependentes ab eiusmodi rebus.
8B9
.  ,   , ! ,  
    . 1  !  "  ,    !, 
 ,     . &    ,
. & "     3 
  !      : 8=       ,
.: ...de conceptibus negationum, entium rationis et
gmentorum, imo et arteJ
factorum, sic quispiam suadebit: Id quod nullam habet entitatem, nequit exprimere veJ
ram et realem sui imaginem in aliquo genere causaeO sed conceptus, ut sit vera alucuius
imago, ab eo exprimi debetO ergo nullus conceptus est imago non entisO atque negatio,
ens rationis, et
ctitium sunt non entiaO ergo vel eorum non sunt conceptus, vel si quis
dantur, a ratione imaginis longe absunt.
: Si intellectus cognoscit entia positiva producendo in se eorum repraesentaJ
tivos conceptus, eadem ratione cognoscet caetera, etiam negativa. t con
rmatur, quia
intellectio, ut supponimus, est actio productiva constituens rem praesentem intellectui
non in esse reali, sed intentionaliO atque non apparet alius modus constituendi obiecJ
tum intentionaliter praesens, quam per eius imaginem. Qlioqui si intellectio producta
alia qualitate non repraesentativa potest e
cere rem praesentem, quorsum adigimur ad
invehendas imagines, et interna idola, quae tanto labore tuemur^.
8B@'  I. +    
O 5= "            
=O 9=      
Ibid
.
8B6
     ! ,         
#      ,       J
=. &           
  (  ,   .  (  
         + : 1 
   . 1  ,     J
      . &     J
     ,        
. '  ! . ,   (  , K 
 !  !       !   . 1 " ...
C            . III,
, Sententia }e anima, lib. 5 l. 5@ n. 9: uandoque vero forma reJ
cipitur in patiente secundum alium modum essendi, quam sit in agenteO quia dispositio
materialis patientis ad recipiendum, non est similis dispositioni materiali, quae est in
agente. t ideo forma recipitur in patiente sine materia, inquantum patiens assimilatur
agenti secundum formam, et non secundum materiam. t per hunc modum, sensus
recipit formam sine materia, quia alterius modi esse habet forma in sensu, et in re senJ
sibili. am in re sensibili habet esse naturale, in sensu atem habet esse intentionale et
spirituale.
8B;'  I. +    
& "       M  ! J
         "    
   (   M  ,        J
 =, !   .        .
&           !  J
 . 0  ,     "   ,  
, Sententia }e anima, lib. 5 l. 5@ n. @: t ponitur conveniens
exemplum de sigillo et cera. on enim eadem dispositio est cerae ad imaginem, quae
erat in ferro et auro. t ideo... cera accipit signum idest imaginem sive
guram auream
aut aeneam, sed non inquantum est aurum aut aes ... Qssimilatur enim sensus sensibili
secundum formam, sed non secundum dispositionem materiae.
8B7
   (  . 0         :
      "    
 XIV. XV .      K  
 . &        J
    ,    "  C  (  M .
85A?8955=. & "        !  J
K     "    !,     J
, Summa theologiae, I, q. 6; a. 5 ad 9 ...dicendum quod unus
Qngelus cognoscit alium per speciem eius in intellectu suo existentem, quae di
ert ab
Qngelo cuius similitudo est, non secundum esse materiale et immateriale, sed secunJ
dum esse naturale et intentionale. am ipse Qngelus est forma subsistens in esse naJ
turali, non autem species eius quae est in intellectu alterius Qngeli, sed habet ibi esse
intelligibile tantum. Sicut etiam et forma coloris in pariete habet esse naturale, in medio
autem deferente habet esse intentionale tantum. C  ! 
8BA'  I. +    
        XVII .   
. 0  , XVII . J
M     ,        
+ ,  "            , .
the ~oundation of Semantics 856?89@6, Peiden: [rill, 8BAAO    .
8BB
. 1    "           !, 
      . D       J
+       XVII .    J
recipiat in se actionem (         !  J
 ,    . ( ,     ,     
, . @:        ,       ,
#          XIV .,  + . .
, op. cit., p. 8@7. D  "     + , J
   ,       ,
XVII .,    + ,            J
        ,       . . . 5  9
()*
E(&(
�C$&(H
RZIS
SIZ
      XVII .    ,  
   . (        J
,           (  . ( 
XVII .    !        +  J
  :     -" VI .,  1J
. %   XVII .      J
3       }e signis     J
5?5'  II. D       
C  -"C  (
Sunt ergo ea quae sunt in uoce earum
quae sunt in anima passionum notae,
et ea quae scribuntur eorum quae
sunt in uoce. t quemadmodum nec
litterae omnibus eaedem, sic nec
eaedem uocesO quorum autem hae
primorum notae, eaedem omnibus
passiones animae sunt, et quorum
hae similitudines, res etiam eaedem.
a igitur, quae in voce consistunt,
signa sunt a
ectuum, qui in anima
suntO et ea, quae scribuntur, notae sunt
eorum quae in voce consistunt. Qtque
uti non eaedem sunt apud omnes
homines litterae, sic neque voces
eaedem sunt. Q
ectus tamen quorum
haec signa sunt primo, iidem apud
omnes homines sunt: res quoque,
quarum hi similitudines sunt, easdem
itidem esse constat.
1  , ,    ,  
,  ,    , ,
   . 1  
,    , 
. 1      !  
notae
9 
, +    , . 8, 8; a 9B.
. )  ,  (  
  M ,   ,   XVII .,     J
-",      ,       
 ,          . ( J
          
     ! 
.    XVII .
  ,       .
&   (   "   ,   !J
: 8= 2     
  M  
5?@'  II. D       
O 5=   ,  
 , 
, 
,     
   M " ,    (  ,  
!          O 9=  
&               " 
        XVII .     J
      ,  : 8=      ,
      O 5=        J
,     
 , !  O 9=        KJ
   !      J
�    ,   -",   ! . 
0        !  , !
, Pe discours intrieur, ditions de Seul, Uaris, 8BBB, p. @7@A.
!  !           J
     (     ,     J
    ,        J
� O ! -" , %       XIVXVI .,   
  . &   XVII . "   J!  J
      XVII .      ,
  XVII .      . #    
 !        ! 
    . 0       ,    XVI .
5?;'  II. D       
            XVII . C 
  ,      +      
XIV .             J
     ,   (     
,    XVII .       , 
           ,  "  0 J
  XVII . '  !      "  ,  
        . 0   XVII . 
), !       ,  
          
. &J  , ,       XVII .,
, p. 8B.
& "      !     XVII .   
 ,      # -  : H       J
    ,  K       , J
K     
 !  J     J   ...     
     =.      ! J
     XVII .:        J
       . &  ,   
       :
"               ... # 
     ,          M#. -  ,
., 5??5,
. 5A=. C              
    M   "         XVII .=  J
5?A'  II. D       
8. + 
&     J       !  J
   
    M
1  ,  "    ,  !, !
1  ,  !        1 ,  J
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 5, 6: TerJ
minus... signi
cat... limitem ultimum et extremum cuiusque rei, extra quem nihil est
eiusdem rei, intra quem clauditur tota res, ut
, et
dicuntur Wispaniae terJ
mini, quia inter illas tota interiicitur Wispania. Pogici terminum usurpant pro dictione
quacumque, voce, vel scripto, quibus utimur in propositionibus.
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 5, 87O
, \ursus integer, Summulae, controv. I, p. 8, n. A.
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 5, 8B: InJ
ter subiectum et praedicatum continetur tota propositio.
5?B
ectiones, modos
 K ,    ,  . . 0, J
M ,   !  =   
    
"    J
#  ,            ( J
  C    , I, . 8
   XVII .        ,  
    �    .   (J
   XVII .     "    :
    
   ,   O  
, \ursus integer, Summulae, controv. I, p. 8, n. 7O
, \ursus Uhilosophicus, Summulae, disp. I, sect. I, 6.
       , . . ,     ,  ,      ,
58?'  II. D       
    M
 "       . 1     
          ,    J
    XVII .        
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, Summulae, disp. I, sect. I, 6:
Ter-
dicitur a
O sed ea quae sunt uniones extremorum, non dicuntur termiJ
nareO ergo nec dici possunt terminiO ergo solum subiectum et praedicatum, intra quae
tota praepositio sic clauditur, dici possunt termini. nde verba, adverbia, aliaeque
propositionis particulae, a ratione termini excludenda sunt. Uoteris ergo terminum sic
apte de
nire:
Terminus est extremum propositionis
, extrema autem propositionis sunt soJ
lum subiectum et praedicatum.
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 5, 85.
. #. -  ,   ,
, . ;A:     J
. 899, 89B8@?=: CJ
! "  ,       :   "  
"   !    .  !       
!      . &  , "     ,
   ,     ,  ,      . & "   
     XVII .             
   ,     .   ,      .
588
          (  ,
5. 3    . G  
  ,   M =   ,   
  !     XVII . C    
&   "    ,       J
   !. G   "  
.  " 
�  M
    -":
585'  II. D       
      :    M
   . C!   , !   
G ,     !    
&  ,               J
    ,      . +   ,
 ,           ,     J
 ,     G , !     
  ,    ! !:   J
)            , ,  J
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 9, 58:
bserva primo, terminos et propositiones formaliter et proprie esse in solo intellectuO
in voce autem et scripto non reperiri proprie, sed improprie, analogice et per extrinseJ
cam denominationem. am propositio est
rmans vel negans^
sive
est iudicium vere vel false signi
cansO a
rmare autem vel negare, vere vel false loqui, si
proprie sumantur, in sola mente reperiuntur. C   ! !  " 
     �   (:
Rodericus de Arriaga
, \ursus
Uhilosophicus, Summulae, disp. I, sect. II, B.
589
1  ,     ! ! J
           . & 
,  ,       
! "          ,  
+ �  !      (:   !,
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 9, 59:
Immo magis est homo homo pictus, quam propositio vocalis est propositio, quia haec
pro solo hominum libito repraesentat propositiones, homo autem pictus hominem reJ
praesentat, qui non potest signi
care equum, nec in repraesentando pendet ab homiJ
num libito.
., }e signis, q. 6, a. 5, p. 86@: In entitate... iudicium nostrum est simplex
qualitas, et in solo modo repraesentandi est complexum.
, \ursus Uhilosophicus, Summulae, disp. I, sect. II, 8?: Si
propositio mentalis non sit composita ex triplici actu, sed indivisibilis omnino... in
mente, seu in propositione mentali, non esse proprie terminus, quia res omnino indiviJ
sibilis non potest esse extremum sui ipsius.
58@'  II. D       
. ( !    J
,         G .
&   ,   ,       
K ,      ,    !
&            J
1  "        + 
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. IX, sect. II, 6: In
apprehensione... reperitur actus repraesentans solum subiectum, alius solum praedicaJ
tum, tertius totam propositionem. .  !
, op. cit., disp. VII,
sect. 5.
+ ,               !J
  XIV .    !       J
  ,  , , & 4.   , + 
     :    K ,    , J
  ! ,        !. 1J
 ! . !   3  3   G .   ,
�D  , C  (        XIV .  J
, ratio mentalis und oratio vocalis in der Uhilosophie des
8@. Nahrhunderts, in:
[and 898:
. alter de ruter, [erlinJe ork, 8BA8, S. @B9@B@. +   
&    "           J
586
(,  , ,     !  
  !. 1  
" , +     !   
 K    . &    "  
XVII .           : 
 =O   K    , 
   !          J
  . &    +    J
     K    
, ckham on Zental Panguage, p. ;8;@O in:
Wistorical ~oundations of \ognitive Science. ed. b N.J\. Smith, Uhilosophical Studies
Series @;, Yluer Qcademic Uublishers, }ordrecht, etherlands 8BB8.
58;'  II. D       
!   . &  "  K   !J
K C ,        K  
3 ,    +     J
, \ursus integer, Summulae, controv. I, p. 5, n. 5: }uplex
propositio distinguenda est:
que proprie et stricte loquendo
tantum est proJ
positioO et propositio
, quae non est proprie et rigorose propositio, sed obiecJ
tum propositionis, et instituitur in esse propositionis obiectivae tanquam per formam
extrinsecam per propositionem formalem. x his propositio obiectiva in se continet
subiectum et praedicatum constituta in esse talium per propositionem formalemO et
ob hanc rationem existimo in se includere extrema, quae proprie termini dicuntur, et
terminos includere, licet formaliter constitutos in ratione terminorum, sicuti in ratioJ
ne subiecti et praedicati, per formalem propositionem. Itaque cum ego dico
587
   
 K       K  !  ,
       !,
    . &    +      
  . &      !
 :    ,  
&&-
  !,    J
58A'  II. D       
   !      .  
 +      ,      !J
  . &  ,    , ,
 !.   , !  "    
, \ursus integer, Summulae, controv. I, p. 5, n. @.
   . )        + J
,      ,  ,
      (  ,     !  ! J
 . &  ,         
       "   G   - ,   
55?'  II. D       
,  . . )           ,    
. %    O      J
M     
8.   
5.      M (    J
9.    
@.   , "      
6.    ,       
;.        
7.       
A.        
B.        
8?.        
88.     
85.       
89.   ,        
8@.        
, \ursus Uhilosophicus, Summulae, disp. I, sect. II, 8?.
, sect. III.
558
)  ,      XVII .    
  .   , "        J
   .  "     XVII .  J
,   (          .  
9.   
  ,  . .=,        
        ,     J
8= &     
555'  II. D       
  . +     !   ,
        : 2 , 
   G ,    !      !
     !  ,      !. + J
  
. 1     G  : ...,   J
  ) 3  3 : 0    , ,
:    ,   O   
   ,  "    . )        ,
. &  ,    
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 9, 5;:
bserva, potuisse etiam dividi terminum per varia genera signorum, quibus loquimur,
ut enim loquimur scripto, et voce, sic etiam nutu, gestu, aliisque motibusO qui tam sunt
propositiones, quam scriptae et vocales. Sed quia hae sunt perfectiora signa, usitatiora,
et doctrinae magis consentanea, de illis oportet, et non de aliis disputari, et praecepta
de uno conveniunt caeteris.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;5: ...locutio, seu
at per voces, seu per scripturas, seu per nutus, seu alio modo....
559
  
  !   !  
 ,          
!   
 
 !. & "   
   
,        .
         +   !   J
55@'  II. D       
    ,       CJ
,   (  -".   C , J
    (  
(  -"
. 3       .  (  .
.  M ,     =     J
&  ,        .   
   !   !,  
       .   ,  
    =
.   ,     !J
!   ,
      ,      J
Qrt. cit., p. 5B, n. 5?. + "           J
  .   : &      ! J
55;'  II. D       
   . .O  J  ,     "  ! J
. 1 " ,   . ,  
    !   ,     ,  J
  !,    
, Sententia }e anima, lib. 5 l. 8A n. 85: 4     
, 
. ,     ,    !   ,  
  ,        ,     ,    J
        ... 1 "     ,
" ,   !    . +       
, }e veritate, q. B a. @ ad 8?: Qd decimum diJ
cendum, quod multitudo desideriorum pro tanto dicitur esse causa locutionis, quia ex
multitudine desideriorum sequitur multitudo conceptuum, qui non possent nisi signis
valde variis exprimi. Qnimalia autem bruta habent paucos conceptus, quos paucis naJ
turalibus signis exprimunt   ,   !  !   
    ,     !  !    J
, Summa theologiae, I q. 8?7 a. 8 arg. 5: Uraeterea, duplex est
557
          .  
    .   ,  !  J
       C      !J

    !   ,  . . &,    J
           
             J
3    .      XVII ., 
     ,    , "   J
locutio, interior, per quam aliquis sibi ipsi loquiturO et exterior, per quam aliquis loquiJ
tur alteri. xterior autem locutio
t per aliquod sensibile signum, puta voce vel nutu vel
aliquo corporis membro, puta lingua vel digito.
Summa theologiae, I q. 8?7 a. 8 co. ... ihil est enim aliud
loqui ad alterum, quam conceptum mentis alteri manifestare.
55A'  II. D       
 M   ,    (:
    ,   ,        
  C   (, -"  . ,   
XVII .     ,  , J
 J ,  "  ,   +  
9= [lictri    
G !,     G ,  
, \ursus Uhilosophicus, Summulae, disp. I, sect. I, 6: PocuJ
tio externa est explicatio conceptus, et manifestatio rei conceptae.
& "    XVII .   C!     ,  J
   ,    %   ,    "   
G C!. &  ,  XVI .    !
  ,   +    XIV ., 
  ,  signum ponibile in propositione  ,      J
, Panguage and Pogic in the UostJ
Zedieval Ueriod. }. Reidel Uublishing \ompan, }ordrecht[oston 8B7@, p. 9A.
   ,  
  J
   ,       J
! ,  " ,     
�    (      + .
   , ( J
      ,     C . $  J
      ,   ! J
   J
    "   !  !
    -"
J
 . &J  ,  
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 5 7:
Zultae propositiones constant aliquot termino non signi
cativo ad placitum... Waec
est propositio,
cativa ad placitum
, et tamen l
est terminus,
et non signi
cant ad placitum.
59?'  II. D       
       . &   ,
    XVII .,  M .   , J
       J=
   J
     =,     
�,      (,    J
   
   .    "   ,   J
   
        XVII . $   !
       XIII . C  1   M .85?677=,
598
&               
      (  ,  
    
  ,     !   . 1  
   ,     :  
       ,  . . )     ,
- , "    
    ,    "    J
, ! ,     . .,     
  ,    ,    !
  =. +  (     : 
     !J
  J
595'  II. D       
0 (          J
      J
            + . &JJ
 ,   +      XVII .,  K
       J
!   !  !   . ( , 
!
    J
 !   !   J
, \ursus integer, Summulae, controv. I, p. 8, n. @: Sed in
hac propositione vocali,
substituitur loco conceptus interni incluJ
599
)  ,      
+ : )         
. &  ,   + ,   !  ...  
si in iudicio interno repraesentantis ipsam vocemO ergo eadem ratione, qua vox
in illa propositione signi
cat animal rationale, vox
in propositione ista signi
cat
seipsam.
C"  !     !     ,   
#. -  ,       ,     ,
   ,     ,  ,     M2   
, \ursus integer, Summulae, controv. I, p. 8, n. @: Terminus
non constituitur formaliter talis per hoc, quod est signi
care, sed per hoc quod est esse
partem propositionis, seu id in quod propositio resolvitur.
59@'  II. D       
,   O         !  
0 , J   , +        J
     ,        J
cativae
@= )  
  ):   ...     M
 ,       O    
       ,  J
 ...    . &  ,    
  O  "  (       +    
: Infero.. voces nihil sigi
cantes posse esse terminos, quia possunt esse partes
propositionis illiusque subiectum et praedicatum in quae propositio resolvatur, ut patet
in hanc propositione,
, quae est vera propositio constans duplici extremo,
quorum unum,
, est subiectum, et alterum,
, est praedicatum, et utrumque
extremum propositionis, illiusque pars, et proinde terminus.
596
    "   ,
 "    
!      
        M ,      -" 
    M     C     =.
 ,    J
  ,        . 1 "     
,           
 . . 0     , "      
59;'  II. D       
,        J
 
   ,        J
     . &  ,    J
!    
     ,
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 6, @B:
Rogas tertio, utrum haec vox,
, sit universalis^O 6?: ...haec vox,
597
     XVII .    J
"    
     !   . &   
"    J
! 
           
       "   ,
  . +   !  . ) 
59A'  II. D       
E(&(
�&)+(H
)$)&$00$
(C$3)
8. %      
          
C  1    : 1
       ,    .
   !   , ,   ,   .  ,
   , ,
   .  (   !    +
   . &  ,       ! 
. +          ,
 ,  !  . .        !  J
59B
        ,       J
, xpositio Uerermeneias, lib. 8 l. 5 n. 5: ...homo est animal naJ
turaliter politicum et sociale, necesse fuit quod conceptiones unius hominis innotesceJ
rent aliis, quod
t per vocemO et ideo necesse fuit esse voces signi
cativas, ad hoc quod
homines ad invice
m con
vivere
&  . ,          J
   ,   . (  ,      J
,           J
           : ...impositio vocis
ad signi
candum talem rem, hoc est ad placitum. Sed cum talis res signi
catur sub
aliquo modo signi
candi a tali proprietate sumpto, hoc est totaliter ad placitum sicut in
hoc quod est vir, quod signi
cant talem rem hoc est ad placitum, tamen quod signiJ
cant eam sub tali modo signi
candi sumpto a tali proprietate non est omnino ad placiJ
tum, quia intellectus determinatur a modo essendi reperto in re ad imponendum vocem
sub tali modo signi
candi ...        J
,        ,     J
,   !  "    ,   ,   
  . Radulphus [rito, uaestiones super Uriscianum minorem,
q. 58O ed. N Uinborg, StuttgartJ[ad \annstatt, ~rommannJWolzboog, 8BA?, p. 8;7.
 . :
, Sicut tabernarius vinum signi
cant per circulum: }irections in
5@?'  II. D       
         XVIXVII . C
!
   !    M "    J
, !   =:    , 
G   - ,      ! !    J
D       ,   ,
contemporar interpretations of the Zodistae, in: ~oundations of Semi otics, volu me
58: n the Zedieval Theor of Signs. mberto co \onstantino Zarmo Med.=, Nohn
[enamins [.V., QmsterdamUhiladelphia 8BAB, p. 88B.
5@8
   ,   C     .
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 96: SiJ
cativum pure naturaliter non ducit in cognitionem alterius rei, nisi suarum causaJ
rum, idque ex natura sua ubique terrarum et gentium.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 9,
8B: ~ateor tandem, esse aliquas voces, ut
5@5'  II. D       
  ,  , , !     !.  
,      G,      J
       ,     
  , "           J
. &   G !      !J
      J   J
         .  
      ^ &          J
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 667: \ertum est
quarto, aliquas voces assumptas esse ad signi
candas quasdam res, propter naturalem
aptitudinem ad ipsas specialiter signi
candasO ex. gr. vox
assumpta fuit ad signiJ
candum mugitum bovis, quia illum imitatur, idemque sic de quibusdam aliis vocibus.
Qdhuc tamen tales voces signi
cant ad placitum quia non obstante hac aptitudine poJ
tuerunt libere non assumi ad tales res signi
candas. Uossunt igitur aliquae linguae esse
magis expressivae, quam aliae, quia voces earum habent specialem aptitudinem ad res
signi
catas exprimendas
          ^   ,
     XVII .,       
          ,    
5. G       
cativae naturaliter
M  ,   = J
    ,   ,      . & 
  .         ! 
   . D   !    XVII . " 
         (    ! J
   !
_y  _`jw,     J
      .
5@@'  II. D       
. 1       :      J
  ,            ,
. 3 ,        
        . & "     J
#        !    G ,  
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 5: otandum est voJ
ces bifariam spectari posse. Urimo ut sunt quaedam naturales qualitates, videlicet soni,
qui ab aliqua causa in sua productione pendent. Secundo, ut accipiuntur eae libera voJ
luntate ad hoc vel illud signi
candumO et utroque modo esse signaO primo quidem modo
naturalia, quemadmodum caeteri e
ectus sunt signa suarum causarum, et quoad hoc
pares sunt voces brutorum... quemadmodum enim hinnitus, quia peculiari modo ediJ
tur, signi
cat equum, et mugitus bovem, ita sermo humanus ob dearticulationem, quae
non potest habere aliud principium, quam rationem humanam, repraesentat hominem,
ectus suam causam et hac ratione est idem apud omnes. Secundo modo sunt voces
signa ex instituto, et apud eos tantum signi
cant, quibus innotuit impositio.
. & "          
. 0           :
        ,   
              J
   : 0,  
! 
  :          ,
  D  EO   !       J
 !  
      ,      
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 5, 8;: Vox
non signi
cativa non est signum, quia de essentia signi est signi
catio. }ices, eam esse
signi
cativam naturaliter. \ontra, ista signi
catio est communis omnibus e
ectibus,
qui signi
cant suas causasO nec ratione illius signi
catus ponitur in propositione.
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 96: Sic
omnis vox, et scriptura, est signum naturale scribentis, et vocem emittentis.
.: xempli gratia, haec vox
causat tres cognitiones: duas ex natura sui
in quocumque intellectu, sive in raecia, sive in PatioO tertiam vero solum ex voluntate
et institutione Patinorum in intellectu sciente Patinum. aturales sunt cognitio de ipsa
voce et cognitio de homine, eam proferente. Tertia vero est cognitio de
per illam
signi
cato apud Patinos.
5@;'  II. D       
. & "   
    ,  ,   . . 3   
   G           
&       ,    G  
 : &J  ,  ,     J
 ,           ,   
. & "               J
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 9, 98: ui
audit alium loquentem, potest per discursum intellectiones illius cognoscere, sed non
pro libito, sed naturaliter. Urobatur, quia, qui videt alium loquentem, potest discurrere
illum bene aut male cognoscere ea, quae loquitur, eumque deceptum aut non decepJ
tum. Wanc cognitionem esse naturalem inde patet, quia vox articulata ex natura sua inJ
dicat apprehensum esse id, quod profertur, sicut voces animantium indicant naturaliter
internas illorum imaginationes.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 66;: \ertum est priJ
mo, quod voces datae sunt hominibus a natura ad hunc
nem, ut per illas signi
cent
suos conceptus, et in hoc sensu signa quodammodo naturalia, hoc est naturaliter instiJ
5@7
  ,      
G           , J
  G   - :          J
  J  ,      . 1 "  
 , , J
   J
tuta ad signi
candum, in quo sensu laurus ante tabernam non est signum naturale quia
non est naturaliter instituta ad signi
candum.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 66;667: \ertum est
secundo, voces naturaliter signi
care voluntatem illas proferendi, et cognitionem ipsaJ
rum vocum. Sicut enim fumus habet naturalem connexionem cum igne, quia poni non
potest sine igneO sic ista vox
5@A'  II. D       
       ,       J
. )  ,  G       J
   M      '.. C ,  
 XVII . ) ,  )  3  3  : C
       index ,      J
9. �    
M   !J
#   !    ,  ,  G,
 ,           
  = ,           J

  !   . +   
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 66B6;?.
56?'  II. D       
candi
. 1 K   "  ,  
      ,      
!     . & "    , J
., p. 6;8.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 9: Verum haec voJ
cum prolatio, cum et ignaris et brutis communis sit, locutionibus, et sermonis rationem
non habetO est enim sermo... locutio edita animo rem signi
candi.
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. @, 58: SoJ
tus, I parte, introductionis, cap. ;, lectione 8, notabili 5, ait terminum mentalem exJ
tendi ad notitias sensitivas etiam brutorumO sed non bene, tum quia mens longe abest a
brutisO tum quia praeter intellectum nulla potentia cognoscitiva propositiones e
ormatO
ergo neque habet terminos, ex quibus componitur propositio. Picet enim cognitio belJ
luina sit formale signum obiecti, est tamen propositionibus ineptum, sicut lapis.
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8?, 59.
568
  
    . &    "        J
    !  
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. I, cap. 8, A.
3      ,         J
              !  
            
565'  II. D       
       
    ,          !J
@. 1      
. #    
     ,       
E     XX .    !   J
. L  ,  #. -  ,      
 J
 ... '       , !    . &   J
�   , G., , 5??5, . 5B=. #        
  XVII . 0       :  ,   !  
!  ,            ,
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 5: uia homo natura
sua animal sociabile est, et in societatem venire non potest, nisi sermone utatur, dicitur
sermo ei naturalis.
+ ,             J
   .  -" %   M
. .8576=  : $  
 ,   !       
 !          
       ,      ,
  !      M  
 =         
56@'  II. D       
,  !  ,  C   M59
7B . . ".=   $    . C 
C, (  ,  3,   ! O   
3  "   C, , J  ,
 !  ,            
       . (      ,   
      . &  ! "      
 (  , . @ 1  !   ,      ,  
. G   -  !  
.: Qttis Msi vera est historia= mutus ad illud usque tempus existit, non surdusO
quo circa, etsi voces non e
erebat, addiscebat tamen, et earum tenebat signi
catum,
alioqui nisi audisset, formare vocem non posset. uod adeo verum est, ut Qristoteles
@ lib. de historia animalium doceat nec ipsas aves modulate canere posse, nisi inter eas
alantur quarum audiant, addiscantque vocem.
          J
 . &             J
   3. 0    ,    ,
    !  ,      J
           , 
5=        
$    C  (    !    !
              DJ
    C    M1 , II, 5=,     J
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 9.
56;'  II. D       
         ,   
3   "        J
       , , 
 
  ,             & 
G (  M
86@58;?6=. &
86B; . ( ,     ,
  "  C   ,         !J
           .
   . 0            
. )   ,  ! 3   , 
               
       . +  !    
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 9. %!. % J
 3    1 3   M. 8;87=,   J
, The \onimbricenses on the Semiotic \haracter of
Zirror Images,
The Zodern Schoolman 7;, ovember 8BBA, note 8@.
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 9: nde etiam patet,
quam
ctitium sit, quod a
ertur de pueris inter pecudes educatisO casu enim protuleJ
runt sonum confusum similem vocibus caprarum, quem Uhrges ambitiose interpretati
sunt, cum tamen primi homines non fuerint, vel si vox existit formata, }emonis invenJ
tum fuit, ad homines illudendos. ~ortasse enim eo consilio iussit Usammetichus pueros
extra humanum commercium educariO quo idem nostra aetate anno, scilicet, 86B;,
eri
iussit Rex Qchebar Zagni Tamerlani pronepos, ut cuius linguam puer ita educatus,
natura duce loqueretur, illius susciperet
demO at non permisit }eus ptimus maxiJ
mus tantum principem, apud quem tunc temporis,
dei propagandae causa, nostrae
Societatis homines versabantur, in errorem adeo periculosum prolabiO itaque nullum
proprsus verbum locutus est, qui ita educabatur.
567
3  !,      XVII .,    
�  (       
     :   ,  
    
,  J
. C  ,    
    . &  ,    M    
 =  ! ,          !,   ,
         . + , 
(,  ,       !  , ,  ,
  "   ... +    ,
        "    ,   . .,  " J
     , !    ,    
   ,  !      ,    " 
. 1  ,           
   :   "   ^ ( !
        !   
 . #   ,   (, 
     ,       ,   
. )   ,        
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
5;: Sed urgebis adhuc: pueri quando addiscunt linguam, nihil cogitant de voluntate
loquentisO eodem enim modo addiscunt, sicut canis quando ei ostenditur catena, saeJ
peque audit,
ad catenam
, excitatur ei species de illa, quod nimirum ad eam pellatur, et
quasi percipit quid velint. Respondeo, quidquid sit de bestiis, homines tamen perciJ
pere eam volitionem ... \ommuniter ipsi pueri percipiunt parentes velle per eam voJ
cem signi
care panem, aquam, etc., ideoque veniunt in cognitionem volitionis eorum,
etiamsi postea, vel quando loquuntur, vel legunt, iam non cogitent de ea parentum, a
quibus didicerunt, voluntate.
56A'  II. D       
)  ,      (   : 
,   "        , 
  . 3 (          
 + ,     . &J  , +    ,  
, !      , !   
,    "   . & ! J
     !          !
      ,    
J
     . C" ,     
         ,
       ,  "      
         . '  
, +     :    
,         
  ,      "       
   ,    . C"      ,   
  !    M   !   
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, @5: UriJ
mo, si se quis re
ectat semper, tunc illi excitatur
species
vocum, et quasi mentaliter
homo loquitur. Secundo... aliquando ex aliquo signo excitatur mihi
species
de uno
obiecto per illud signi
cato, non vero de altero. Sicut licet vox sit signi
cativa formaliJ
ter a voluntate hominum, semel tamen iam perspecta ea signi
catione, postea excitat
species
de obiecto, non autem de ipsa voluntate, ratione cuius formaliter signi
cat.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 5, n. A.
$      "   !     G,
J
    O
  ,    
 
  ,   
. (    
      ,   
 ... 1       ,        J
+  
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;6: Uueri dum addiJ
scunt linguam ... addiscunt etiam dari obligationem non proferendi certas voces, nisi
cum habetur conceptus conformis.
Silvestro Mauro
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;5: Uactum de danJ
da signi
catione vocibus incomplexis est voluntas et conventio formandi species comJ
plexas certarum vocum, et certarum rerumO ex. gr. ut homines huic voci
darent
signi
cationem pani, convenerunt in hoc ut formarent speciem complexam de hac voce
5;?'  II. D       
 , G   ( ,       J
. &        ,   
,   ,           
,          ,     XVII .
, et de pane, quem edimus. x specie vero complexa vocis ac rei oritur ut visa re
occurrat cogitatio vocis, et audita voce occurrat cogitatio reiO eo pacto quo viso pane ocJ
currit vox signi
cans panem, et audita voce panis, occurrit cogitatio panis... \um enim
aliquam linguam addiscimus, totus labor consistit in hoc ut simul cogitantes attente
certas res et certas voces, formemus species complexas illarum.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 66A66B: ...linguae
secundariae habent signi
cationem ex consuetudine, et corruptione primarium linguaJ
rum. +         ,        J
5;8
6. C !  
8= +     " 
      : 8=   
    M  %, &  , E J
,    %  =O 5=  J    
 M # =. &          J
 O 9=      M  ,  
,   "   M C =,   J
      M D 3 , (  =.
           J   M , }e rep. III, 5, 9=,
       .      J
& XIII .              J
� K   ! -" . -"    J
, (        . ., J
5;5'  II. D       
  "   ,  . .=. C 
,         J
. )  ,  ,   -" ,  
   XVII .       J
         ,    XVII .
&  ,       ,  
 !,       . & "  
         ,    
          ,
., 86;.
  ,     + , ,    J
          K  ,     
3 ,     C  3 ,   ! C,
 % , . I +   ,  D  ,   
(. #           
 :        ,   J
     . (   . I +    ,
. 8  5,   ,       ,    ,   

  
. 1     "   !  %J
  ,       ,
85, .
, 
&   XVII .,  !  !  ,    
" 
 M   ,  -" =. &  , !
 !  J
&  "     +      !      J
, Pogica,
pars II, disp. XII, q. 5, p. @9A@@?=,        3 
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 9, n. 85.
5;@'  II. D       
   =,
            
           ,
  ,      ,      
   !   . 0 
            . &  ,
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 9, n. 5.
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 9,
87: }upliciter posset aliqua res habere naturalem signi
cationem alterius, vel quia
ex se est e
ectus, aut causa necessaria illius. Woc autem modo voces non possunt ullo
modo esse signum rerum, quia haec vox
leo
nec producit leonem, nec ab eo pendet in
eri, ut e
ectus illius, sicut pendet fumus ab igne, aut vestigium bovis a bove.
      ^
. (  J
          ,  ,   , !,
cativae naturaliter
=: ,  ,    . .O
   XVII .   !K   . %  J
      ,      
M + =O   
J    J
., 8A: Qliter posset realiter repraesentare rem propter similitudinem phJ
sicam cum illa, sicut eam habet imago bona \aesaris cum \aesare. Sed neque hoc
modo possunt esse voces signa rerum, nam... quam similitudinem habet cum ferietate
ac rapacitate leonis haec vox,
leo
&  !    ! G   - :
5;;'  II. D       
 ,  J    M  =. G!
&       !      
   (. + ,   XVII .      " J
   ,   (         
  . H    ,         
     . 1 !     " 
        ^ ' 
 ^ '   ^ 1    
  
   ,
   
        ^
      !. &  , !  J
5;7
!     J
... 1    
5= (  
1  D  -:        O  
     ! ,     . 1   
C   ! . (  ,   
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 9,
898@.
- 5, 8A5?.
5;A'  II. D       
    . &  , ,   ,
      . 1   !     ,   
        -^ (      , 
   ^. 2  -,   . (  ,
& "    . (        J
, }e enesi ad Pitteram libri duodecim, lib. IX, 85, 5?55.
    , . (          J
,    = . (      (, 
   !     XIII . C 
1  +  M85@7A85BA=. $ C  - 
    .       
(   C   8A;B .:
          . (   
        -. H      J
        ,  
  
57?'  II. D       
+     ,   +        J
! . (  . $      ,   
(  ,   "   ,     . 1 
   . (  . &J  , (    +  J
        ,      ,  J
     :     "       
"        !   ,  !    J
      (  -,     J
578
- ,        ^ 3
        XVII .,      
 ( "     +  ,     .
 ,         . & 
,     G ,         
. ) !  !  (: %
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 8, 6.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 9,
8;: aturaliter signi
cat fumus ignem, sine studio ex fumo in cognitionem ignis veJ
nimus, ergo idem esset in vocibus Webraeis, si naturaliter signi
carent.
575'  II. D       
      ! ,     =. & 
      . G     
 . C             G , (J
 -
. +  ! J

  

      O   !,
  "   ,        . )J
 ,    (    ,    
, Pogica, pars II, disp. XII, q. 5, p. @9B: uare Uhilo Iudaeus
in libro de opi
cio mundi, ait Qdamum talia nomina imposuisse, ut ex ipso sono coJ
gnosceretur, quae esset natura cuiusqueO habuit enim perfectissimam a }eo infusam
omnium rerum naturalium cognitionem.
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 8, 6:
579
        ,    (J
     . 1  ,   J
,   (:        ,  J
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. 9,
868;: }ico, dum in Scriptura nomina, ab Qdamo imposita, dicuntur esse propria
nomina rerum, nihil aliud signi
cari, quam illa esse nomina, quibus deinceps signi
catae res illae fuere: sicut modo dici potest, vox
est propria vox qua signi
cemus
hominem, et
57@'  II. D       
     , "         
       . (      J
'    "      !     J
 G= !          J
, !  -. ),    J
   !,
,  :   , J
 3   ,       . . ( 
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. @, a. 5: }icendum est,
utriusque illius sermonem Quthorem fuisse }eum, qui non modo voces imposuit, sed
earum notitiam in mentes hominum infudit.
576
       ,       G,
 G,       !  
 ,     ,    
   :   ,   . C J
 ,  ,        ,    J
  ,  . .   , -    
 ,   ,      ,  . . 0
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;?6;8: }ictum
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 66A66B: Talis vero
linguarum infusio facta fuit per infusionem specierum intentionalium repraesentanJ
tium voces talium linguarum, et earum signi
cationes, quae species similes erant illis
quas nos acquirimus, dum linguas addiscimus.
57;'  II. D       
         "     
 G   !     ,     J
 ,     E       J
&  ,      ,     J
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;8: }ico enim quod
duplex est genus nominumO aliqua sunt primitiva, aliqua derivativaO primitiva, quae non
derivantur ex aliis possunt sapienter imponi, hoc est ordinate, ut sibi correspondeant
secundum desinentias, etc. omina derivativa possunt sapienter imponi per hoc quod
rei imponatur nomen derivatum a naturalibus proprietatibus, actionibus et proportioJ
nibus talis rei. Qdam igitur sapientissime imposuit animalibus nomina derivativaO potuit
enim ex. gr. imponere leoni nomen derivatum a fortitudineO vulpi nomen derivatum ab
astutia, etc. omina vero primitiva et radicalia linguae hebraeae imposita sunt a }eo
auctore illius linguae.
&  , G   ,   ...    ,     J
577
. & !  ,   J
0      �G.   
             
 ! !   .      
  ,          
Zartinus
, Pogica, pars II, disp. XII, q. 5, p. @@?: Illam naJ
turalem rei cum re similitudinem M       C   = voces
non signi
cant ex natura vocum, sed ex impositione. traque enim vox, tam derivativa
quam primitiva, signi
cationem suam habet ex impositione, unde mediante impositioJ
ne signi
cat naturalem similitudinem rerumO estque naturalis similitudo in rebus per
voces signi
catis, non vero in vocibus signi
cantibus, quae nullam habent similitudiJ
nem naturalem cum rebus signi
catis.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 66B.
57A'  II. D       
 , G     !       
           J" J
         . & J
cativae naturaliter
 
Ibid
.
Ibid
.
57B
 . +           (  
      XVII .  J
&                
   XVII . J   ,   ,
  ,        . 3  
!       XVII .   :
E(&(
�)$)*H
�G+(E*0+$
. &    .   ,     J
        ,  "      J
�, 3     , . III, 9. G., , 5??;, . @?.
5A?'  II. D       
  XVI .,    !      J
 
    XIII .      
(  D"  M88A685@6=    ,  J
J
  ,       
 ,  K   . #      J
 . $    ,   . 1  ,
). 3,   "          ( J
+ ,  , ,  ,    (      
    ,      & , % - ,
D" &  , ,     M86@A8;87=,  J
    +    -J2   M}e legibus ac }eo legislaJ
tore, 8;85
O       : Tractatus de legibus ac }eo Pegislatore,
Pugduni, sumptibus Woratii \ardon, 8;8B=.
, }ie ntdeckung der Uerson: Zetaphsik der ~reiheit und modernes
Zenschenbild. }armstadt, iss. [uchges, 8BB7, S. 59;;.
Sed notandum quod haec triplex opinio fundata est super triplex esse. st esse
naturale, et morale et rationale. t nota quod quando \hristus dicitur secundum perJ
sonam, tunc dicitur secundum esse moraleO quando autem secundum naturam humaJ
nam, tunc dicitur secundum esse naturaleO quando autem secundum esentiam, tunc
dicitur secundum esse rationale M
, lossa in III Sent., d. ; MQ= A?,
B= M . 
, op. cit., S. 5@=.
5A8
. H    
      -,  XIII .    
  ,        J
  C  (  M . 85A?8955=,     
 ,     O  !   
, op. cit., S. 56.
5A5'  II. D       
, (      
  ,
   
      ,     ,
       ,       M86@A8;87= 
&   "        "     , J
8. C
&        J  J
�    (: 2      
1  ( ! : ...  K    J
5??@. d. R.P. ~iedman, P.. ielsen, \. Schabel, http:.igl.ku.dkrussauJ
riol.html=.
 ,        ,
          . ) ,    GJ
,     (  
, %! C      
,    G,     (  J
,            
 +    
,     !      J
  ,    XVII .  
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
5?: }icendum igitur est, signi
cationem vocum esse denominationem extrinsecam
ex libera voluntate hominum, nondum retractata, sed adhuc moraliter permanenteO
quod explicatur exemplo aliorum entium moralium, v. gr. peccati homicidii. o enim
ipso, quod Uetrus peccaverit, vel iniuriam irrogaverit Ioanni, dum illam non retractat,vel
de peccato non conteritur, dicitur M 58=
, et
. Item triticum v.
gr. valere tanti, pendet ex voluntate Regis praeterita, nondum retractataO si autem eam
modo retractet Rex, iam alia, diversa erit tritici taxa. Ita similiter, si vellet Rex, ut haec
vox
signi
caret lapidem, mutaretur illius signi
catio, eo praecise, quod retractavit
primam hominum impositionem liberam, qua iam post retractationem nec moraliter
manet.
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8;.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5,
dub. 8, n. 88, p. 969.
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, concl. 9, n. 85.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;@.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. II, n. A.
5A@'  II. D       
   ,  , 
    M ,     . .=, J
!  
   O      
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;96;@: ...est aliJ
qua entitas moralis instituta ad hoc, ut per illam natura rationalis formaliter obligetur,
quae entitas vocatur moralis, non quia non sit entitas realis et phsica, sed quia pendet
a voluntate, et spectat ad mores, eo pacto quo actus intellectus dicuntur entia intenJ
tionalia et rationis, licet habeant entitatem realem et phsicam ...    
    . &  "    G,  ,
morale     J
morale        ,    
   ,         +  
    : &    ! !J
ciali
. &   
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;@: ntia enim moJ
ralia sunt minimae entitates.
0,    G      J
,   ,  +          ,
, }e legibus ac }eo legislatore, lib. I, cap. ;, 8;: eque oportet in re moJ
rali anxie inquirere, an praeceptum et lex distinguunturO esto enim non distinguantur
phsice quoad species naturales actuum, satis est quod distinguantur moraliter, vel Mut
ita dicam= in esse arti
ciale. st enim lex veluti quoddam artefactum resultans ex tali
5A;'  II. D       
     G: H  ,   K  J
. 1 : $   ,   "  
   !,     ,  . .,
   !   ,   ! ,
1     ,  ,  . .,   J
     ,    ,  . .
  G   ,     M     
     !   ,  
actu, cum talibus circumstantiis, conditionibus, vel habitudinibus, sine quibus non erit
vera lex, etiamsi quoad actum praecipiendi eiusdem sit naturae.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;96;@: }ico quod
obiectum voluntatis obligatoriae est
distincta a voluntate. Si quaeratur quid sit
talis
, dico quod est aliqua entitas moralis instituta ad hoc, ut per illam natura
rationalis formaliter obligetur.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;@: }um opponitur,
quod istae entitates morales ponuntur frustra,
id esse falsumO sicut enim naJ
tura, quia voluit ut entia moverentur variis motibus,
gurentur variis
guris, etc., instituit
varios motus et varias
guras, sic quia voluit ut dependenter a voluntate naturae rationaJ
les obligarentur variis obligationibus, instituit varias obligationesO et sicut alia est
gura
quadrata, alia rotunda, etc., sic alia est obligatio ex iustitia, alia ex gratitudine, etc..
 . $        ,  !  
G,   !      J
   G . 1     !  , 
 "   ,      ,   
           ,   
). 3 M
., S. 66=   ,        
    D" &        
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 86:
pinantur aliqui signi
cationem esse ens morale, distinctum ab actibus, quibus libere
imposita fuit signi
catioO quod ens ab ipsa derivatur. Ziri equidem homines qui adJ
mittunt a parte rei ens reale morale, existens a parte rei moraliterO quod non sit ens tam
phsicum quam ipsi actus morales, a quibus derivatur... quam e
cax est hominum
voluntas siquidem voluntas primi ducis mille annis mortui, appingit hodie moralitatem
clangori buccinae receptui, aut pugnae canentis. Sunt haec puerilia, et indigna relatu.
5AA'  II. D       
        + :   J
&    " ,        J
    ,     ,
             M  

�.    ,         , J
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8;8A.
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 5, n. 9: ~ert comJ
munis sententia rationem formalem signi in vocibus et aliis signis ad placitum esse exJ
trinsecam denominationem procedentem a voluntate illorum, quibus datum fuit noJ
minibus aut rebus signi
cationem imponere... xtrinsecas denomintationes non... a
fundamentis distingui probabo... Iuxta quam sententiam constituens rationem signi in
extrinseca denominatione teneor asserere signum pro materiali dicere vocem aut rem,
quae extrinsece in ratione signi constituunturO et pro formali voluntatem hominum, ex
vi cuius statuere per hanc vocem seu rem deveniri in cognitionem talis obiecti habituaJ
liter perseverantem, ex eo quod non sit retractata, aut per non usum, seu per contrarium
usum abolita.
        : 8=         
O 5=            
       O 9=      
5. !   
8= 3 J      
)  ,         XVII .     J
          +    -  J
       M8;85=.     
cienter
.       !  !
    ,        J
 XX ., "        ) 3 -  
, Sein und Sprache. Wistorische rundlegung einer ntologie der
Sprache. [rill, Peiden, 8BA7, S. @78@77.
, }e legibus et }eo legislatore, lib. I, cap. 85, 9.
5B?'  II. D       
  "    8=    5=       J
       ,  !     J
          ,   ,
. 3         ! J
. &   !      ,   
 ,   . 1        
!        , 
, cap. 9, B.
, cap. 9, 8@.
, cap. 9, 89.
, cap. 9, 8@.
, cap. A, 5.
5B8
$     "    !   J
,       XVII .,       
 "   . 1  ,       
  XVII .      ,     
: 8=     ,  !J
=O 5=         ,
5= (   
          D, V . 
 ,   !  %        
 , C     ,      
, cap. 88, 9.
5B5'  II. D       
         XVII . & 
,        "    ,  
 !   . & XVII .      , 
 . %       ,       
. & XVII .  !     
&             XVII .
 -" 
+    , ,     G,   J
         ,   -,    ,   "  
}e signis, IV. 9, n. 86;.
=,    ,       ,  
 ,      ,  ,   
 O ,   ,       
,  . C    ,    -" ,
   !,       !O    
     "   . #     J
=  .   , " 
Ibid
.
5B@'  II. D       
      !. #   -" 
      :     
 "  . 1  "  !   ,    
. & "   !     
Ibid
.
,  . . C     
,     !      J
O     !   ,  . . 0  ,
&     ,         J
. % (     "   M
. E  E   ,     ! 
   (   !        
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8;.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
5?.: ...si vellet Rex, ut haec vox
signi
caret lapidem, mutaretur illius signi
caJ
tio.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
55: o ipso quod... ille legislator erat caput Reibublicae, pendere ab ipso, ut actu
intelligant per hanc vocem, ut ipse vult.
, \ursus Uhilosophici, p. I, tract. V, disp. 8, cap. 8, ;: Vera
ergo sententia, quam tenent communiter ostri et Scotistae, docet, vocem in esse siJ
gni ad placitum constitui per denominationem extrinsecam, cuius forma est Zaiorum
aut populi voluntas 1  ,      !  
     ,  ,               J
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5,
dub. 8, n. 88, p. 96@: bi primi homines statuunt voces... signi
care aliquid, statim
habentur et communiter aestimantur signa, et homines utuntur illis ad signi
candum.
5B;'  II. D       
,    XVII .   :      J
 . 0          . 0   
             ,    J
!     ,       
   . 1 "        
    . %   XVII . "   J
    .
Secundo id potest respublica. Tertio quivis hominum caetus, sic enim illos, quos passim
Qegptios vocant fractis videmus et asperis inter se verbis uti, quibus tamen suos sibi
invicem conceptus manifestant. uarto quicunque particularis homo linguam sibi
nJ
gere. Qc formare potest, quam in charta exaratam ipse, et solus ipse intelligat.
      .   "      J
... H ,   "    ,   ,   " 
        ,  J
        . ( "  , 
, }e legibus et }eo legislatore, lib. I, cap. @, 5: Qdverto... legem in triJ
plici statu, vel subiecto posse considerari. Urimo in ipso legislatore, quomodo supra
dicebamus, legem esse conceptam in mente }ei ex aeternitate. Secundo in subditis,
quibus lex imponitur, quomodo dici solet lex naturae esse indita in mentibus hominum.
Tertio in aliquo alio signo, seu alia materia exteriori, ut in scripto, vel etiam in voce
manifestante voluntatem superioris... Pex tertio modo spectata formaliter consistit in
aliquo exteriori actu, quo legislator mentem suam manifestat, qualis est inter homines
loqutio, vel scriptura... }ixi autem hoc signum esse actionem, vel actum, sub illo comJ
prehendendo terminum eius, quando et permanens est, et perfectam rationem signi
continet.
, }e legibus et }eo legislatore, lib. I, cap. @, 89: }e illa vero intentione
constat, consistere in locutione quadam, sub locutione quantumqumque signi
catioJ
nem, seu manifestationem interni actus alteri factam comprehendendo. Waec autem
locutio si recte consideretur, praesertim in ordine ad creaturam, per
cit per actum tranJ
seuntem, qui aliquo modo tandem recipitur in eo, cui sit locutio.
5BA'  II. D       
    , !   !,  J
 ,           XVII .
              .
      + : &  ,   ! 
     . &   J
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 5, n. 6: Voluntas...
Urincipis, ex vi cuius moneta instituitur, respicit tanquam obiectum homines tanti haJ
bere metallum hoc sic elaboratum, hisque signis excusum, et formaliter constituit tale
metallum cum valore, ratione cuius tanti habeatur. ~ormalis autem monetae ratio non
consistit in hac aestimatione actuali, quae est obiectum actus, ex vi cuius moneta inJ
stituitur, sed in illo valore, qui est ratio formalis monetae, et formaliter consistit in actu
Urincipis ad hanc aestimationem actualem terminato.
. +  ,          
  ,          , J
       
  ! "    
          
        "      
&             
    +           
  =. ( "  !    ,     , J
, Zental Signs and Representation in ckham. n the Zedieval Theor of
Signs, ed. b mberto co and \onstantino Zarmo, QmsterdamUhiladelphia, Iohn
[enamins Uublishing \ompan, 8BAB, p. 5?;588.
9??'  II. D       
  M G=   "       J
       O  M    G , + J
=      . 0  
   J
  9. ) !         
  ,   :     ,   "  J
  ,      .... &  , J
,   , 
C"     XVII .    :   
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 87O
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 5, n. 6O P. de
, \ursus Uhilosophici, p. I, tract. V, disp. 8, cap. 8, B.
9?8
C! ,           J
, }e legibus et }eo legislatore, lib. I, cap. 8?, 8: Uerpetuitas, de qua
tractamus, solum est quaedam legis stabilitas, ad quam spectat, ut habeat suum esse
cum valore, ac e
cacia obligandi, ita
xum et permanens, quantum est ex vi suae origiJ
nis et constitutionis, ut de se duret semper, aut per inde
nitum vel diuturnum tempus.
ui modus perpetuitatis potest esse duplex: unus dici potest negativus, alter positivus.
egativus est quando lex inde
nite fertur, et ideo inde
nitam habet durationem, licet
revocari possit et tolli per extrinsecas causas, quomodo dicitur suspensio perpetua neJ
gative, quae sine termino fertur. Uositive autem perpetua dicitur lex, quae natura sua,
vel per expressa verba fertur, ut semper duret, et numquam revocetur. t dispositio
dicitur suspensio perpetua.
, cap. 8?, @: Secundo loco dicendum est de lege humana, de qua, ut certum
supponimus, non esse ita perpetuam, ut sit irrevocabilisO nam et proximus auctor eius
mutabilis est et ita potest illam mutare, et potest etiam ipse de
cere, et successor eius,
9?5'  II. D       
      ,    J
C     ,          J
         . &   J
!   ,        !  
!  "   ,      ,   ! 
         ,  , 
. 1 : $          J
     "  , ! . 1    ,
qui aequalis est potestatis, poterit illam mutareO et ipsa etiam lex ex se et ratione suae
materiae et humanae consuetudinis de
cere potest... on est ergo haec lex positive
perpetua. }ubium ergo solum esse potest de perpetuitate negativa, quae certum ac deJ
nitum tempus excludat.
, cap. 8?, 7: }ico ergo, legem humanam proprie dictam triplicem habere
moralem perpetuitatem, seu stabilitatem. Urima est ex parte ferentis, quia non amoveJ
tur, illo amoto, nec moritur, illo mortuo. Secunda est ex parte subditorum ad quos ferJ
tur, quia non tantum obligat praesentes, qui vel nati sunt, vel territorium incolunt, cum
lex fertur, sed etiam eorum successores postea natos vel denuo ibi habitantes. Tertia ex
parte ipsius legis, quia semel lata semper durat, donec vel revocetur, vel materia eius,
aut causa ita mutetur, ut iusta esse desinat.
, cap. 8?, 86: Si lex durat post mortem primi legislatoris, nisi ab eo revocetur,
   :         
O        !J
    O  K       
M     ! 
#     ! !   
XVII . C              
         E   E : # 
non est maior ratio de uno, quam de alio, quamdiu materia non ita mutatur, ut lex
at
iniusta.
, \ursus Uhilosophici, p. I, tract. V, disp. 8, cap. 8, B: on
existit ea voluntas Zaiorum phsice, existit tamen moraliter, quatenus perseverat in
ectu aliquo derelicto, in memoria scilicet et acceptatione Uosteriorum. Sic voluntas
Pegislatoris iam mortui, quia moraliter perseverat, vere obligat posteros ad opus praeJ
ceptum. Sic etiam voluntas principis, iam vita defuncti, valorem monetae constituit.
9?@'  II. D       
. %! C      ,    
  "      O     
. &   
            K J
  . C   , ! C,  
   G ,            J
            J
, \ursus Uhilosophici, p. I, tract. V, disp. 8, cap. 8, ;: Vera
ergo sententia, quam tenent communiter ostri et Scotistae, docet, vocem in esse signi
ad placitum constitui per denominationem extrinsecam, cuius forma est Zaiorum aut
populi voluntas, prout moraliter perseverans in acceptatione et memoria posteriorum.
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 8, concl. 9, n. 85: ...quia quamvis iam non sit institutio, si non fuisset praeterita,
vox iam non signi
caret, sicut, si Rex non fuisset olim a Republica institutus, non esset
iam Rex.
cit quod habeat vox denominationem ab illa.
   G            J
�    "    (: 2    
       ,        
   !       ,     ,
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8A: Illa
prima voluntas imponentis, dum non abrogatur, est ratio formalis qua voces et signa
possunt in actu primo proximo signi
care obiecta. Urobatur, quia illa voluntas tametsi
phsice praeteriret, habet in hominum usu, dum non abrogatur, eandem vim, quam haJ
beret si non praeteriisset. Sed si non praeteriisset, haberet vim ad signi
cationem vocisO
ergo eandem habet praeterita et non abrogata... Ratio a priori, quia insitum est homini
moveri memoria praeteritae voluntatis non abrogatae non minus, quam si non fuisset
praeterita. Waec autem est moralis permanentia rerumO id est illarum vis ad praestandos
in hominum intellectu et voluntate eosdem e
ectus, quos praestaret, si phsice existeJ
ret. Si autem ea voluntas abrogetur per aliam, iam non habet eandem vim.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
5?: }icendum igitur est, signi
cationem vocum esse denominationem extrinsecam
ex libera voluntate hominum, nondum retractata, sed adhuc moraliter permanenteO
quod explicatur exemplo aliorum entium moralium... si vellet Rex, ut haec vox
signi
caret lapidem, mutaretur illius signi
catio, eo praecise, quod retractavit primam
hominum impositionem liberam, qua iam post retractationem nec moraliter manet.
Idem est, quando per non usum aboletur signi
catio alicuius nominis, ut contingit in
pliribus vocibus tam Patinis quam ermanicis, aut alterius cuiusvis linguae.
9?;'  II. D       
    !  
)  ,       
 ,        XVII .     J
     :     ,  
         
             .
          ! ,   
      ,    !   O
,        ,     
 "  ^    . 0  "     
      . (  XVII . ! 
�    .     G    
  ,   
 ,     , 
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8B.
 ,    !    J
&     , (    
  ^ ) !:  ,     ,    ,
   .     " ,  " J    
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8B: Ita
potest cognosci signum, et ex illo res signi
catae, quin cognoscatur voluntas aut signiJ
catio in actu primo proximo, quia communi consuetudine comparantur
de coJ
gnitione rerum per illa signa, quin comparentur
de causis illorum e
ectuum, ut
constat quotidie ex lentis experimentis. Si autem re
exe cognoscatur signum in ratione
signi, non potest non cognosci signi
catio in actu primo proximo.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
59: nde enim, rogo, provenit, quod duo audientes eamdem vocem, unus veniat
in notitiam rei signi
catae, alter non^ }ices, quia unus scit quid signi
cet, alter non.
~ateor et hoc tibiO sed ibi est di
cultas. uid enim amplius scit ille, qui scit signi
catioJ
nem^ Vel quid est scire quid signi
cet^ ecessario debes recurrere ad voluntatem, quia
scilicet ille scit quid alii volunt signi
care per eam voluntatem.
9?A'  II. D       
      . %     
!,       G :        J
. )   ,      
  ,  !  ,    !
 ,    ,      J
+ "            + ,
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
56: Semel autem comparato illo verbo cum re signi
cata, quia non aliter eam signi
cet, nisi excitando species de re ipsa, potest deinceps excitare eas species, seu signi
care
in actu secundo, etiamsi non excitet species de voluntate legislatoris... quod in excitaJ
tione specierum passim experimur, et in discursu patet. Qcquirimus enim aliquando
conclusionem aliquam depententer a praemissis, postea tamen manet in nobis species
de ipsa conclusione, etiamsi non recordemur praemissas
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, @5: PiJ
cet vox sit signi
cativa formaliter a voluntate hominum, semel tamen iam perspecta ea
signi
catione, postea excitat species de obiecto, non autem de ipsa voluntate, ratione
cuius formaliter signi
cat.
9?B
G   ! +     (  J
 ,   "    "     
            
          . +   
"  . %      !,  J
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 5, n. ;: 1  , 
 ,               J
,             
,           ,
     ,   !    !    
98?'  II. D       
C +    ,    "    
  ,        J
 ,    ,  . &  , 
    . 1     , J
�9=     
      ,     
         XVII .,     
MJ J
988
J. & 1         J
 : +   "     ,  J
&      +    -       J
    J
8. C! ,     ,     KJ
bligatio est iuris vinculum, quo necessitate adstringimur alicuius solvendae rei
secundum nostrae civitatis iura Mpr. In. 9. 89=.  . :
+              J
, op. cit., . VIII, . 976@@A.
985'  II. D       
   
 
  ,  !    
&  ,      
   J
, cap. 8, A.
, cap. 8@, 89.
989
. H    
=,           J
votum vel pactum conditionatum
, }e legibus et }eo legislatore, lib. III, cap. 8B, 89.
. 8B, 9.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
55: Respondeo, eo ipso quod... ille legislator erat caput Reibublicae, pendere ab
ipso, ut actu intelligant, per hanc vocem, ut ipse vult, si ipsi sint ei subditi, neque in illa
voluntate aliam e
caciam agnosco, quam in superioribus voluntate, dum mandat ut
at, cui tamen phsice possumus absolute resistere, moraliter tamen tenemur
id facere.
98@'  II. D       
, (           
 8  6    .    ,      
, "           J
    ,      5   J
   G.
&  !       ^ &   J
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
59: nde fateor, si omnes subditi noluissent auctori linguae assentiri, non mansuram
eam vocem signi
cativam. Uropterea ultra voluntatem illius, requirerem ego consensum
subditorum, sicut, ut perseveret ea signi
catio, requiritur ne populus in universum conJ
veniat ad immutandam eam signi
cationem.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;5: Voluntas ac pacJ
tum dandi vocibus complexis signi
cationem veri et falsi, est voluntas se obligandi ad
non proferendas serio certas voces complexas, nisi cum proferens iudicat certum obiecJ
tumO ex. gr. voluntas, qua me obligo ad non dicendum serio
   !  .   ,     
!      ,       ! .   J
, G            ,
  ,   !   KJ
        ,  "  ,
            .
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;5: Urimo patet
malitiam mendacii consistere in hoc, ut quis faciat contra tale pactum et tale obligaJ
tionem.
98;'  II. D       
             .
: Secundo patet di
erentia inter locutionem et alia signa: locutio, seu
at per
voces, seu per scripturas, seu per nutus, seu alio modo, semper includit pactum, quo
quis se obligat ad non ponenda talia signa, nisi habeat conceptum conformemO caetera
signa non includunt tale pactum, ex. gr. qui vestitu veste foeminea non facit tale pacJ
tum. )  G    !  ! E   E :
Ludovicus de
Lossada
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis, Uars I, tract. 6, disp. I,
cap. 8, 5?: Illa conformitatis obligatio probat, conceptus esse regulas, aut normas siJ
gnorum vocalium +      ! ,    
.: Pocutio signi
cat per modum argumenti conceptum conformem, propter
connexionem moralem cum tali conceptu, quae connexio moralis consistit in hoc ut
non possit licite poni talis locutio, nisi habeatur conceptus conformis.
987
  ! . 3    "    . & 
 !,       ,    "  !  J
&J  ,     G   !  J
. 1      J ,     J
  ,   ,       
, p. 6;9: uarto patet, quod cum quis profert voces etiam complexas in taliJ
bus circumstantias, ut appareat loquentem nolle se obligare ad credendum obiectum,
sed solum velle excitare apprehensionem obiecti, non mentitur. Ideo poetae non menJ
tiuntur, cum fabulas narrant... converso mentitur historicus narrans falsum, quia ex
eo ipso quod sumit munus historici obligat se ad non scribenda ea quae scit esse falsa.
: uinto patet quid sit loqui cum aliquoO est facere cum illo contractum, quo
loquens se obligat ad habendum conceptum conformem verbis, et ad hoc dat audienti
ius. st autem manifestum ex circumstantiis cum quo loquens loquatur. Qliud igitur est
loqui cum aliquo, aliud loqui coram aliquoO ex. gr. potest quis licite loqui coram excomJ
municato ita ut etiam ab illo audiaturO at non potest licite loqui cum excommunicato
faciendo cum illo contractum locutionis.
98A'  II. D       
9.      
   ,    ,       XVII .
& !     ,   J
  ,   !     , 
!      ,  :     
          ,  O
    ,  !     :      
, }e legibus et }eo legislatore, lib. III, cap. 86, 8.
, cap. 86, 5: x quibus colligo in forma legis sensibili duo posse distingui: sciJ
licet materiale signum, ut vocem vel scripturam, et signi
cationem, ex quibus, si inter
se comparentur, scriptura, vel sonus materiale quid est, signi
catio autem formaleO ex
utroque vero completur forma sensibilis legem constituens, seu quae est ipsamet lex:
nam cum lex sit actus humanus, est etiam quaedam forma. }eclarari potest exemplo
98B
#      !     
  . &  ,      ,
 J
cationes
    ,    J
   M   =     J
 XVII .              J
   ,      
catio
    . &  ! 
           . &  ,  J
    XVII .         
formae sacramentalis, quae est in verbis, in eis tamen sonum verborum tanquam mateJ
riale quid, et sensum, seu signi
cationem tanquam formale distinguimus, et ex utroque
formam sacramentalem constitui dicimus. Ita ergo est suo modo in lege: consistit ergo
in signo externo, quod materiam aliquam requirit, eius tamen essentia in signi
catione,
et sensu posita est.
95?'  II. D       
   3  3 : %    "  ! 
           ,  J
 = 
=. C     J
XVII .         . C      J
XVII .    :          
        ,   J
.       :
, \ursus Uhilosophicus,
lib. VI, disp. XIII, sect. 5, @5O
, niversa Uhilosophia, PogiJ
ca, disp. VIII, sect. 5, 8B,
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI,
958
    °{ɸ. & 3 
(      ,       J 
 ! 
. &        J
!
,     . &      J
 K    J
      ,   ,  
%       + ,      K J
   ,     . (    J
,  O      ,  , 
=. C     J
 ,  ,  K ,     J
  ... + "     ,   
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
5?: }icendum igitur est, signi
cationem vocum esse denominationem extrinseJ
cam ex libera voluntate hominumO
, \ursus Uhilosophici, p. I,
tract. V, disp. 8, cap. 8, ;: Vera ergo sententia, quam tenent communiter ostri et
Scotistae, docet, vocem in esse signi ad placitum constitui per denominationem extrinJ
secamO
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 5, n. 9: J
, 3 , 8a 8586.
955'  II. D       
        K , 
       :   ,
 ... &     ,    J
  , ! + ,      
     : 8=      J
O 5= 
O 9=       
, \ursus integer, Zetaphsica, controv. XII, punctum 6, n. 8:
}uplex est forma, una absoluta alia respectivaO forma absoluta dicitur illa, quae tanJ
tum respicit suum subiectum inhaesionis, seu informationisO forma respectiva dicitur,
quae praeter subiectum inhaesionis, et informationis respicit aliud tanquam obiectum,
terminum aut principium, cui denominationem aliquam tribuit. xemplum formae abJ
solutae est albedo, quae subiectum denominet, et nulli alii denominationem aliquam
tribuitO respectivae formae exemplum sit visio, quae praeter subiectum, quod constituit
videns, respicit obiectum, quod visum denominat... x his diversis modis, quos habent
formae respiciendi subiecta intrinsece et extrinsece, duplex denominatio, quaedam
intrinseca, alia extrinseca, suboritur... }enominatio extrinseca est illa, quae oritur ex
forma extrinseca subiecto, quod denominatur, sicuti denominatio visi orta a visione
extrinseca nimis subiecto albo, quod denominatur visum. }enominationes intrinsecas
esse entia realia nullus ambigitO de extrinsecis sunt varia }octorum placita.
959
,      + .
(     +      %J
   + ,        DJ
" �&   (  
,        (J
         J
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 5, n. 9.
, \ursus integer, Zetaphsica, controv. XII, punctum 6,
95@'  II. D       
2  ( ,   
  !    . &    , 
&       +  !  ,
  ,    G        .
C   : G      J
       . ( ,  8=  J
   5= J
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5,
dub. 8, n. 88, p. 969.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;@: ntia enim
moralia sunt minimae entitates, sicut relationes, et propagantur modo quodam proJ
portionali... Sicut vero }eus ad existentiam causarum phsicarum concurrit ad varias
entitates phsicas, sic ad existentiam causarum moralium concurrit ad varias entitates
morales.
 ,    "   , %!. C. %,  
. %!. %      
    +    -   ,   , 
ciale
 )  3  3 . +  !    !
4    ,     ,    ,  ,   J
    , !      , ,  , 
! !   ,    . 1  ,
, Urolegomena to a Stud of xtrinsic }enomination in the ork of
~rancis Suarez, S.N., Vivarium, XXII M8BA@=, pp. 8588;?, p. 8;?.
95;'  II. D       
,  3  3 ,  G,     ,  
  ,     J
  C    G        + .
8=          J
 MH  ...      ,  
=O 5= J
    !      MH  
,     ,     J
   !  !        G : ...J
    ,        . 1 J
       . 1      
cat. on enim, quidquid probatur in vulgus, id statim censendum est }ialecticae calculis
admitti, re enim vera, sicut hic non domum comburit, sed ignis, ita nec ille signi
cat, sed
nutus, characteres, et verba, quae hominum immediate mentem indicant.
, \ursus integer, Zetaphsica, controv. XII, punctum 6, n. 9:
Sentio... omnem denominationem extrinsecam provenientem a forma reali, sive phJ
sica, sive intentionali, esse realem absque ulla mixtura entis rationis.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. 5, n. 9: Teneor
asserere signum pro materiali dicere vocem aut rem, quae extrinsece in ratione signi
constituitur, et pro formali voluntatem hominum, ex vi cuius statuere per hanc vocem
seu rem deveniri in cognitionem talis obiecti.
957
& "        +  J
       
, niversa Uhilosophia, Zetaphsica, disp.XIX, sect. 5, subJ
sect. 6, 68: M     !       ens rationis= ...uno
verbo respondeo, omnia entia moralia esse denominationes intrinsecas aut extrinsecas
ab aliquo ente reali: ut... dominium autem creatum est denominatio extrinseca a voJ
luntate transferentis ius, qua voluntate rem accipiens potest citra iniustitiam uti pro suo
libito ea re: signi
catio vocum est denominatio extrinseca a voluntate eas imponentis,
sicut valor monetae a voluntate Urincipis. Valor autem bonorum operum nihil est praeJ
ter extrinsecam denominationem a gratia. Qctuum autem moralitas aut est illorum suJ
bstantia, aut denominatio extrinseca phsica a phsica inde
erentia voluntatis et aliis:
nullum ergo est ens morale, quod non sit reale, si tale ens morale est independenter ab
intellectu.
95A'  II. D       
    XVII . &  ,   
        
        ,      , J
        , 
  :  !    ,   "      
  , ,   ,       
!          
      K   . 3 J
 XVII .            
 !,       
E(&(
'$)&�$)(H
�C(DG()1'$31$
(C$3)
8. C    
8= 1    
'           
^ #      XVII .  !     J
      ,    ,  . . 3
, XVII . J
catio, signi
care
        
1          c     J
, }enotation, in: ~oundations of Semiotics, volume 58:
n the Zedieval Theor of Signs. mberto co \onstantino Zarmo Med.=, Nohn
[enamins [.V., QmsterdamUhiladelphia 8BAB, p. @677.
99?'  II. D       

  ,     XVII .      ! J
 ,       . &  
1  ,   !         
^ 3 XVII . "   !    . 3  
   : 8=        M%   =O
5=         M -", (  (  ,
( " , ( & , . =O 9=       J
    ,     MD D , L LJ
, %     =. &  "    J
    ,  !  (     J
M. 8, 8; a 9B=. -"       
  . &  ,  !    J
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 8.
998
.            
         ,   
 . .,        ,   
  J      -"  ,    
& "   -"       ,  
!,     XVII .,      
  "   ! -",       
C! -"     (     J
         XIII . ' ,  J
  ! "       .  ( J
, .     ,  ,       
M ,  ,   . .=,     J
995'  II. D       
(  ,       ,     
       ,      
. 1 ,        ,   
,       ,      -J
   "   .     !    
   , !  J. &   
-", .         
 !      
, xpositio Uerhermeneias, lib. 8 l. 5 n. 6: Sed nunc sermo
est de vocibus signi
cativis ex institutione humanaO et ideo oportet passiones animae
hic intelligere intellectus conceptiones, quas nomina et verba et orationes signi
cant
immediate, secundum sententiam Qristotelis. on enim potest esse quod signi
cent
immediate ipsas res, ut ex ipso modo signi
candi apparet: signi
cat enim hoc nomen
homo naturam humanam in abstractione a singularibus. nde non potest esse quod
signi
cet immediate hominem singularemO unde Ulatonici posuerunt quod signi
caret
ipsam ideam hominis separatam. Sed quia hoc secundum suam abstractionem non suJ
bsistit realiter secundum sententiam Qristotelis, sed est in solo intellectuO ideo necesse
fuit Qristoteli dicere quod voces signi
cant intellectus conceptiones immediate et eis
mediantibus res.
%    . 0         "  J
�         ! -" . C  ,
 8B7A .        )     , " 
  . .=. &!  ,      , 
          
        (    -"
!   !        J
, }e signis, V, nn. 8;58;6.
.O V, n. 8;;.
99@'  II. D       
   ! ,     !.
3  !  -"        J
      !          J
"       !  . C" J
,      !    ,       ,
., IV. 9, n. 8@;: uare re signi
cata corrupta licet substantia vocis maneat non
tamen ratione signi.
., IV. 9, n. 8@A, 869O V, n. 86@866.
. 1  !  !     
 ,         J
#  "     -"   !  
        XVII . '      
  ,           J
, 
         -"     ,
          ,  , 
         , ! 
!   XVII . )  ,   , ! , J
., IV. 9, n. 8@7.
0,       + ,
., punctum II,
99;'  II. D       
5= E  
. 8= 2    O  !
. 5= %       

  :      ,    ,  
 ,       . &     
. 9= #         
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 5: Signi
catio... est
ipsa nominis impositio... Sed impositio ad signi
candos conceptus est diversa ab impoJ
sitione rei signi
candaeO ergo, etc. Urobatur minor: homines prius voluerunt suos conJ
ceptus communicare uno actu communi et expresso, deinde investigarunt modum huic
communicationi accomodatum, isque fuit impositio vocum ad res signi
candasO ergo
duo interfuerunt actus, atque adeo duae impositiones. C   "   
: Urobatur idem institutum ex diverso communi usu, et o
cio vocis respectu
rei et conceptus. am res per vocem signi
catur tanquam signi
catum quod et Muti dici
solet= doctrinaliterO quae enim in doctrinis per voces signi
camus, de rebus ipsis intelliJ
gimusO at conceptus non signi
cantur doctrinaliter, sed innuuntur, unde dici solet voces
substitui conceptibus et signi
care res.
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 9: tsi necessarium
non sit audientem cognoscere conceptum ad percipiendam rem ob distinctionem signiJ
997
. )  ,  -J
"            
@= C           
         . 6= 1   ,
(      +    
1  "         : &  
cationum... nihilominus cum volumus, media voce loquentis conceptum apprehendiJ
musO quod sat est, ut signi
cari perhibeatur.
: egandum est, vocabula rerum, quae con
nguntur, solos indicare concepJ
tus. uamvis enim veram rem non signi
cent, ut pote quae nulla est, designant tamen
obiectum con
ctum per modum veri.
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 5: Voces non signi
cant conceptus quatenus qualitates, sed quatenus sunt rerum signi
cativi.
: Respondemus, Uhilosophum voluisse conceptum signi
cari primo primiJ
tate intentionis, idest, principaliter, quia propter ipsum, ut propter
nem, imponitur
voxO quamvis primitate executionis prius signi
cetur res, hoc est, signi
catio rei semper
praesupponatur ad signi
cationes conceptus, tametsi diversae sint.
99A'  II. D       
    :   ,  , 
       :    ,  
   ,      ,  J
   . & !      
   -":        
   G , (, + , G , C,   
 )  ,         .  J
,   ,       . (   " 
 ,      K    
: Inter has opiniones tertia nobis videtur planior. Tertia... sententia est, in
voce reperiri diversas signi
cationes, unam conceptus, alteram rei, ut utramvis immeJ
diate attingere suum terminum.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 9, 57: ...
conceptio sit conditio, sine qua voces non signi
carent, sicut ignis calefacit ut applicaJ
tus.
       , + , 3  3 
 . . &J   ,            J
 E   J     :  J
  . C  "    : C 
, \ursus Uhilosophici, p. I, tract. V, disp. 8, cap. 8, 87.
9@?'  II. D       
        -"  . ,   
�"      ! -" . &  J
   XVII .          
  ,  ,  XIV ., "     
 XIX . #   ,      !  J
  XVII . E -"      G.
+  G        -"  . , 
, Pogica, pars II, disp. XII, q. 8, p. @97: }ebet... intervenire
conceptus, primo, ad imponendam signi
cationemO non potest enim intellectus imJ
ponere nomen alicui rei signi
candae, nisi illam concipiat. }einde debet intervenire
conceptus ad modum signi
cationis, quia non sub alia ratione voces signi
cant, nisi
sub ea, sub qua conceptae sunt res ab intellectu. nde varia sunt eiusdem rei nomiJ
na, quia eandem rem nunc sub una, nunc sub alia ratione concipit intellectus. Verum
quia conceptus intervenit ad signi
cationem non tanquam id, quod signi
catur, sed
tanquam causa suo modo concurrens ad signi
cationem. Idcirco hic interveniens non
impedit quo minus voces signi
cent immediate res, quia inter vocem et rem nihil aliud
mediat, quod signi
ceturO conceptus enim est medius non tanquam signi
catum vocis,
sed tanquam e
ciens signi
cationem vocis.
9@8
         , G J
! ,      !  ,  " ,
     ,      .
,     !,       
           ,   J
C       !O   , C   ,  
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVII, p. 6;7: }ico secundo,
voces excitant immediate apprehensionem rerum, mediate apprehensionem concepJ
tuum, ideoque signi
catione per modum imaginis et excitativa apprehensionis signiJ
cant immediate res, mediate conceptus. Urobatur, quia qui audit istas voces,
, primo et immediate apprehendit coelum tonans, deinde conceptum, quem loJ
quens habet de coelo tonanteO ergo istae voces excitant immediate apprehensionem rei,
hoc est coeli tonantis.
9@5'  II. D       
 ,       
   "       , G  
   % ,     "   
   : H ,   !   
0 "           G. &  
    . C   ,     " J
    ,     
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVII, p. 6;;: In quo discursu
patet quod ex locutione infero immediate Uetrum habere iudicium conforme locutione
et deinde ex iudicio infero obiectum esse conforme iudicio.
: ...signi
catione primaria et per modum argumenti signi
cant immediatius
et prius conceptum loquentis, mediate et posterius res.
: \enseo posse conciliari utramque sententiam, distinguendo multiplicem
signi
cationem vocum.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVII, p. 6;7: Voces licet
excitent immediate conceptus rerum, tamen intime penetranti earum signi
cationem,
signi
cant immediate conceptus, mediate res.
Urovatur, quia qui intime penetrat istam
vocem
, videt, quod non signi
cat hominem utrumque, sed ut cognitum conceptu
determinato, hoc est, universali ac de
nibiliO sed signi
care res ut cognitas certo conJ
ceptu est immediate signi
care conceptum, mediate rem.
9@9
  ,     .  " 
        M
. (          !   
-"      ,       
XVII .              J
 ,              
G,  ,     
conceptus ultimatus
, . &  ,     J
       "       J
9@@'  II. D       
 . ,      !    
 !  ,         .
 G   -   - . +    J
         ,   !   J
,        : 8=  
 =    ,     O 5=     
     O 9=   ,      J
! M       =    J
9@6
. C  G  
1  ,      ,    
 !  �-"  ! -" . $ ,  ,
G,        ,    J
 ,   ! J           J
   . C      , G  
9@;'  II. D       
           "    
    ,      .     
1    XVII .        ,  J
 !    . '  "    J
"   ^ -  ! ,      "     
9= C   
    XVII .,        ^ %
-"  -"       ,  J
     ,      J
    . 1 "  !    
. E  E    : C    ,  
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 5: dici solet voces
substitui conceptibus et signi
care res.
9@7
.    (    ,      
. G   - 
,     ,    , K  
    "    ,    
      XVII .  :
. .
+     E  E ,  
Ludovicus de Lossada
, \ursus Uhilosophici, p. I, tract. V, disp. 8, cap. 8, 8A:
...communiter dicitur, voces signi
care conceptus obiectivos, et exprimere formales.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 9, 57:
}ico primo. Voces non possunt signi
care res, nisi ut conceptasO
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 9?: Urimo certum est, per voces
non signi
cari res nisi conceptas.
9@A'  II. D       
&    "          !J
        ,  !    J
. 1  E ,   
M 
  

 , "           .
  ,    E ,   
, \ursus Uhilosophici, tract. }e anima, disp. VIII, cap. 9,
n. 65: Vocatur..
non solum illud, quo verbum vocale seu voces profeJ
rendas, antequam proferamus, mente vel imaginatione praeconcipimusO verum etiam
quemcumque conceptum cuiuslibet obiecti manifestativum, etiam sine ordine ad voJ
cesO praecipue vero illum, qui vim habet udicii a
rmantis interius, aut negantis.
.: Verbum huiusmodi vocatur
9@B
 ,     =. 1 "       
    , , 1 . =,  !  
  !  M    XVII .   
  ,   ,
 "         
Ludovicus de Lossada
, \ursus Uhilosophici, tract. }e anima, disp. VIII, cap. 9,
n. 67: Qt similitudo secundum repraesentationem, non importans conformitatem in
natura Mhoc nomine venit etiam conformitas in
gura externa, qualis est in statua=, nihil
est aliud, quam intentionalis manifestatio, et patefactio eorum, quae in obiecto sunt...
\onsequenter est etiam species expressa: quia hoc nomine nemo aliud intelligit, quam
similitudinem, et imaginem, ab intellectu specie impressa foecundato elicitam.
, \ursus Uhilosophici, tract. }e anima, disp. VIII, cap. 9,
n. ;?: Solum... datur verbum
, seu medium
, idest, ipsa cognitio, quae mediat
inter intellectum et obiectum per modum formae,
redditur intellectus cognoscens,
et obiectum cognitum.
96?'  II. D       
�,   ! -"  M %    =   G 
 !    ,       !
!, "        . +    J
. &  ,  ,      J
       ,  
. 0    ,   G   - ,    " 
 G ,  ,      .  J
. !         ,      J
968
 XVII .,     ,     ,
     ,    K    ^ & "   ,
  ,   "  ,  !    ,
+K     "       J
 !. &  !       
  "  ,   !  ,    XVII . 
       -"   !  ,  
       . &     ,  " 
  .  "         
965'  II. D       
 , K     "    !  
          .  " 
 . +K         
  . H  ...  
"      
    ! (    ,      J
. +  !  E :     K 
G   - . & !        ,  
         . +  !
$   !       ,   J
      
M = 
M,  , =.
G             J
,      D D   XIII .,      
=.   ,
      J

=.   ,
:   . &    
   
96@'  II. D       
    ,     K    . # 
     I=,    ,  
  
    : 
    ,        ( J
! ,   ) 3  3      K  J
      !. 0  ,    G ,
, }Z, }isp. PIV, 5, 89: \avenda est aequivocatio, quando
agimus de esse cognito, aut aliis similibus denominationibus intellectus. Uotest enim
vocari esse cognitum, illud esse quod cognoscitur, quodque proprie est obiective in
intellectuO vel potest vocari esse cognitum, illudmet esse quod res habere dicitur, ex eo
praecise quod cognoscitur... t... licet respectu talis cognitionis illud esse sit obiective
in intellectu, non tamen est tantum obiective, quia forma, a qua est illa denominatio,
non est tantum obiective in mente, sed in re ipsa.
  ...  (  ,        M     =  ,  
,     !=...
            "  J
     M -" =,     
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 9, 57:
}ico primo. Voces non possunt signi
care res, nisi ut conceptas, ita ut conceptio sit
conditio, sine qua voces non signi
carent, sicut ignis calefacit ut applicatus. Waec conJ
clusio, sic explicata, probatur, tum ex Qristotele, quia voces sunt notae Mid est, signa=
eorum quae sunt in mente Mid est, rerum cognitarum, quae obiective sunt in mente,
formaliter per cognitionem earum=....
4   !         K    
   : . Pogica, disp. I, sect. 6. )       
    ,       J
1      "   
}. �# 
96;'  II. D       
  J      : G   - , 
G. G!     ! ,      ,
   !  G    
 ,    . 1      "  J
J
  ,     !
          . 1   !
  ,       XVII .  !   
3   K       J
     . (        J
5. %    
 . . )  ,          
catio
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 9, 9?: VoJ
ces signi
cant aliquando ipsos animi conceptus, ut hae:
967
XVII .,    : !     
          J
  . )   E  �E ,  
(, ) 3  3   . .. 2     J
 ,        ,  , 
O &       J
,  . .
. ( ,     
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 5B: on
disputamus de vocibus impositis ad signi
candos mentis conceptus, quales sunt
, et de quibus certum est, signi
care conceptus mentis, qui sunt res pro quiJ
bus supponuntur illae voces. }ubium ergo est de illis vocibus quae signi
cant aliquid
extra....
, \ursus Uhilosophici, p. I, tract. V, disp. 8, cap. 8, 85:
uonam ordinem vox signi
cet rem et conceptum^ on est sermo de his vocibus,
, et similibus, quas certum est unice signi
care conceptus.
96A'  II. D       
      + : 2 , "   ,
 -
         ,     . & J
 C         XVII .,
&  ,   
 . . 
 ^ H  ,       :
     ,  
!
 J
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. 7: Qdvertas,
voces has,
conceptus
     ,     
 . &        
, 
         ,   ! 
            J
"   !,  ,      J
   ,
 : H  ...          
 . 1          J
, \ursus integer, Pogica, disp. XIX In duos libros Uerihermenias,
q. 5, n. 86: Intelligitur autem hic per
omne illud, quod est obiectum cognitionis,
sive sit reale quid, sive rationis, sive positivum, sive negativumO sive etiam sit conceptus
formalis, seu cognitioO sive non. Uer
vero
intelligimus cognitionem,
quam habet quis de aliquo obiecto secundum se, non quatenus est obiectum alterius coJ
gnitionis, seu quatenus cognoscitur per aliam cognitionem: exempli gratia, dum aliquis
profert hanc vocem
, si eam signi
cative proferat, non est dubium, quin intelligat
illud quod dicitur
O et illud dicitur esse res. \ognitio vero, seu intellectio, dicitur
esse conceptus, et non res. Similiter quando profert hanc vocem
, concipit
illam rem, quae dicitur intellectio, per aliam intellectionemO et prior intellectio dicitur
esse res, secunda vero non dicitur esse res, sed tantum conceptus.
9;?'  II. D       

5.  "      :  J
       !,      J
        ,   J
+       Summulae    G ,  
,   ,   ,    ! ,  J
       ,  ,  ,
�,      .     ,
    
, Pogica, pars II, disp. XII, q. 8, p. @97: }ico... voces primo
et immediate signi
cant res, non conceptus, quia sunt nomina rerum, non concepJ
tuum, et non, nisi mediante signi
catione rerum, signi
cant conceptus. uamquam si
aliquae voces sint impositae conceptibus tanquam nomina propria conceptuum, tunc
voces eiusmodi signi
cabunt conceptus per modum rerum. Sic haec vox
siJ
cat conceptum mentis, quia tunc conceptus signi
catur tanquam res quaedam hoc
nomine signi
cata.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 6, @?:
exus est
cognitio de aliqua cognitione eiusdem potentiae
: v. g. ego cognosco lapidem,
haec prima cognitio est directa. }einde per aliam cognitionem cognosco me cognoJ
visse lapidem, et disquiro, utrum deceptus fuerim in cognitione lapidis nec ne^ Waec
9;8
 . .,       :    !J
,  . . 0  ,
. & "   !  J
. H         !     ,
 . 2         ,  J
&       ,       J
secunda cognitio vocatur
re
exa
, quia per illam, potentia se
ectit, re
ectit, ac reverJ
titur supra se.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 6, @9:
Qdeverte voces non esse re
exas eo praecise, quod signi
cant actus intellectus ut
co-
gnitio, speciers, genus, discursus
, etc. Sed opud est signi
cent actus intellectus terminaJ
tos ad alios eiusdem intellectus.
9;5'  II. D       
     !     ,  J
9. C   
8= C    
    3         J
      ! 
      !  !  
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 6, @5:
...una voce prolata, possunt proferre secundam ad signi
candum priorem.
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 6, @8:
exionibus abire possunt sine
ne.
 . &            ,
 (           J
   ,        XVII .   J
           M -"
 (  =,        :    J
  , !     . &  , ( J
O  ,    ,   M
 ,       : ,      
  ,  ! . &  ,
  ,        ,  "   .
      (  : 1   !  J
9;@'  II. D       
%   XVII .        ,  
      ,    ,   
   (  .
5= 0        .
         . & 
       (  
,  XVII .    J
     . &      
, }e Trinitate, XV, X, 8B: Inuentae sunt etiam litterae per quas posseJ
mus et cum absentibus conloqui, sed ista signa sunt uocum, cum ipsae uoces in sermoJ
ne nostro earum quas cogitamus signa sint rerum.
, xpositio Uerermeneias, lib. 8 l. 5 n.: t homo conceptiones
suas etiam his qui distant secundum locum et his qui venturi sunt in futuro tempore
manifestet, necessarius fuit usus Scripturae % ,       
  ,       ,     , 
               ,  
=,      !,      
   ! ,      ,  ,   , 
      .
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. @: Scripturae, et res,
et voces signi
cant.
.: Ratio optima est... qui Patinas litteras legunt, nec intelligunt, nihilominus
vocum conceptum formantO signum ergo est litteras per se a
erre notitiam vocum.
.: Scripta diversis signi
cationibus repraesentat voces, et res.
.: Scriptura aliquando signi
cat vocem, et non remO ergo est diversa signi
caJ
tio... Qntecedens patet in scriptura [lictri qua visa formamus similem vocem, nullam
rem ulterius cognoscendo.
catio rei est simplex in scriptura... signi
catio autem vocis complexaO
integratur enim ex signi
cationibus, quibus singuli characteres denotant singulos vocis
9;;'  II. D       
!     ,  !,   
. 1 "      ,     J
     ,    , 
  !    ,     
sonos. nim vero, ut nomen scriptum signi
cet vocem, non imponitur totum simul,
sed per singulas litteras.
.: Urimo... ut aliquis proferat vocem signi
catam ab scriptura, satis est, si coJ
gnoscat singulos eius characteres. Secundo, quoniam nunc possum
ngere vocabulum
scriptum, quod hactenus nemo excogitavitO atque adeo nec totum simul ad signi
canJ
dum imposuit: quod nihilominus signi
cabit vocem sibi respondentemO ergo signi
catio
scripturae, respectu vocis, coalescit ex signi
cationibus literarum. Tertio, id ipsum visitur
in dictione [lictri quae nunquam fuit per se totam impositaO ergo ut signi
catio totius
orationis est aggregatio signi
cationum suarum partium, ita res habet in scriptura.
: Scriptum eatenus signi
cat rem, quatenus est signum vocis signi
cantis, et
in eius locum substituitur, iuxta illud axioma }ialecticum: signum alicuius signi est
etiam signum signi
cati. Qtque hac de causa addidimus, in conclusione signi
catioJ
nem esse intrinsece in voce, extrinsece autem in scriptura: quia illa imponitur per se,
haec per quandam consecutionem ab impositione denominatur.
9;7
1  ,      ,    J
         (     
 . )   M
         ,       
  =O   "     . CJ
 XVII .      ,     J
              
  . (   , J  , ,    
     ,         ,
:    ,  !. &J   ,
9;A'  II. D       
   ,  ,   M
=   
  . %          J
"          ,    J
 . & "          ,
         ,   , J
      M + , 3  3 ,
G   - =.
�  (  ,       J
: Si praecedens doctrina recolatur, invenientur scripta et voces in signi
canJ
do dupliciter convenire, trifaria di
erre. \onveniunt primo, quia ut voces signi
cant
conceptus et res, ita scripturae repraesentant voces et easdem res. Secundo, ut voces
pro rebus tantum supponuntur, easque doctrinaliter signi
cant, ita scripta. }iscrepant
primo, quoniam utraque signi
catio vocis, rei nimirum, et conceptus est simplexO at
signi
catio scripturae respectu vocis est complexa. Secundo, scriptura est signum rei
bene
cio vocis formaliter, hoc est, eadem omnino signi
cationeO at vox diversam sortiJ
tur signi
cationem a conceptu, cum haec sit naturalis, illa ex instituto. Tertio di
erunt,
quoniam scripta possunt exequi solum munus signi
candi vocem, nullam rem simul
indicando, ut patet in scriptura [lictri, at vox nequit indicare conceptum, non signiJ
cata re aliquaO cum haec repraesentatio sit veluti medium ad illam consequendam, ut
supra monuimus.
: mnia illa signa, quae a
eruntur, non esse proprie scripturasO sed quasdam
guras inventas ad signi
candas res immediate. Qd eum modum Qrithmeticorum nuJ
meri signi
cant certam rerum summam, et Zathematicorum imagines, planetas conJ
stellationesque repraesentant. Qt nobis hoc loco, ut non est sermo nisi de voce dearticuJ
lata... ita nomine scripturae intelligimus eam, quae coalescit ex partibus, seu litteris.
  XVII .,     . D    J
   "      ,      
   ,    . #   !  ,  
   G   "   (  ,
: 1        J
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 96:
uod declaratur exemplo picturae, quae immediate signi
cat hominem, non vocem
qua homo explicatur.
Silvestro Mauro
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;A: xcipiuntur
heroglphica et alia huiusmodi, quae signi
cant immediate conceptus et res, nullis
97?'  II. D       
&        ,  ! (J
,        ,    ,
        ,   J
  !,      O ,   
)  !  !     G: H   ,  
0 (     J  ,    J
     "     ^ $  
mediis vocibus: ex. gr. serpens caudam mordens apud Qegptios signi
cabat non voces
aliquas, sed rem, hoc est annum, cuius
nis expressus per caudam coniungitur cum
principio alterius anni expresso per caput serpentis.
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 9;:
Qliae sunt scripturae immediate signi
cantes non quidem res, sed voces, quales sunt
omnes quibus nos utimur, exceptis numerisO neque enim vox
scripta repraesentat
immediate hominem, sed vocem ipsam prolatam.
.: nde, licet quis perfecte sciat legere linguam raecam vel Webraeam, et
consequenter perfecte cognoscat characteres, adhuc tamen, quia ignorat signi
catum
vocum quas repraesentant characteres, non scit quale sit signi
catum mediatum illius
scripturae. uod inde con
rmatur primo, quia etsi mutetur signi
catio huius vocis,
, non ideo mutatur modus illam scribendi, et quidquid signi
978
 ,  (        M
      .
           J
          J
      ,   ,      J
,     : +   
 ,       .   
    "    !   J
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 9A:
Qdverte tamen, non propterea scriptura supponi pro vocibus, ita ut quando scriptum
est,
975'  II. D       
 "     ,    J
           
 ,   !
K ,    ,    
.     +     "     (J
, ! ,   : +   
     ,    !  ,    
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, @5: QliJ
quando ex aliquo signo excitatur mihi species de uno obiecto per illud signi
cato, non
vero de altero, sicut licet vox sit signiicativa formaliter a voluntate hominum, semel
tamen iam perspecta ea signi
catione, postea excitat species de obiecto, non autem de
ipsa voluntate, ratione cuius formaliter signi
cat.
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. 85: }e
scriptura eodem modo, ac de vocibus, feredum est iudiciumO signi
cant enim immeJ
diate res ipsas, et non voces. uando enim epistolam amico scribo, non intendo illum
certiorem facere de vocibus, loco quarum scripturam substituo, sed de rebus vocibus et
scriptura signi
catis.
1 " ,     ,     ,  !  
       J
  ,     "    M   (=,
. 1 "  J ,       , J
'     +  "   ^ +   
    (          
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. 89: Sed quia
eo ipso quod ignorer signi
cationem vocum, ignorar signi
cationem characterum, quia
his non alio modo imposita est signi
catio quam dicendo hi characteres hoc ordine
scripti, WZ, idem signi
cent quod signi
cat haec vox,
, ac proinde si nesciJ
mus quid vox signi
cet, nescire possumus, quis characteribus veniat signi
candum.
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. 8@: uia
statutum est ut hi characteres WZ, idem immediate signi
cent, quod immediate
signi
cat haec vox
, ac proinde ex eo praecise quod variaretur signi
catio vocis
variaretur signi
catio scripturae circa idem obiectum. x hoc inferes signi
caionem
scripturae circa rem supponere signi
cationem vocum, non vero voces ipsas ut prius
signi
catas, sicuti de vocum signi
catione circa res diximus supponere conceptus signiJ
cantes easdem res, non vero conceptus ipsos ut prius signi
catos.
97@'  II. D       
   (,  " ,     ,   J
 ,   + . &  ,  (,  ...  
) 3  3  !   ,  

Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 9B@?:
\onceptus... sunt signa formalia, quae sine cognitione sui ducunt in cognitionem suoJ
rum obiectorumO at voces externae, quia sunt signa instrumentalia, non ducunt in coJ
gnitionem sui signi
cati, nisi media cognitione ipsarum vocumO unde necessarium est,
ut voces scriptae, quae subrogantur loco vocum, quibus loquimur inter nos, non solum
signi
cent obiecta, sed immediate voces ipsas prolatas, alioquin non e
cient quod efJ
ciebant voces, hoc est, et se, et sua obiecta manifestare.
    ,    
 . 1       ,    
  ,      . &  ! J
 :   ,       ,   , ! 
 . &   ,    !   ,      J
97;'  II. D       
       . &  ,    
   , 
 J
           ,    
  G:        J
            . )
&  "  !        3 
          ,   
   ! "       
M   ,  ,       ,     
  ,        =,   J
     :     ,  J
      ,       J
977
  !    ,    XVII .    
       : & " 
ces, scripturam, aeque immedite res signi
care: conceptum nobis, voces et scripturam
aliis, prasentibus voces, scripturam absentibus.
: }ices secundo, licet Tpographus clare verborum quae imprimit sensum non
percipiat, percipit tamen obscure. t modo quodam confuso, novit enim per ea signi
cari
aliquid, licet quid sit, ignoret.
97A'  II. D       
, "   ,   ,      
0 , G   -  !     ,  
        . ( ,  
. C  "  !        (  : 
   . ( "     ,      J
    ,     . 0 "   J
     M       (  ,  J
    = G   -    ,    J
 . &  ,     !  J
.: \ontra quarto, verba illa in hoc casu tpographo non essent signa ad plaJ
citum, sed naturalia, quatenus nimirum dum volumen aliquod ignotae sibi lingue imJ
primit, non male colligit neminem sanae mentis tantum vel laboris impensurum vel
temporis, nisi aliquid scitu dignum sub illis characteribus contineretur. uo sensu... diJ
cemus voces signi
care conceptus naturaliter, quatenus qui vocem
ex. g. profert,
signum est eum rem illam quam exterius signi
cat, mente prius concepisse.
97B
. )  , G   -  !
,    (          
     XVII .      ,  J
     XVII .       ,
9A?'  II. D       
      .    XVII .   J
     XVII .,        !J
            XX . #  
@. �      
 !          #. -  
    ,     , J
 . #        - J
&      XX . "      !  J
  . %! ,       J
. &         , 
.
9A8
,          J
   M          
  ,  . . 3         
  XVII .. 0         
8= +          
  XVII .,  !        
&#x ;&#x;&#x ;&#x . ;&#x ;&#x;&#x ;&#x . ;&#x ;&#x;&#x ;&#x . ;   . .   . %!. . , G., , 5??@. & ,
. 89.
, . 67.
9A5'  II. D       
   
M,  =,
M  =,
care
   
&     !        
   XVII .
%       ,  
       (  . 
 ,   !  ,     ... 1 " J
. ) ,  !  ,   ,    J
     ... 1 "        
, Sent. l. Uolit., I, c. 8b: \um quaedam alia animalia habeant
vocem, solus homo supra alia animalia habeat locutionemO nam etsi quaedam animalia
locutionem humanam proferant, non tamen proprie loquuntur, quia non intelligunt
#       (        ,
            XVII .  
! . ,           J
       
. 3  ,  XVII .   
  
! !   "     
:  ,  C    GJ
M,  ,
     XVII .  !        J
quid dicunt, sed ex usu quodam tales voces proferunt. st autem di
erentia inter serJ
monem et simplicem vocem. am vox est signum tristitiae et delectationis, et per conJ
sequens aliarum passionum ut irae et timoris, quae omnes ordinantur ad delectationem
et tristitiam... t ideo vox datur aliis animalibus quorum natura usque ad hoc pervenit,
quod sentient suas delectationes et tristitias et haec sibi invicem signi
cant per aliquas
naturales voces, sicut leo per rugitum et canis per latratumO loco quorum nos habemus
interiectiones. Sed locutio humana signi
cat quid est utile et quid nocivum, ex quo seJ
quitur quod signi
cet iustum et iniustum... t ideo locutio est propria hominibus, quia
hoc est proprium eis in comparatione ad alia animalia, quod habeant cognitionem boni
et mali, iusti et iniusti, et aliorum huiusmodi quae sermone signi
cari possunt.
Hurtado de Mendoza
, Summulae, disp. II, 7: \oncludo, suppositionem esse
sub stitutionem signi sensibilis loco conceptus mentalis ad constituendam propositioJ
nem circa signi
catum termini mentalis.
9A@'  II. D       
      . C  ! . ) , J
   ,    ! (  ...  ,  
   "             J
O      +         , 
,  . . & "       J

. 0    !    !, 
! ,  ,   ,     J
   . E      J
   ,      )  3J
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 9, a. 9: est enim sermo...
locutio edita animo rem signi
candi. uod etiam con
rmat Qugustinus cap. 6 de prinJ
cipiis }ialecticae, cum ait loqui esse de articulata voce signum dare.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. @.
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 59.
   ^ $   ,  3  3 , J
,  ,     . ( ,      
"       . +  XVII . !  J
  "      ,     
      ! 3  3 
9A;'  II. D       
        J
    . &        
 .
 !,  ,    . &  J
, 
care
 , ,  : )
!:      ,
       ! ... + ...    
,    
   ,       ,      ,
)      3  3  "   . 0
      XVII .     ,    
C ":   !    ,  

 " ,  ! ,    !  :
   . (         -,  
 ,  ,  
,    !
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. @: \onceptus ab uno
formatus, cum sit accidens, nequit migrare in mentem alteriusO ergo non potest alteri
repraesentare. Imo tametsi transferretur a }eo, nihilo magis inserviret alteri ad cogniJ
tionem, quoniam, ut nemo
vivere potest pe
r alterius vit
am, ita nec inte
lligere per alteJ
rius conceptum.
#   4. C "    :  ,
�, ,     . G., C  , 5??5, . 8;87.
9AA'  II. D       
!
5=           
esse morale
       :     
   . &         
      "     G: C J
          ,     :
!,       ,
 . .,     !       ,  J
         ,     ,  
     , 
    
 
 ,  
. &           J
       ,   ,
      ,     J
Silvestro Mauro
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVI, p. 6;5: \um in linguis
dentur duo genera vocum, hoc est complexarum, quae signi
cant verum et falsum, ut
O et incomplexarum, quae non signi
cant verum et falsum, ut nomina et
verba, ex. gr.
homo, leo, currit
, etc., primo debet iniri pactum de danda signi
catione
vocibus incomplexis, secundo de danda signi
catione complexis. Uactum de danda siJ
catione vocibus incomplexis est voluntas et conventio formandi species complexas
certarum vocum, et certarum rerumO ex. gr. ut homines huic voci
darent signi
caJ
tionem pani, convenerunt in hoc ut formarent speciem complexam de hac voce
et de pane, quem edimus.
.: Zodus formandi species complexas vocum et rerum constat unicuique per
experientiam. \um enim aliquam linguam addiscimus, totus labor consistit in hoc ut
simul cogitantes attente certas res et certas voces, formemus species complexas illarum,
virtute quarum auditis vocibus occurrat cogitatio rerum, et e converso.
9B?'  II. D       
    . &      
XVII .,     . 0 J     . H 
   G    .  
   .   ,      J
     M J
   ,    %!. +   C.   , J
) 4    . & "         
: Voluntas ac pactum dandi vocibus complexis signi
cationem veri et falsi,
est voluntas se obligandi ad non proferendas serio certas voces complexas, nisi cum proJ
ferens iudicat certum obiectumO ex. gr. voluntas, qua me obligo ad non dicendum serio
9B8
  ,  ,            
9=          
&           ^ $  J
,  XVII .,       ,
    ,    ,     
        !      GJ
Martinus Smiglecius
, Pogica, pars II, disp. XII, q. A, p. @67@6A: otandum
autem est in orationibus practicisO hoc est quae non solum dicunt aliquid, sed etiam
faciunt re ipsa id quod dicuntO sicut }eus cum diceret,
at lux, fecit lucem, et sacerdos
dicendo, hoc est corpus meum, facit esse corpus \hristi in sacramento. In his inquam
orationibus, veritas sumitur quidem ab obiecto, sed quod simul sit e
ectus talis enuntiaJ
tionis, ita ut si e
ectus non sequeretur, aut aliunde non ex vi talis enuntiationis sequeJ
retur, essent falsae practice. uare si sacerdos supra hostiam iam consecratam diceret,
hoc est corpus meum, talis enunciatio practice esset falsa, quia non haberet e
ectum,
licet speculative esset vera, quia vere in hostia esset \orpus \hristi.
9B5'  II. D       
!  . C"   ,   !   J
,    ,      
      ,       ,
. &  !   "
  !      + : 2   J
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8?: SigJ
num dicit respectum ad tria: primo ad intellectum a quo imponiturO secundo ad persoJ
nam cui signi
catO tertio ad rem ad quam imponitur. uare voces ab animante prolatae,
ut quando psittacus loquitur, non sunt signi
cativae ad placitum, quibus non utitur
psittacus tanquam signis, quia deest illi relatio ad imponentem. Item si quis loquitur
lapidi, aut bruto, proprie nil signi
cat, quia illae res sunt incapaces cognoscendi per
signum ad placitum. Item si quis loquatur surdo, aut det aliquid signum homini incaJ
paci illud percipiendi, ut si Wispano Webraice loquaris. Item si quis utatur vocibus nil
signi
cantibus ad libitum, nullum dat signum, quia deest relatio ad rem signi
catam, et
ad illum, cui debet signi
cari. Igitur ad rationem signi ad placitum requiritur, ut qui dat
signum, aliquid velit signi
care, et ille, cui dat, id possit percipere per signum.
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. 9: Vox
     + : 1 "   J
 ,           J
signi
cativa triplicem habet respectum ad proferentem, qui illam substituit loco conJ
ceptus repraesentantis obiectum, ad quod signi
candum vox est imposita, quia illam
profert ex intentione signi
candi, seu dandi signum, ex vi cuius audiens percipiat rem
signi
catam. }icit insuper respectum ad audientem, ex se capacem concipiendi rem
signi
candam, ex vi signi. Tandem dicit respectum ad rem, quam signi
cat.
Impositor et auctor linguae.
2      !
     J
). .   .
9B@'  II. D       
%! #   H        
  ,      XV .:   ,
. +    : 1 . G   ,    O J
  ,        . & XVII .  
  3  3 :      J
      . 1  ,  "   
   !      ^ 3 J
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. 6: x hanc
doctrinam constat, signi
cationem vocis in actu primo desumendam esse ex concepJ
tu imponentis voci signi
cationem, ad cuius placitum signi
cant, quia ex illo habent
totam virtutem signi
candiO et non potest quid imponere vocem ad signi
candum id,
quod ipse non percipit, neque alio modo ab illo, quo eandem rem percipit. Signi
catio
in actu secundo taxatur secundum conceptum proferentis, loco cuius vox substituitur,
et tantum dicitur vox signi
care hic et nunc, quod proferens concipit ex vi conceptus,
loco cuius vocem substituit, quod tantum intendit signi
care per vocem, et eum tantum
modo, quo ab ipso percipitur.
, Panguage and Pogic in the UostJZedieval Ueriod. }. Reidel UuJ
blishing \ompan, }ordrecht[oston 8B7@, p. @?.
,       . 0     
candi
1  ,          : 8= J
    ,     J
5=       
@= C ,       
:        . & J
universi propositiones in eo libro contentas veras esse vel falsas, a quocunque illae tpoJ
grapho fuerint impressaeO ergo sunt signi
cativae, ut est manifestum.
9B;'  II. D       
   ,      
,      + ,    
   ,        . &  
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 59: VeJ
rum absolute existimo illum proprie non loqui. Urimo, quia, cum loquitur lapidi, non
dat aliquod signum perceptibile a lapide, quia deest relatio signi ad percipientemO ergo
proprie non loquitur.
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
57: Picet proferens illa verba, ea percipiat, ut si Webraeus Webraice mecum loquereJ
tur, quia ego audiens illum non percipio absolute, illa verba in actu secundo non sunt
mihi signi
cativa, seu signi
cantia.
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. 9: \um quis
secum verba facit apud
umen, seu apud hominem, quem scit linguae suae esse ignaJ
rum, loqui non diciturO quia non potest talia verba proferre ex intentione manifestandi
obiecta, ad quae signi
canda fuit imposita, cum sciat
umen et hominem linguae ignaJ
rum non posse per illa signa res signi
catas percipere.
 : H :        J
 . &    ,    J   J
. ) ! +  ! : '  ,
   ,        ,    
.: }ixi, cum
vocem dicit apud hominem, quem scit linguae esse ignarum,
quia si existimaret hominem illum linguae esse peritum, bene posset verba proferre ex
intentione signi
candi, seu dandi signa ad percipienda illorum obiecta. uod autem
homo ille linguae sit ignarus, et non possit talia signa percipere, non obest quo minus
talis verborum prolatio dicatur vera locutio, quia homo ex se capax est habendi notitiam
requisitam ad illa signa percipienda, et illa carere est valde per accidens ad locutionem.
Qlias cum quis alloquitur hominem Patinae linguae conscium, qui unum vel alterum
vocabulum ignorat, non diceretur loqui vocem illam, cuius signi
cationem audiens
ignorat.
9BA'  II. D       
     ,  ,   .
& "      :      ,    J
    ,        ,    
Franciscus de Oviedo
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. @: Qdde
non improbabiliter dici posse hominem coram arbore loquentem, quem existimat per
summum errorem capacem esse percipiendi signi
cationem verborum, quae profert eo
animo, ut ab arbore percipiantur, arborem proprie alloqui, quia locutio externa tantum
dicit prolationem externam verborum, quae imposita sunt ad signi
candum ex intenJ
tione ut ab audiente percipiantur secundum propria signi
cata.
: Tantum enim in audiente requiritur capacitas percipiendi, ut proferens verJ
ba possit sine errore illum alloqui, quia non potest dari locutio nisi ad subiectum, quod
iudicatur capax percipiendi verba, quia haec in locutione debent proferri ex e
caci
intentione, ut percipiantur. uae intentio esse non potest, si cognoscatur subiectum,
coram quo verba proferuntur, incapax esse illa intelligendi, aut hic et nunc illa non
posse intelligere, quia ignorat signi
cationem vocibus impositam.
"       . ) ,    ,    , J
  !  , ,    ,  J
(  !    ,  ,       
=   ,   ,  
 !   ,       G , !J
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 8?:
Voces ab animante prolatae, ut quando psittacus loquitur, non sunt signi
cativae ad
placitum, quibus non utitur psittacus tanquam signis, quia deest illi relatio ad impoJ
nentem.
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
57: Picet proferatur a psittaco vox aliqua Wispanica vel Patina, et ego percipiam illius
signi
catum, non tamen dicuntur illae voces proprie in actu secundo signi
care, quia
psittacus eas non intelligit.
( ,        , J
 4 C ":  ,         
   , . 86.
@??'  II. D       
   ,       !   . & 
& "     !     
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 6, 97: SeJ
cundo, est terminus ultimatus comparatus signo, quo movetur intellectusO nam quando
aliquis audit clangorem tubae et illam cognoscit, simulque penetrat tunc receptui, aut
pugnae cani, format conceptum ultimatum signi, quia per illud concipit rem signi
caJ
tam per illud.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 6, 9A:
on ultimatus opponitur ultimato, primo, quando non attingitur ultima rei di
erenJ
tiaO secundo, et proprius nostro muneri, quando concepto signo non scitur quid illud
signi
cet. V. g. tro ignarus bellicorum signorum audit tmpanum, nec scit, cui canaJ
tur, non format ultimatum conceptum signi, quae est res signi
cata. \uius signum est
eiusmodi homines esse inquietos, et rogitare, donec doceantur rem signi
catam per
signum.
@?8
. 1 ,
         XVII . "   
        Institutiones dialecticae C
  :    ,  ,     
     :         ,
  !        ,    O 
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 9@:
...uod etiam verum est in vocibus prolatis a psittaco, qui licet non intelligat signi
caJ
tionem vocis, ipsam tamen vocem, id est, ipsum sonum exteriorem, recte percipit.
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Summulae, disp. I, sect. 6, 9B:
Item, potest rem signi
catam ultimate scire, ut si Patinum illud signi
cet urbem, in
qua natus est raecus, hic bene rem et signum novit, sed id est ea scire materialiter, id
est, scit bene materias illasO non vero formaliter in ratione signi et signati.
.: nde recte quis potest ignorare naturam phsicam signi et rei signatae, et
formare conceptum ultimatum de illis in ratione signi et signati... uia cognoscitur rem
illam, quidquid illa sit, signi
cari ea voce, sive sit actio sive qualitas. t qui hoc non
cognoscit, non format concepum ultimatum rei, quantumvis et signum, et rem perfecte
cognoscat.
@?5'  II. D       
. 1    "        ,
 ,       XVII .,   J
D    !       J
. %  ,  !    
     . &    
D  !     
D  !        
 !       J
     M       
  !   ,    
'   !       J
         ,
D  !   ,     . 0J
    !     
&   ,       J
       . 1 "    :  
         ,   
6= C        
,   
@?@'  II. D       
#     J
   ,  
C "  ,      XVII .,    
, Thomas \ompton \arleton, S.N.: n ords Signifing Zore
than Their Speakers or Zakers Yno or Intend. The Zodern Schoolman, PXVI, oJ
vember 8BAA, p. 85A.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
5A5B: on enim dubium, quin possit audiens rem signi
catam per nomen perfecJ
tius intelligere quam proferens.
)           XVII . +   
cans
@?;'  II. D       
       . C (: $   J
. ( !      ,         
+ 
, 3  3 
,  
 .      
   ,   !       
Rodericus de Arriaga
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIII, sect. 8, subsect. @,
5A: Si quis Wispanus in allia existens audiat a allo, qui solum per
dem humanam
novit Wispaniam, audiat, inquam, descriptionem Wispaniae quam ipse perlustravit, perJ
fectius sane cognoscit res signi
catas per illa nomina, quam allus ea proferens, quod
etiam e contrario potest contingere, si narret Wispanus de allia, et audiat allus.
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. ;.
        ,    M G  
cationis
=. G  "   
   XVII . G         MJ
!,     ,  =,     
    !  ,
  
=. $     
@?A'  II. D       
 G   3  3 . G       !.
    ,      ,  ,
       . &  ,   J
   ^ &  "       XVII .
. +       ( J
@?B
 ,  %    , +   D" -. CJ
      . +  
. 3   J
"            
 ,     .
         J
  ,    !     .
!        
! ,            
,    . 0 ! , K  " 
    G ,        J
   . 0 "       
... 1  ,    !     
, \ursus integer, Pogica, controv. VIII, p. III, n. ;: 1  
   ,  , , ,     -,  
, "      !       , J
  ,   !      . 1  
! ,   ,    -  ,   
J
@8?'  II. D       
. +  !   J
,   3  3   : 3      
  , "          ,
  !  ,   J
      
  -  G   -   - ,   
J
J
   !
  , 
    !
 , "    J
Hurtado de Mendoza
, niversa Uhilosophia, Pogica, disp. VIII, sect. 5, 5@:
\ertum est... illam cognitionem non oriri a signo, in quantum signum, quia signum...
in ratione signi non potest rem perfectius signi
care, quam eam percipit, qui utitur
signo. Illa vero cognitio oritur adeo perfecta ex specie impressa... Itaque formaliter non
potest illa res perfectius cognosci per signum, quam a signi
cante cognosciturO mateJ
rialiter autem potest. nde formaliter non possumus signi
care rem, nisi ut a nobis
cognoscitur.
Martinus Smiglecius
, Pogica, pars II, disp. XII, q. 5, p. @@5: ...si vero ex alio capiJ
te aliquis rem perfectius apprehendat, quam per vocem signi
catur, talis perfectio non
est in signi
cationem vocis referenda, quia tunc plus intelligitur res, quam per vocem
signi
catur.
@88
 ,    !  J
0     , (   
     
. % , + 
 J
@85'  II. D       
    J
XVII .             J
  , J
. 1
+  ,    G   - ,     
@89
  M
  . &        G  
  %     MI Sent., dist. 55=   (   MSth I, q.
89, art. A=,             !J
+   J      
  . 1  ,   ,  , 
nomen substantiae non concipit de illa, nisi aliquam proprietatem, vel accidens quodJ
dam, quod est sibi ratio imponendi nomen, ut dicebamus de substantia hominis, lapis,
et tamen nomen in se non signi
cat solam laesionem pedis, quam solam concipiebat
@8@'  II. D       
+    ,          J
        !      
,   !  !       
         !  J
) ! G   -  !    J
      "  : C      ,  
impositor nominis, cum nomen imposuit, sed signi
cat substantiam illam terream, et
auditor hoc nomen audiens plus intelligit, quam solam laesionem pedis, ergo nomen
simpliciter, et absolute loquendo plus signi
cat, vel signi
care potest, quam sit cognitio
imponentis, vel quam ostendat impositor nominis habuisse in impositione illius.
catio in actu primo
cationis, signi
catio in actu secundo
       ^ &  
@8;'  II. D       
 ,         ,
, "  K   ,       XVII .  J
 . 0     ,     
     ,   ,    ,
  . 3  3   J
... C ,        ,
+   "        XVII .  !  J
catio
@87
   !   ! , ,
!    XVII .,        :  
!  !      O  
  . &J  ,
         ,   
  . )  ,    , !
+  3  3      . 4  J
impositioneO impositio autem tota est ex conceptu intellectus. Illam enim signi
catioJ
nem intellectus imposuit voci, quam concepit, non illam, quam non concepit.
@8A'  II. D       
   ,   : 
 J
 !    , "     J
@8B
!   . 1  !      
       "       . 1  J
&         :  
@5?'  II. D       
. &       3  3   J
=    !    
&             J
    . & "           J
  
   !   
      J
,      . '    
,             . & " 
 "    M    =,  
        . %
@58
   J

J
      "    . 1  
G   -     : D    J
   ,       ,       
     . &  ,      J
@55'  II. D       
          O 
    3  3 : 0 ! ...    J
@59
      
@5@'  II. D       
0 "          G 
 . )  !,   !     
modo discurrere possemus, non ut res tam clare signi
carent ac eas angeli, et beati
percipiunt.
   ,     . &  ,      
    !  J
  ,       ,  . .
()*
  , ,     , E   E ,
%! C. &J  , !      
      +   ,    J
   + , "       
M"    + =,       
,           J
@5A'  III. 1       
!,    !, "     
,       XVII .    
  . #   K     ,       J
, ,          
G     XVII .       "  .
E(&(
�C$&(H
�)3)�$
G$0)(E*0+D+
8.            
C        ,   
   XVII .          ,  
    (  .    ,  J
,  . ,       
. C    
 . &             J
      ,     
     "       
. 1       
  O           J
. &      "     ! J
   ,           
. 0 ,      "      
, Summa Theologiae, I, q. 8; a. 8 co. ... verum nominat id in
quod tendit intellectusO
, }e veritate, q. 8 a. 5 co. Solutio: Verum
autem dicit ordinem ad intellectum.
, }e veritate, q. 8 a. 8 co. Resp.: Urima ergo comparatio entis ad
intellectum est ut ens intellectui concordet: quae quidem concordia adaequatio intelJ
lectus et rei dicitur.
niri J
, Summa Theologiae, I q. 8; a. 8 ad 5: ...ponamus veritatem reJ
rum consistere in comparatione ad intellectum divinum.
@9?'  III. 1       
-,         ,
      ,      J
& !  ! XIII  XVII .     J
  .    XVII .,       
. ,     +       
    + : ,  (     -".
0  (             , 
        J        
, Summa totius logicae, I, 8: }e de
nitione termini et eius divisione in
generali: Terminus conceptus est intentio seu passio animae aliquid naturaliter signiJ
cans uel consigni
cans, nata esse pars propositionis mentalis, et pro eodem nata supJ
ponere. nde isti termini concepti et propositiones ex eis compositae sunt illa uerba
mentalia quae beatus Qugustinus, XV }e Trinitate, dicit nullius esse linguae, quia tanJ
tum in mente manent et exterius proferri non possunt, quamuis uoces tamquam signa
@98
  XVII .,  !      
+ . &    "  ^ &J  ,    
               XVII .,
K   ,    XVI .
subordinata eis pronuntientur exterius C      , 
 ,          !   
(   . XV   
         , 
              ,    J
 (  ,       !       -", J
   ,   +            
  . +           
-" 
(       J
@95'  III. 1       
    XVII .    . -   J
        .  G J
   ! ,      XVI ., 
         . ( ! XVII .  
cando
     J
   . &    XVII .     
        !,  . .,  
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 8: }isputatio de veJ
ritate transcendenti est propria Zetaphsicae. obis hoc loco tantum erit sermo de
veritate cognitionis.
, }Z VIII, rdo disputationis, ed. Vives, t. I, p. 576.
1  ,       ,      XVII .
=. &   
     ^ 3   J
 ,            "   . & 
5. Ratio veritatis
8= 0   . )
       XVII .   
 ,  . . C   J
,  .   ,      J
. +  !        :
, Summa Theologiae, I, q. 8; a. 8, Resp.: Ratio veri ab intellectu
ad rem intellectam der
@9@'  III. 1       
 "     ,         
  ,    .       , 
 .      J
 . ,  ...           ! 
        , 
        J
   , !   . :    
,       ( J
. &  !       ,       J
, }e veritate, q. 8 a. 5, Solutio: Verum autem dicit ordinem ad
intellectum.
, }e veritate, q. 8 a. 8 co. Resp.: Secundum hoc ergo veritas sive
verum tripliciter invenitur di
niri.
, }Z VIII. 7. 8A, d. Vives, t. I, p. 9?8: Ratio et de
nitio veritatis
iuxta communem modum concipiendi omnium qui de veritate loquuntur, includit vel
connotat aliquo modo habitudinem ad intellectum seu ad potentiam cognoscentem.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 8: Supponendum
cum }. Thoma... omnem veritatem esse habitudinem inter res, et intellectum.
, }e veritate, q. 8 a. 9, Resp.: Veri enim ratio consistit in adaeJ
quatione rei et intellectusO Summa Theologiae, I, q. 8; a. 8, Resp.: Veritas est adaeJ
quatio rei et intellectus.
.    
0    ! ,     XVII .   
  !. &  ,  !   ! ,    J
     ,        
     
,  ,       ,
,            M  
      =. 1     ! J
 ,            
. C  
 ,             
 
  ! . 1  !    ! ,    !J
  !   .    XVII ., 
 

!     "   J
!      J
=,  
, Summa Theologiae, I, q. 8; a. 5, Resp.: Uer conformitatem inJ
tellectus et rei veritas de
niturO
, }e veritate, q. 8 a. 8, Resp.: Woc est ergo quod
addit verum super ens, scilicet conformitatem, sive adaequationem rei et intellectus.
, }Z VIII, rdo disputationis, ed. Vives, t. I, p. 576: SupponiJ
mus... veritatem realem consistere in adaequatione quadam seu conformitate inter rem
et intellectum, sive sit conformitas intellectus ad rem, sive rei ad intellectum.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 8: Uropria et univerJ
salis ratio veritatis... conformitas intellectus et rei signi
catae.
+    
     !, 5: + J
@9;'  III. 1       
        
"        ! J
5=        :
, Summa Theologiae, I, q. 8; a. 5 arg. 5: Isaac dicit, in libro de
@97
    . 1  , !    ,   
'   ! .  "   ^ C     J
,  ,       
 . 1 "      !  
           . &  J
.
& "   ,      ,    J
       . 1 "  !
 ,  ! .   !     J
. & "       
$     "        , 
  XVII .,            .
, }e veritate, q. 8 a. 5 co. Solutio.
@9A'  III. 1       
  ^ +   "   ,     J
  =     ,      :
,   , !      K   J
:    ,   : 
  . 1 "       , J
     , !       ,    
, }Z VIII. 6. 9: \ognitionem practicam dupliciter posse comJ
parari ad obiectum, uno modo in ratione cognitionis, alio modo in ratione causae, aut
&                J
 ^  ,  ,   ,     
J  ,    J
. &          ! J
           J
           .   ,
,      ,         
      . %   J
cientis aut exemplaris, ut est idea arti
cis. t hoc quidem posteriori modo cognitio
practica sicut est causa, ita est mensura sui obiecti, ut habet rationem e
ectus ipsius et
ideo ut sic non denominatur proprie vera, sed e
cax vel su
ciens ad causandum efJ
fectum in suo genereO priori autem modo cognitio practica est veraO unde sub ea ratione
comparatur ad obiectum suum ut mensuratum ad mensuram, quia sub ea consideratioJ
ne praecisa non est causa illius sed mera cognitio, quae, ut sic, solum est repraesentatio
intentionalis obiecti et ideo veritatem habet quatenus illi commensuratur. uod in hunc
etiam modum declarari potest: nam scientia ut scientia, etiamsi practica sit, abstrahit
ab existentia obiecti et vera est, etiamsi nihil e
ciat seu causetO si ergo scientia practica
ad obiectum secundum se et ut abstrahit ab existentia, comparetur, sic non est mensura
eius quia non est causa illius ut sicO ergo talis scientia mensuratur potius ab obiecto
secundum suam rationem et essentiam considerato et per conformitatem ad illud habet
suam veritatem.
@@?'  III. 1       
. %  ,     J
        
     ,     J
           .
&     !     ,
 ,     "          J
, }Z VIII. 6. 9: t dialectica, quatenus practicas scientias imiJ
tatur ideo dictat sllogismum esse in tali modo et
gura construendum, quia natura
sllogismi hoc postulat.
~rancisco Suarez, }Z VIII. 6. 9: Igitur secundum se et abstrahendo ab existenJ
tia, non ideo res arte facta talis construenda est quia scientia vel ars hoc dictat, sed
potius ideo scientia vel ars hoc dictat talemque ideam proponit talis arti
cii quia ipsum
ex se postulat talem perfectionem in ordine ad suum
nem.
@@8
,   ,  ,  ,    , 
#  ,      -   . ( J
       !     J
       ,   ! ,     
,   . (  ,
 
! J
, }Z VIII. 6. 6.: Si vero scientia illa comparetur ad res creatas
quatenus est scientia practica et causa illarum prout existentes sunt, sic constat non
mensurari ab illis, sed esse potius mensuram earum et non habere ab eis veritatem,
sed potius illas esse veras quatenus conformes sunt divinis ideis... \onsiderando vero
divinam scientiam, solum prout est simplex intelligentia creaturarum secundum esse
essentiae seu possibile vel quatenus est intuitiva visio existentiae, sic videtur sine inJ
conveniente posse concedi etiam illius scientiae veritatem consistere in conformitate
ad illa obiectaO nam secundum hanc praecisam considerationem non est causa talium
obiectorum, sed mera intuitio et quasi speculatio, et ideo secundum eamdem consideJ
rationem non ideo res est talis essentiae quia talis a }eo cognoscitur, sed e converso,
ideo talis cognoscitur quia talis essentiae est, neque aliter poterat vere cognosci.
&    "   !       !
@@5'  III. 1       
        . & "  
             J
 XVII . - , "     !     
!,    !    !: &
   -  . 1 "    ,     J
  ,           . &J
 ,          !   
       ,    ,   J
        ,  ,    J
, }Z VIII. 9.85: am intellectus noster per unum simplicem
conceptum non concipit adaequate, neque exhaurit distincte et clare rem conceptam,
@@9
&          
 ! XVII . (  ! !   
G   -        ,  ,  ,
        ! ,   "   J
       . ) !  
        . &     KJ
    ,     ,  
. & "  , J
sicut faciunt }eus vel angeli, et ideo postquam aliquo modo confuse et inadaequate
illam concepit ut illam distincte et adaequate cognoscat, illi attribuit plura praedicata
sive re sive ratione tantum distincta.
@@@'  III. 1       
    ,      XVII . JJ
) ! G   -     ,      
. ) 3  3        ,
! . & "       !    
  , ,   ,  . .   J
: Veritas proprie, et formaliter... non est quaelibet conformitas, sed ea tanJ
tum, quae est ad mensuram illius, in quo fundatur, quae regula modo est obiectum.
@@6
,  !  ,   !     
     &#x ;&#x ;&#x  ;&#x 267;&#x.8;&#x, ;&#x  ;&#x ;&#x ;&#x;&#x ;&#x;&#x. 0;( ,      .   
    ,     . &  ,
    ,  ( ,         
,            . 1 J
        !   !
       ,     
!     ,         
       . (  ,    
    !      ! ,
 . &   "   !       J
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. III, q. 5, a. 5,
dub.9, n. 58, p. 9;5: am ille conceptus hominis multoties non est quidditativus, et
consequenter non repraesentat hominem sicuti est in se, a prima potentia usque ad ulJ
timum actum essentialemO et admisso, quod aliquando sit quidditativus, non tamen est
comprehensivus, et per consequens non repraesentat hominem quantum cognoscibilis
et repraesentabilis estO ergo de
cit etiam in esse repraesentativo.
@@;'  III. 1       
9=       :
&      "        , 
 .          "    
   XVII .:      , "    ,
#       : #    J
          XVII .,   ,
C   : ,       , "  
,   , J
, }Z VIII. 8. ;: Respondetur hanc conformitatem cognitionis,
quam veritatem eius esse dicimus, non consistere in similitudine entitatum, ut per se
notum est... \onsistit ergo in quadam repraesentatione intentionali, qua, scilicet,
t ut
intellectus per actum vel iudicium ita percipiat rem, sicut in se est.
, }Z VIII. 9.8A: ...
non quod, quando intellectus componit iuJ
dicet ita se habere rem, sicut est forma quae formaliter seu inhaesive est in intellectu,
sed quod iudicet ita se habere sicut est forma apprehensa per intellectum, et consequenJ
ter in actu exercito iudicet ita se habere rem sicut est forma seu conceptus formaliter
repraesentans in intellectu, quia conceptus formalis, ut repraesentans, tamquam unum
quid censetur cum re repraesentata et quia intellectus non comparat rem repraesentaJ
tam nisi ut a se conceptam.
@@7
    XVII � .,   .  : 
                
 $ . C   ! )  3 
, . 8,    ,  . B
  ,   , K  , 
. %        G   :
   ... (         J
@@A'  III. 1       
tum est, totum est respectu rei signataeO ergo et veritas signi est respectu rei signatae...
\um igitur omnis conceptus et omne iudicium intellectus, sit signum quoddam obiecti,
ipsum in mente exprimens et repraesentans, idcirdo ex conformitate cum obiecto sumit
suam veritatem. on debet autem haec conformitas inter iudicium et obiectum spectari
secundum entitatem, sed secundum reprasentationem.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVIII, p. 679: Qd veritatem...
simpliciter non su
cit quaelibet conformitas, aut di
ormitas cum obiecto, sed requiriJ
tur conformitas perfecta, per quam res dicatur esse sicut est.
, }Z VIII. 5. 85, ed. Vives, t. I, p. 5A?: 85.
uinto, ex dictis concludo veritatem
cognitionis includere talem repraesentationem cognitionis quae habeat coniunctam
concomitantiam obiecti ita se habentis, sicut per cognitionem repraesentatur... uia ad
veritatem nec sola repraesentatio su
cit, si obiectum non ita se habeat sicut repraesenJ
tatur: neque concomitantia obiecti potest su
cere ad denominationem veritatis, nisi
praesupposita praedicta repraesentatione vel potius includendo illamO quia veritas non
est sola illa denominatio extrinseca, sed includit intrinsecam habitudinem actus termiJ
natam ad obiectum taliter se habens
&J  ,     ,   J
!  ! K   ,       J
@@B
   ,  
   ,   !  . &  ,
    ,      J
   LJ  3         
%! -
   ,   ! ,    , J
,       . 1   "    
~rancisco Suarez, }Z VIII. 8. ;: Qtque ita haec conformitas est debita quaedam
proportio et habitudo inter perceptionem intellectus et rem perceptam. uae proportio
recte explicatur illis verbis, quod res cognita ita repraesentatur seu iudicatur sicut in se
estO quibus non comparatur res ipsa cognita ad seipsam in se, ut }urandus ait, sed comJ
paratur cognitio ipsa seu iudicium intellectus ad rem cognitam in ratione repraesentanJ
tis et repraesentati, et ideo nulla est falsitas in illa comparatione #   
O            !  
        . 1 " 
, Suarez on intrinsic representationalism, in: Intellect et imagination
dans la Uhilosophie Zdivale. Qctes du XI
\ongrs Internacional de S.I..U.Z., [reJ
pols, 5??;, vol. III, p. 8B6; s.: + M =      !
      K  O +K     " 
@6?'  III. 1       
  I=,       ,  
     MK     II=. &    "   
^ %!. -      O     " 
   ,       !   K 
. &      "        ,
II    K    
9. &      
8= +K  K    
 XVII .           .
K !  "        J
  ,   ! XVII .     , J
., p. 8B6;.
@68
. 1       
, }Z IX. 8, 8@: Veritas autem versatur inter cognitionem et rem
quae est obiectum eius.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 8, p. 8@@: veritas est
conformitas intellectus et rei signi
catae.
, }e anima, disp. IX, sect. 8, 8: Veritas consistit in conforJ
mitate actus cum obiecto, idest, ut obiectum sit sicut cognoscitur.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIV, sect. 8, subsect. 6,
5@: Veritas est quaedam species similitudinis inter actum et obiectum.
, }Z VIII. 8. 9: ...existimoque veritatem... esse conformitatem
iudicii ad rem cognitam prout in se est.
, }e anima, disp. IX, sect. 8, @: Respondeo, veritatem esse
conformitatem actus cum re secundum se.
@65'  III. 1       
  : K         .
&    "    !  ,  
  .
 !        , J
. &        
     , "   !  . +   
1     K           
, }Z, }isp.PIV, 5, 89: \avenda est aequivocatio, quando agiJ
mus de esse cognito, aut aliis similibus denominationibus intellectus. Uotest enim voJ
cari esse cognitum, illud esse quod cognoscitur, quodque proprie est obiective in inJ
tellectuO vel potest vocari esse cognitum, illudmet esse quod res habere dicitur, ex eo
praecise quod cognoscitur... t... licet respectu talis cognitionis illud esse sit obiective
in intellectu, non tamen est tantum obiective, quia forma, a qua est illa denominatio,
non est tantum obiective in mente, sed in re ipsa.
     ,          
       %! -,   J
         , "     , 
 , "      M .       
 "   . +   ,     G , J
   ,    "   . (   
. 1      !  ,
, art. cit., p. 8B67.
, }e anima, disp. IX, sect. 8, 5: Uater Suarez, disputat. A
Zetaphsicae, sect. 8, cum communiore opinione, probat veritatem formaliter consiJ
stere in conformitate actus cum obiectum secundum se... biectum enim ut obiectum
dicit duo, et id quod cognoscitur, et rationem formalem per quam cognoscitur: ita ut
esse obiective nihil sit praeter extrinsecam denominationem ab actu cognoscendi.
, }e anima, disp. IX, sect. 8, @: Respondeo, veritatem esse
conformitatem actus cum re secundum se, non vero in esse obiectivo formaliter: quia
esset idem ac dicere, veritatem esse conformitatem actus ad seipsum, quia esse obiectiJ
vum formaliter est ipse actus.
@6@'  III. 1       
+    "   K    G  J
, Pogica, t. II, disp. XII, q. VIII, p. @67: uos si quaeras, an
iudicium satis sit esse conforme cum re ut concepta^ Respondeo, non esse satis. am
etiam iudicium falsum est conforme rei ut conceptae, respondet enim iudicio falso conJ
ceptus obiectivus, cui illud iudicium falsum est conforme. t ergo iudicium sit verum,
requiritur ut sit conforme rei, ut est res in seipsa, et secundum ea quae illi a parte rei
convenitur... \onceptus enim obiectivus oritur ex conceptu formali, et est denominatio
extrinseca ab ipso, et veluti e
ectus illius. uocirca ea quae conveniunt conceptui forJ
mlai, redundant per denominationem extrinsecam in conceptum obiectivum.
5= +K  
G ,      ,       J
,   ,
   J
&    !,   G ,   ,   J
 K   ,    !      .
  .
,          !J
 3  (  ,          J
           ,  J
 !      G     J
G   -   ,   K         
Pa distinzione tra concetto formale e concetto oggettivo nel pensiero di [artolomeo
Zastri. http: eb.tiscali.it marcoforlivesi mf5??5d.pdf, 5??5.
., in Uraedicam., cap. de Subst., @ b A s.:
` jDZ j{ j=.
@6;'  III. 1       
    G :   "    .  
!       G . 1 "   ,
@67
  G        , J
    "         !
1  ,       "   
'    "  JK ,    
         3   !  J
           . C !
        . C "    
    MJ=. )  ,   D , 
  M0. D , 3   !  , C, 0 , 5??9, .
.&. G  , . 99@, 99A, 9@?=.
@6A'  III. 1       
@. +     
          ,  ,
  . &   G    !
8= C   :     
cit
 :  K   .         
   ,       
, }Z VIII. 5. 8;, ed. Vives, t. I, p. 5A5: ec refert quod huiuJ
smodi veritas cognitionis non semper requirat obiectum actu existens, quia non dicimus
realem existentiam obiecti includi in conceptu veritatis, sed solum quod ita se habeat
sicut per cognitionem repraesentatur seu iudicaturO seu quod habeat tale esse quale coJ
gnoscitur. uod esse non semper est existentiae, sed quale su
cit ad veritatem enunJ
tiationis.
, }Z VIII. 8. 5. 3   "     J
 
. 1      ,    J
  . C !,    , K   J
&  ,        , 
        !  J
   . &          
    XIV . %  JC   D  0  ,   !
.  &#x ;&#x 211;&#x.6 ;&#x ;&#x  ;&#x#;&#x 0;(    #  O XVI .     J
, }Z VIII. 8. @.
, }Z VIII. 8. 6.
@;?'  III. 1       
 ! 
, }Z VIII. 8. @: biectum sic sumptum ut cognitum vel repraeJ
sentatum, non potest alia ratione dici conforme sibi in esse reali, nisi quia ipsa forma
qua cognoscitur vel repraesentatur, habet immediatam conformitatem cum re cognita
vel repraesentata secundum seO ergo in hoc consistit primo ac per se veritas cognitioJ
nis.
, }Z VIII. 8. ;: Res cognita ita repraesentatur seu iudicatur sicut
in se estO quibus non comparatur res ipsa cognita ad seipsam in se, ut }urandus ait, sed
comparatur cognitio ipsa seu iudicium intellectus ad rem cognitam in ratione repraeJ
sentantis et repraesentati.
, }Z VIII. 5. 8. }eclarandum superest quid sit haec conformitas
quam dicimus esse veritatem cognitionis, an, scilicet, in ipso actu sit aliquid absolutum
vel respectivum, reale vel rationis.
@;8
C         ,   J
,      : 8=   J
    O 5=      ,     
          J
   . &  ,   ,     , J
, }Z VIII. 5. 8. ;.
. 5. 8.
. 5. 8.
@;5'  III. 1       
 !  ,         J
M,
  K 
 "           ,
  ,    ,      J
. 5. 8. B.
`eritas addit cognitioni connotationem obiecti, sicut iudicatur se
uarto dicendum est veritatem cognitionis ultra ipsum actum nihil addere
reale et intrinsecum ipsi actui, sed connotare solum obiectum ita se habens sicut per
actum repraesentatur. Waec assertio sequitur ex praecedentibusO nam actum esse verum
plus aliquid dicit quam actum esseO et non dicit aliquid reale absolutum vel relativum
ultra ipsum actum, nec etiam dicit propriam et rigorosam relationem rationisO ergo nihil
aliud addere potest praeter dictam connotationem seu denominationem consurgentem
ex connexione seu coniunctione talis actus et obiecti.
, }Z VIII. 5. B.O VIII. 5. 89.
 ,     !. 0     
. &   + ,   
  M :    =,     MK J
 J
1   ,   , !   J
, }Z VIII. 5. 5?. uocirca nihil ad explicandam veritatis esJ
sentiam refert controversia de illa relatione, an sit semper realis vel semper rationis,
vel interdum realis, interdum autem rationisO nam, quidquid de hoc sit, veritas ipsa
antecedit talem relationem.
� % M .
, Suarez transzendentale Seinsauslegung und die ZeJ
taphsiktradition, Peiden [oston, [rill, 5??@, S. 5A55AA=    ,  
"           + . %
          +  MS. 5A6, Qnm.
A?= omen... connotativum est illud, quod signi
cat aliquid primario et aliquid seJ
cundatio. t tale nomen proprie habet de
nitionem exprimentem quid nominis. t freJ
quenter oportet ponere unum illius de
nitionis in recto et aliud in obliquo Muillelmi
ckham,
I, cap. 8? Med. St. [onaventure, pera philos., I, p. 9;9A=.
& �    . %   !  J
          ,    J
@;@'  III. 1       
       :    , J
  .       J
  "    ,     ... 1   J
 "        ,    
, }Z VIII. 5. 8@.
}eJ
nominationem veri dupliciter posse tribui actui cognitionis. no modo formaliter, alio
modo radicaliterO formalem veri denominationem appello eam quam hactenus explicui,
quae consistit in actuali conformitate ad obiectumO radicalem autem voco illam perJ
fectionem actus a qua habet huiusmodi conformitatem cum obiecto, ut est in scientia
evidentia, vel in
de certitudo... respondeo denominationem veri radicaliter sumptam
ex intrinseca perfectione actus vel habitus esse realem et absolutamO nos tamen nunc
non loquimur de illa, quia illa non tam est denominatio veri quam certi vel evidentis
assensus.
: }enominatio autem veri formalis et actualis... non tamen est omnino inJ
trinseca denominatio sed partim est a forma intrinseca, partim connotat coexistentiam
obiectivam seu concomitantiam obiecti ita se habentis, sicut per cognitionem iudicaJ
tur... intelligendum est ab hac conformitate ipsum iudicium primo ac per se denominari
verum, quamvis forma a qua denominatur, non sit omnino intrinseca, sed concomitanJ
tiam alicuius extrinseci includat.
   ,   K    . C   J
3    , "     XVII .  J
  . +      XVII ., ! 
5= %   XVII .
'       ,      ,  J
     K  ,    
      . '        K   , 
   ,     %  D  0  O
 ,       XIV . 0  - ,  
     D" &   M3    
 . 7;, . 8=. (   J
      ,        ,
@;;'  III. 1       
 . C ,     "   
            ,  
     ,           K J
       !      ,
C    -  G 
K  J
         ,   
@;7
&  ,      )  3  3J
  O    !          
 . ( ,    !,       J
 . &  ,          
@;A'  III. 1       
K        J
, !        ...      
     ^ '     
M
  " . &  ,    ,   J
&             J
  "           J
@7?'  III. 1       
&   ,         XVII . 0 J
    , , , E  E    
   : 8=    M
5=   
!     
 . & "        : =   J
 ,         J
 =O =     G      
 !   
   O 9=           J
 !     O @=      ,    
,  K  ,       J
            M
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. II, cap. 8, 5, n. 5.
@78
1  ,    G   - :    !  J
�         ,   J
        ,  
.     J
erens
  1 . ,  ,       
@75'  III. 1       
   C    G . &  ,
        !. &     " 
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. IX, sect. III, subJ
sect. 8, 86: Respondeo, actum verum constitui per transcendentalem relationem.
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. IX, sect. III, subJ
sect. @, 9;: }ico primo:
ille actus per suammet essentiam est conformis obiecto &J  ,   !:
"          K O 97: Qctus ille...
per suam essentiam solam est verus #         J
O 9A: Qctus in ratione veri aut falsi non dicit maiorem dependentiam ab obiecto,
quam in ratione repraesentationisO sed in ratione repraesentationis constituitur per soJ
lam suam essentiam intrinsece, connotando obiectum ut terminum extra seO adaequaJ
teque distinctumO ergo etiam in ratione veri aut falsi (    
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. IX, sect. III, subJ
sect. 9, 9@: biectum... non habet veritatem intentionalem, sed solus actus.
+      !   .    .
  ,      ,  !.
3    G       
            
. E 
. +      J
,  . .   
        ,     "
G! "          J
          J
   . ) ,    G !   ,    J
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIV, sect. 8, subsect. 5@.
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. II, cap. 8, nn. 9;.
@7@'  III. 1       
. 0       " 
 . G    ,    !  J
    G !    J
)    E       J
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PIX, p. 67A: \ognitio creaJ
ta... est vera formaliter per relationem conformitatis ad obiectum.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PIX, p. 677: In cognitionibus
de obiecto praesenti vel praeterito datur intrinseca relatio conformitatis, aut di
ormiJ
tatis, quibus constituantur intrinsece verae, vel falsaeO sed nulla talis relatio datur in
cognitionibus de obiecto futuro. U. 67A: cognitiones de futuro sunt verae vel falsae per
denominationem extrinsecam a }ivina praescientia praesente.
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PIX, p. 67B: Urobabile tamen
est, quod in cognitione creata... detur distincta relatio conformitatis cum obiecto, in qua
consistat veritas formalis, quae relatio resultet necessario ex certitudine cognitionis.
 . 3  , ,       ,
   ,      J
     !     .
&   "    !     ,  
      ,    K  
    ,        ,
    ,   
       O  ,   
  "    , "       J
@7;'  III. 1       
  !    G  -  G . 1 J
           ,    
@77
E  (          J
. C ,   M %, D , &  =:
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 8, p. 8@A: Iuxta senJ
tentiam a nobis superius approbatam quae signi
cationem formalem constituit in funJ
damento eiusdem relationis, dicendum est veritatem in eodem fundamento consistere...
uare cum veritas sit a
ectio signi... non videtur constituenda in relatione, sed in adaeJ
quatione passiva et respectu transcendenti, quo actus intellectus tendit in obiectum,
praesertim cum ea adaequatio su
ciat, ut conceptus dicatur verus, et eius negatio ut
dicatur falsus.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. 6, 5B [J
9? Q, p. 6;5.
@7A'  III. 1       
  ...        !   J
 M%  , 4   H . & XVII .   J
  -     8;@9 . 1 . =. &
 , "       (   O   ,
    : 3" , - ,   O    J
1      (   E  !  
 ,         (   XVIII . 
.: Ita docet Suarez... neminemque pro sua sententia citat, sed ipse singulariter
pro illa de certa re contentus est.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. 6, 96 \,
p. 6;6: Waec conclusio statuitur pro Qutores quartae sententiae, qui omnes conveniunt
in hoc, quod veritas est aliqua perfectio absoluta.
@7B
,  ! ( ,       J
&       !    M
  ,   K  !J
     K ,  K  
. 1   ,  
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. 6, 96 \,
p. 6;6: ~ormalis ratio veritatis consistit in ordine transcendentali propositionis iudiJ
cativae ad obiectum, cum negatione excessus... quo respicit obiectum enuntiabile, ut
imago illius adaequata, repraesentans illud sicut est in se, et non aliter quam est in se.
1         (  4 3 3   " 
        negacin equilibrante. . Nuan
Uoinsot, Verdad transcendental verdad formal M8;@9= , tr. N. \ruz \ruz, SQ,
Uamplona 5??5, Introduccin, p. 6B.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. 6, 96 },
p. 6;6: Ita enim adaequatur suo obiecto, ut neque excedat, neque excedatur ab illo.
., pp. 6;66;;: Qd hanc autem repraesentationem neque excedentem, neque
excessam consequitur relatio aequalitatis... realis positis omnibus requisitis, vel aliquo
illorum de
cienti, rationis.
@A?'  III. 1       
       
3 (         :
 ,        .  
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. 6, 96 },
p. 6;6: In conclusione igitur asserimus, non esse expectandam huisumodi relationem
ad constituendam veritatem in iudicio, sed ante illius resultantiam, in illis duobus, sciliJ
cet in repraesentatione obiectis apprehensi cum negatione excessus consumari.
.: eque tamen ex aeque ex utroque, sed ex positiva repraesentatione, tanJ
quam ex ratione formali, et ex negatione excessus, veluti ex intrinseco complemento
constari veritatem. 1   !, p. 6;;: ...~ormalis ratio mentalis veritatis in praeJ
dicto positivo ac transcendentali ordine repraesentativi obiecti apprehensi consistat.
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. 6, 9A },
p. 6;A: Solus iste ordo non ponit in numero cum ipsa entitate iudicii, sed cum negaJ
tione excessus, quae negatio su
ciens est, ut ordo illi substractus constituat verum,
quod se solo constituere non poterat, sicut negatio divisionis est su
ciens, ut entitas illa
ecta constituat unitatem, quam se sola non poterat constituere.
@A8
           4 3 3 : & 
      ,   (J
   ,      1 . .
       . &  , "  
 . ( "  ! , J  , !    !J
        . &       J
&            J
K     ,  . .,       J
 K     . #  K   XIII .,  XVII . !
   . ,     !    J
 . 0 !    E     ,    
Op. cit
., p. ;?.
@A5'  III. 1       
3     ,   E , !
      !         + J
. 3        !,     + 
 ,        : (, ) 3 
  K : &      ,      J
0      : 1  !  !    
           ,  (
!    ,    ,   
, \ursus integer, Pogica, controv. VII, p. I, III, n. 88.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIV, sect. 8, subsect. @,
55: Respondeo, in cognitione et repraesentatione, prout praescindit a vera et falsa,
non esse concordantiam aut dissonantiam cum obiecto, et ita posse consistere in solo
actu respiciente ipsum obiectum, ut quid extrinsecumO veritatem autem et falsitatem
consistere in assimilatione vel dissimilatione, unde obiectum in veritate non includitur
ut quid extrinsecum, sed ut pars componens.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XII, sect. B, @8:
\um... dico,
 ,        ! ,   
 ,  K        .
     ,        
,           , . 0
 ,    :
   , 
 . 0            
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIV, sect. 8, subsect. 7,
9;: stendi, similitudinem non esse veram relationem, sed coexistentiam duorum
extremorum in eiusdem speciei aut generis natura. Idem dico de veritate, quae nihil
aliud est, quam denominatio desumpta ex a
rmatione obiecti et existentia obiecti afJ
rmati.
, \ursus Uhilosophicus, lib. VI, disp. XIV, sect. 8, subsect. @,
5855: Respondeo... actum per solam suam essentiam neque assimilari neque disJ
similari obiecto, quia haec assimilatio et dissimilatio dicit utrumque extremum, et proJ
positionem a
rmare cursum, et obiectum ita existere, sicut a
rmaturO in neutro autem
illorum consistit adaequate assimilatio... Veritas et falsitas constatur et ex ipsa proposiJ
tione, et ex obiectoO im quaelibet autem parte non est adaequata veritas vel falsitas, sed
inadaequata + ...            
@A@'  III. 1       
 E ,             !,
   "   . &  :  
 . 1   !     !  ,  
&      !      E   
    .      ,  ,   K
 . &   E         J
      
      ,  
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis, Uars I,
tract. 6, disp. II, cap. 8, 8, n. @: \onformitas actus cum obiecto constituitur ex actu
et obiecto: ergo et veritas, quae per eam conformitatem de
nitur.
esse obiecto conformem, est repraesentare obiectum sicuti est, seu ita se habere in reJ
praesentando, sicut obiectum se habet in essendoO sed hoc constitutive includit actum
et obiectumO ergo, etc.
8. paritate similitudinis, aut convenientiae phsicae,
qua v. g. Uetrus et Uaulus sunt conformes in esse hominisO nam phsica ista conformitas
includit utrumque extremum, non alia de causa, nisi quia Uetrum esse ita conformem
Uaulo, praecise stat in eo, quod Uetrus in esse hominis habeat se, sicut Uaulus se habet.
rgo pariter, actum habere se in repraesentando, sicut obiectum in essendo, necessario
includit et repraesentationem actus, et ipsum esse obiecti.
    :  ,         , J
cativum
       !     
 K       ,   ! E J
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. II, cap. II, n. 8B: Insto contra U. Wurtado in relatione maioritatisO
nam pariter sequitur, quod gigas per se ipsum est maior pgmao, nec ab eo iuvatur,
ut sit maior, alioqui pgmaeus esset partialiter maior se. Itaque
. Intellectum
cum exclusione obiecti: nam hoc totum,
, non imporJ
tat nudam repraesentationem, sed insuper addit correspondentiam obiecti secundum
suum esse phsicumO aliter non dabitur veri
cativum illius additi,
. ec inde
sequitur quod obiectum partialiter repraesentat se: quia non adiuvat actum ad repraeJ
sentandum utcumque, sed ad repraesentandum conformiter ad obiectum, constituendo
scilicet conformitatem repraesentationis, non
, sed
@A;'  III. 1       
    %    ,    E , ,  . # 

 ,  "    ,
         K 
   E   (    ,  
          J
0       XVII .  ! (
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis, Uars I,
tract. 6, disp. II, cap. 8, 8, n. 6: Illa sunt constitutiva cuiusque rei, quibus praecise
positis intelligitur res constituta, et quorum quolibet mente secluso, vel praeciso, res
intelligitur immediate de
cereO quod videtur principium omnino
rmum ad exploranda
constitutiva rerum.
: Qtqui, posito intellecto hoc actu,
 
         + . C    
          ,  J
          K , + 
  J
, \ursus integer, Pogica, controv. VII, p. I, III, n. 8586.
, \ursus integer, Pogica, controv. VII, p. I, III, n. 8?: }iJ
cendum est in omni iudicio... reperiri veritatem quandam, vel falsitatem con
atam ex
ipso iudicio, et ex illius obiecto, secluso quocumque intrinseco praedicato, per quod
actus intrinsece verus constituatur... Iudicium esse verum dicit formaliter iudicium rem
rmare eo modo, quo est, non tantum dicit iudicium rem hoc modo a
rmare, sed
etiam rem eodem hoc modo se habereO sed rem eodem modo se habere, dicit modum
quo res se habetO ergo veritas formaliter dicit modum, quo se habet obiectumO sed hic
est indistinctus ab ipso obiectoO ergo actum esse verum dicit formaliter obiectumO ergo
veritas dicit obiectum, non solumO ergo actum et obiectum.
@AA'  III. 1       
     &  , (   J
        . + ,   ,    
     ,       
  +            J
        =,  K  
C     ,   +    " 
) 3  3      
    + ,   !  J
      K  . + J
, \ursus integer, Pogica, controv. VII, p. I, III, n. 8@: mJ
nis actus sive naturalis sive supernaturalis tendens in proprium principium e
ectivum
tanquam in obiectum habet essentialem connexionem cum obiecto, ratione cuius illi
intrinsece repugnat falsitas in ordine ad tale obictum. Ratio est manifesta: omnis actus
essentialem habet connexionem cum principio a quo dependet, quia in mea sententia
actus intentionalis consistit in actione, quae per se ipsam est a
xa principio. rgo si
obiectum est idem cum principio, habebit connexionem cum obiecto, licet non formaJ
liter cum illo tanquam cum obiecto, sed tanquam cum principio, a quo essentialiter deJ
pendet. Waec ratione falsitas repugnat actui quo ego iudico me existere, quia hic actus
essentialiter dependet a mea existentia.
@B?'  III. 1       
   J ,   -     !  J
1  ,    J        
      "      
     . ) !      
@B8
9=      
&        (    J
.    "           :
 ,      .   ,  
, Summa Theologiae p. I, q. 8; a. 8 ad 9: Qd tertium dicendum
quod, licet veritas intellectus nostri a re causetur, non tamen oportet quod in re per
prius inveniatur ratio veritatis, sicut neque in medicina per prius invenitur ratio sanitatis
quam in animaliO virtus enim medicinae, non sanitas eius, causat sanitatem... t similiJ
ter esse rei, non veritas eius, causat veritatem intellectus. nde philosophus dicit quod
opinio et oratio vera est
@B5'  III. 1       
.           ,  J
  . (  XVII . !      " 
. 0   , 
 ! K    .        "   J
        XVII . ) , 
, }e veritate, q. 8 a. 5 ad 9: Qd tertium dicendum, quod illud
quod est in aliquo non sequitur illud in quo est, nisi quando causatur ex principiis eiusO
unde lux quae causatur in aere ab extrinseco, scilicet sole, sequitur motum solis magis
quam aerem. Similiter et veritas quae est in anima causata a rebus, non sequitur aestiJ
mationem animae, sed existentiam rerum: quoniam eo quod res est vel non est, dicitur
oratio vera vel falsa similiter et intellectus.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 8, p. 8@6: ResponJ
demus... obiectum intellectus esse verum non formaliter, sed causaliter, hoc est, esse
rem, quae cognita ut est, causat veritatem in cognoscente + ...   K
M  =,         
&            
   ,        J
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. II, cap. II, n. 85: Itaque veritas radicalis, quae inest actibus ab inJ
trinseco veris Mut sunt actus scienti
ci, et alii...=, phsica perfectio est, tum ipsius actus,
cui penitus identi
catur, tum potentiae intellectivae, cui phsice immanet.
@B@'  III. 1       
,    ,        XVII .,
  ,  !    . + "    E J
"       .
      ,
  . & J
.: Veritas autem pure formalis, a radicali seiuncta, qualis est in actibus conJ
tingenter veris, non est phsica perfectio... hic enim actus opinativus,
 !. & ,    E , 
"       , !  J
     XVII .:      J
              J
      ,     .  
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii SalmanticenJ
sis, Uars I, tract. 6, disp. II, cap. II, n. 89: Uropter haec, formalis veritas dici potest
, quia est moraliter aestimabilis, seu prudenter appetibilisO et quia intelJ
lectus melius cum veritate, quam cum falsitate, se habet in aestimatione prudentium,
fundamento desumpto ex iis bonis, quae praesupponuntur, et subsequuntur.
@B;'  III. 1       
   XVII .         . % !J
 XVII .           , 
  ,        XVII .,  J
    . 0      , 
.
, Pogica, pars II, disp. XII, q. 5, p. @@5: ullus homiJ
num perfecte essentiam ullius rei ut in se est, intelligit, sed solum in confuso, per conJ
notationem accidentium vel e
ectuum, aut per proportiones cum aliis rebus... [eatus
vero videns clare }eum habensque conceptum quiditativum et essentialem }ei, posset
imponere tale nomen, quod }eum perfecte et essentialiter signi
caret 0  
E(&(
�&)+(H
10)$01+0(E*0+D+
+-�(2(
     :    
           ,  
     !.
,   (  .
 =. & XVII . "             
             J
  . & !         
    ,  ,  . & "   
@BA'  III. 1       
     . &  0  ,
    , 
      XVII .  ,   J
8. +       !
      . &   !    J
       . #     KJ
  ! . &      ,  J
  XVII .  M  ,  , C  . .=   J
#       4 C " ,     J
  +    !        ,
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 8: Veritas intellectus
est adaequatio mensurati cum mensura... \um ergo formalis conceptus sit imago obiecJ
ti, ab eoque reguletur, merito dicitur primo et per se verus, quemadmodum caeterae
arti
ciales imagines tunc verae sunt, cum proptotpis adaequantur 1  nJ
         ... 1  ,    
          
,            
^ 1 !   ! ,       !  J
XVII . C          !J
    ) 3  3 ,   J
     . G     ! ,
:        ,   J  !J
  !O    ,     !  J
6??'  III. 1       
 K         ,
. &,   ,  J
  !   ,     J
   . &   ,     
   ,  !       J
 ,        . &   , " 
, Pogica, pars I, disp. III, q. 9, p. 8?9: Veritas cognitionis...
consistit in conformitate cognitionis cum re ipsa, estque duplex: alia simplex et incomJ
plexa, absque ulla a
rmatione et iudicioO alia complexa, hoc est cum a
rmatione vel
illatione, quia
t per compositionem praedicati cum subiectoO vel consequentis cum
antcedente. Urior veritas est conformitas cognitionis cum obiecto per modum repraeJ
sentationis, ad eum modum quo imago est conforrmis rei quam repraesentat. Uosterior
vero veritas est conformitas cognitionis cum obiecto non pure per modum reprasentaJ
tionis sed per modum dictionis, nempe dicendo aliquid ita esse ut est in re.
6?8
 E  E . %           J
 J
   !    ,   ! 
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, cap. 6, n. 8: Veritas aut falsitas, simpliciter aut proprie talis, soli iudicio
convenit
... nemo quippe dicitur proprie veritatem assequi circa existentiam,
essentiam aut accidentia alicuius obiecti, donec sententiam apud se ferat obiecto conJ
formem... Idem autem est fere sententiam, ac iudicare. uare veritas ista dici potest
, quae propria est solius intellecti 1   !  J
      
!   !...
&  ,              
      !. C"      !    
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis, Uars I,
tract. 6, cap. 6, n. 5: Veritas large sumpta, prout est praecise conformitas repraesentaJ
tionis cum obiecto citra sententiam, reperitur etiam in apprehensione, tum complexa,
tum simplici... nam v. g. conceptus
repraesentat id, quod vere est in obiecto, ac
proinde est reprasentatio illi conformis. Sed tamen veritas ista, quae dici potest
, minus propria est... quia nomen
proprie signi
cat aliquid
proprium intellectusO veritas autem ista est communis sensui, v. g. visui, imo picturis
etiam, et statuis.
6?5'  III. 1       
   !   : &        J
  O   
, }Z IX. 8, 86. }ices posse huiusmodi actum repraesentare rem,
non tamen sicut estO et ideo posse respectu obiecti sui esse falsum. Respondetur in simJ
plici actu seu repraesentatione involvi repugnantiam, quia in hoc modo repraesentandi
non attribuitur una res alteri, neque unus conceptus obiectivus alteri sed simpliciter res
aliqua repraesentaturO ergo vel repraesentatur sicut est, vel non est illa quae repraesentaJ
tur, et consequenter repugnat esse obiectum et non repraesentari sicut est.
  . 1  ,   !
#          XVII .,
     . 1  
C   ,   ,      J
   , (, 3  3   .
.     !: C  ! . &  ,
: Sicut imago sensibilis simpliciter repraesentans personam aliquam, oportet
ut repraesentet illam sicut estO vel si in aliquo non repraesentat illam sicut est, in illo non
est imago eius et ideo non potest dici falsa imago proprie loquendo, sed imperfecta, aut
diminuta, vel non imago. nde, quando appellamus aliquam falsam imaginem, falsitas
revera existit in attributione vel compositione nostra, quia, scilicet, attribuimus talem
imaginem ei quem non repraesentat, existimantes esse imaginem eius, et ita illa falsitas
solum est obiective in intellectu, seu denominative ab actu intellectus.
.: odem ergo modo censendum est de simplicibus conceptibus seu actibus
cognoscendi, qui ita se habent sicut simplices imagines.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. @: Simplex cognitio
est naturalis imago sui obiectiO ergo respectu illius neutiquam est di
ormis, etsi compaJ
ratione alterius di
ormitatem habeat. Verbi causa, cognitio auri comparata occasione
auricalchi praesentis habet pro obiecto aurum et cum illo conformaturO cum auricalcho
vero nec conformitatem habet, nec di
ormitatem, quia illud non respicit.
6?@'  III. 1       
     G ,    C , 
     ... ( !     J
      + ,   !=. 1 "  J
&      C    !
, niversa Uhilosophia, }e Qnima, disp. IX, sect. III,
&    , !      
K      ,   !  K 
5. 1   
8= C   ! K 
,         !    J
 !. - ,       
   !         XVII .
 "   . % "         ) 
quam rationem imaginis, pendet ab obiecto ut existente, non minus quam ab illo seJ
cundum se.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. @, Sectio articuli:
nuntiatio conferenda sit cum suo obiecto secundum esse reale, conceptus autem cum
suo in esse obiectivo.
      M= ,
6?;'  III. 1       
 !   ,    ,    
 . ( "     !      
#   ! 3  3   E  E .
     K    ,   !  
, \ursus Uhilosophici, pars I, tract. V, disp. II, cap. 5, n. 58:
}ices forsan: propositio falsa pro obiecto habet cursum Uetri
ctum, sive ens rationis:
tum quia repraesentat cursum aliter ac est in seO tum quia cursus Uetri non existens
tantum habet esse obiective in intellectus, qui est character entis rationis. Sed
est, quod ideo propositio est falsa, quia de
cit verus et realis cursus Uetri: hoc igitur est
obiectum illius. ulla quippe propositio falsi
catur nisi per defectum proprii obiecti.
uapropter, ut obiectum dicatur
ctum, et ens rationis, non su
cit quod repraesentetir
aliter ac est in se quoad existentiam, nisi etiam repraesentetur aliter ac est in se quoad
essentiam, ita ut concipiatur essentia quaedam impotens existere, seu chmerica. ec
verum est, quod Uetri cursus, dum non existit, habeat esse pure obiective in intellectuO
nam hoc solum veri
catur de obiecto intrinsece repugnanti, quod in se nec est, nec
esse potest. uod autem non repugnat, insuper habet esse in statu possibilitatis, sive in
virtute et potentia causae, sicut obiectum huius actus,
, quod
proinde non est ens rationis.
6?A'  III. 1       
      . &  , !
5= �!       
& ,    "  ,      J
  
6?B
      = ! 8=    J
5=     O      !
68?'  III. 1       
       G   - : C
     ... +   ,   
         O  J
      . &   
     ,    O       J
  "   !      
  . 1  "    ,    
         J
688
         !:     
   K J

      ,   ,  
  ,    ,  ,       J
685'  III. 1       
+ ,    "          J
K   ,    , J
cative
    ,    
. 1  ,   !,  J
 3  3 ,          J
tivum idque perfectissime repraesentando producat et producendo repraesentet, cur id
causae metaphoricae negemus respectu e
ectus metaphorici.
689
 . ( "   ,  ,      ,  J
  ��  ,         
,  !  ,  . . 3      ^ +  :
  ,  J      . ( J  ,
    
H   "    ,           J
68@'  III. 1       
  . &  ,      , 
cative
  !. &  ,    ! J J
 ,   ,        
    !,   ! J
         !    J
68;'  III. 1       
3 !    XVII .     
9= 1        
 O        
. &        J
  M J   =   . &  "  3 
, Pogica, pars I, disp. III, q. XI, pp. 85@856.
687
. &  ,  ,   K    
   .   J
  ,   3  3 ,   J
 . .,      !    
 "  ,   K       J
68A'  III. 1       
,  K . 0 K   ,   , "  
     K "   ,      
    . 2    3  3  J
  !: +    !  ,   
 K     ,     KJ
68B
)          XVII .    , J
        + . $  J
. (            .
&       ,     M
, \ursus integer, }e Qnima, controv. VII, p. IV, n. ;: mnis
apprehensio complexa entis rationis est cognitio re
exa, quae supponit illud iam factum
per aliam cognitionem: ergo sipponit illud capax vel conformitatis, et disconformitatis
cum actu, ex vi cuius cognoscatur.
, \ursus integer, }e Qnima, controv. VII, p. IV, n. 5: uanJ
do obiectum simplicis apprehensionis est ens
ctum, existimo in apprehensione nulJ
lam reperiri veritatem. Ratio est quia obiectum
ctitium sic apprehensum non se habet
extra apprehensionem, cum nullum esse habeat extra illam, eo modo quo se habet in
apprehensione, seu in esse apprehenso: ergo nullam potest habere veritatem.
65?'  III. 1       
  +      : 1   
   !  .
J
              J
     !. 1 "   +    
exus apprehensionis complexae
   :  
!            ,    J
.: Urobo consequentiam. Veritas constistit in conformitate obiecti, ut existenti
in intellectu cum ipso ut existente extra intellectum: ergo obiectum, quod non est extra
intellectum, non potest habere conformitatem requisitam ad veritatem.
658
         
 "     G ,    
 !       
     
+ ,         
@= 1    !
655'  III. 1       
&  M    E = ! !
 K     !,      C  " 
 ,    , !      
      J C . 1 "    
0 ! ,      !   "   J
          ! !J
659
 ^ &   ,  3  3 ,  J
. C 3  3  !  ,   
. +    : $     J
65@'  III. 1       
        ,
, "   
"   XVII .     ,    
!    
,  ! 3 
3 . 0       ,  
quasi concatenata per discursum contextitur, tunc, inquam, per iudicium
eri potest
ens rationis, ut si primus actus quem quis elicit sit hic,
          . & J
, . #        XVII .  J
  =. )    ,    
XVII .       K    J
  " ,    !       ,  J
65;'  III. 1       
) !,   3  3  J
  ,    !,     :
       !. &   3  3J
!       ,  : M8= J
    K     M5=      
  ,         : 
          K . 1 J
  K   K ,    ,
 3  3      !  J
657
% !   !      
  . &      !  !   !
 ,           !. + 
65A'  III. 1       
   ,     !     : & " 
E  E   G   . 3  3   J
&   E   ,   "       !, 
      . &        ,  
J
,   . 0        
cativum
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. II, cap. II, n. 9: Veritas huius actus,
, erit
veritas impossibilis et chmerica, nam chmericum est id, cuius vel unum constitutiJ
vum est chmera.
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. II, cap. II, n. A.
69?'  III. 1       
   
  ,   !    . 1 
3  !  !    !  J
  K  G      , !  
, Pogica, pars II, disp. XII, q. A, p. @6A: Sed quaeres. Urimo
an enuntiationes quae sunt de entibus rationis, aut de entibus impossibilibus possint
dici verae^ }e eo enim quod vere non est, nihil vere a
rmari potestO at entia rationis et
entia impossibilia non sunt vere entia: ergo illis nihil vere tribui potest. Respondeo tales
enuntiationes proportionaliter esse verae, quia et entia rationis, non sunt simpliciter
entia, sed tantum proportionaliter, et similitudinarie. uare licet verum sit ens rationis
esse verum ens rationis, et contrarium sit falsum, imo et impossibile, tamen haec veritas
non est absoluta, sed similitudinaria tantum. Veritas enim absoluta, est conformitas
iudicii cum rebus: at entia rationis et
cta non sunt vere res, ergo neque conformitas
iudicii cum ipsis erit absoluta conformitas, sed sicut ipsa sunt entia secundum similituJ
dinem quondam, ita et veritatem habent secundum similitudinem quondam veritatisO
necesse enim est veritatem cognitionis fundari in re, talemque et tantam esse quale est
fundamentum.
698
=    
 !   XVII . "   :  !   
      !   , 
,    ,  . . +    ! 
  . C               
              
695'  III. 1       
E(&(
�)$)*H
G$0)(E*0+G
H23$
1           J
,        !   
 , !        !.
G !   M. II, . 8, 5=,     "    
         XVII . +
   ,  ,   !
!  . G  ,         
   "  :  !  
       ,   
          :
   K ,     . .O     J
 !  K   MK =   , 
      . 0
         ,    
G      XVII .    , J
         . &    " J
   XVII .      "      J
 !    (  ,    !   !.
& "        (    J
    XVII . +        J
8. &      .
       !
C     ,   , J
=. C  ,        ,
     . &  ,      J
. )  ,            
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 5: Zonuimus... tres
esse intellectus nostri operationes, simpliem apprehensionem, proprositionem, et diJ
scursum. Urima est, quae simpliciter rem cognoscimus nihil ei negando vel tribuendo,
ut cognitio hominis, aut Qngeli. Secunda est, in qua aliquid alicui attribuimus vel ab
eo removemus, uti haec, }eus est summum bonum. Tertia est, in qua non modo coJ
gnoscimus et aliquid rei attribuimus, sed ex una vel pluribus proprositionibus alteram
69@'  III. 1       
  ,        ...      J
   ,            J
  ,         XVII .  J
,  !   ,  "    :
colligimus interposita particula illativa, ergo, aut igiturO quae operatio, quasi supremum
nostrae rationis opus, rationalis dicitur, vel ratiotinatio.
: Sit igitur pro decisione huius dubitationis unica conclusio: in omnibus inJ
tellectus operationibus datur veritas.
&    "         
  ^ C  ,  . (  
 ! ,      !   
,     ! J
  . +   "   , -"    -
 ! ,   ,        
#      (      (  
9 
, G  , . @, 8?57 b 8A9?.
9 
, +    , . 8, 8; a 8?8A.
69;'  III. 1       
,    ,     . 1 " 
. 1      J
  ,    . (  ,     
   XVII .   "   . J
. ) ,     G  : 1   !  J
, Summa theologiae, q. 8; a. 5 Resp.: Intellectus autem conforJ
mitatem sui ad rem intelligibilem cognoscere potest, sed tamen non apprehendit eam
secundum quod cognoscit de aliquo quod quid estO sed quando iudicat rem ita se habere
sicut est forma quam de re apprehendit, tunc primo cognoscit et dicit verum. t hoc faJ
cit componendo et dividendo, nam in omni propositione aliquam formam signi
catam
per praedicatum, vel applicat alicui rei signi
catae per subiectum, vel removet ab ea. t
ideo bene invenitur quod sensus est verus de aliqua re, vel intellectus cognoscendo quod
quid est, sed non quod cognoscat aut dicat verum.
, }e veritate, q. 8 a. 9 ad 8: Qd primum ergo dicendum, quod
quamvis formatio quidditatis sit prima operatio intellectus, tamen per eam non habet
intellectus aliquid proprium quod possit rei adaequariO et ideo non est ibi proprie veJ
ritas.
697
  ,    . .      
   !,      
  ,   ,   !...
      :   ,    . C  J
        . 1  ,  
          ,
   G , (, + , E    ,  
Silvestro Mauro
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVIII, p. 675679: Verum
et falsum dicuntur analogice de iudicio mentis tanquam de principali analogatoO de
rebus, de prima apprehensione, de sensu, de vocibus etc. tanquam de analogatis minus
principalibus.
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 9: Qd concordiam
igitur utriusque sententiae dicimus... veritatem esse duplicem, alteram simplicem, alteJ
ram complexam: illam inesse in prima operatione intellectus esseque simplicem conJ
formationem imaginis cum suo prototpoO hanc in secunda, et repraesentare coniuncJ
tionem unius cum alio.
69A'  III. 1       
 =,            J
. ( , 
0  XVII .    ! 
MG    ! VIII, @, ;7=  : C 
         !. & 
   !. 1   , !
 , "    ,      ,  J
  . M7= C" ...         J
 !  ,      !
   J            , 
   G. 3   ,   ,    
  !. H  : C ,   ...., !
Francisco Suarez
, }Z VIII. @.;7, d. Vives, t. I, p. 5B8: ;. otitia autem simplex
quae simplex apprehensio dici solet, in tantum est capax alicuius veritatis in quantum
cognitio est et aliquam rationem iudicii participat. am, licet conceptio per simplices
actus dici soleat simplex apprehensio quatenus potentia cognoscens format in se similiJ
tudinem rei et quodammodo illam ad se trahit, et ut distinguatur a proprio iudicio quod
a nobis datur cum rem unam cum alia componimus vel eas dividimus, tamen quatenus
illamet apprehensio est aliqua rei cognitio, est etiam aliquale iudicium quo implicite
iudicatur res id esse quod de illa cognoscimus. t hoc modo in tali apprehensione vel
simplici cognitione rei includitur aliquo modo iudicium, quia cum illa apprehensio sit
actus potentiae cognoscitivae, necessario debet per illam aliquid cognosciO quod autem
cognoscitur, ea ratione iudicaturO nam quod iudicari non potest, ignoratur. M7= uocirJ
ca... in simplici apprehensione intellectus esse aliquale iudicium licet imperfectum, et
secundum illud esse in eo actu veritatem cognitionis.
Silvestro Mauro
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVIII, p. 678: Picet tamen
prima apprehensio non sit vera vel falsa formaliter, potest esse vera vel falsa dispositive,
6@?'  III. 1       
  C     O   ,     J
1   !,     : C    J
.  G,
   !   .       J
  !,  ,   ! ,   XVII .  
   .   ,     
, 
in quantum disponit ac determinat intellectum ad iudicium verum vel falsumO potest
enim esse vera, vel falsa praesuppositive, si praesupponit iudicium verum aut falsum.
Silvestro Mauro
, uaestiones Uhilosophicae, t. I, q. PVIII, p. 675679: Urima
apprehensio dicitur vera vel falsa, in quantum disponit ad iudicium verum vel falsum,
vel illud praesupponit.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 5: In cognitione diJ
vina et angelica nec est, nec esse potest compositioO et tamen est purissima veritasO ergo
in nostra simplici erit.
6@8
&          !  J
 !  G   . C"    
      . 1     J
, Pogica, pars I, disp. III, q. XII, p. 856: uare dicere iudiJ
cium esse aliquid aliud, est
ngere novam notionem iudicii, et non est uti nominibus
secundum impositam sibi signi
cationem.
., p. 857.
6@5'  III. 1       
         =. + J
^ &       ^ 0      
      . (       J
    ,          
        G=,    !J
0 ,         
. 1        ! ,   K    ,
., p. 85;.
., p. 857.
6@9
        ! ,   K   ,  
 . C  !     ,  
        . 0    J
. +      J
!. 1  !,      K   ,   J
1  ,   ,     ,    
        !. &   , " 
, Pogica, pars I, disp. III, q. XII, p. 85A: t enim tale in nobis
iudicium
at, requirit re
exionem quandam, et compositionem conceptuum, sicut et in
propositione identica, cum dicimus Uetrum esse Uetrum, non possumus tale iudicium
formare nisi bis concipiendo Uetrum, tam ex parte subiecti, quam ex parte praedicati.
Martinus Smiglecius
, Pogica, pars I, disp. III, q. XII, p. 85B: x quo patet, ad raJ
tionem iudicii non satis esse ex parte obiecti cognosci... Woc enim est solum iudicium
per modum obiecti apprehendere, non vero est exercere iudicium dicendo ita esse vel
non esse... \um enim apprehendo esse ita, apprehendo iudicium vel iudicii obiectum,
non formo ipsum iudicium. Uorro parum refert, quod in apprehensione obiectum sit
tale quale apprehenditurO nam hoc vel non cognoscitur per apprehensionem, vel si coJ
gnoscitur, cognoscitur simplici repraesentatione sine iudicio.
6@@'  III. 1       
         ,  
     !       
5. %      !
!. &  ,       ,
               J
C            :
Conimbr.
, }ialectica, p. II, de Interpr., lib. I, cap. 8, q. 6, a. 5: \onceptus simJ
plex, si repraesentat rem ut est, non minus ei conformatur, quam propositioO ergo cum
veritas in conformitate sit, non erit conceptui deneganda. t con
rmatur, quaelibet
res naturalis quantumvis simplex, ex eo, quod conformetur suae Ideae in mente diviJ
na existenti, est veraO ergo simplex conceptus obiecto conformis, verus est C 
 ,          ,    ,
        . 1 "   !  ,    J
6@6
!. 1 "        !
. 0,    ,    :  ,
,    :   , "  !  !
 !. %  ,    
3  3  !       : &  J

:      K ,    J
3  3 ,        G   
 
Francisco Suarez
, }Z VIII. A. A.
6@;'  III. 1       
"    . C     
Species impressa
G              J
  . +    ! . &  ,
( . 3 (   ,       J
, Pogica, pars I, disp. III, q. 9, p. 8?;.
6@7
       : 8=   , 
       O 5=     !, 
M    !=, 
M  !=,   
M !=.
   .     !
  . +  (  ,   "   J
M  , !,   ,     
 J
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. @, n. 56,
Franciscus Araujo
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. @, n. 56,
p. 66A66B: am compositio et divisio sunt propositiones apprehensivae, in quobus
intellectus a
rmat, vel negat praedicatum de subiecto, v. g.,
homo est animal
, vel
non est lapis
, quae propositiones signa formalia sunt veritatis in ipsis signi
catae, eo
quod illam formaliter repraesentant... sicut propositiones vocales illis correspondentes
sunt signa instrumentalia eiusdem veritatis.
Franciscus Araujo
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. @, n. 56,
p. 66A: }icendum primo: in compositionem et divisionem proprie formalem veritatem
non reperiri... am veritatem esse in aliquo tanquam in signo non est esse in illo proJ
prie, et simpliciter, sed improprie et secundum quid... Sed formalis veritas in composiJ
tione et divisione tanquam reperitur, ut in signo, ergo.
6@A'  III. 1       
   K , "    !. #    
 ,     J
      ,    
! "       ,   
Franciscus Araujo
, In universam Qristotelis Zetaphsicam lib. IV, q. 6, a. @, n. 56,
p. 66B: Secundum. am potest optime esse illa compositio, seu propositio in intelJ
homo est animal
, ante quam intellectus iudicet ita esse aut non esse... ergo de se
antecedenter ad iudicium non habet veritatem, aut falsitatem.
Uropositio apprehensiva est obiectum supervenientis iudicii, per quod inJ
tellectus habet iudicare, aut ita esse sicut per illam signi
catur, aut aliter esseO obiectum
autem bene potest ab actu ad se terminato separari.
: am per solum iudicium cognoscit intellectus rem ita esse, vel non esse,
sicut per illius conceptum sive imaginem repraesentatur. Solim enim iudicium habet
ecti quodammodo supra apprehensivam propositionem obiecti complexi repraesenJ
6@B
!   !. &  ( , 
  !. &       !, 
tativam... et sic cognoscitur intellectus habitudinem conformitatis, aut di
ormitatis rei
ad sui conceptum.
: Intellectum esse verum vel esse falsum formaliter, et modo peculiari, est
ipsum mentaliter dicere verum vel dicere falsumO at per iudicium duntaxat habet mentaJ
liter dicere verum vel falsum... am quam diu intellectus non iudicat, neque verus est,
neque mendax, sed tunc incipit esse verus, quando obiecto in enuntiatione proposito,
atque repraesentato habet assensum, vel dissensum conformem.
66?'  III. 1       
      ,  . . $ :  
+       ,      J
 : 8=      ! M    
    !   O 5=         
9.         !.
!. &  ,       
    !  ,  "   
!   ^   ,     
     G . +   ! 
 
668
  ,     M ! =      J
G !        ! .  
,   E  M        J
  G   - =  ! ,      
, }e Qnima, disp. IX, sect. IV, 6B: }ico primo:
nulla
quia veritas est idem realiter cum
acto vero. C"     K        
 ! !,   ,      
   . .
, n. 869: G  ,  ,  J
 (  
= !
     !. 0:     , 
! !,     ! . )   "  ,   , J!J
 O  (        ,  . .,  J
, :       ,    ,  . .,   !,
         !      
 ,   K   O      "   .
!O  "    !  !,    !:   
665'  III. 1       
.   ,
          M(, + ,
3  3 ,    .=  ,     J
 . &       !  J
,       XVII . G   ,
8= C     !
 . C   ,         ,
    ,        J
Francisco Suarez
, }Z VIII. 5. 8?: In cognitione imperfecta et abstractiva, qualis
est nostra cognitio, non repugnat idem omnino iudicium mutari de vero in falsum absJ
que intrinseca mutationeO
, }Z VIII. 5. B: Zutato obiecto, mutatur veritas cognitionis,
et tamen non mutatur ibi aliquid intrinsecum actui. &   E  E  .
, }e Qnima, disp. II, cap. 9, n. 9.
Francisco Suarez
, }Z VIII. 5. 8?: t hac ratione
eri potest ut eadem cognitio
( : $  C      ,  C  ! O  
   . 0      :   
   !,   !. 1 "   
0 , 3  3 ,      ,  
  ,        ,  
       XVII .:  ,
mutetur de vera in falsam ex mutatione obiecti, ipsa cognitione in se manente invariaJ
taO sicut cognitio seu propositio inde
nita ex parte obiecti eadem manens potest nunc
esse vera ratione unius singularis, postea ratione alterius, quamvis ipsa in se non muteJ
tur, quia in conceptu illo confuso rei communis et inde
nite conceptae includit aliquo
modo plura singularia quorum singula su
ciunt ad eius veritatemO et ideo, licet ipsa
mutentur, veritas manere potest in eodem conceptu confusoO si autem omnia singularia
deessent, omnino periret veritas.
66@'  III. 1       
     XVII . G     "     J
    ,         ,   
     C ,   C . ) 
& ! C  !  
  XVII . M"  C  !       J
, Pogica, disp. XIV, sect. II, subsect. 5, n. 69O
, }e Qnima, controv.
VII, punctum II, 5, n. 89O
   .   ! ,  ,   
   !  . &   
C  ! ! ,   ! ,       " J
. 3      G   - : G,  ,
    !,  (. C !^ C 
   ,    . (   
! . (     !,   C  !   " 
Francisco Suarez
, }Z VIII. 5. 8: Idem ergo est respectu temporis seu durationis
confuse conceptaeO nam etiam respectu illius propositio seu cognitio est quasi inde
nita et ideo eadem manens, et ad diversa instantia seu tempora comparari potest, et in
eis nunc vera, nunc autem falsa reperiri, sine mutatione sui per solam obiecti mutatioJ
nem.
66;'  III. 1       
"  !  !      + : ! C 
 !   ! C  ! , !  ,
     
C . $   C    ! 
  ,     !O    C   J
   
tio a
rmans Uetrum currere, in aliquo instanti determinato vera sit, non requirit nisi
praecise Uetrum currere in aliquo instanti, sive hoc sive illo: cum autem impossibile
sit Uetrum currere in aliquo ex illis instantibus, et simul, facta hac suppositione, non
currere in aliquo, unde
t, ut ex suppositione quod fuerit propositio vera, non possit
iam in falsam mutari.
Franciscus de Oviedo
, }e Qnima, controv. VII, punctum II, 8, n. 9: \um semel
constituitur vera illa propositio, supponitur cursus Uetri in aliquo instantiO ergo implicat
propositionem
eri falsam.
667
!  ,     K . ( "   !,
Rodericus de Arriaga
, Pogica, disp. XIV, sect. II, subsect. 8, n. @B, p. 8B;: UropoJ
sitio de praesenti, et praeterito, et futuro, quae signi
cant determinate aliquod instans,
non potest transire de vera in falsam, neque e contrario.
Rodericus de Arriaga
, Pogica, disp. XIV, sect. II, subsect. 8, nn. 6?68, p. 8B7:
rgo et hae denominations in propositione, quod sit de praesenti, vel de praeterito,
vel de futuro erunt partim extrinsecae, et quae eo ipso mutari possunt, propositine imJ
mutata, imo et immutata eius veritate. Picet enim quoad voces externae videatur esse
falsum dicere,
66A'  III. 1       
: 8=         ! O 5=  J
      . (    "  !
         ,    J
   !,        
M    ,
instanti. +  !  + O . viedo, }e Qnima, controv. VII, punctum II,
5, n. 88.
, Pogica, disp. XIV, sect. II, subsect. 8, n. 6?, p. 8B;: ResponJ
deo, illam propositionem solum dicere,
. (   3  3        
J
        . &  ,  !
6;?'  III. 1       
1         !      J
.   ,   3  3 ,  
sendo
est indi
erens, seu ut existat quocunque instante, non tamen est indi
erens
repraesentando
, ita scilicet ut quodcunque instans possit repraesentare. nde si velint
eam semper connotare tempus suae durationis, id est, repraesentare semper instans cui
coxistit, nec reproduci potest, nec continuari.
6;8
1  ,      : !,  J
   !    K ,   
&   !  "  ,     
   , E  E  !    J
  E ,    (,     &,
6;5'  III. 1       
  C  !   . 0  & !,   C 
!   O   O  . .
. 1   J
     &        
  (             J
,   . (     (    
    ,    (  &
5= +K   !.
&      !   K 
, }e Qnima, disp. II, cap. 9, n. 9: Uropositio
6;9
O  K ,  
  I=O   K ,  
cative
  XVII .,     K    !J
      ,     
 ,   K  J
           G ,      J
Hurtado de Mendoza
, }e Qnima, disp. IX, sect. IV, ;?: Picet enim Uetrus seJ
cundum se consideratus possit tota hora currere, vel non currere, ex suppositione taJ
6;@'  III. 1       
       
   "         !. + !
    ,  "      J
men quod totam horam currat, non potest non currere: propositio autem non est vera
comparatione Uetri secundum se considerati: sed respectu Uetri iam currentis, vel non
currentis: itaque suppositio Uetri currentis licet comparatione Uetri non sit antecedens,
sed consequens: comparatione tamen propositionis est antecedens, quia prius ratione
est illa suppositio, quam actus.
.: biectum enim est causa cognitionis, ac propterea prius et antecedensO ergo
illa suppositio iam non potest tolli, neque obiectum mutari, neque actus reddi falsus.
6;6
  . %!    ,    , 
   . ( "   , !   
   !:    ,    
(            
. C         %! C.
Hurtado de Mendoza
, }e Qnima, disp. IX, sect. V, 7B: Winc oritur non esse
necessariam mutationem actus, quia eius obiectum semper manet tale, quale per actum
enuntiatur. nuntiatur nempe cursus Uetri coxistens instanti \, qui licet in se phsice
mutetur, quia tam ipse, quam suum instans corrumpuntur, non tamen mutatur in ratioJ
ne obiecti: quia actus non a
rmat cursum non corrumpi, sed cursum existere instanti
\. uod semper est verum corruptis instanti et cursu.
Hurtado de Mendoza
, }e Qnima, disp. IX, sect. V, A8: \um ergo propositio
mentalis de cursu Uetri tempore \ longo tempore duret, quando est in tempore Q et
[, respicit obiectum ut futurumO quando vero advenit tempus \, respicit obiectum
praesens, quia tam obiectum, quam actus existunt tempore \O quando vero advenit
tempus }, propositio respicit obiectum ut praeteritumO semper autem illud respicit inJ
tentionaliter 1  ,      !   C  
     ,    (  &     K 
 O     ,        K O
     }, !     K   .
6;;'  III. 1       
  !,  
    . &     G :   J
   ! !. (        
    !,  ! . 0 J
Ioannes Poncius
, Pogica, disp. XIX, quaest. III, n. 57: biectum istius proposiJ
tionis,
6;7
 ! , "       ,   
#   K     ,  
&    !       
  E  E       .
  ,    . &   
Hurtado de Mendoza
, }e Qnima, disp. IX, sect. IV, ;;: }ices propositionem
vocalem mutari de vera in falsamO ergo et mentalem. ego consequentiam: vox enim
non signi
cat proprie, sed metaphorice per extrinsecam denominationem, ita vere et
proprie non sunt verae, vel falsae: dicuntur autem falsae, aut verae, quia dum audiunJ
tur, vel scripturae leguntur, movent intellectum ad e
ormandas propositiones veras,
vel falsas. \umque eadem voces, aut scripturae permaneant, uno tempore movent ad
propositiones veras, alio ad falsas. Qt vero cum actus mentales sint essentialiter repraeJ
sentatio obiecti, sunt incapaces talis mutationis.
Ludovicus de Lossada
, }e Qnima, disp. II, cap. 9, n. ;: Intellectus manifeste
experitur, se diverso modo tendere, cum ita iudicat,
6;A'  III. 1       
     E . C!  !  
     K . &  ,    J
 : 8=     O 5= K   K 
!=O 9= K          MK
cative
quo instanti a
rmet cursum Uetri, et si a
rmat pro instanti iam praeterito, vel futuro,
fortasse verum est.
Ludovicus de Lossada
, \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis,
Uars I, tract. 6, disp. II, cap. II, n. 55: on potest mutare obiectum
, idest, muJ
tatione cadente in signi
cationem, seu repraesentationem actus, concedoO propositio
enim semel signi
cans, Uetrum currere, nunquam potest signi
care, Uetrum sedere:
non potest mutare obiectum
exercite
, idest, mutatione cadente in existentiam phsicam
obiecti,
nego...
non enim connectitur cum eo quod obiectum se habet in re sicut enunJ
tiatur... quamvis enim Uetrus re ipsa non currat, potest propositio signi
care quod re
ipsa currit. Tunc autem non manet sine obiecto signate sumpto, nec sine obiecto in esse
obiecti, quia non manet sine repraesentatione, quam habebat, et per quam constituitur
obiectum in esse obiecti: manet tamen sine obiecto sumpto exercite, speci
cative, in
esse entis, idest, secundum existentiam phsice exercitam, quae adaequate distinguitur
ab actu: nam hoc sensu omnis propositio falsa manet sine obiecto, et ideo est falsa.
6;B

. 1     !  
#    E   J        J
 . &     E     ,   J
MK     I= K     . + J
I=    MK    =. (  K ,  
cative
,  E . &  ,  
Ludovicus de Lossada
, }e Qnima, disp. II, cap. 9, n. ;: uia diversis vocibus
explicantur iudicia de praesenti, ac de praeterito: ex vocibus autem colligimus diversiJ
tatem conceptuum. rgetur: qui Uetrum videt non currentem, si vocaliter dicat,
Petrus
, abs dubio mentiturO sed mentiri est
contra mentem ire
: ergo illa propositio voJ
calis est contraria iudicio mentali tunc existenti. \ur autem est contraria, nisi quia illi
respondet iudicium oppositum huic,
67?'  III. 1       
          XVII .
&    E     ,    
       .  "      ,
      XVII .    !J
    XVII .     :  
9= 1  !   ! K 
&         : ! ,   
! K  ^ 1,   G   :
& "   !       ! 3  3 
678
 ,  ,    , !^ &  ,   
 ,     !,      J
         ,  ,  , !
 !,      !,      
    O  
   ,   ,     
,        O  J
             . )   J
 "    !    , 
 ,    ! !,  
, Pogica, pars II, disp. XII, q. VIII, p. @;?: uaestio est non
de a
rmatione externa, quae
t per voces et signaO hanc enim constat posse esse de
ea re, quam certo scit intellectus esse falsam, sed de interna a
rmatione quae
t per
conceptum et iudicium internum.
Martinus Smiglecius
, Pogica, pars II, disp. XII, q. VIII, p. @;?@;8: otandum,
triplex verum posse distingui in intellectu: unum est absolute verum quod intellectus
cognoscit esse conforme reiO aliud est verum existimatum, quod in re est falsum, in
existimatione tamen intellectus est verum, et habetur pro vero. Tertium est verum ex
suppositione tantum. Tale verum est in entibus rationis et in omnibus entibus
ctis.
675'  III. 1       
         J
           J
   J
 ,        
.: Wabet enim intellectus vim
ngendi nova entia ad quae suo modo conseJ
quuntur veritates. Verum enim est propria passio entisO sicut igitur intellectus potest
ngere ens
ctum, ita potest
ngendo causare veritatem rei
ctae. Sic Wircovervum
ngit esse animal quod scit esse absolute falsumO illa tamen
ctione supposita, a
rmat
ut verum. Wircocervus enim
ctus, vere est animal
ctus.
679
   K      
, Pogica, pars II, disp. XII, q. VIII, p. @;8: on minus enim
subiecto
cto conveniunt praedicata
cta, quam subiecto vero, praedicata vera.
, Pogica, pars II, disp. XII, q. VIII, p. @;8@;5: Sic potest
inferri Wircocervum esse animal, ex eo quod sit ex hirco et cervo compositus. Woc enim
modo etiam ex suppositione impossibili infertur veritas.
    XVII .  ,  ,  ^ & 
!           . &  ,  
           ,    J
  ,        
            .
+            ,
          ,  "  
676
  . &      XVII .    
  J    ,       
       ,         
. &  "    ,        J
  . '  ,       ,   
    !      
!     . (   "     
 ,      !     ,
   !  ,   XVII .      
       . #     !   
    .   ,      J
          O
 ,            ,
  ,       "   .
     J
         ,       
           
 ,    "      
       J
, "        . 0      J
        XVII .      J
 . &  ,     
   . &         
67;2 
   "         XVII . !J
        .      J
 XVII .             
esse morale
esse morale
!    ,   J
   . - ,   XVII .    
esse morale
 
    XVII .  . &  ,     
    ,     J      J
677
,      XVII .  ,  !    :
     . $         XVII .
&  ,      !     (   
(  ,               J
   ,  . .=. &  !      XVII .  J
 . &
"        XVII .   
     ,     !
   ,        !   
   XIIIXIV .,   . +    
 XVII .     ,         J
       =  .
   
67A2 
            , ,
     XVII .    ,   
     K       
           XVII .,  J
   XVII .    , ! " J
. E       XX . J
%  ,     XVII . M     J
+ "  .
67B
   C    . C! , "    J
  ,    !    .    J
!      "     XVII .,
   . #       
         XVII ., !  ,  
. "
, 3   !  ,
&. .
, . @7B.
6A?2 
  %  ^   ,       , 
    XVII .,     ,    
        .   ,
         . 0 ,       J
 . &
 , "         
   ,      XVII .
  .     "   !   
            
     "    ,     
6A8
  XVII .       ,   
&  ,  !       
6A52 
   ,          
�1E+L$01$
(2%$E
& 8    G          J
   (  ,          
C             
M  =      
6A@C! I
9. G     ,
 ,    . (  .
,   ,
   ,         
!    ,  
, !   XVII .    =. 1    
M ! =    ,   
        ,  J
       , 
    ,        !.
+         .     :
}e Qnima, disp. XII,
, 8. &     ,  
     M    =, species imJ
pressa   "  ,       .
   ,     , 
   J
  ,         . &   
&     ,   !  
,        ,   
, }e doctrina christiana, II, 8. 8: Signum est enim res, praeter
speciem quam ingerit sensibus, aliud aliquid ex se faciens in cogitationem venire.
MS.N.=

&   
,  ,  J
@. 1      ,     
 . %      M    ! 
&            , "  J
     . (  : }e doctr. christ., II, 8, 5: SignoJ
rum igitur alia sunt naturalia, alia data.
2     M
6A;C! I
. &  ,      J
6. ) !: C    ,   (    J
      . H   
,      ,    ,     
 ,  -
;. &J  ,   !      
  ,   "            
J
MS.N.=

&   
   ,  !, ,
           ,
,  O      
 ,     , ,
. (         ,    
. C  M = D, . 5
 9 + 
1       !,    !,   J
   ^ 1        ,  
(2%$E
7. G        ,   , 
G 9, 87.
). .  ,      !  ,      .
6AAC! I
A. 2     :  , , 
         . C"  
       ,   J
B. ) !: -    "   ,    

. H  !     :   J
    , !    . H 
8?. 2 !      : J  ,
 ,   !  , ,    J
,         :   
    "       , 
& "         ,   J
MS.N.=

&   
88. )  ,    ,    "  J
      . H    . & J
  ,       . & 
85. &J  ,    K ,     J
O 1    ,     ,
1         ,  
blituri,   ! [lituri        J
0,             . J
 .               
            M   =. & J
 ,       =O    
6B?C! I
89. &J   ,   "   ,     J
       :     
8@. &J  ,          
 .  .         ,  
I, @9. 0        
8B G  ,
@. 1 !   ,   "    ,   
       . 1    ! 
86. 0    ,    "   ,  J
 ,      ,  J
 ,        : (  D" , -J
            J
=. & XVII .  
                  . & J
6B8
 . H   "  
I +  J
    "  
8;. &J  ,   !:        J
  J
      G:
libri quatuor, @ vol., Romae, 8;6AO  : ditio novissima, Uarisii, [loud et [arral,
8A7A, t. I, q. PVI, p. 6;96;@=,
        ,
    :
, }e legibus ac }eo legislatore, lib. I, cap. ;, 8;.
(    M
=     :  ,  J
 C  M3 =   . & XVII .        
&   ,           ,    J
6B5C! I
     ,       
!    ,  ,    . . 0  " 
:  !    ,   
"      . &  !   J
 . )      K "  . &  , J
           ,  
0           ,   
+              J
MS.N.=

&   
  ,   C          J
8A. &J  ,   !:   "      J
          ! ,   J
              .
. (    "     ,     
8B. G  ,       "  
)  ,            
6B@C! I
!   .    ,   
 . &  !  ,     !   
    . )   ,    J
,     J
         ,   !     
    !    .
5?. +   ! "           J
58.      ,       ,
. &  ,     !  , 
+          G         J
�      
,  
 .     ,     J
             
: 8=    O 5=      
MS.N.=

&   
  O   ... 1   !     J
55. #   !  ,          J
         . &  , 
)     ,   ,        ,    J
,              : 8= 
      =O 5=  !    J
2         , !        J
           .     ,
 ! . XVII .     !     "   M, 
%! C:
, Integer Uhilosophiae \ursus ad mentem Scoti, Roma,
8;@5O  : \ursus integer, Pugduni, 8;75. Pogica, disp. XIX, q. 8, concl. 9, n. 88=.
6B;C! I
            O
59. )  :           
C ,  
) , ,   &     O   J  
          O   ,   . &J
  !  M     , 58=. 0   
& "              XVII .
: 8=                
M= !   O 5=     
   XVII .    ,   ,     
M     
= " 
"    
"        M  J
       "   ,
MS.N.=

&   
       . 1 "    J
de
5@. &        , !   J
=^  .    "  . I,
. 89,  . 8  . 0  ,    . G, 
 ,     
 O   ! !
56. '            , 
!   !,   , , .
. &  , J
, }isputationes scholasticae et morales de tribus virtutibus
theologicis. }e
de volumen secundum
@sicN
3 ,    ,       ,   
1  ,          ,
&  ,           
6BAC! I
    ,   ,       J
 ,          ,     J
. (              " 
. 1 "    !      KJ
     M   ,    !=,   XVII .
,       + ,       "     J
  ,     !   
. 1  . #         ,      
)  ,    G ,        J
       ,          
       !     J
    ,       !    !
&            ,   J
MS.N.=

&   
,        ,  
(2%$E
5;. & "           J
    .  .     ! ,       J
    ,      .
C! , (        
57. &J  ,   !:       
#      -"   (     
  (  ,   ,        !  
;??C! I
      !J
. ,          ,    
5A. &J  ,   !:     
= . ) , .   J
    J
   . (   !      !J
    (  , _y  _`jw,      
. &     (          
        :     
#   !        ,   J
 . : Ignotus Quctor B888B }e universalibus uoniam: ...haec vox, laJ
pis, imposita est ad signi
candum naturam lapidis quae est extra animam.
;?8
  ,          ,      ,
5B. &   :    !  ,  ,  
9?. &J   ,   !:      J
98. &J   ,   !:   ,     ,
  XVII .
bernardinas
...     J
$        XVII .   M  J
     � ,   (:
\ursus Uhilosophicus, Qntverpiae, ex
cina Ulantiniana [althasaris Zoreti, 8;95,
lib. VI, disp. XIII, sect. 5, 95=  ,    ,     J
    ,        . &  
 + :
, \ursus integer, Pugduni 8;@?, Pogica, controv. VIII,
;?5C! I
. 1   "    ,    ,    
  ,      
(2%$E
�58. K     
           . 1 !J
               J
   (       _`jwy{.
. 5;.
. 57.
. 5;.
& &            !J
+   . 3 ,         
J    +             & 
�K         II
    Mextremum= !,     K    ,
MS.N.=

&   
 .   I   & , . ;,  . 8, 5
!. &  ,    !  !     
,    
   
, . I E , . 5:
&  ,   !     ,  
;  8B   ,        
55. &J  ,  ,     ! 
%    M8@B686;?=       , J
fratris }ominici Soto Segobiensis ordinis predicatorum artium magistri, [urgis 865B
Meditio princeps=.
    ) MS.N.= M. 86B;=         
 ,        (  :
;?@C! I
&  , ! " 
   ,   C       O
    .    ,     
59. ( "   !  ,         
   ,    ! !: 
   !           J
MS.N.=

&   
5@. &J  ,  ,      "  
   . &  ,    !
           ,   
!         
 ,    ,     55O  J
56. #   !  ,         
5;. &J   ,  ,    !     !  J
)      ,   !,
;?;C! I
(2%$E
57. &        ,    
5A. 2   ,
5B. 1    ,    .
  ,
2            . +  J
      ,       .    
2 "      G        
XVII .     M  =      J
MS.N.=

&   
  ,       ,     
9?. 1     
. &  ,   !  J
     ,         ,
98. 1      . +    J
=,        ,    J
          "   
&     ,        
       .
 ,
E ,         
;?AC! I
95. %      ,
    K . C     , 
99. ) ,   "      J  J
&  ,      !,  
       
+    J
      . (       XVII .
)  ,     ,     ,  J
;?B
9@. 1   ,        ,
         ,    ,
  (     
 ,       , 
 ,      !  J
96. )      :      J
          
!        ,        .
 
  J
9;. 2 ,     ,   ,
;8?C! I
 J
  :         ,  
D  EO          
!  ,  "      . + " 
     ,      !  :  J
,        "        ,
. &    
3   ,        .
C    M. 8577=,   1 XXI,     
%  ,              J
�1E+L$01$
$E+)0F
1E++31F
�3
3�+0)+&�$1H
&    +     (      J
. (        ,   !  !  J
. + , !,       3   
8.  . (       . 5    +  J
  , . 8,   +    
, . 6:
. & K  "  J
    ,          :  ,
   .      J

  
&  ,      ,       + J
C     cognitio        ,
       ,  ,     J
;85C! II
  
   . (         J
          ,  J
  . - ,   ,         
  ! .   ,
J
! , 
-  !  M
=      J
 . 3    ,   !   
+    ,  ,         J
;89
! 
         . ( , !    ,  
. (         ,  
, . I +    , . 8,
(  .
    ) M869@86B;=       
;8@C! II
. �8,    
,  !,   ., 6,     
  ,     .  
   . 1
     ,    
 ,         J
. H      ,        J
    ,       . &  "  
�(   M86@A8;86=         ,
    XVII .   J
 . &              
        J
+         !    
MS.N.=

+  
!        , ,   ,
 !      ,      
   !   . H !   ,  
  K     . H ,  

         ,       !
    M ,  ,    . .=    J
         . 0    XVII .
cativae naturaliter
=. &    " 
        . 3 , +     
;8;C! II
   !. ( "        ,
6. +      3    I &  J
,  5, 6
. 3   !    ,   J
C     XVII .     
~ranciscus de viedo,
, Summulae, \ontrov. I, punctum 5, n. 6:
. $       : 
    K O 
  . 1    ...   : 
. $     ,     ,
      ,    
. &       ,      J
)        ,     J
 XVII .,          !  
;87
8. &                , 
 ,   ,      . & 
     XVII .      !     
+   ,    !       
;8AC! II
. (  J
& 3    85 G  ,   6,   !,   
+        . (     J
,         . &    XVII .    J
5 � )   , ,  ! -" ,  XVII . 1
&              
 XVII � . .          !J
    ,   J
       ,       J
!   , ,   ,      
:      XVII . ,   J
;8B
   . &    " ,      
     ,     J
- , . III:
!  . 1    J   ,    
2  +          :    
   !     (^ &     
;5?C! II
      ,      ,
    . &  , "      
,       
) !     !  . &  ,
C         ,   J
 !  . &, +       J
2  +               J
in actu primo
  
    M ..     =,     
praeceptamO  perceptam
;58
. C    �   G   ! VIII,
 9, 8B,   "       .
&  :     ,         J
   
C,       + , "     
;55C! II
. ( "   
�7. (  ! XIII, . 5, . 56,   ,   
              J
^ (   ,  !
        
#   ! +         !
 ,             
) !   ,     ,   J
    ,
=,         .
     XVII .            
;59
. 1 
 , !        . H    J
   ,       " 
    !. H !      ,
+             ,
 .   =,   
;5@C! II
   ,        ,      J
 ,    "     
!  ,    "  !      , "   , " 
,  "  ,         ,   
1  ,   ,          
          J
     ,     
&          ,  J
               XVII .
-  ! ,  ,       ,        
C         ,    J
         O +  K  "    !,  J
MS.N.=

+  
    ,           J
 ,   !    !    
,            
. &             J
 ,       ,    ,   
 ,            ,  
C   !         J
XVII . &  ,          ! 
   , "          
       ,     ,  J
+      ,        ! J
  # .
;5;C! II
    K  ,      3 ,  J
   C  3 ,   ! C,  % J
, . I +   ,  D  ,    (. # 
    ,    ,  "   ,
5. (   . I +    , . 8  5,   ,   J

  
   "   !  %  ,   
   ,
85, . 5,  ,   
, 
,  

   ,   ,    
  . &  , ,       
    !   !    
;57
   �        .      
   ,   "       ,    
    . 1   (     ,   
 ,    
 O  !
     J

+      ,  ,   ! ,   ! 
  XVIXVII .        , 
2    +            
)..      .
;5AC! II
& "   +             ,
        . &  ,     
       : 8= ! ,    
 ,    O 5= ! J      
 . C"              J
2    +               J
   . &     "   ! ! ! 
MS.N.=

+  
 . H ,        ,
&    ,    J     , J
       ,        J
,          
  . 0     !  ,     ,  
#   ! +     ,       
  ,       XVII .,       J
;9?C! II
     . )   3" , .  I   
, . 89,  . 8?O    &  , .  I   M
3, D +  , -  , G  1  
;. 1         ,   J
        ,  , , J
   $     , "    
 !       ,   J
,   !      . 1  
! ,   ,

2  +     !
    ,
). .   .
;98
            .   , + ,
D" -,     . I  ,  . 55,
    . 1  !      
  . 1 -        ,    
! . &  ,    ,   J
  ,           ,  J
�      XIII .,  ! -"       
  -"  ,          
  . 0  XVII . "         :   J
 , ,        G    
;95C! II
     !   O  J
    . )     
XII, . 8,    ! ,       J
  ,       . G!
0          ,   J
   ,  "       
           XVII .:  
+                ,
            . 3    
MS.N.=

+  
. ( J
,    ,    !   . & " 
%  ,       . & "    
      XVII . #     J
prolationemO  probationem.
;9@C! II
 !   . H      
85. +   !    !,      :  J
    ,    . &  ,  
XIII, . 5,
   ,         O J
H          . &  , J
&           : ...ita scriptura
non immediate res, sed voces signi
cabit. #          J
MS.N.=

+  
   ! ,        

   ,    !   , 
           
,   !,       ,  
(   8586, 56, 5;, 5B, 9?9A, @8,
( 55@, 556, 55A, 568, 5;9, 6A6,
( ,     55, 6A, 8?9, 8?6
(   8?8@, ;9, 85A, 8@A, 8AA
�(,   @8, 65, 69, 75, 79,
  
-  , # 5?;, 5?7, 58?, 599,
-  , . @9, 6@, 7;, 7A, BA, 858,
-" 89, 8@, 858, 5?85?@, 588, 55@,
�-" , ! 89, 5?, 56, 8?5, 8;A,
&  , D" B, 5A?, 5A7, 959, @;6,
;97
%, %! C. 58, 55, 68, 77, B5, 8;?,
%  JC  959, @6B, @;?,
 9;, 9A, 9B, @?, @8, @@, 6?, 68,
3  3 , ) 7, 65, ;5,
E , E  A;, 8?9, 89@, 8@;, 8@7,
G , -  @9@6, @B, A;, AA,
G,    @5, @9, ;@, B6, B;,
GJ+,   58, 57, 9?, 96, 9;,
G  , 0  E  
+ ,     @8, @5, @@, ;A,
+ ,  7, 89, 8@, 56, 6@, 67, 7B,
;9A   
C, %! @668, 67, 6A, 7@, 76, A;,
C , '  A?, 8;7, 876,
 , G  A7, B;, 8?9, 5;9,
 ,   6@, 5?;, 58?,
 , %  B, 9;, A@, 55A, 99?,
 ,    A, B, ;9;;, 75,
),     B?, B8, 8?5, 8?9,
   G , C @?@5,
 (   7, 5?, 7;, B?, 8@7,
  , C B, 8@, A@, B5, 8?6 8?7,
 B?, BB, 8?8, 898, 895, 89;, 8@9
], %  &   B, 55,
1-�E1+D(1H
8. Qntonius Trombeta. Tractatus formalitatum, Venetiis, iacomo Uenzio,
86?6.
5. Qugustinus. }e doctrina \hristiana, ed. ~r. [albino Zartn .S.Q., Zadrid
8B67, t. XV.
9. Qugustinus. }e enesi ad Pitteram libri duodecim, http:.santJagostiJ
no.itlatinogenesiletteragenesilettera?B.htm
@. Qugustinus: Sancti Qurelii Qugustini }e Trinitate libri XV. \orpus christiaJ
norum series latina tom.P and tom.PJQ. Qurelii Qugustini opera pars xvi.i.
\ura et studio . N. Zountain auxiliante ~r. lorie,Turnholt, [repols 8B;A.
6. [oethius }acus. pera. Zodi signi
candi sive uaestiones super UrisciaJ
num maiorem. dited b Nan Uinborg and Wenrik Roos, 8B;B.
;. [oethius. In Uerihermeneias editio secunda, ed. \. Zeiser. Teubner, PeipJ
zig,8AA?.
7. \ommentarii \ollegii \onibricensis e Societate Iesu. In universam }ialecJ
ticam Qristotelis Stagiritae. Secunda pars, Pugduni, Sumptibus Woratii \arJ
don, 8;?7.
A. \ursus Uhilosophici Regalis \ollegii Salmanticensis Societatis Nesu, in tres
partes divisi, authore R.U. Pudovico de Possada. Salmant., x Tp. ~rancisci
arcia, 875@.
B. \ursus Uhilosophicus auctore R. U. Roderico de Qrriaga, hispano lcronenJ
si e Societate Nesu. Qntverpiae, ex
cina Ulantiniana [althasaris Zoreti,
8;95.
8?. ~rancisco Suarez. }e angelis. pera omnia, Vivs, Uaris, 8A6;8A7A, vol. 5.
88. ~rancisco Surez. }e anima. dicin crtica por Salvador \astellote. UrloJ
go de X. |ubiri. Pabor, Zadrid, 8BB5, 9 voll.
85. ~rancisco Suarez. Tractatvs de legibus ac }eo legislatore, in decem libros
distributus. \oimbra, 8;85.
89. ~ranciscus Toletus. pera mnia Uhilosophica, Yln 8;86 8;O achdruck
eorg lms Verlag, Wildesheim 8BA6. Ueri Wermenias Qristotelis libri primi
xpositio per }octorem ~ranciscum Toletum, Societatis Nesu.
8@. Integer cursus philosophicus ad unum corpus redactus, in summulas, logiJ
cam, phsicam, de caelo, de generatione, de anima et metaphsicam distriJ
butus. Qctore R.U. ~rancisco de viedo Zadritano, Societas Nesu, TheoloJ
giae professore. Pugduni 8;@?.
86. Ioannes a sancto Thoma. \ursus philosophicus thomisticus secundum exJ
actam, veram, genuinam Qristotelis et }octoris Qngelici mentem, 8;97O
   : ed. [. Reiser, 9 vol., Zarietti, Torino 8B9?97,
8B@A6?.
8;. Nohn Uoinsot Nohn of St. Thomas. Tractatus de signis: The Semiotic of Nohn
;@?-
Uoinsot. Interpretive Qrrangement b Nohn . }eel in consultation ith
Ralph Qustin Uoell , [erkele: niversit of \alifornia Uress, 8BA6.
87. Nuan Uoinsot. Verdad transcendental verdad formal M8;@9=. Tr. N. \ruz
\ruz, SQ, Uamplona 5??5.
8A. Pogica Zartini Smiglecii, Societatis Nesu, S. Theologiae }octoris, selectis
disputationibus et quaestionibus illustrata, et in }uos Tomos distributa. xoJ
nii, 8;9@.
8B. Ueter of Spain. Tractatus, called afterards Summulae logicales. d. P.Z.
}e R k, Qssen, Van orcum, 8B75.
5?. Uetrus Qureoli. Scriptum super primum Sententiarum. The Ueter QuriJ
ol Womepage Text Version 8 of }ecember 5?, 5??@. d. R.P. ~iedman,
P.. ielsen, \. Schabel.
58. Uetrus ~onseca. Institutionum dialecticarum libri octo. Pisboa, 86;@O VeJ
netiis 8;88.
55. Uriscian. Institutiones grammaticae. d. Z. Wertz, rammatici latini, II,
Peipzig, 8A66.
59. uaestiones Uhilosophicae auctore Silvestro Zauro Societatis Nesu UresbJ
tero, olim in \ollegio Romano Uhilosophiae et S. Theologiae Urofessore.
ditio novissima. Tomus Urimus, continens Summulas et uaestiones prooJ
emiales Pogicae. Uarisii, [loud et [arral, 8A7A. MC  : Silvestro
Zauro Societatis Nesu Uresbtero, uaestionum philosophicarum libri quatJ
uor, @ vol., Romae, 8;6A=.
5@. R.U. Ioannis Uoncii, ordinis ~~. Zinorum, Uhilosophiae ad mentem ScoJ
ti \ursus Integer. Pugduni, Sumpt. Paur. Qrnaud et Uetri [orde, 8;75.
MC : Integer Uhilosophiae \ursus ad mentem Scoti,
Roma, 8;@5O Uaris, 8;@BO Pon, 8;6B=.
56. Roger [acon.
Med. Y. Z. ~redborg, P. ielsen, and N. Uinborg=.
9@, 8B7A, p. 7689;.
5;. RR.UU. [artolomaei Zastrii de Zeldola, et [onaventurae [elluti }e \atana
rd. Zinor. \onvent. Zagistr. Uhilosophiae ad mentem Scoti \ursus InteJ
ger. Venetiis, 8757. M  E : Venezia, 8;9BO 8;@;O
apoli, 8;;?=.
57. St. [onaventura. Itinerarium mentis in }eum, uaracchi, pera mnia
S. [onaventurae, vol. V., 8AB8, pp. 5B698;.
5A. The \onimbricenses. Some uestion on Signs. Translated ith Introduction
and otes b Nohn U. }ole, Zarquette niversit Uress, 5??8.
5B. Thomas Qquinas. \ontra entiles. \orpus Thomisticus, recognovit ac inJ
struxit nrique Qlarcn automato electronico Uampilonae ad niversitatis
Studiorum avarrensis aedes a ZZ Q.}.
9?. Thomas Qquinas. xpositio Uerermeneias. \orpus Thomisticus, recognovit
ac instruxit nrique Qlarcn automato electronico Uampilonae ad niversiJ
tatis Studiorum avarrensis aedes a ZZ Q.}.
98. Thomas Qquinas. Scriptum super Pibros Sententiarum. \orpus Thomisticus,
recognovit ac instruxit nrique Qlarcn automato electronico Uampilonae ad
niversitatis Studiorum avarrensis aedes a ZZ Q.}.
;@8
95. Thomas Qquinas. Sent. l. Uolit. \orpus Thomisticus, recognovit ac instruxit
nrique Qlarcn automato electronico Uampilonae ad niversitatis StudioJ
rum avarrensis aedes a ZZ Q.}.
99. Thomas Qquinas. Sententia }e anima. \orpus Thomisticus, recognovit ac
instruxit nrique Qlarcn automato electronico Uampilonae ad niversitatis
Studiorum avarrensis aedes a ZZ Q.}.
9@. Thomas Qquinas. Summa theologiae. \orpus Thomisticus, recognovit ac inJ
struxit nrique Qlarcn automato electronico Uampilonae ad niversitatis
Studiorum avarrensis aedes a ZZ Q.}.
96. Tractatus magistri Wervei }octoris perspicacissimi de secundis intentionibus.
Uaris, 8@AB,   %!. C. %.
9;. niversa Uhilosophia, a U. U. Uetro Wurtado de Zendoza Valmasedano e
Societate Nesu, apud
dei uaesitores \ensore, et in Salmanticensi Qcademia
sanctae Theologiae Urofessore, in unum corpus redacta. ova editio, PugJ
duni, Sumptibus Pudovici Urost. Waeredis Roville, 8;5@. MC  :
Pon, tp. Qntoine Uillehotte, 8;87=.
97. illiam of ckham. Summa logicae Med. Uh. [oehner et al.=. pera philoJ
sophica I, St. [onaventure, .: The ~ranciscan Institute, 8B7@.
9A. - , G.3. (   :      . E31,
9B. �-  , #. +    . G., , 5
@?. & , (.E. (        . .,
@8. D , 0. 3   !  . C, 0 , 5??9.
@5. E, (.     . G., C  , 5??@.
@9. �C ", 4. ,     . G., C  , 5??5.
@@. C  , 1. (. 1     . , 1J    
@6.   , 0. (. ) .          J
@;. # , . +    . C, Smposium, 5??@.
@7. Qshorth, N.. Panguage and Pogic in the UostJZedieval Ueriod. }. Reidel
Uublishing \ompan, }ordrecht[oston 8B7@.
@A. Qshorth, N.., 8B77, The Tradition of Zedieval Pogic and Speculative
rammar, Toronto: Uonti
cal Institute of Zediaeval Studies.
@B. [euchot, Z. Nuan de Santo Thomas. Semitica,
losofa del lenguae arguJ
mentacin. Uamplona, 8BBB.
6?. [oulnois, . tre et reprsentation Mpimthe : ssais philosophiques=. UaJ
ris, 8BBB.
68. [roadie, Q. The circle of Nohn Zair. Pogic and Pogicians in UreJReformaJ
tion Scotland, Pondon: xford niversit Uress, 8BA6.
;@5-
65. [roadie, Q. otion and bect. Qspects of Pate Zedieval pistemolog, xJ
ford: \larendon, 8BAB.
69. \aruso, . Uedro Wurtado de Zendoza e la rinascita del nominalismo nella
Scolastica del Seicento. ~irenze, Pa uova Italia ditrice, 8B7B.
6@. \ourtine, N.J~. Suarez et le ssteme de la metaphsique. Uaris 8BB?.
66. }arge, R. Suarez transzendentale Seinsauslegung und die ZetaphsiktradiJ
tion. Peiden[oston, [rill, 5??@.
6;. }a S.N. Intuitive \ognition. Q Ye to the Signi
cance of the Pater ScholasJ
tics. e ork 8B@7.
67. }eel, N. ~our Qges of nderstanding: the
rst postmodern surve of phiJ
losoph from ancient times to the turn of the tentJ
rst centur. Toronto
Studies in Semiotics, TorontoJPondonJ[u
alo, niversit of Toronto Uress
5??8.
6A. }i Vona, U. Studi sulla Scolastica della \ontroriforma. ~irenze 8B;A.
6B. co, . Semiotics and Uhilosoph of Panguage. [loomington: Indiana niJ
versit Uress, 8BA@.
;?. ilson, . Ptre et lessence, VRI, Uaris, 8B@A.
;8. ilson, . Introduction ltude de saint Qugustin. Vrin, Uaris, 8BA7.
;5. ilson, . Pesprit de la philosophie mdivale. Vrin, Uaris, 8B@A.
;9. Wonnefelder, P. Scientia transcendens. }ie formale [estimmung der SeiendJ
heit und Realitt in der Zetaphsik des Zittelalters und der euzeit MScotJ
Suarez =. Wamburg 8BB?.
;@. Yobusch, Th., }ie ntdeckung der Uerson: Zetaphsik der ~reiheit und
modernes Zenschenbild. }armstadt, iss. [uchges, 8BB7.
;6. Yobusch, Th. Sein und Sprache. Wistorische rundlegung einer ntologie
der Sprache. [rill, Peiden, 8BA7.
;;. Zaritain, N. uatre essas sur lesprit dans sa condition charnelle. Uaris, }esJ
cle, 8B9B.
;7. ZeierJeser, St. }ie Spur des |eichens: }as |eichen und seine ~unktion in
der Uhilosophie des Zittelalters und der frhen euzeit. [erlinJe ork,
de ruter, 8BB7.
;A. ZillanJUuelles, Q. Teora del obeto puro. Rialp,Zadrid, 8BB?.
;B. Uanaccio, \. Pe discours intrieur de Ulaton a uillaume dckham, Uaris:
Seuil, 8BBB.
7?. Uerler, }. Theorien der Intentionalitt im Zittelalter. ~rankfurt am Zain,
78. Tachau, Y. W. Vision and \ertitude in the Qge of ckham. ptics, pisteJ
molog and the ~oundations of Semantics 856?89@6. Peiden: [rill 8BAA.
75.   : ( .  . ..   G., $  , 5??8.
79. &#x ;&#x;&#x ;&#x . ;&#x ;&#x;&#x ;&#x . ;&#x ;&#x;&#x ;&#x . ;   . .   . %!. . , G., , 5??@.
7@. '.. C , E        . , ( , 5???.
;@9
76. Rem in seipsa cernere. Saggi sul pensiero
loso
co di [artolomeo Zastri
M8;?58;79=. Qtti del \onvegno di studi sul pensiero
loso
co di [artoloJ
meo Zastri da Zeldola M8;?58;79=, Zeldola[ertinoro, 5?55 settembre
5??5, Uadova: Il Uoligrafo,5??;.
7;. [oulnois, ., Schmutz, N. Solre, N.JP. Meds.=. Pe \ontemplateur et les
Ides. Zodles de la science divine, du noplatonisme au XVIIIe sicle. Vrin,
77. co, ., Zarmo, \. Med.=. n the Zedieval Theor of Signs. ~oundations of
Semiotics, volume 58QmsterdamUhiladelphia 8BAB.
7A. Wistorical ~oundations of \ognitive Science. ed. b N.J\. Smith. UhilosophiJ
cal Studies Series @;, Yluer Qcademic Uublishers, }ordrecht, etherlands
8BB8.
7B. Intellect et imagination dans la Uhilosophie Zdivale. Qctes du XI
\ongrs
Internacional de S.I..U.Z., [repols, 5??;.
A?. Rodrigo de Qrriaga: Uhilosoph und Theologe. Urag 56. 5A Nuni 8BB;. WeJ
rausgegeben von Tereza Saxlov und Stanislav Sousedk. Yarolinum, Uraha
8BBA.
A8. The \ambridge Wistor of Pater Zedieval Uhilosoph, ed. . Yretzman,
Q. Yenn, N. Uinborg. \ambridge 8BA5.
A5. Vestigia, Imagines, Verba. Semiotics and Pogic in Zedieval Theological
Texts MXIIJXIV centur=. d. \onstantino Zarmo, Semiotics and \ognitive
Stadies, [repols, 8BB7.
A9. -  , %.(.    '.. C  1 '. G : http:paradigma.
A@. �&  , G.   ,    . 1  J
A6. & , D.&. 2       !  J
 ,  JC , 5B98  5??A ., 1J 
A;. & , D.&. 3     !  
A7. & , D.&. G        &   J
AA. & , D.&. G           J
AB. & , D.&. +    !    XVII . & J
B?. & , D.&.    D :     
;@@-
B8. & , D.&.     +        XVII .
B5. %, %!. C.
  :    , C 5??8, . B98?B, .
B9. �D, $. '      ^ , 8BB;. . 8;A876.
B@. G , '. . 2      . G., 8BA9. . 88A
B6. G , '.. +        . G., 8BA9. . 97
B;. G  , 0.E., ], .(. +     
B7. 0 , .. 2   1   :   J
BA.   , 3.%.     :    J
BB. ), ).. C        
;@6
8?B. �H  , . E     "     :     .
88?. Qshorth, N. . The doctrine of supposition in the 8;
888. Qshorth, N.. The Structure of Zental Panguage: Some Uroblems }iscussed
5?: 8BA5, 6BA9 Mrpt. in
885. Qshorth, N.. Studies in UostJZedieval Semantics. Pondon: Variorum
889. [euchot, Z. Pa doctrina tomistica clsica sobre el signo. }omingo de Soto,
88@. [orsche, T. |eichentheorie im bergang von den Stoikern zu Qugustin.
886. [urlando, . Suarez on intrinsic representationalism, in: Intellect
;@;-
857. ngels, N. Pa doctrine du signe chez Saint Qugustine. In Studia Uatristica, ed.
;@7
8@5. ormore, \alvin . ckham on Zental Panguage, p. ;8;@O in: Wistorical
~oundations of \ognitive Science. ed. b N.J\. Smith. Uhilosophical Studies
Series @;, Yluer Qcademic Uublishers, }ordrecht, etherlands 8BB8.
8@9. Uanaccio, \. Qngels Talk, Zental Panguage, and Transparenc of the Zind.
Vestigia, Imagines, Verba. Semiotics and Pogic in Zedieval Theological
Texts MXIIJXIV centur=. d. \onstantino Zarmo, Semiotics and \ognitive
Stadies, [repols, 8BB7, p. 959996.
8@@. Uanaccio, \. Pe langage mental en discussion: 895?8966. Pes tudes philoJ
sophiques 9: 8BB;, 9599B.
8@6. Uinborg, N. Roger [acon on Signs: Q el Recovered Uart of the pus maius.
In: Sprache und rkenntnis im Zittelalter, ed. . Yluxen et al. M ZiscelJ
lanea Zediaevalia 8985=, [erlin, e ork: . de ruter, 8BA8, vol. 8,
@?9@85.
8@;. Sousedk, S. Qrriagas niversalienlehre, in: Rodrigo de Qrriaga: Uhilosoph
und Theologe. Urag 56. 5A Nuni 8BB;. Werausgegeben von Tereza Saxlov
und Stanislav Sousedk. Yarolinum, Uraha 8BBA. S. @8@B.
8@7. Sousedk, S. Rodericus de Qrriaga: Peben und erk, in: Rodrigo de Qrriaga:
Uhilosoph und Theologe. Urag 56. 5A Nuni 8BB;. Werausgegeben von Tereza
Saxlov und Stanislav Sousedk. Yarolinum, Uraha 8BBA. S. B8A.
8@A. Tabarroni, Q. Zental Signs and Representation in ckham. n the Zedieval
Theor of Signs, ed. b mberto co and \onstantino Zarmo, Qmsterdam
Uhiladelphia, Iohn [enamins Uublishing \ompan, 8BAB, p. 8B655@.
8@B. Teedale, Z., Zental Representations in Pater Zedieval Scholasticism, in:
N.J\. Smith Med.= Wistorical ~oundations of \ognitive Science, }ordrecht:
Yluer, 8BB?, 9668.
1 1     ,    
8?6??6, . G , .   # , @;, . @
.: A M@BB= 5;8J?8J@;
)! 6?? " .


Веɪсɬка
Хос

Приложенные файлы

  • pdf 4823561
    Размер файла: 2 MB Загрузок: 0

Добавить комментарий